ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്ര്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ലക്ഷ്മണേനതുതദ്വാക്യമുക്തംശ്രുത്വാ സ രാഘവഃ ।
സന്ദധേപരവീരഘ്നോധനുരാദായവീര്യവാന് ॥ 1 ॥
രാവണായശരാനഘോരാന്വിസസര്ജചമൂമുഖേ ।
അധാന്യംരഥമാസ്ഥായരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 2 ॥
അഭ്യധാവതകാകുത്സ്ഥംസ്വര്ഭാനുരിവഭാസ്കരമ് ।
ദശഗ്രീവോരധസ്ഥസ്തുരാമംവജ്രോപമൈശ്ശരൈഃ ॥ 3 ॥
ആജഘാനമഹാശൈലന്ധാരാഭിരിവതോയദഃ ।
ദീപ്തപാവകസങ്കാശൈഃശരൈഃകാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ ॥ 4 ॥
അഭ്യവര്ഷദ്രണരാമോദശഗ്രീവംസമാഹിതഃ ।
ഭൂമൌസ്ഥിതസ്യരാമസ്യരഥസ്ഥസ്യ ച രക്ഷസഃ ॥ 5 ॥
ന സമംയുദ്ധമിത്യാഹുര്ദേവഗന്ധര്വകിന്നരാഃ ।
തതോദേവവരര്ശ്രീമാന് ശ്രുത്വാതേഷാംവചോഽമൃതമ് ॥ 6 ॥
ആഹൂയമാതലിംശക്രോവചനഞ്ചേദമബ്രവീത് ।
രഥേനമമഭൂമിഷ്ഠംശീഘ്രംയാഹിരഘൂത്തമമ് ॥ 7 ॥
ആഹൂയഭൂതലംയാതഃകുരുദേവഹിതമ്മഹത് ।
ഇത്യുക്തോദേവരാജേനമാതലിര്ദേവസാരഥിഃ ॥ 8 ॥
പ്രണമ്യശിരസാദേവന്തതോവചനമബ്രവീത് ।
ശീഘ്രംയാസ്യാമിദേവേന്ദ്രസാരഥ്യം ച കരോമ്യഹമ് ॥ 9 ॥
തതോഹയൈശ്ചസമ്യോജ്യഹരിതൈഃസ്യന്ദനോത്തമമ് ।
തതഃകാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗഃകിങ്കിണീശതഭൂഷിതഃ ॥ 10 ॥
തരുണാദിത്യസങ്കാശോവൈദൂര്യമയകൂബരഃ ।
സദശ്വൈഃകാഞ്ചനാപീഡൈര്യുക്തശ്ശ്വേതപ്രകീര്ണകൈഃ ॥ 11 ॥
ഹരിഭിഃസൂര്യസങ്കാശൈര്ഹേമജാലവിഭൂഷിതൈഃ ।
രുക്മവേണുധ്വജ്ശ്രീമന്ദേവരാജരഥോവരഃ ॥ 12 ॥
ദേവരാജേനന്ദിഷ്ടോരഥമാരുഹ്യമാതലിഃ ।
അഭ്യവര്തതകാകുത്സ്ഥമവതീര്യത്രിവഷ്ടപാത് ॥ 13 ॥
അബ്രവീച്ചതദാരാമംസപ്രതോദോരഥേസ്ഥിതഃ ।
പ്രാഞ്ജലിര്മാതലിര്വാക്യംസഹസ്രാക്ഷസ്യസാരഥിഃ ॥ 14 ॥
സഹസ്രാക്ഷേണകാകുത്ഥ്സരഥോഽയംവിജയായതേ ।
ദത്തസ്തവമഹാസത്ത്വശ്രീമന് ശത്രുനിബര്ഹണ ॥ 15 ॥
ഇദമൈന്ദ്രമ്മഹച്ചാപങ്കവചഞ്ചാനഗിസന്നിഭമ് ।
ശരാശ്ചാദിത്യസങ്കാശാഃശക്തിശ്ചവിമലാശിവാ ॥ 16 ॥
ശൂരോഽഹമിതി ചാത്മാനമവഗച്ഛസി ദുര്മതേ ।
നൈവ ലജ്ജാസ്തി തേ സീതാന് ചോരവദ്വ്യപകര്ഷതഃ ॥ 17 ॥
ഇത്യുക്തഃസമ്പരിക്രമ്യരഥന്തമഭിവാദ്യ ച ।
ആരുരോഹതദാരാമോലോകാന് ലക്ഷ്മവിരാജയന് ॥ 18 ॥
തദ്ഭഭൂവാദ്ഭുതംയുദ്ധന്തുമുലംരോമഹര്ഷണമ് ।
രാമസ്യ ച മഹാബാഹോരാവണസ്യ ച രക്ഷസഃ ॥ 19 ॥
സ ഗാന്ധര്വേണഗാന്ധര്വന്ദൈവന്ദൈവേനരാഘവഃ ।
അസ്ത്രംരാക്ഷസരാജസ്യജഘാനപരമാസ്ത്രവിത് ॥ 20 ॥
അസ്ത്രന്തുപരമങ്ഘോരംരാക്ഷസംരാക്ഷസാധിപഃ ।
സസര്ജപരമക്രുദ്ധഃപുനരേവനിശാചരഃ ॥ 21 ॥
തേരാവണധനുര്മുക്താഃശരാഃകാഞ്ചനഭൂഷണാഃ ।
അഭ്യവര്തന്തകാകുത്സ്ഥംസര്പാഭൂത്വാമഹാവിഷാഃ ॥ 22 ॥
തേദീപ്തവദനാദീപ്തംസമന്തോജ്വലനമ്മുഖൈഃ ।
രാമമേവാഭ്യവര്തന്തവ്യാദിതാസ്യാഭയാനകാഃ ॥ 23 ॥
തൈര്വാസുകിസമസ്പര്ശൈര്ദീപ്തഭോഗൈര്മഹാവിഷൈഃ ।
ദിശശ്ചസന്തതാസ്സര്വാപ്രദിശശ്ചസമാവൃതാഃ ॥ 24 ॥
താന് ദൃഷ്ടവാപന്നഗാന് രാമഃസമാപതതആഹവേ ।
അസ്ത്രങ്ഗാരുത്മതങ്ഘോരമ്പ്രാദുശ്ചക്രേഭയാവഹമ് ॥ 25 ॥
തേരാഘവധനുര്മുക്താരുക്മപുങ്ഖാഃശിഖിപ്രഭാഃ ।
സുപര്ണാഃകാഞ്ചനാഭൂത്വാവിചേരുഃസര്പശത്രവഃ ॥ 26 ॥
തേതാന്സര്വാന് ജഘ്നുസ്സര്പരൂപാന്മഹാജവാന് ।
സുപര്ണരൂപാരാമസ്യവിശിഖാഃകാമരൂപിണഃ ॥ 27 ॥
അസ്ത്രേപ്രതിഹതേക്രുദ്ധോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ।
അഭ്യവര്ഷത്തദാരാമങ്ഘോരാഭിഃശരവൃഷ്ടിഭിഃ ॥ 28 ॥
തതശ്ശരസഹസ്രേണരാമമക്ലിഷ്ടകാരിണമ് ।
അര്ദയിത്വാശരൌഘേണമാതലിമ്പ്രത്യവിധ്യത ॥ 29 ॥
ചിച്ഛേദകേതുമുദ്ധിശ്യശരേണൈകേനരാവണഃ ।
പാതയിത്വാരഥോപസ്ഥേരഥാത്കേതും ച കാഞ്ചനമ് ॥ 30 ॥
ഐന്ദ്രാനപിജഘാനാശ്വാന്ശരജാലേനരാവണഃ ।
തദൃഷ്ട്വാസുമഹാതത്കര്മരാവണസ്യദുരാത്മനാഃ ।
വിഷേദുര്ദേവഗന്ധര്വാചാരണാദാനവൈസ്സഹ ॥ 31 ॥
രാമമാര്തന്തദാദൃഷ്ടവാസിദ്ധാശ്ചപരമര്ഷയഃ ।
വ്യഥിതാവാനരേന്ദ്രാശ്ചബഭൂവുസ്സവിഭീഷണാഃ ॥ 32 ॥
രാമചന്ദ്രമസന്ദൃഷ്ടവാഗ്രസ്തംരാവണരാഹുണാ ।
പ്രാജാത്യം ച നക്ഷത്രംരോഹിണീങ്കശശിനഃപ്രിയാമ് ॥ 33 ॥
സമാക്രമ്യബുധസ്തസ്ഥൌപ്രജാനാമശുഭാവഹഃ ।
സധൂമപരിവൃത്തോര്മിഃപ്രജ്വലന്നിവസാഗരഃ ॥ 34 ॥
ഉത്പപാതതദാക്രുദ്ധസ്സ്പൃശന്നിവദിവാകരമ് ।
ശസ്ത്രവര്ണസ്സുപരുഷോമന്ദരശ്മിദ്ദിവാകരഃ ॥ 35 ॥
അദൃശ്യതകബന്ധാങ്കഃസംസക്തോധൂമകേതുനാ ।
കോസലാനാം ച നക്ഷത്രംവ്യക്തമിന്ദ്രാഗ്നിദൈവതമ് ॥ 36 ॥
ആക്രമ്യാങ്ഗാരകസ്തസ്ഥൌവിശാഖാമപിചാമ്ബരേ ।
ദശാസ്യോവിംശതിഭുജഃപ്രഗൃഹീതശരാസനഃ ॥ 37 ॥
അദൃശാസ്യഃദശഗ്രീവഃമൈനാകഃപര്വതഃഇവ നിരസ്യമാനോരാമസ്തുദശഗ്രീവേണരക്ഷസാ ॥ 38 ॥
നാശക്നോദഭിസന്ധാതുംസായകാന്രണമൂര്ധനി ।
സഃകൃത്വാഭ്രുകുടിങ്ക്രുദ്ധഃകിഞ്ചിത്സമ്രക്തലോചനഃ ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്ര്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.