ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
നരാന്തകംഹതന്ദൃഷ്ടവാചുക്രുശുര്നൈരൃതര്ഷഭാഃ ।
ദേവാന്തകസ്ത്രിമൂര്ധാ ച പൌലസ്ത്യശ്ചമഹോദരഃ ॥ 1 ॥
ആരൂഢോമേഘസങ്കാശംവാരണേന്ദ്രമ്മഹോദരഃ ।
വാലിപുത്രമ്മഹാവീര്യമഭിദുദ്രാവവീര്യവാന് ॥ 2 ॥
ഭ്രാരാതൃവ്യസനസന്തപ്തസ്തദാദേവാന്തകോബലീ ।
ആദായപരിഘന്ദീപ്തമങ്ഗദംസമഭിദ്രവത് ॥ 3 ॥
രഥമാദിത്യസങ്കാശംയുക്തമ്പരമവാജിഭിഃ ।
ആസ്ഥായത്രിശിരാവീരോവാലിപുത്രമഥാഭ്യയാത് ॥ 4 ॥
സ ത്രിഭിര്ദേവദര്പഘ്നേര്നേരൃതീന്ദ്രേരഭിദ്രുതഃ ।
വൃക്ഷമുത്പാടയാമാസമഹാവിടപമങ്ഗദഃ ॥ 5 ॥
ദേവാന്തകായതംവീരച്ശിക്ഷേപസഹസാങ്ഗദഃ ।
മഹാവൃക്ഷമ്മഹാശാഖംശക്രോദീപ്തമിവാശനിമ് ॥ 6 ॥
സ വവര്ഷ തതോ വൃക്ഷാന് ശിലാസഃച കപി കുന്ജരഃ ।
താന് പ്രചിച്ചേദ സമ്ക്രുദ്ധസ് ത്രിശിരാ നിശിതൈഃശരൈഃ ॥ 7 ॥
സ വവര്ഷതതോവൃക്ഷാന് ശൈലാശ്ചകപികുഞ്ജരഃ ।
താന് പ്രചിച്ഛേദസങ്കൃദ്ധസ്ത്രിശിരാനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 8 ॥
പരിഘാഗ്രേണതാന് വൃക്ഷാന്ബഭഞ്ജ ച മഹോദരഃ ।
ത്രിശിരാശ്ചാങ്ഗദംവീരമഭിദുദ്രാവസായകൈഃ ॥ 9 ॥
ഗജേനസമഭിദ്രുത്യവാലിപുത്രമ്മഹോദരഃ ।
ജഘാനോരസിസങ്കൃദ്ധസ്തോമരൈര്വജ്രസന്നിഭൈഃ ॥ 10 ॥
ദേവാന്തകശ്ചസങ്കൃദ്ധഃപരിഘേണതദാങ്ഗദമ് ।
ഉപഗമ്യാഭിഹത്യാശുവ്യപചക്രാമവേഗവാന് ॥ 11 ॥
സത്രിഭിര്നൈരൃതശ്രേഷ്ഠൈര്യുഗതപത്സമഭിദ്രുതഃ ।
ന വിവ്യഥേമഹാതേജാവാലിപുത്രഃപ്രതാപവാന് ॥ 12 ॥
സ വേഗവാന്മഹാവേഗങ്കൃത്വാപരമദുര്ജയഃ ।
തലേനഭൃശമുത്പത്യജഘാനാസ്യമഹാഗജമ് ॥ 13 ॥
തസ്യതേനപ്രഹാരേണനാഗരാജസ്യസംയുഗേ ।
പേതതുര്ലോചനേതസ്യവിനനാദ സ വാരണഃ ॥ 14 ॥
വിഷാണഞ്ചാസ്യസഃനിഷ്കൃഷ്യവാലിപുത്രോമഹാബലഃ ।
ദേവാന്തകമഭിപ്ലുത്യതാഡയാമാസസംയുഗേ ॥ 15 ॥
പരിഘ അഭിഹതസഃച അപി വാനര ഇന്ദ്ര ആത്മജസ് തദാ ।
ജാനുഭ്യാം പതിതോ ഭൂമൌ പുനര് ഏവ ഉത്പപാത ഹ ॥ 16 ॥
അഥാശ്വസ്യമഹാതേജാഃകൃച്ഛ്രാദ്ദേവാന്തകോബലീ ।
ആവിധ്യപരിഘംവേഗാദാജഘാനതദാങ്ഗദമ് ॥ 17 ॥
പരിഘാഭിഹതശ്ചാപിവാനരേന്ദ്രാത്മജസ്തദാ ।
ജാനുഭ്യാമ്പതിതോബൂമൌപുനരേവോത്പപാത ഹ ॥ 18 ॥
തമുത്പതന്തന്ത്രിശിരാസ്ത്രിഭിര്ബാണൈരജിഹ്മഗൈഃ ।
ഘോരൈര്ഹരിപതേഃപുത്രേംലലാടേഽഭിജഘാന ഹ ॥ 19 ॥
തതോഽങ്ഗദമ്പരിക്ഷിപ്തന്ത്രിഭിര്നൈരൃതപുങ്ഗവൈഃ ।
ഹനൂമാനപിവിജ്ഞായനീലശ്ചാപിപ്രതസ്ഥതുഃ ॥ 20 ॥
തശ്ചിക്ഷേപശൈലാഗ്രന്നീലസ്ത്രിശിരസേതദാ ।
തദ്രാവണസുതോധീമാബനിഭേദനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 21 ॥
തദ്ബാണശതനിര്ഭിന്നംവിദാരിതശിലാതലമ് ।
സവിസ്ഫുലിങ്ഗംസജ്വാലന്നിപപാതഗിരേശശിരഃ ॥ 22 ॥
തതോജൃമ്ഭിതമാലോക്യഹര്ഷാദ്വേവാന്തകസ്തദാ ।
പരിഘേണാഭിദുദ്രാവമാരുതാത്മജമാഹവേ ॥ 23 ॥
തമാപതന്തമുത്പ്ലുത്യഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ആജഘാനതദാമൂര്ധ്നിവജ്രകല്പേനമുഷ്ടിനാ ॥ 24 ॥
ശിരസിപ്രഹരവനീരസ്തദാവായുസുതോബലീ ।
നാദേനാകമ്പയച്ചൈവരാക്ഷസാന് സ മഹാകപിഃ ॥ 25 ॥
മുഷ്ടിനിഷ്പിഷ്ടവിഭിന്നമൂര്ധാനിര്വാന്തദന്താക്ഷിവിലമ്ബിജിവ്വാഃ ।
ദേവാന്തകോരാക്ഷസരാജസൂനുര്ഗതാസുരുത്വ്യാംസഹസാപപാത ॥ 26 ॥
തസ്മിന്ഹതേരാക്ഷസയോധമുഖ്യേമഹാബലേസംയതിദേവശത്രൌ ।
ക്രുദ്ധസ്ത്രിമൂര്ധാനിശിതാഗ്രമുഗ്രംവവര്ഷനീലോരസിബാണവര്ഷമ് ॥ 27 ॥
മഹോദരസ്തുസങ്കൃദ്ധഃകുഞ്ജരമ്പര്വതോപമമ് ।
ഭൂയസ്സമധിരുഹ്യാശുമന്ദരംരമശിമാനിവ ॥ 28 ॥
തതോബാണമയംവര്ഷന്നീലസ്യോരസ്യപാതയത് ।
ഗിരൌവര്ഷന്തഡിച്ചക്രചാപവാനിവതോയദഃ ॥ 29 ॥
തതശ്ശരൌഘേരഭിവര്ഷ്യമാണോവിഭിന്നഗാത്രഃകപിസൈന്യപാലഃ ।
നീലോബഭൂവാഥവിസൃഷ്ടഗാത്രോവിഷ്ടമ്ഭിതസ്തേനമഹാബലേന ॥ 30 ॥
തതസ്തുനീലഃപ്രതിലഭ്യസഞ്ജ്ഞാംശൈലംസമുത്പാട്യസവൃക്ഷഷംണ്ഡമ് ।
തതസ്സമുത്പത്യഭൃശോഗ്രവേശോമഹാദരന്തേനജഘാനമൂര്ധ്നി ॥ 31 ॥
തതഃ സ്സശൈലേദ്രനിപാതഭഗ്നോമഹോദരസ്തേനമഹാദ്വിപേന ।
വിപോഥിതോഭൂമിതലേഗതാസുഃപപാതവജ്രാഭിഹതോയഥാദ്രിഃ ॥ 32 ॥
പിതൃവ്യന്നിഹതന്ദൃഷ്ടവാത്രിശിരാശ്ചാപമാദദേ ।
ഹനൂമന്തം ച സങ്കൃദ്ധോവിവ്യാഥനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 33 ॥
സ വായുസുനൂഃകുപിതശ്ചിക്ഷേപശിഖരങ്ഗിരേഃ ।
ത്രിശിരാസ്തച്ഛരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ബിഭേദബഹുധാബലീ ॥ 34 ॥
തദ്വ്യര്ഥംശിഖരന്ദൃഷ്ടവാദ്രുമവര്ഷമ്മഹാകപിഃ ।
വിസസര്ജരണേതസ്മിന്രാവണസ്യസുതമ്പ്രതി ॥ 35 ॥
തമാപതന്തമാകാശേദ്രുമവര്ഷമ്പ്രതാപവാന് ।
ത്രിശിരാനിശിതൈര്ബാണൈശ്ചിച്ഛേദ ച നനാദ ച ॥ 36 ॥
ഹനൂമാനുതോപ്ലുത്യഹയംസ്ത്രീശിരസസ്തദാ ।
വിദദാരനഖൈഃക്രുദ്ധോനാഗേന്ദ്രമ്മൃഗരാഡിവ ॥ 37 ॥
താം ദൃഷ്ട്വാ ഘോര സമ്കാശാം ശക്തിം ഭഗ്നാം ഹനൂമതാ ।
പ്രഹൃഷ്ടാ വാനര ഗണാ വിനേദുര് ജലദാ;ഇവ ॥ 38 ॥
ദിവഃക്ഷിപ്താമിവോല്കാന്താംശക്തിങ്ക്ഷിപ്താമസങ്ഗതാമ് ।
ഗൃഹീത്വാഹരിശാര്ദൂലോബഭഞ്ജ ച നനാദ ച ॥ 39 ॥
താന്ദൃഷ്ടവാഘോരസങ്കാശാംശക്തിമ്ഭഗ്നാംഹനൂമതാ ।
പ്രഹൃഷ്ടാവാനരഗണാവിനേദുര്ജലദാഇവ ॥ 40 ॥
തഃഖഡഗംസമുദ്യമ്യത്രിശിരാരാക്ഷസോത്തമഃ ।
നിജഘാനതദാവ്യൂഢേവായുപുത്രസ്യവക്ഷസി ॥ 41 ॥
ഖഡഗപ്രഹാരാഭിഹതോഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ആജഘാനതിശിരസന്തലേനോരസിവീര്യവാന് ॥ 42 ॥
സതലാഭിഹതസ്തേനസ്രസ്തഹസ്തായുധോഭുവി ।
നിപപാതമഹാതേജാസ്ത്രിശിരാസ്ത്യക്തചേതനഃ ॥ 43 ॥
സ തസ്യപതതഃഖങ്ഗന്തമാച്ഛിദ്യമഹാകപിഃ ।
നനാദഗിരിസങ്കാശസ്ത്രാസയന് സര്വനൈരൃതാ ॥ 44 ॥
അമൃഷ്യമാണസ്തങ്ഘോഷമുത്പപാതനിശാചരഃ ।
ഉത്പത്യ ച ഹനൂമന്തന്താഡയാമാസമുഷ്ടിനാ ॥ 45 ॥
തേനമുഷ്ടിപ്രഹോരേണസഞ്ചുകോപമഹാകപിഃ ।
കുപിതശ്ചനിജഗ്രാഹകിരീടേരാക്ഷസര്ഷഭമ് ॥ 46 ॥
സ തസ്യശീര്ഷാണ്യസിനാശിതേനകിരീടജുഷ്ടാനിസകുണ്ഡലാനി ।
ക്രുദ്ധഃപ്രചിച്ഛേദസുതോഽനിലസ്യത്വഷ്ടുസ്സുതസ്യേവശിരാംസിശക്രഃ ॥ 47 ॥
താന്യായതാക്ഷാണ്യഗസന്നിഭാനിപ്രദീപ്തവൈശ്വാനരലോചനാനി ।
പേതുശിരാംസീന്ദ്രരിപോഃര്ധരണ്യാഞ്ജ്യോതീംഷിമുക്താനിയഥാര്കമാര്ഗാത് ॥ 48 ॥
തസ്മിന് ന്ഹതേദേവരിപൌത്രിശീര്ഷേഹനൂമതാശക്രപരാക്രമേണ ।
നേദുഃപ്ലവങ്ഗാഃപ്രചചാലഭൂമീരക്ഷാംസ്യഥോദുദ്രുവിരേസമന്താത് ॥ 49 ॥
ഹതന്ത്രിശിരസന്ദൃഷ്ടവാതഥൈവചമഹോദരമ് ।
ഹതൌപ്രേക്ഷയദുരാധര്ഷൌദേവാന്തകനരാന്തകൌ ॥ 50 ॥
ചുകോപപരമാമര്ഷീമത്തോരാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
ജഗ്രാഹാര്ചിഷ്മതീങ്ഘോരാങ്ഗദാംസര്വായസീംശുഭാമ് ॥ 51 ॥
ഹേമപട്ടപരിക്ഷിപ്താമ്മാംസശോണിതഫേനിലാമ് ।
വിരാജമാനാംവപുഷാംശത്രുശോണിതരഞ്ജിതാമ് ॥ 52 ॥
തേജസാസമ്പ്രദീപ്താഗ്രാംരക്തമാല്യവിഭൂഷിതാമ് ।
ഐരാവതമഹാപദ്മസാര്വഭൌമഭയാവഹാമ് ॥ 53 ॥
ഗദാമാദായസങ്കൃദ്ധോമത്തോരാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
ഹരീന് സമഭിദുദ്രാവയുഗാന്താനഗിരിവജ്വലന് ॥ 54 ॥
അഥര്ഷഭസ്സമുത്പത്യവാനരോരാവണാനുജമ് ।
മത്താനീകമുപാഗമ്യതസ്ഥൌതസ്യാഗ്രതോബലീ ॥ 55 ॥
തമ്പുരസ്താത് സ്ഥിതന്ദൃഷ്ടവാവാനരമ്പര്വതോപമമ് ।
ആജഘാനോരസിക്രുദ്ധോഗദയാവജ്രകല്പയാ ॥ 56 ॥
സ തയാഽഭിഹതസ്തേനഗദയാവാനരര്ഷഭഃ ।
ഭിന്നവക്ഷാസ്സമാധൂതസ്സുസ്രാവരുധിരമ്ബഹു ॥ 57 ॥
സ സഞ്ജ്ഞാമ്പ്രാപ്യസുചിരാദൃഷഭോവാനരര്ഷഭഃ ।
ക്രുദ്ധോവിസ്ഫുരമാണൌഷ്ഠോമഹാപാര്ശ്വമുദൈക്ഷത ॥ 58 ॥
സ വേഗവാന് വേഗവദഭ്യുപേത്യതംരാക്ഷസംവാനരവീരമുഖ്യഃ ।
സമ്വര്ത്യമുഷ്ടിംസഹസാജഘാനബാഹ്വന്തരേശൈലനികാശരൂപഃ ॥ 59 ॥
സ കൃത്തമൂലസ്സഹസേവവൃക്ഷഃക്ഷിതൌപപാതക്ഷതജോക്ഷിതാങ്ഗഃ ।
താഞ്ചാസ്യഘോരാംയമദണ്ഡകല്പാങ്ഗദാമ്പ്രഗൃഹ്യാശുതദാനനാദ ॥ 60 ॥
മുഹൂര്തമാസീത്സഗതാസുകല്പഃപ്രത്യാഗതാത്മാസഹസാസുരാരിഃ ।
ഉത്പത്യസന്ധ്യാഭ്രസമാനവര്ണസ്തംവാരിരാജാത്മജമാജഘാന ॥ 61 ॥
സ മൂര്ഭിതോഭൂമിതലേപപാതമുഹൂര്തമുത്പത്യപുനസ്സസഞ്ജ്ഞഃ ।
താമേവതസ്യാദ്രിവരാദ്രികല്പാങ്ഗദാംസമാവിധ്യജഘാനസങ്ഖ്യേ ॥ 62 ॥
മത്ത അനീകം മഹാ പാര്ശ്വം ജഘാന രണ മൂര്ധനി ।
സ സ്വയാ ഗദയാ ഭിന്നോ വികീര്ണ ദശന ഈക്ഷണഃ ।
നിപപാത മഹാ പാര്ശ്വോ വജ്ര ആഹത;ഇവ അചലഃ ॥ 63 ॥
അഭിദുദ്രാവവേഗേനഗദാന്തസ്യമഹാത്മനഃ ।
ഗൃഹീത്വാതാങ്ഗദാമ്ഭീമാമാവിധ്യ ച പുനഃപുനഃ ॥ 64 ॥
മത്താനീകമ്മഹാത്മാനഞ്ജഘാനരണമൂര്ധനി ।
സ സ്വയാഗദയാഭഗ്നോവിദീര്ണദശനേക്ഷണഃ ॥ 65 ॥
നിപപാതതതോമത്തോവജ്രാഹതൈവാചലഃ ।
വിദീര്ണനയനേഭൂമൌഗതസത്ത്വേഗതായുഷി ॥ 66 ॥
പതിതേരാക്ഷസേതസ്മിന് വിദ്രുതംരാക്ഷസമ്ബലമ് ।
തസ്മിന്ന്ഹതേഭ്രാതരിരാവണസ്യതന്നൈരൃതാനാമ്ബലമര്ണവാഭമ് ।
ത്യക്തായുധങ്കേവലജീവിതാര്ഥന്ദുദ്രാവഭിന്നാര്ണവസന്നികാശമ് ॥ 67 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
narāntakaṃhatandṛṣṭavācukruśurnairṛtarṣabhāḥ |
devāntakastrimūrdhā ca paulastyaścamahodaraḥ || 1 ||
ārūḍhomeghasaṅkāśaṃvāraṇendrammahodaraḥ |
vāliputrammahāvīryamabhidudrāvavīryavān || 2 ||
bhrārātṛvyasanasantaptastadādevāntakobalī |
ādāyaparighandīptamaṅgadaṃsamabhidravat || 3 ||
rathamādityasaṅkāśaṃyuktamparamavājibhiḥ |
āsthāyatriśirāvīrovāliputramathābhyayāt || 4 ||
sa tribhirdevadarpaghnernerṛtīndrerabhidrutaḥ |
vṛkṣamutpāṭayāmāsamahāviṭapamaṅgadaḥ || 5 ||
devāntakāyataṃvīracśikṣepasahasāṅgadaḥ |
mahāvṛkṣammahāśākhaṃśakrodīptamivāśanim || 6 ||
sa vavarṣa tato vṛkṣān śilāsaḥca kapi kunjaraḥ |
tān pracicceda samkruddhas triśirā niśitaiḥśaraiḥ || 7 ||
sa vavarṣatatovṛkṣān śailāścakapikuñjaraḥ |
tān pracicchedasaṅkṛddhastriśirāniśitaiśśaraiḥ || 8 ||
parighāgreṇatān vṛkṣānbabhañja ca mahodaraḥ |
triśirāścāṅgadaṃvīramabhidudrāvasāyakaiḥ || 9 ||
gajenasamabhidrutyavāliputrammahodaraḥ |
jaghānorasisaṅkṛddhastomarairvajrasannibhaiḥ || 10 ||
devāntakaścasaṅkṛddhaḥparigheṇatadāṅgadam |
upagamyābhihatyāśuvyapacakrāmavegavān || 11 ||
satribhirnairṛtaśreṣṭhairyugatapatsamabhidrutaḥ |
na vivyathemahātejāvāliputraḥpratāpavān || 12 ||
sa vegavānmahāvegaṅkṛtvāparamadurjayaḥ |
talenabhṛśamutpatyajaghānāsyamahāgajam || 13 ||
tasyatenaprahāreṇanāgarājasyasaṃyuge |
petaturlocanetasyavinanāda sa vāraṇaḥ || 14 ||
viṣāṇañcāsyasaḥniṣkṛṣyavāliputromahābalaḥ |
devāntakamabhiplutyatāḍayāmāsasaṃyuge || 15 ||
parigha abhihatasaḥca api vānara indra ātmajas tadā |
jānubhyāṃ patito bhūmau punar eva utpapāta ha || 16 ||
athāśvasyamahātejāḥkṛcchrāddevāntakobalī |
āvidhyaparighaṃvegādājaghānatadāṅgadam || 17 ||
parighābhihataścāpivānarendrātmajastadā |
jānubhyāmpatitobūmaupunarevotpapāta ha || 18 ||
tamutpatantantriśirāstribhirbāṇairajihmagaiḥ |
ghorairharipateḥputreṃlalāṭe'bhijaghāna ha || 19 ||
tato'ṅgadamparikṣiptantribhirnairṛtapuṅgavaiḥ |
hanūmānapivijñāyanīlaścāpipratasthatuḥ || 20 ||
taścikṣepaśailāgrannīlastriśirasetadā |
tadrāvaṇasutodhīmābanibhedaniśitaiśśaraiḥ || 21 ||
tadbāṇaśatanirbhinnaṃvidāritaśilātalam |
savisphuliṅgaṃsajvālannipapātagireśaśiraḥ || 22 ||
tatojṛmbhitamālokyaharṣādvevāntakastadā |
parigheṇābhidudrāvamārutātmajamāhave || 23 ||
tamāpatantamutplutyahanumānmārutātmajaḥ |
ājaghānatadāmūrdhnivajrakalpenamuṣṭinā || 24 ||
śirasipraharavanīrastadāvāyusutobalī |
nādenākampayaccaivarākṣasān sa mahākapiḥ || 25 ||
muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnamūrdhānirvāntadantākṣivilambijivvāḥ |
devāntakorākṣasarājasūnurgatāsurutvyāṃsahasāpapāta || 26 ||
tasminhaterākṣasayodhamukhyemahābalesaṃyatidevaśatrau |
kruddhastrimūrdhāniśitāgramugraṃvavarṣanīlorasibāṇavarṣam || 27 ||
mahodarastusaṅkṛddhaḥkuñjaramparvatopamam |
bhūyassamadhiruhyāśumandaraṃramaśimāniva || 28 ||
tatobāṇamayaṃvarṣannīlasyorasyapātayat |
girauvarṣantaḍiccakracāpavānivatoyadaḥ || 29 ||
tataśśaraugherabhivarṣyamāṇovibhinnagātraḥkapisainyapālaḥ |
nīlobabhūvāthavisṛṣṭagātroviṣṭambhitastenamahābalena || 30 ||
tatastunīlaḥpratilabhyasañjñāṃśailaṃsamutpāṭyasavṛkṣaṣaṃṇḍam |
tatassamutpatyabhṛśograveśomahādarantenajaghānamūrdhni || 31 ||
tataḥ ssaśailedranipātabhagnomahodarastenamahādvipena |
vipothitobhūmitalegatāsuḥpapātavajrābhihatoyathādriḥ || 32 ||
pitṛvyannihatandṛṣṭavātriśirāścāpamādade |
hanūmantaṃ ca saṅkṛddhovivyāthaniśitaiśśaraiḥ || 33 ||
sa vāyusunūḥkupitaścikṣepaśikharaṅgireḥ |
triśirāstaccharaistīkṣṇairbibhedabahudhābalī || 34 ||
tadvyarthaṃśikharandṛṣṭavādrumavarṣammahākapiḥ |
visasarjaraṇetasminrāvaṇasyasutamprati || 35 ||
tamāpatantamākāśedrumavarṣampratāpavān |
triśirāniśitairbāṇaiściccheda ca nanāda ca || 36 ||
hanūmānutoplutyahayaṃstrīśirasastadā |
vidadāranakhaiḥkruddhonāgendrammṛgarāḍiva || 37 ||
tāṃ dṛṣṭvā ghora samkāśāṃ śaktiṃ bhagnāṃ hanūmatā |
prahṛṣṭā vānara gaṇā vinedur jaladā;iva || 38 ||
divaḥkṣiptāmivolkāntāṃśaktiṅkṣiptāmasaṅgatām |
gṛhītvāhariśārdūlobabhañja ca nanāda ca || 39 ||
tāndṛṣṭavāghorasaṅkāśāṃśaktimbhagnāṃhanūmatā |
prahṛṣṭāvānaragaṇāvinedurjaladāiva || 40 ||
taḥkhaḍagaṃsamudyamyatriśirārākṣasottamaḥ |
nijaghānatadāvyūḍhevāyuputrasyavakṣasi || 41 ||
khaḍagaprahārābhihatohanumānmārutātmajaḥ |
ājaghānatiśirasantalenorasivīryavān || 42 ||
satalābhihatastenasrastahastāyudhobhuvi |
nipapātamahātejāstriśirāstyaktacetanaḥ || 43 ||
sa tasyapatataḥkhaṅgantamācchidyamahākapiḥ |
nanādagirisaṅkāśastrāsayan sarvanairṛtā || 44 ||
amṛṣyamāṇastaṅghoṣamutpapātaniśācaraḥ |
utpatya ca hanūmantantāḍayāmāsamuṣṭinā || 45 ||
tenamuṣṭiprahoreṇasañcukopamahākapiḥ |
kupitaścanijagrāhakirīṭerākṣasarṣabham || 46 ||
sa tasyaśīrṣāṇyasināśitenakirīṭajuṣṭānisakuṇḍalāni |
kruddhaḥpracicchedasuto'nilasyatvaṣṭussutasyevaśirāṃsiśakraḥ || 47 ||
tānyāyatākṣāṇyagasannibhānipradīptavaiśvānaralocanāni |
petuśirāṃsīndraripoḥrdharaṇyāñjyotīṃṣimuktāniyathārkamārgāt || 48 ||
tasmin nhatedevaripautriśīrṣehanūmatāśakraparākrameṇa |
neduḥplavaṅgāḥpracacālabhūmīrakṣāṃsyathodudruviresamantāt || 49 ||
hatantriśirasandṛṣṭavātathaivacamahodaram |
hatauprekṣayadurādharṣaudevāntakanarāntakau || 50 ||
cukopaparamāmarṣīmattorākṣasapuṅgavaḥ |
jagrāhārciṣmatīṅghorāṅgadāṃsarvāyasīṃśubhām || 51 ||
hemapaṭṭaparikṣiptāmmāṃsaśoṇitaphenilām |
virājamānāṃvapuṣāṃśatruśoṇitarañjitām || 52 ||
tejasāsampradīptāgrāṃraktamālyavibhūṣitām |
airāvatamahāpadmasārvabhaumabhayāvahām || 53 ||
gadāmādāyasaṅkṛddhomattorākṣasapuṅgavaḥ |
harīn samabhidudrāvayugāntānagirivajvalan || 54 ||
atharṣabhassamutpatyavānarorāvaṇānujam |
mattānīkamupāgamyatasthautasyāgratobalī || 55 ||
tampurastāt sthitandṛṣṭavāvānaramparvatopamam |
ājaghānorasikruddhogadayāvajrakalpayā || 56 ||
sa tayā'bhihatastenagadayāvānararṣabhaḥ |
bhinnavakṣāssamādhūtassusrāvarudhirambahu || 57 ||
sa sañjñāmprāpyasucirādṛṣabhovānararṣabhaḥ |
kruddhovisphuramāṇauṣṭhomahāpārśvamudaikṣata || 58 ||
sa vegavān vegavadabhyupetyataṃrākṣasaṃvānaravīramukhyaḥ |
samvartyamuṣṭiṃsahasājaghānabāhvantareśailanikāśarūpaḥ || 59 ||
sa kṛttamūlassahasevavṛkṣaḥkṣitaupapātakṣatajokṣitāṅgaḥ |
tāñcāsyaghorāṃyamadaṇḍakalpāṅgadāmpragṛhyāśutadānanāda || 60 ||
muhūrtamāsītsagatāsukalpaḥpratyāgatātmāsahasāsurāriḥ |
utpatyasandhyābhrasamānavarṇastaṃvārirājātmajamājaghāna || 61 ||
sa mūrbhitobhūmitalepapātamuhūrtamutpatyapunassasañjñaḥ |
tāmevatasyādrivarādrikalpāṅgadāṃsamāvidhyajaghānasaṅkhye || 62 ||
matta anīkaṃ mahā pārśvaṃ jaghāna raṇa mūrdhani |
sa svayā gadayā bhinno vikīrṇa daśana īkṣaṇaḥ |
nipapāta mahā pārśvo vajra āhata;iva acalaḥ || 63 ||
abhidudrāvavegenagadāntasyamahātmanaḥ |
gṛhītvātāṅgadāmbhīmāmāvidhya ca punaḥpunaḥ || 64 ||
mattānīkammahātmānañjaghānaraṇamūrdhani |
sa svayāgadayābhagnovidīrṇadaśanekṣaṇaḥ || 65 ||
nipapātatatomattovajrāhataivācalaḥ |
vidīrṇanayanebhūmaugatasattvegatāyuṣi || 66 ||
patiterākṣasetasmin vidrutaṃrākṣasambalam |
tasminnhatebhrātarirāvaṇasyatannairṛtānāmbalamarṇavābham |
tyaktāyudhaṅkevalajīvitārthandudrāvabhinnārṇavasannikāśam || 67 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्ततितमस्सर्गः ।
नरान्तकंहतन्दृष्टवाचुक्रुशुर्नैरृतर्षभाः ।
देवान्तकस्त्रिमूर्धा च पौलस्त्यश्चमहोदरः ॥ 1 ॥
आरूढोमेघसङ्काशंवारणेन्द्रम्महोदरः ।
वालिपुत्रम्महावीर्यमभिदुद्राववीर्यवान् ॥ 2 ॥
भ्रारातृव्यसनसन्तप्तस्तदादेवान्तकोबली ।
आदायपरिघन्दीप्तमङ्गदंसमभिद्रवत् ॥ 3 ॥
रथमादित्यसङ्काशंयुक्तम्परमवाजिभिः ।
आस्थायत्रिशिरावीरोवालिपुत्रमथाभ्ययात् ॥ 4 ॥
स त्रिभिर्देवदर्पघ्नेर्नेरृतीन्द्रेरभिद्रुतः ।
वृक्षमुत्पाटयामासमहाविटपमङ्गदः ॥ 5 ॥
देवान्तकायतंवीरच्शिक्षेपसहसाङ्गदः ।
महावृक्षम्महाशाखंशक्रोदीप्तमिवाशनिम् ॥ 6 ॥
स ववर्ष ततो वृक्षान् शिलासःच कपि कुन्जरः ।
तान् प्रचिच्चेद सम्क्रुद्धस् त्रिशिरा निशितैःशरैः ॥ 7 ॥
स ववर्षततोवृक्षान् शैलाश्चकपिकुञ्जरः ।
तान् प्रचिच्छेदसङ्कृद्धस्त्रिशिरानिशितैश्शरैः ॥ 8 ॥
परिघाग्रेणतान् वृक्षान्बभञ्ज च महोदरः ।
त्रिशिराश्चाङ्गदंवीरमभिदुद्रावसायकैः ॥ 9 ॥
गजेनसमभिद्रुत्यवालिपुत्रम्महोदरः ।
जघानोरसिसङ्कृद्धस्तोमरैर्वज्रसन्निभैः ॥ 10 ॥
देवान्तकश्चसङ्कृद्धःपरिघेणतदाङ्गदम् ।
उपगम्याभिहत्याशुव्यपचक्रामवेगवान् ॥ 11 ॥
सत्रिभिर्नैरृतश्रेष्ठैर्युगतपत्समभिद्रुतः ।
न विव्यथेमहातेजावालिपुत्रःप्रतापवान् ॥ 12 ॥
स वेगवान्महावेगङ्कृत्वापरमदुर्जयः ।
तलेनभृशमुत्पत्यजघानास्यमहागजम् ॥ 13 ॥
तस्यतेनप्रहारेणनागराजस्यसंयुगे ।
पेततुर्लोचनेतस्यविननाद स वारणः ॥ 14 ॥
विषाणञ्चास्यसःनिष्कृष्यवालिपुत्रोमहाबलः ।
देवान्तकमभिप्लुत्यताडयामाससंयुगे ॥ 15 ॥
परिघ अभिहतसःच अपि वानर इन्द्र आत्मजस् तदा ।
जानुभ्यां पतितो भूमौ पुनर् एव उत्पपात ह ॥ 16 ॥
अथाश्वस्यमहातेजाःकृच्छ्राद्देवान्तकोबली ।
आविध्यपरिघंवेगादाजघानतदाङ्गदम् ॥ 17 ॥
परिघाभिहतश्चापिवानरेन्द्रात्मजस्तदा ।
जानुभ्याम्पतितोबूमौपुनरेवोत्पपात ह ॥ 18 ॥
तमुत्पतन्तन्त्रिशिरास्त्रिभिर्बाणैरजिह्मगैः ।
घोरैर्हरिपतेःपुत्रेंललाटेऽभिजघान ह ॥ 19 ॥
ततोऽङ्गदम्परिक्षिप्तन्त्रिभिर्नैरृतपुङ्गवैः ।
हनूमानपिविज्ञायनीलश्चापिप्रतस्थतुः ॥ 20 ॥
तश्चिक्षेपशैलाग्रन्नीलस्त्रिशिरसेतदा ।
तद्रावणसुतोधीमाबनिभेदनिशितैश्शरैः ॥ 21 ॥
तद्बाणशतनिर्भिन्नंविदारितशिलातलम् ।
सविस्फुलिङ्गंसज्वालन्निपपातगिरेशशिरः ॥ 22 ॥
ततोजृम्भितमालोक्यहर्षाद्वेवान्तकस्तदा ।
परिघेणाभिदुद्रावमारुतात्मजमाहवे ॥ 23 ॥
तमापतन्तमुत्प्लुत्यहनुमान्मारुतात्मजः ।
आजघानतदामूर्ध्निवज्रकल्पेनमुष्टिना ॥ 24 ॥
शिरसिप्रहरवनीरस्तदावायुसुतोबली ।
नादेनाकम्पयच्चैवराक्षसान् स महाकपिः ॥ 25 ॥
मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नमूर्धानिर्वान्तदन्ताक्षिविलम्बिजिव्वाः ।
देवान्तकोराक्षसराजसूनुर्गतासुरुत्व्यांसहसापपात ॥ 26 ॥
तस्मिन्हतेराक्षसयोधमुख्येमहाबलेसंयतिदेवशत्रौ ।
क्रुद्धस्त्रिमूर्धानिशिताग्रमुग्रंववर्षनीलोरसिबाणवर्षम् ॥ 27 ॥
महोदरस्तुसङ्कृद्धःकुञ्जरम्पर्वतोपमम् ।
भूयस्समधिरुह्याशुमन्दरंरमशिमानिव ॥ 28 ॥
ततोबाणमयंवर्षन्नीलस्योरस्यपातयत् ।
गिरौवर्षन्तडिच्चक्रचापवानिवतोयदः ॥ 29 ॥
ततश्शरौघेरभिवर्ष्यमाणोविभिन्नगात्रःकपिसैन्यपालः ।
नीलोबभूवाथविसृष्टगात्रोविष्टम्भितस्तेनमहाबलेन ॥ 30 ॥
ततस्तुनीलःप्रतिलभ्यसञ्ज्ञांशैलंसमुत्पाट्यसवृक्षषंण्डम् ।
ततस्समुत्पत्यभृशोग्रवेशोमहादरन्तेनजघानमूर्ध्नि ॥ 31 ॥
ततः स्सशैलेद्रनिपातभग्नोमहोदरस्तेनमहाद्विपेन ।
विपोथितोभूमितलेगतासुःपपातवज्राभिहतोयथाद्रिः ॥ 32 ॥
पितृव्यन्निहतन्दृष्टवात्रिशिराश्चापमाददे ।
हनूमन्तं च सङ्कृद्धोविव्याथनिशितैश्शरैः ॥ 33 ॥
स वायुसुनूःकुपितश्चिक्षेपशिखरङ्गिरेः ।
त्रिशिरास्तच्छरैस्तीक्ष्णैर्बिभेदबहुधाबली ॥ 34 ॥
तद्व्यर्थंशिखरन्दृष्टवाद्रुमवर्षम्महाकपिः ।
विससर्जरणेतस्मिन्रावणस्यसुतम्प्रति ॥ 35 ॥
तमापतन्तमाकाशेद्रुमवर्षम्प्रतापवान् ।
त्रिशिरानिशितैर्बाणैश्चिच्छेद च ननाद च ॥ 36 ॥
हनूमानुतोप्लुत्यहयंस्त्रीशिरसस्तदा ।
विददारनखैःक्रुद्धोनागेन्द्रम्मृगराडिव ॥ 37 ॥
तां दृष्ट्वा घोर सम्काशां शक्तिं भग्नां हनूमता ।
प्रहृष्टा वानर गणा विनेदुर् जलदा;इव ॥ 38 ॥
दिवःक्षिप्तामिवोल्कान्तांशक्तिङ्क्षिप्तामसङ्गताम् ।
गृहीत्वाहरिशार्दूलोबभञ्ज च ननाद च ॥ 39 ॥
तान्दृष्टवाघोरसङ्काशांशक्तिम्भग्नांहनूमता ।
प्रहृष्टावानरगणाविनेदुर्जलदाइव ॥ 40 ॥
तःखडगंसमुद्यम्यत्रिशिराराक्षसोत्तमः ।
निजघानतदाव्यूढेवायुपुत्रस्यवक्षसि ॥ 41 ॥
खडगप्रहाराभिहतोहनुमान्मारुतात्मजः ।
आजघानतिशिरसन्तलेनोरसिवीर्यवान् ॥ 42 ॥
सतलाभिहतस्तेनस्रस्तहस्तायुधोभुवि ।
निपपातमहातेजास्त्रिशिरास्त्यक्तचेतनः ॥ 43 ॥
स तस्यपततःखङ्गन्तमाच्छिद्यमहाकपिः ।
ननादगिरिसङ्काशस्त्रासयन् सर्वनैरृता ॥ 44 ॥
अमृष्यमाणस्तङ्घोषमुत्पपातनिशाचरः ।
उत्पत्य च हनूमन्तन्ताडयामासमुष्टिना ॥ 45 ॥
तेनमुष्टिप्रहोरेणसञ्चुकोपमहाकपिः ।
कुपितश्चनिजग्राहकिरीटेराक्षसर्षभम् ॥ 46 ॥
स तस्यशीर्षाण्यसिनाशितेनकिरीटजुष्टानिसकुण्डलानि ।
क्रुद्धःप्रचिच्छेदसुतोऽनिलस्यत्वष्टुस्सुतस्येवशिरांसिशक्रः ॥ 47 ॥
तान्यायताक्षाण्यगसन्निभानिप्रदीप्तवैश्वानरलोचनानि ।
पेतुशिरांसीन्द्ररिपोःर्धरण्याञ्ज्योतींषिमुक्तानियथार्कमार्गात् ॥ 48 ॥
तस्मिन् न्हतेदेवरिपौत्रिशीर्षेहनूमताशक्रपराक्रमेण ।
नेदुःप्लवङ्गाःप्रचचालभूमीरक्षांस्यथोदुद्रुविरेसमन्तात् ॥ 49 ॥
हतन्त्रिशिरसन्दृष्टवातथैवचमहोदरम् ।
हतौप्रेक्षयदुराधर्षौदेवान्तकनरान्तकौ ॥ 50 ॥
चुकोपपरमामर्षीमत्तोराक्षसपुङ्गवः ।
जग्राहार्चिष्मतीङ्घोराङ्गदांसर्वायसींशुभाम् ॥ 51 ॥
हेमपट्टपरिक्षिप्ताम्मांसशोणितफेनिलाम् ।
विराजमानांवपुषांशत्रुशोणितरञ्जिताम् ॥ 52 ॥
तेजसासम्प्रदीप्ताग्रांरक्तमाल्यविभूषिताम् ।
ऐरावतमहापद्मसार्वभौमभयावहाम् ॥ 53 ॥
गदामादायसङ्कृद्धोमत्तोराक्षसपुङ्गवः ।
हरीन् समभिदुद्रावयुगान्तानगिरिवज्वलन् ॥ 54 ॥
अथर्षभस्समुत्पत्यवानरोरावणानुजम् ।
मत्तानीकमुपागम्यतस्थौतस्याग्रतोबली ॥ 55 ॥
तम्पुरस्तात् स्थितन्दृष्टवावानरम्पर्वतोपमम् ।
आजघानोरसिक्रुद्धोगदयावज्रकल्पया ॥ 56 ॥
स तयाऽभिहतस्तेनगदयावानरर्षभः ।
भिन्नवक्षास्समाधूतस्सुस्रावरुधिरम्बहु ॥ 57 ॥
स सञ्ज्ञाम्प्राप्यसुचिरादृषभोवानरर्षभः ।
क्रुद्धोविस्फुरमाणौष्ठोमहापार्श्वमुदैक्षत ॥ 58 ॥
स वेगवान् वेगवदभ्युपेत्यतंराक्षसंवानरवीरमुख्यः ।
सम्वर्त्यमुष्टिंसहसाजघानबाह्वन्तरेशैलनिकाशरूपः ॥ 59 ॥
स कृत्तमूलस्सहसेववृक्षःक्षितौपपातक्षतजोक्षिताङ्गः ।
ताञ्चास्यघोरांयमदण्डकल्पाङ्गदाम्प्रगृह्याशुतदाननाद ॥ 60 ॥
मुहूर्तमासीत्सगतासुकल्पःप्रत्यागतात्मासहसासुरारिः ।
उत्पत्यसन्ध्याभ्रसमानवर्णस्तंवारिराजात्मजमाजघान ॥ 61 ॥
स मूर्भितोभूमितलेपपातमुहूर्तमुत्पत्यपुनस्ससञ्ज्ञः ।
तामेवतस्याद्रिवराद्रिकल्पाङ्गदांसमाविध्यजघानसङ्ख्ये ॥ 62 ॥
मत्त अनीकं महा पार्श्वं जघान रण मूर्धनि ।
स स्वया गदया भिन्नो विकीर्ण दशन ईक्षणः ।
निपपात महा पार्श्वो वज्र आहत;इव अचलः ॥ 63 ॥
अभिदुद्राववेगेनगदान्तस्यमहात्मनः ।
गृहीत्वाताङ्गदाम्भीमामाविध्य च पुनःपुनः ॥ 64 ॥
मत्तानीकम्महात्मानञ्जघानरणमूर्धनि ।
स स्वयागदयाभग्नोविदीर्णदशनेक्षणः ॥ 65 ॥
निपपातततोमत्तोवज्राहतैवाचलः ।
विदीर्णनयनेभूमौगतसत्त्वेगतायुषि ॥ 66 ॥
पतितेराक्षसेतस्मिन् विद्रुतंराक्षसम्बलम् ।
तस्मिन्न्हतेभ्रातरिरावणस्यतन्नैरृतानाम्बलमर्णवाभम् ।
त्यक्तायुधङ्केवलजीवितार्थन्दुद्रावभिन्नार्णवसन्निकाशम् ॥ 67 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
narāntakaṃhatandṛṣṭavācukruśurnairṛtarṣabhāḥ |
devāntakastrimūrdhā ca paulastyaścamahodaraḥ || 1 ||
ārūḍhomeghasaṅkāśaṃvāraṇendrammahodaraḥ |
vāliputrammahāvīryamabhidudrāvavīryavān || 2 ||
bhrārātṛvyasanasantaptastadādevāntakobalī |
ādāyaparighandīptamaṅgadaṃsamabhidravat || 3 ||
rathamādityasaṅkāśaṃyuktamparamavājibhiḥ |
āsthāyatriśirāvīrovāliputramathābhyayāt || 4 ||
sa tribhirdevadarpaghnernerṛtīndrerabhidrutaḥ |
vṛkṣamutpāṭayāmāsamahāviṭapamaṅgadaḥ || 5 ||
devāntakāyataṃvīracśikṣepasahasāṅgadaḥ |
mahāvṛkṣammahāśākhaṃśakrodīptamivāśanim || 6 ||
sa vavarṣa tato vṛkṣān śilāsaḥca kapi kunjaraḥ |
tān pracicceda samkruddhas triśirā niśitaiḥśaraiḥ || 7 ||
sa vavarṣatatovṛkṣān śailāścakapikuñjaraḥ |
tān pracicchedasaṅkṛddhastriśirāniśitaiśśaraiḥ || 8 ||
parighāgreṇatān vṛkṣānbabhañja ca mahodaraḥ |
triśirāścāṅgadaṃvīramabhidudrāvasāyakaiḥ || 9 ||
gajenasamabhidrutyavāliputrammahodaraḥ |
jaghānorasisaṅkṛddhastomarairvajrasannibhaiḥ || 10 ||
devāntakaścasaṅkṛddhaḥparigheṇatadāṅgadam |
upagamyābhihatyāśuvyapacakrāmavegavān || 11 ||
satribhirnairṛtaśreṣṭhairyugatapatsamabhidrutaḥ |
na vivyathemahātejāvāliputraḥpratāpavān || 12 ||
sa vegavānmahāvegaṅkṛtvāparamadurjayaḥ |
talenabhṛśamutpatyajaghānāsyamahāgajam || 13 ||
tasyatenaprahāreṇanāgarājasyasaṃyuge |
petaturlocanetasyavinanāda sa vāraṇaḥ || 14 ||
viṣāṇañcāsyasaḥniṣkṛṣyavāliputromahābalaḥ |
devāntakamabhiplutyatāḍayāmāsasaṃyuge || 15 ||
parigha abhihatasaḥca api vānara indra ātmajas tadā |
jānubhyāṃ patito bhūmau punar eva utpapāta ha || 16 ||
athāśvasyamahātejāḥkṛcchrāddevāntakobalī |
āvidhyaparighaṃvegādājaghānatadāṅgadam || 17 ||
parighābhihataścāpivānarendrātmajastadā |
jānubhyāmpatitobūmaupunarevotpapāta ha || 18 ||
tamutpatantantriśirāstribhirbāṇairajihmagaiḥ |
ghorairharipateḥputreṃlalāṭe'bhijaghāna ha || 19 ||
tato'ṅgadamparikṣiptantribhirnairṛtapuṅgavaiḥ |
hanūmānapivijñāyanīlaścāpipratasthatuḥ || 20 ||
taścikṣepaśailāgrannīlastriśirasetadā |
tadrāvaṇasutodhīmābanibhedaniśitaiśśaraiḥ || 21 ||
tadbāṇaśatanirbhinnaṃvidāritaśilātalam |
savisphuliṅgaṃsajvālannipapātagireśaśiraḥ || 22 ||
tatojṛmbhitamālokyaharṣādvevāntakastadā |
parigheṇābhidudrāvamārutātmajamāhave || 23 ||
tamāpatantamutplutyahanumānmārutātmajaḥ |
ājaghānatadāmūrdhnivajrakalpenamuṣṭinā || 24 ||
śirasipraharavanīrastadāvāyusutobalī |
nādenākampayaccaivarākṣasān sa mahākapiḥ || 25 ||
muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnamūrdhānirvāntadantākṣivilambijivvāḥ |
devāntakorākṣasarājasūnurgatāsurutvyāṃsahasāpapāta || 26 ||
tasminhaterākṣasayodhamukhyemahābalesaṃyatidevaśatrau |
kruddhastrimūrdhāniśitāgramugraṃvavarṣanīlorasibāṇavarṣam || 27 ||
mahodarastusaṅkṛddhaḥkuñjaramparvatopamam |
bhūyassamadhiruhyāśumandaraṃramaśimāniva || 28 ||
tatobāṇamayaṃvarṣannīlasyorasyapātayat |
girauvarṣantaḍiccakracāpavānivatoyadaḥ || 29 ||
tataśśaraugherabhivarṣyamāṇovibhinnagātraḥkapisainyapālaḥ |
nīlobabhūvāthavisṛṣṭagātroviṣṭambhitastenamahābalena || 30 ||
tatastunīlaḥpratilabhyasañjñāṃśailaṃsamutpāṭyasavṛkṣaṣaṃṇḍam |
tatassamutpatyabhṛśograveśomahādarantenajaghānamūrdhni || 31 ||
tataḥ ssaśailedranipātabhagnomahodarastenamahādvipena |
vipothitobhūmitalegatāsuḥpapātavajrābhihatoyathādriḥ || 32 ||
pitṛvyannihatandṛṣṭavātriśirāścāpamādade |
hanūmantaṃ ca saṅkṛddhovivyāthaniśitaiśśaraiḥ || 33 ||
sa vāyusunūḥkupitaścikṣepaśikharaṅgireḥ |
triśirāstaccharaistīkṣṇairbibhedabahudhābalī || 34 ||
tadvyarthaṃśikharandṛṣṭavādrumavarṣammahākapiḥ |
visasarjaraṇetasminrāvaṇasyasutamprati || 35 ||
tamāpatantamākāśedrumavarṣampratāpavān |
triśirāniśitairbāṇaiściccheda ca nanāda ca || 36 ||
hanūmānutoplutyahayaṃstrīśirasastadā |
vidadāranakhaiḥkruddhonāgendrammṛgarāḍiva || 37 ||
tāṃ dṛṣṭvā ghora samkāśāṃ śaktiṃ bhagnāṃ hanūmatā |
prahṛṣṭā vānara gaṇā vinedur jaladā;iva || 38 ||
divaḥkṣiptāmivolkāntāṃśaktiṅkṣiptāmasaṅgatām |
gṛhītvāhariśārdūlobabhañja ca nanāda ca || 39 ||
tāndṛṣṭavāghorasaṅkāśāṃśaktimbhagnāṃhanūmatā |
prahṛṣṭāvānaragaṇāvinedurjaladāiva || 40 ||
taḥkhaḍagaṃsamudyamyatriśirārākṣasottamaḥ |
nijaghānatadāvyūḍhevāyuputrasyavakṣasi || 41 ||
khaḍagaprahārābhihatohanumānmārutātmajaḥ |
ājaghānatiśirasantalenorasivīryavān || 42 ||
satalābhihatastenasrastahastāyudhobhuvi |
nipapātamahātejāstriśirāstyaktacetanaḥ || 43 ||
sa tasyapatataḥkhaṅgantamācchidyamahākapiḥ |
nanādagirisaṅkāśastrāsayan sarvanairṛtā || 44 ||
amṛṣyamāṇastaṅghoṣamutpapātaniśācaraḥ |
utpatya ca hanūmantantāḍayāmāsamuṣṭinā || 45 ||
tenamuṣṭiprahoreṇasañcukopamahākapiḥ |
kupitaścanijagrāhakirīṭerākṣasarṣabham || 46 ||
sa tasyaśīrṣāṇyasināśitenakirīṭajuṣṭānisakuṇḍalāni |
kruddhaḥpracicchedasuto'nilasyatvaṣṭussutasyevaśirāṃsiśakraḥ || 47 ||
tānyāyatākṣāṇyagasannibhānipradīptavaiśvānaralocanāni |
petuśirāṃsīndraripoḥrdharaṇyāñjyotīṃṣimuktāniyathārkamārgāt || 48 ||
tasmin nhatedevaripautriśīrṣehanūmatāśakraparākrameṇa |
neduḥplavaṅgāḥpracacālabhūmīrakṣāṃsyathodudruviresamantāt || 49 ||
hatantriśirasandṛṣṭavātathaivacamahodaram |
hatauprekṣayadurādharṣaudevāntakanarāntakau || 50 ||
cukopaparamāmarṣīmattorākṣasapuṅgavaḥ |
jagrāhārciṣmatīṅghorāṅgadāṃsarvāyasīṃśubhām || 51 ||
hemapaṭṭaparikṣiptāmmāṃsaśoṇitaphenilām |
virājamānāṃvapuṣāṃśatruśoṇitarañjitām || 52 ||
tejasāsampradīptāgrāṃraktamālyavibhūṣitām |
airāvatamahāpadmasārvabhaumabhayāvahām || 53 ||
gadāmādāyasaṅkṛddhomattorākṣasapuṅgavaḥ |
harīn samabhidudrāvayugāntānagirivajvalan || 54 ||
atharṣabhassamutpatyavānarorāvaṇānujam |
mattānīkamupāgamyatasthautasyāgratobalī || 55 ||
tampurastāt sthitandṛṣṭavāvānaramparvatopamam |
ājaghānorasikruddhogadayāvajrakalpayā || 56 ||
sa tayā'bhihatastenagadayāvānararṣabhaḥ |
bhinnavakṣāssamādhūtassusrāvarudhirambahu || 57 ||
sa sañjñāmprāpyasucirādṛṣabhovānararṣabhaḥ |
kruddhovisphuramāṇauṣṭhomahāpārśvamudaikṣata || 58 ||
sa vegavān vegavadabhyupetyataṃrākṣasaṃvānaravīramukhyaḥ |
samvartyamuṣṭiṃsahasājaghānabāhvantareśailanikāśarūpaḥ || 59 ||
sa kṛttamūlassahasevavṛkṣaḥkṣitaupapātakṣatajokṣitāṅgaḥ |
tāñcāsyaghorāṃyamadaṇḍakalpāṅgadāmpragṛhyāśutadānanāda || 60 ||
muhūrtamāsītsagatāsukalpaḥpratyāgatātmāsahasāsurāriḥ |
utpatyasandhyābhrasamānavarṇastaṃvārirājātmajamājaghāna || 61 ||
sa mūrbhitobhūmitalepapātamuhūrtamutpatyapunassasañjñaḥ |
tāmevatasyādrivarādrikalpāṅgadāṃsamāvidhyajaghānasaṅkhye || 62 ||
matta anīkaṃ mahā pārśvaṃ jaghāna raṇa mūrdhani |
sa svayā gadayā bhinno vikīrṇa daśana īkṣaṇaḥ |
nipapāta mahā pārśvo vajra āhata;iva acalaḥ || 63 ||
abhidudrāvavegenagadāntasyamahātmanaḥ |
gṛhītvātāṅgadāmbhīmāmāvidhya ca punaḥpunaḥ || 64 ||
mattānīkammahātmānañjaghānaraṇamūrdhani |
sa svayāgadayābhagnovidīrṇadaśanekṣaṇaḥ || 65 ||
nipapātatatomattovajrāhataivācalaḥ |
vidīrṇanayanebhūmaugatasattvegatāyuṣi || 66 ||
patiterākṣasetasmin vidrutaṃrākṣasambalam |
tasminnhatebhrātarirāvaṇasyatannairṛtānāmbalamarṇavābham |
tyaktāyudhaṅkevalajīvitārthandudrāvabhinnārṇavasannikāśam || 67 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.