Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।
Shloka 1
തതഃപൌലസ്ത്യസചിവാശ്രുത്വാചേന്ദ്രജിതോവധമ് ।
ആചചക്ഷുരഭിജ്ഞായദശഗ്രീവായസവ്യഥാഃ ॥ 1 ॥
ആചചക്ഷുരഭിജ്ഞായദശഗ്രീവായസവ്യഥാഃ ॥ 1 ॥
tataḥpaulastyasacivāśrutvācendrajitovadham |
ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||
ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||
Shloka 2
യുദ്ധേഹതോമഹാരാജലക്ഷ്മണേനതവാത്മജഃ ।
വിഭീഷണസഹായേനമിഷതാന്നോമഹാദ്യുതിഃ ॥ 2 ॥
വിഭീഷണസഹായേനമിഷതാന്നോമഹാദ്യുതിഃ ॥ 2 ॥
yuddhehatomahārājalakṣmaṇenatavātmajaḥ |
vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||
vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||
Shloka 3
ശൂരംശൂരേണസമ്ഗമ്യസമ്യുഗേഷ്വപരാജിതഃ ।
ലക്ഷ്മണേനഹതശ്ശൂരഃപുത്രസ്തേമഹേന്ദ്രജിത് ॥ 3 ॥
ലക്ഷ്മണേനഹതശ്ശൂരഃപുത്രസ്തേമഹേന്ദ്രജിത് ॥ 3 ॥
śūraṃśūreṇasamgamyasamyugeṣvaparājitaḥ |
lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||
lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||
Shloka 4
ഗതസ്സപരമാന്ലോകാന്ശരൈസ്സന്താപ്യലക്ഷ്മണമ് ।
സ തമ്പ്രതിഭയംശ്രുത്വാവധമ്പുത്രസ്യദാരുണമ് ॥ 4 ॥
സ തമ്പ്രതിഭയംശ്രുത്വാവധമ്പുത്രസ്യദാരുണമ് ॥ 4 ॥
gatassaparamānlokānśaraissantāpyalakṣmaṇam |
sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||
sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||
Shloka 5
ഘോരമിന്ദ്രജിതഃസങ്ഖ്യേകശ്മലമ്പ്രാവിശന്മഹത് ।
ഉപലഭ്യചിരാത്സഞ്ജ്ഞാം രാജാരാക്ഷസപുങ്ഗവ ॥ 5 ॥
ഉപലഭ്യചിരാത്സഞ്ജ്ഞാം രാജാരാക്ഷസപുങ്ഗവ ॥ 5 ॥
ghoramindrajitaḥsaṅkhyekaśmalamprāviśanmahat |
upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||
upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||
Shloka 6
പുത്രശോകാകുലോദീനോവിലലാപാകുലേന്ദ്രിയഃ ।
ഹാരാക്ഷസചമൂമുഖ്യമമവത്സമഹാബല ॥ 6 ॥
ഹാരാക്ഷസചമൂമുഖ്യമമവത്സമഹാബല ॥ 6 ॥
putraśokākulodīnovilalāpākulendriyaḥ |
hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||
hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||
Shloka 7
ജിത്വേന്ദ്രങ്കഥമദ്യത്വംലക്ഷ്മണസ്യവശങ്ഗതഃ ।
നനുത്വമിഷുഭിഃക്രുദ്ധോഭിന്ദ്യാഃകാലാന്തകാവപി ॥ 7 ॥
നനുത്വമിഷുഭിഃക്രുദ്ധോഭിന്ദ്യാഃകാലാന്തകാവപി ॥ 7 ॥
jitvendraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ |
nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||
nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||
Shloka 8
മന്ദരസ്യാപിശൃങ്ഗാണികിമ്പുനര്ലക്ഷ്മണംയുധി ।
അദ്യവൈനസ്വതോരാജാഭൂയോബഹുമതോമമ ॥ 8 ॥
അദ്യവൈനസ്വതോരാജാഭൂയോബഹുമതോമമ ॥ 8 ॥
mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi |
adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||
adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||
Shloka 9
യേനാദ്യത്വമ്മഹാബാഹോ സംയുക്തഃകാലധര്മണാ ।
ഏഷപന്ഥാഃസുയോധാനാംസര്വാമരഗണേഷ്വപി ॥ 9 ॥
ഏഷപന്ഥാഃസുയോധാനാംസര്വാമരഗണേഷ്വപി ॥ 9 ॥
yenādyatvammahābāho saṃyuktaḥkāladharmaṇā |
eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||
eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||
Shloka 10
യഃകൃതേഹന്യതേഭര്തുസ്സപുമാന്സ്വര്ഗമൃച്ഛതി ।
അദ്യദേവഗണാസ്സര്വേലോകപാലാമഹര്ഷയഃ ॥ 10 ॥
അദ്യദേവഗണാസ്സര്വേലോകപാലാമഹര്ഷയഃ ॥ 10 ॥
yaḥkṛtehanyatebhartussapumānsvargamṛcchati |
adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||
adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||
Shloka 11
ഹതമിന്ദ്രജിതന്ദൃഷ്ടവാസുഖംസ്വപ്സ്യന്തിനിര്ഭയാഃ ।
അദ്യലോകാസ്ത്രയഃ കൃത്സ്നാപൃഥിവീ ച സകാനനാ ॥ 11 ॥
അദ്യലോകാസ്ത്രയഃ കൃത്സ്നാപൃഥിവീ ച സകാനനാ ॥ 11 ॥
hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ |
adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||
adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||
Shloka 12
ഏകേനേന്ദ്രജിതാഹീനാശൂന്യേവപ്രതിഭാതിമേ ।
അദ്യനൈരൃതകന്യാനാംശ്രോഷ്യാമ്യന്തഃപുരേരവമ് ॥ 12 ॥
അദ്യനൈരൃതകന്യാനാംശ്രോഷ്യാമ്യന്തഃപുരേരവമ് ॥ 12 ॥
ekenendrajitāhīnāśūnyevapratibhātime |
adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||
adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||
Shloka 13
കരേണുസങ്ഘസ്യയഥാനിനാദങ്ഗിരിഗഹ്വരേ ।
യൌവരാജ്യം ച ലങ്കാം ച രക്ഷാംസി ച പരന്തപ ॥ 13 ॥
യൌവരാജ്യം ച ലങ്കാം ച രക്ഷാംസി ച പരന്തപ ॥ 13 ॥
kareṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvare |
yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||
yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||
Shloka 14
മാതരമ്മാം ച ഭാര്യാശ്ചക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।
മമനാമത്വയാവീരഗതസ്യയമസാദനമ് ॥ 14 ॥
മമനാമത്വയാവീരഗതസ്യയമസാദനമ് ॥ 14 ॥
mātarammāṃ ca bhāryāścakvagato'sivihāyanaḥ |
mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||
mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||
Shloka 15
പ്രേതകാര്യാണികാര്യാണിവിപരീതേഹിവര്തസേ ।
സ ത്വഞ്ജീവതിസുഗ്രീവേലക്ഷ്മണേന ച രാഘവേ ॥ 15 ॥
സ ത്വഞ്ജീവതിസുഗ്രീവേലക്ഷ്മണേന ച രാഘവേ ॥ 15 ॥
pretakāryāṇikāryāṇiviparītehivartase |
sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||
sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||
Shloka 16
മമശല്യമനുദ്ധൃത്യക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।
ഏവമാദിവിലാപാര്തംരാവണംരാക്ഷസാധിപമ് ॥ 16 ॥
ഏവമാദിവിലാപാര്തംരാവണംരാക്ഷസാധിപമ് ॥ 16 ॥
mamaśalyamanuddhṛtyakvagato'sivihāyanaḥ |
evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||
evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||
Shloka 17
ആവിവേശമഹാന് കോപഃപുത്രവ്യസനസമ്ഭവഃ ।
പ്രകൃത്യാകോപനംഹ്യേനമ്പുത്രസ്യപുനരാധയഃ ॥ 17 ॥
പ്രകൃത്യാകോപനംഹ്യേനമ്പുത്രസ്യപുനരാധയഃ ॥ 17 ॥
āviveśamahān kopaḥputravyasanasambhavaḥ |
prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||
prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||
Shloka 18
ദീപ്തംസന്ദീപയാമാസുര്ഘര്മേഽര്കമിവരശ്മയഃ ।
ലലാടേഭ്രുകുടീഭിശ്ചസങ്ഗതാഭിര്വ്യരോചത ॥ 18 ॥
ലലാടേഭ്രുകുടീഭിശ്ചസങ്ഗതാഭിര്വ്യരോചത ॥ 18 ॥
dīptaṃsandīpayāmāsurgharme'rkamivaraśmayaḥ |
lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||
lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||
Shloka 19
യുഗാന്തേസഹനക്രൈസ്തുമഹോര്മിഭിരിവോദധിഃ ।
കോപാദ്വിജൃമ്ഭമാണസ്യവക്ത്രാദ്വ്യക്തമിവജ്വലന് ॥ 19 ॥
കോപാദ്വിജൃമ്ഭമാണസ്യവക്ത്രാദ്വ്യക്തമിവജ്വലന് ॥ 19 ॥
yugāntesahanakraistumahormibhirivodadhiḥ |
kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||
kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||
Shloka 20
ഉത്പപാതസധൂമാനഗിര്വൃത്രസ്യവദനാദിവ ।
സ പുത്രവധസന്തപ്തശ്ശൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 20 ॥
സ പുത്രവധസന്തപ്തശ്ശൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 20 ॥
utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva |
sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||
sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||
Shloka 21
സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാവൈദേഹ്യാരോചയദ്വധമ് ।
തസ്യപ്രകൃത്യാരക്തേ ച രക്തേക്രോഥാനഗിനാപി ച ॥ 21 ॥
തസ്യപ്രകൃത്യാരക്തേ ച രക്തേക്രോഥാനഗിനാപി ച ॥ 21 ॥
samīkṣyarāvaṇobuddhyāvaidehyārocayadvadham |
tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||
tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||
Shloka 22
രാവണസ്യമഹാഘോരേദീപ്തേനേത്രേബഭൂവതുഃ ।
ഘോരമ്പ്രകൃത്യാരൂപന്തത്തസ്യക്രോധാഗ്നിമൂര്ഛിതമ് ॥ 22 ॥
ഘോരമ്പ്രകൃത്യാരൂപന്തത്തസ്യക്രോധാഗ്നിമൂര്ഛിതമ് ॥ 22 ॥
rāvaṇasyamahāghoredīptenetrebabhūvatuḥ |
ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||
ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||
Shloka 23
ബഭൂവരൂപങ്ക്രുദ്ധസ്യരുദ്രസ്യേവദുരാസദമ് ।
തസ്യക്രുദ്ധസ്യനേത്രാഭ്യാമ്പ്രാപതന്നാശ്രൃബിന്ദവഃ ॥ 23 ॥
തസ്യക്രുദ്ധസ്യനേത്രാഭ്യാമ്പ്രാപതന്നാശ്രൃബിന്ദവഃ ॥ 23 ॥
babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyevadurāsadam |
tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||
tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||
Shloka 24
ദീപാഭ്യാമിവദീപ്താഭ്യാംസാര്ചിഷസ്സ്നേഹബിന്ദവഃ ।
ദന്താവനിദശതസ്തസ്യശ്രൂയതേദശനസ്വനഃ ॥ 24 ॥
ദന്താവനിദശതസ്തസ്യശ്രൂയതേദശനസ്വനഃ ॥ 24 ॥
dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārciṣassnehabindavaḥ |
dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||
dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||
Shloka 25
യന്ത്രസ്യാവേഷ്ട്യമാണസ്യ മഹതോ ദാനവൈരിവ ।
കാലാനഗിരിവസങ്ക്രുദ്ധോയാംയാന്ദിശമവൈക്ഷത ॥ 25 ॥
കാലാനഗിരിവസങ്ക്രുദ്ധോയാംയാന്ദിശമവൈക്ഷത ॥ 25 ॥
yantrasyāveṣṭyamāṇasya mahato dānavairiva |
kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||
kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||
Shloka 26
തസ്യാന്തസ്യാമ്ഭയത്രസ്താരാക്ഷസാസ്സന്വിലിയലിരേ ।
തമന്തകമിവക്രുദ്ധഞ്ചരാചരചിഖാദിഷുമ് ॥ 26 ॥
തമന്തകമിവക്രുദ്ധഞ്ചരാചരചിഖാദിഷുമ് ॥ 26 ॥
tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalire |
tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||
tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||
Shloka 27
വീക്ഷമാണന്ദിശസ്സര്വാരാക്ഷസാനോപചക്രമുഃ ।
തതഃപരമസങ്ക്രുദ്ധോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 27 ॥
തതഃപരമസങ്ക്രുദ്ധോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 27 ॥
vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānopacakramuḥ |
tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||
tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||
Shloka 28
അബ്രവീദ്രക്ഷസാമ്മധ്യേസംസ്തമ്ഭയിഷുരാഹവേ ।
മയാവര്ഷസഹസ്രാണിചരിത്വാപരമന്തപഃ ॥ 28 ॥
മയാവര്ഷസഹസ്രാണിചരിത്വാപരമന്തപഃ ॥ 28 ॥
abravīdrakṣasāmmadhyesaṃstambhayiṣurāhave |
mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||
mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||
Shloka 29
തേഷുതേഷ്വവകാശേഷുസ്വയമ്ഭൂഃപരിതോഷിതഃ ।
തസ്യൈവതപസോവ്യുഷ്ട്യാപ്രസാദാച്ഛസ്വയമ്ഭുവഃ ॥ 29 ॥
തസ്യൈവതപസോവ്യുഷ്ട്യാപ്രസാദാച്ഛസ്വയമ്ഭുവഃ ॥ 29 ॥
teṣuteṣvavakāśeṣusvayambhūḥparitoṣitaḥ |
tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||
tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||
Shloka 30
നാസുരേഭ്യോ ന ദേവേഭ്യോഭയമ്മമകദാചന ।
കവചമ്ബ്രഹ്മദത്തമ്മേയദാദിത്യസമപ്രഭമ് ॥ 30 ॥
കവചമ്ബ്രഹ്മദത്തമ്മേയദാദിത്യസമപ്രഭമ് ॥ 30 ॥
nāsurebhyo na devebhyobhayammamakadācana |
kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||
kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||
Shloka 31
ദേവാസുരവിമര്ധേഷു ന ഭിന്നംവജ്രമുഷ്ടിഭിഃ ।
തേനമാമദ്യസമ്യുക്തംരഥസ്ഥമിഹസമ്യുഗേ ॥ 31 ॥
തേനമാമദ്യസമ്യുക്തംരഥസ്ഥമിഹസമ്യുഗേ ॥ 31 ॥
devāsuravimardheṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ |
tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||
tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||
Shloka 32
പ്രതീയാത്കോഽദ്യമാമാജൌസാക്ഷാദപിപുരന്ദരഃ ।
ത്തദാതിപ്രസന്നേനസശരങ്കാര്മുകമ്മഹത് ॥ 32 ॥
ത്തദാതിപ്രസന്നേനസശരങ്കാര്മുകമ്മഹത് ॥ 32 ॥
pratīyātko'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ |
ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||
ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||
Shloka 33
ദേവാസുരവിമര്ധേഷുമമദത്തംസ്വയമ്ഭുവാ ।
അദ്യതൂര്യശതൈര്ഭീമന്ധനുരുത്ഥാപ്യതാമ്മമ ॥ 33 ॥
അദ്യതൂര്യശതൈര്ഭീമന്ധനുരുത്ഥാപ്യതാമ്മമ ॥ 33 ॥
devāsuravimardheṣumamadattaṃsvayambhuvā |
adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||
adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||
Shloka 34
രാമലക്ഷ്മണയോരേവവധായപരമാഹവേ ।
സ പുത്രവധസന്തപ്തഃക്രൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 34 ॥
സ പുത്രവധസന്തപ്തഃക്രൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 34 ॥
rāmalakṣmaṇayorevavadhāyaparamāhave |
sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||
sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||
Shloka 35
സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാസീതാംഹന്തുംവ്യവസ്യത ।
പ്രത്യവേക്ഷ്യതാമ്രാക്ഷസ്സുഘോരോഘോരദര്ശനഃ ॥ 35 ॥
പ്രത്യവേക്ഷ്യതാമ്രാക്ഷസ്സുഘോരോഘോരദര്ശനഃ ॥ 35 ॥
samīkṣyarāvaṇobuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata |
pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||
pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||
Shloka 36
ദീനോദീനസ്വരാന്സര്വാംസ്താനുവാചനിശാചരാന് ।
മായയാമമവത്സേനവഞ്ചനാര്ഥംവനൌകസാമ് ॥ 36 ॥
മായയാമമവത്സേനവഞ്ചനാര്ഥംവനൌകസാമ് ॥ 36 ॥
dīnodīnasvarānsarvāṃstānuvācaniśācarān |
māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||
māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||
Shloka 37
കിഞ്ചിദേവഹതന്തത്രസീതേയമിതിദര്ശിതമ് ।
തദിദന്തഥ്യമേവാഹങ്കരിഷ്യേപ്രിയമാത്മനഃ ॥ 37 ॥
തദിദന്തഥ്യമേവാഹങ്കരിഷ്യേപ്രിയമാത്മനഃ ॥ 37 ॥
kiñcidevahatantatrasīteyamitidarśitam |
tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||
tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||
Shloka 38
വൈദേഹീന്നാശയിഷ്യാമിക്ഷത്രബന്ധുമനുവ്രതാമ് ।
ഇത്യേവമുക്ത്വാസചിവാന്ഖങ്ഗമാശുപരാമൃശത് ॥ 38 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാസചിവാന്ഖങ്ഗമാശുപരാമൃശത് ॥ 38 ॥
vaidehīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām |
ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||
ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||
Shloka 39
ഉത്പ്ലുത്യഗുണസമ്പന്നംവിമലാമ്ബരവര്ചസമ് ।
നിഷ്പപാത സ വേഗേനസഭാര്യഃസചിവൈര്വൃതഃ ॥ 39 ॥
നിഷ്പപാത സ വേഗേനസഭാര്യഃസചിവൈര്വൃതഃ ॥ 39 ॥
utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarcasam |
niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||
niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||
Shloka 40
രാവണഃപുത്രശോകേനഭൃശമാകുലചേതനഃ ।
സങ്ക്രുദ്ധഃഖഡഗമാദായസഹസായത്രമൈഥിലീ ॥ 40 ॥
സങ്ക്രുദ്ധഃഖഡഗമാദായസഹസായത്രമൈഥിലീ ॥ 40 ॥
rāvaṇaḥputraśokenabhṛśamākulacetanaḥ |
saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||
saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||
Shloka 41
വ്രജന്തംരാക്ഷസമ്പ്രേക്ഷ്യസിംഹനാദംവിചക്രുശുഃ ।
ഊചുശ്ചാന്യോന്യമാലിങ്ഗ്യസങ്ക്രുദ്ധമ്പ്രേക്ഷ്യരാക്ഷസമ് ॥ 41 ॥
ഊചുശ്ചാന്യോന്യമാലിങ്ഗ്യസങ്ക്രുദ്ധമ്പ്രേക്ഷ്യരാക്ഷസമ് ॥ 41 ॥
vrajantaṃrākṣasamprekṣyasiṃhanādaṃvicakruśuḥ |
ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||
ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||
Shloka 42
അദ്യൈനന്താവുഭൌദൃഷ്ടവാഭ്രാതരൌപ്രവ്യധിഷ്യതഃ ।
ലോകപാലാഹിചത്വാരഃക്രുദ്ധേനാനേനതര്ജിതാഃ ॥ 42 ॥
ലോകപാലാഹിചത്വാരഃക്രുദ്ധേനാനേനതര്ജിതാഃ ॥ 42 ॥
adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ |
lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||
lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||
Shloka 43
ബഹവഃശത്രവശ്ചാന്യേസമ്യുഗേഷ്വഭിപാതിതാഃ ।
ത്രിഷുലോകേഷുരത്നാനിഭുങക്തേചാഹൃത്യരാവണഃ ॥ 43 ॥
ത്രിഷുലോകേഷുരത്നാനിഭുങക്തേചാഹൃത്യരാവണഃ ॥ 43 ॥
bahavaḥśatravaścānyesamyugeṣvabhipātitāḥ |
triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||
triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||
Shloka 44
വിക്രമേ ച ബലേചൈവനാസ്ത്യസ്യസദൃശോഭുവി ।
തേഷാംസഞ്ജല്പമാനാമശോകവനികാങ്ഗതാമ് ॥ 44 ॥
തേഷാംസഞ്ജല്പമാനാമശോകവനികാങ്ഗതാമ് ॥ 44 ॥
vikrame ca balecaivanāstyasyasadṛśobhuvi |
teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||
teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||
Shloka 45
അഭിദുദ്രാവവൈദേഹീംരാവണഃക്രോധമൂര്ഛിതഃ ।
വാര്യമാണഃസുസങ്ക്രുദ്ധഃസുഹൃദ്ഭിര്ഹിതബുദ്ധിഭിഃ ॥ 45 ॥
വാര്യമാണഃസുസങ്ക്രുദ്ധഃസുഹൃദ്ഭിര്ഹിതബുദ്ധിഭിഃ ॥ 45 ॥
abhidudrāvavaidehīṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |
vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||
vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||
Shloka 46
അഭ്യധാവതസങ്ക്രുദ്ധഃഖേഗ്രഹോരോഹിണീമിവ ।
മൈഥിലീരക്ഷ്യമാണാതുരാക്ഷസീരനിന്ദിതാ ॥ 46 ॥
മൈഥിലീരക്ഷ്യമാണാതുരാക്ഷസീരനിന്ദിതാ ॥ 46 ॥
abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhegrahorohiṇīmiva |
maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||
maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||
Shloka 47
ദദര്ശരാക്ഷസങ്ക്രുദ്ധന്നിസ്ത്രിംശവരധാരിണമ് ।
തന്നിശാമ്യസവിസ്ത്രിംശംവ്യഥിതാജനകാത്മജാ ॥ 47 ॥
തന്നിശാമ്യസവിസ്ത്രിംശംവ്യഥിതാജനകാത്മജാ ॥ 47 ॥
dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam |
tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||
tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||
Shloka 48
നിവാര്യമാണമ്ബഹുശഃസുഹൃദ്ഭിരനിവര്തിനമ് ।
സീതാദുഃഖസമാവിഷ്ടാവിലപന്തീദമബ്രവീത് ॥ 48 ॥
സീതാദുഃഖസമാവിഷ്ടാവിലപന്തീദമബ്രവീത് ॥ 48 ॥
nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam |
sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||
sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||
Shloka 49
യഥായമ്മാമഭിക്രുദ്ധഃസമഭിദ്രവതിസ്വയമ് ।
വധിഷ്യതിസനാഥാമ്മാമനാഥാമിവദുര്മതിഃ ॥ 49 ॥
വധിഷ്യതിസനാഥാമ്മാമനാഥാമിവദുര്മതിഃ ॥ 49 ॥
yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam |
vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||
vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||
Shloka 50
ബഹുശശ്ചോദയാമാസഭര്താരമ്മാമനുവ്രതാമ് ।
ഭാര്യാഭവരമസ്വേതിപ്രത്യാഖ്യാതോധ്രുവമ്മയാ ॥ 50 ॥
ഭാര്യാഭവരമസ്വേതിപ്രത്യാഖ്യാതോധ്രുവമ്മയാ ॥ 50 ॥
bahuśaścodayāmāsabhartārammāmanuvratām |
bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||
bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||
Shloka 51
സോഽയമ്മാമനുപസ്ഥാനേവ്യക്തന്നൈരാശ്യമാഗതഃ ।
ക്രോധമോഹസമാവിഷ്ടോനിഹന്തുമ്മാംസമുദ്യതഃ ॥ 51 ॥
ക്രോധമോഹസമാവിഷ്ടോനിഹന്തുമ്മാംസമുദ്യതഃ ॥ 51 ॥
so'yammāmanupasthānevyaktannairāśyamāgataḥ |
krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||
krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||
Shloka 52
അഥവാതൌനരവ്യാഘ്രൌഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
മന്നിമിത്തമനാര്യേണസമരേഽദ്യനിപാതിതൌ ॥ 52 ॥
മന്നിമിത്തമനാര്യേണസമരേഽദ്യനിപാതിതൌ ॥ 52 ॥
athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||
mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||
Shloka 53
ഭൈരവോഹിമഹാന്നാദോരാക്ഷസാനാംശ്രുതോമയാ ।
ബഹൂനാമിഹഹൃഷ്ടാനാന്തഥാവിക്രോശതാമ്പ്രിയമ് ॥ 53 ॥
ബഹൂനാമിഹഹൃഷ്ടാനാന്തഥാവിക്രോശതാമ്പ്രിയമ് ॥ 53 ॥
bhairavohimahānnādorākṣasānāṃśrutomayā |
bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||
bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||
Shloka 54
അഹോധിങ്മന്നിമിത്തോഽയംവിനാശോരാജപുത്രയോഃ ।
അഥവാപുത്രശോകേനാഹത്യാരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 54 ॥
അഥവാപുത്രശോകേനാഹത്യാരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 54 ॥
ahodhiṅmannimitto'yaṃvināśorājaputrayoḥ |
athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||
athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||
Shloka 55
വിധമിഷ്യതിമാംരൌദ്രോരാക്ഷസഃപാപനിശ്ചയഃ ।
ഹനൂമതസ്തുതദ്വാക്യം ന കൃതങ്ക്ഷുദ്രയാമയാ ॥ 55 ॥
ഹനൂമതസ്തുതദ്വാക്യം ന കൃതങ്ക്ഷുദ്രയാമയാ ॥ 55 ॥
vidhamiṣyatimāṃraudrorākṣasaḥpāpaniścayaḥ |
hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||
hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||
Shloka 56
യദ്യഹന്തസ്യപൃഷ്ഠേവതദായാസമനിര്ജിതാ ।
നാദ്യൈവമനുശോചേയമ്ഭര്തുരങ്കഗതാസതീ ॥ 56 ॥
നാദ്യൈവമനുശോചേയമ്ഭര്തുരങ്കഗതാസതീ ॥ 56 ॥
yadyahantasyapṛṣṭhevatadāyāsamanirjitā |
nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||
nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||
Shloka 57
മന്യേതുഹൃദയന്തസ്യാഃകൌസല്യായാഃഫലിഷ്യതി ।
ഏകപുത്രായദാപുത്രംവിനഷ്ടംശ്രോഷ്യതേയുധി ॥ 57 ॥
ഏകപുത്രായദാപുത്രംവിനഷ്ടംശ്രോഷ്യതേയുധി ॥ 57 ॥
manyetuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati |
ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||
ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||
Shloka 58
സാഹിജന്മ ച ബാല്യം ച യൌവനം ച മഹാത്മനഃ ।
ധര്മകാര്യാണിരൂപം ച രുദതീസംസ്മരിഷ്യതി ॥ 58 ॥
ധര്മകാര്യാണിരൂപം ച രുദതീസംസ്മരിഷ്യതി ॥ 58 ॥
sāhijanma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ |
dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||
dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||
Shloka 59
നിരാശാനിഹതേപുത്രേദത്ത്വാശ്രാദ്ധമചേതനാ ।
അഗ്നിമാവേക്ഷ്യതേനൂനമാപോവാപിപ്രവേക്ഷ്യതി ॥ 59 ॥
അഗ്നിമാവേക്ഷ്യതേനൂനമാപോവാപിപ്രവേക്ഷ്യതി ॥ 59 ॥
nirāśānihateputredattvāśrāddhamacetanā |
agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||
agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||
Shloka 60
ധിഗസ്തുകുബ്ജാമസതീമ്മന്ഥരാമ്പാപനിശ്ചയാമ് ।
യന്നിമിത്തമിമംശോകങ്കൌസല്യാപ്രതിപത്സ്യതേ ॥ 60 ॥
യന്നിമിത്തമിമംശോകങ്കൌസല്യാപ്രതിപത്സ്യതേ ॥ 60 ॥
dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniścayām |
yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||
yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||
Shloka 61
ഇത്യേവമ്മൈഥിലീന്ദൃഷ്ടവാവിലപന്തീന്തപസ്വിനീമ് ।
രോഹിണീമിവചന്ദ്രേണവിനാഗ്രഹവശങ്ഗതാമ് ॥ 61 ॥
രോഹിണീമിവചന്ദ്രേണവിനാഗ്രഹവശങ്ഗതാമ് ॥ 61 ॥
ityevammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm |
rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||
rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||
Shloka 62
ഏതസ്മിന്നന്തരേതസ്യാമാത്യഃശീലവാന് ശുചിഃ ।
സുപാര്ശ്വോനാമമേധാവീരാവണംരക്ഷസേശ്വരമ് ॥ 62 ॥
സുപാര്ശ്വോനാമമേധാവീരാവണംരക്ഷസേശ്വരമ് ॥ 62 ॥
etasminnantaretasyāmātyaḥśīlavān śuciḥ |
supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||
supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||
Shloka 63
നിവാര്യമാണഃസചിവൈരിദംവചനമബ്രവീത് ।
കഥന്നാമദശഗ്രീവ സാക്ഷദ്വൈശ്രവണാനുജ ॥ 63 ॥
കഥന്നാമദശഗ്രീവ സാക്ഷദ്വൈശ്രവണാനുജ ॥ 63 ॥
nivāryamāṇaḥsacivairidaṃvacanamabravīt |
kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||
kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||
Shloka 64
ഹന്തുമിച്ഛസിവൈദേഹീങ്ക്രോധാദ്ധര്മമപാസ്യ ച ।
വേദവിദ്യാവ്രതസ്നാതഃസ്വകര്മനിരതസ്തഥാ ॥ 64 ॥
വേദവിദ്യാവ്രതസ്നാതഃസ്വകര്മനിരതസ്തഥാ ॥ 64 ॥
hantumicchasivaidehīṅkrodhāddharmamapāsya ca |
vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||
vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||
Shloka 65
സ്ത്രിയഃകസ്മാദ്വധംവീരമന്യസേരാക്ഷസേശ്വര ।
മൈഥിലീംരൂപസമ്പന്നാമ്പ്രത്യവേക്ഷസ്വപാര്ഥിവ ॥ 65 ॥
മൈഥിലീംരൂപസമ്പന്നാമ്പ്രത്യവേക്ഷസ്വപാര്ഥിവ ॥ 65 ॥
striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyaserākṣaseśvara |
maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||
maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||
Shloka 66
തസ്മിന്നേവസഹാസ്മാഭിരാഹേവക്രോധമുത്സൃജ ।
അഭ്യുത്ഥാനന്ത്വമദ്യൈവകൃഷ്ണപക്ഷചതുര്ധശീമ് ॥ 66 ॥
അഭ്യുത്ഥാനന്ത്വമദ്യൈവകൃഷ്ണപക്ഷചതുര്ധശീമ് ॥ 66 ॥
tasminnevasahāsmābhirāhevakrodhamutsṛja |
abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||
abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||
Shloka 67
കൃത്വാനിര്യാഹ്യമാവാസ്യാംവിജയായബലൈര്വൃതഃ ।
ശൂരഃധീമാന് രഥീഖഡഗീരഥപ്രവമാസ്ഥിതഃ ॥ 67 ॥
ശൂരഃധീമാന് രഥീഖഡഗീരഥപ്രവമാസ്ഥിതഃ ॥ 67 ॥
kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ |
śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||
śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||
Shloka 68
ഹത്വാദാശരഥിംരാമമ്ഭവാന് പ്രാപ്സ്യസിമൈഥിലീമ് ।
സ തദ്ദുരാത്മാസുഹൃദാനിവേദിതംവചഃസുധര്മ്യമ്പ്രതിഗൃഹ്യരാവണഃ ।
ഗൃഹഞ്ജഗാമഥതതശ്ചവീര്യവാന് പുനഃസഭാം ച പ്രയയൌസുഹൃദ്വൃതഃ ॥ 68 ॥
സ തദ്ദുരാത്മാസുഹൃദാനിവേദിതംവചഃസുധര്മ്യമ്പ്രതിഗൃഹ്യരാവണഃ ।
ഗൃഹഞ്ജഗാമഥതതശ്ചവീര്യവാന് പുനഃസഭാം ച പ്രയയൌസുഹൃദ്വൃതഃ ॥ 68 ॥
hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm |
sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |
gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||
sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |
gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रिनवतितमस्सर्गः ।
ततःपौलस्त्यसचिवाश्रुत्वाचेन्द्रजितोवधम् ।
आचचक्षुरभिज्ञायदशग्रीवायसव्यथाः ॥ 1 ॥
युद्धेहतोमहाराजलक्ष्मणेनतवात्मजः ।
विभीषणसहायेनमिषतान्नोमहाद्युतिः ॥ 2 ॥
शूरंशूरेणसम्गम्यसम्युगेष्वपराजितः ।
लक्ष्मणेनहतश्शूरःपुत्रस्तेमहेन्द्रजित् ॥ 3 ॥
गतस्सपरमान्लोकान्शरैस्सन्ताप्यलक्ष्मणम् ।
स तम्प्रतिभयंश्रुत्वावधम्पुत्रस्यदारुणम् ॥ 4 ॥
घोरमिन्द्रजितःसङ्ख्येकश्मलम्प्राविशन्महत् ।
उपलभ्यचिरात्सञ्ज्ञां राजाराक्षसपुङ्गव ॥ 5 ॥
पुत्रशोकाकुलोदीनोविललापाकुलेन्द्रियः ।
हाराक्षसचमूमुख्यममवत्समहाबल ॥ 6 ॥
जित्वेन्द्रङ्कथमद्यत्वंलक्ष्मणस्यवशङ्गतः ।
ननुत्वमिषुभिःक्रुद्धोभिन्द्याःकालान्तकावपि ॥ 7 ॥
मन्दरस्यापिशृङ्गाणिकिम्पुनर्लक्ष्मणंयुधि ।
अद्यवैनस्वतोराजाभूयोबहुमतोमम ॥ 8 ॥
येनाद्यत्वम्महाबाहो संयुक्तःकालधर्मणा ।
एषपन्थाःसुयोधानांसर्वामरगणेष्वपि ॥ 9 ॥
यःकृतेहन्यतेभर्तुस्सपुमान्स्वर्गमृच्छति ।
अद्यदेवगणास्सर्वेलोकपालामहर्षयः ॥ 10 ॥
हतमिन्द्रजितन्दृष्टवासुखंस्वप्स्यन्तिनिर्भयाः ।
अद्यलोकास्त्रयः कृत्स्नापृथिवी च सकानना ॥ 11 ॥
एकेनेन्द्रजिताहीनाशून्येवप्रतिभातिमे ।
अद्यनैरृतकन्यानांश्रोष्याम्यन्तःपुरेरवम् ॥ 12 ॥
करेणुसङ्घस्ययथानिनादङ्गिरिगह्वरे ।
यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परन्तप ॥ 13 ॥
मातरम्मां च भार्याश्चक्वगतोऽसिविहायनः ।
ममनामत्वयावीरगतस्ययमसादनम् ॥ 14 ॥
प्रेतकार्याणिकार्याणिविपरीतेहिवर्तसे ।
स त्वञ्जीवतिसुग्रीवेलक्ष्मणेन च राघवे ॥ 15 ॥
ममशल्यमनुद्धृत्यक्वगतोऽसिविहायनः ।
एवमादिविलापार्तंरावणंराक्षसाधिपम् ॥ 16 ॥
आविवेशमहान् कोपःपुत्रव्यसनसम्भवः ।
प्रकृत्याकोपनंह्येनम्पुत्रस्यपुनराधयः ॥ 17 ॥
दीप्तंसन्दीपयामासुर्घर्मेऽर्कमिवरश्मयः ।
ललाटेभ्रुकुटीभिश्चसङ्गताभिर्व्यरोचत ॥ 18 ॥
युगान्तेसहनक्रैस्तुमहोर्मिभिरिवोदधिः ।
कोपाद्विजृम्भमाणस्यवक्त्राद्व्यक्तमिवज्वलन् ॥ 19 ॥
उत्पपातसधूमानगिर्वृत्रस्यवदनादिव ।
स पुत्रवधसन्तप्तश्शूरःक्रोधवशङ्गतः ॥ 20 ॥
समीक्ष्यरावणोबुद्ध्यावैदेह्यारोचयद्वधम् ।
तस्यप्रकृत्यारक्ते च रक्तेक्रोथानगिनापि च ॥ 21 ॥
रावणस्यमहाघोरेदीप्तेनेत्रेबभूवतुः ।
घोरम्प्रकृत्यारूपन्तत्तस्यक्रोधाग्निमूर्छितम् ॥ 22 ॥
बभूवरूपङ्क्रुद्धस्यरुद्रस्येवदुरासदम् ।
तस्यक्रुद्धस्यनेत्राभ्याम्प्रापतन्नाश्रृबिन्दवः ॥ 23 ॥
दीपाभ्यामिवदीप्ताभ्यांसार्चिषस्स्नेहबिन्दवः ।
दन्तावनिदशतस्तस्यश्रूयतेदशनस्वनः ॥ 24 ॥
यन्त्रस्यावेष्ट्यमाणस्य महतो दानवैरिव ।
कालानगिरिवसङ्क्रुद्धोयांयान्दिशमवैक्षत ॥ 25 ॥
तस्यान्तस्याम्भयत्रस्ताराक्षसास्सन्विलियलिरे ।
तमन्तकमिवक्रुद्धञ्चराचरचिखादिषुम् ॥ 26 ॥
वीक्षमाणन्दिशस्सर्वाराक्षसानोपचक्रमुः ।
ततःपरमसङ्क्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ॥ 27 ॥
अब्रवीद्रक्षसाम्मध्येसंस्तम्भयिषुराहवे ।
मयावर्षसहस्राणिचरित्वापरमन्तपः ॥ 28 ॥
तेषुतेष्ववकाशेषुस्वयम्भूःपरितोषितः ।
तस्यैवतपसोव्युष्ट्याप्रसादाच्छस्वयम्भुवः ॥ 29 ॥
नासुरेभ्यो न देवेभ्योभयम्ममकदाचन ।
कवचम्ब्रह्मदत्तम्मेयदादित्यसमप्रभम् ॥ 30 ॥
देवासुरविमर्धेषु न भिन्नंवज्रमुष्टिभिः ।
तेनमामद्यसम्युक्तंरथस्थमिहसम्युगे ॥ 31 ॥
प्रतीयात्कोऽद्यमामाजौसाक्षादपिपुरन्दरः ।
त्तदातिप्रसन्नेनसशरङ्कार्मुकम्महत् ॥ 32 ॥
देवासुरविमर्धेषुममदत्तंस्वयम्भुवा ।
अद्यतूर्यशतैर्भीमन्धनुरुत्थाप्यताम्मम ॥ 33 ॥
रामलक्ष्मणयोरेववधायपरमाहवे ।
स पुत्रवधसन्तप्तःक्रूरःक्रोधवशङ्गतः ॥ 34 ॥
समीक्ष्यरावणोबुद्ध्यासीतांहन्तुंव्यवस्यत ।
प्रत्यवेक्ष्यताम्राक्षस्सुघोरोघोरदर्शनः ॥ 35 ॥
दीनोदीनस्वरान्सर्वांस्तानुवाचनिशाचरान् ।
माययाममवत्सेनवञ्चनार्थंवनौकसाम् ॥ 36 ॥
किञ्चिदेवहतन्तत्रसीतेयमितिदर्शितम् ।
तदिदन्तथ्यमेवाहङ्करिष्येप्रियमात्मनः ॥ 37 ॥
वैदेहीन्नाशयिष्यामिक्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ।
इत्येवमुक्त्वासचिवान्खङ्गमाशुपरामृशत् ॥ 38 ॥
उत्प्लुत्यगुणसम्पन्नंविमलाम्बरवर्चसम् ।
निष्पपात स वेगेनसभार्यःसचिवैर्वृतः ॥ 39 ॥
रावणःपुत्रशोकेनभृशमाकुलचेतनः ।
सङ्क्रुद्धःखडगमादायसहसायत्रमैथिली ॥ 40 ॥
व्रजन्तंराक्षसम्प्रेक्ष्यसिंहनादंविचक्रुशुः ।
ऊचुश्चान्योन्यमालिङ्ग्यसङ्क्रुद्धम्प्रेक्ष्यराक्षसम् ॥ 41 ॥
अद्यैनन्तावुभौदृष्टवाभ्रातरौप्रव्यधिष्यतः ।
लोकपालाहिचत्वारःक्रुद्धेनानेनतर्जिताः ॥ 42 ॥
बहवःशत्रवश्चान्येसम्युगेष्वभिपातिताः ।
त्रिषुलोकेषुरत्नानिभुङक्तेचाहृत्यरावणः ॥ 43 ॥
विक्रमे च बलेचैवनास्त्यस्यसदृशोभुवि ।
तेषांसञ्जल्पमानामशोकवनिकाङ्गताम् ॥ 44 ॥
अभिदुद्राववैदेहींरावणःक्रोधमूर्छितः ।
वार्यमाणःसुसङ्क्रुद्धःसुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः ॥ 45 ॥
अभ्यधावतसङ्क्रुद्धःखेग्रहोरोहिणीमिव ।
मैथिलीरक्ष्यमाणातुराक्षसीरनिन्दिता ॥ 46 ॥
ददर्शराक्षसङ्क्रुद्धन्निस्त्रिंशवरधारिणम् ।
तन्निशाम्यसविस्त्रिंशंव्यथिताजनकात्मजा ॥ 47 ॥
निवार्यमाणम्बहुशःसुहृद्भिरनिवर्तिनम् ।
सीतादुःखसमाविष्टाविलपन्तीदमब्रवीत् ॥ 48 ॥
यथायम्मामभिक्रुद्धःसमभिद्रवतिस्वयम् ।
वधिष्यतिसनाथाम्मामनाथामिवदुर्मतिः ॥ 49 ॥
बहुशश्चोदयामासभर्तारम्मामनुव्रताम् ।
भार्याभवरमस्वेतिप्रत्याख्यातोध्रुवम्मया ॥ 50 ॥
सोऽयम्मामनुपस्थानेव्यक्तन्नैराश्यमागतः ।
क्रोधमोहसमाविष्टोनिहन्तुम्मांसमुद्यतः ॥ 51 ॥
अथवातौनरव्याघ्रौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
मन्निमित्तमनार्येणसमरेऽद्यनिपातितौ ॥ 52 ॥
भैरवोहिमहान्नादोराक्षसानांश्रुतोमया ।
बहूनामिहहृष्टानान्तथाविक्रोशताम्प्रियम् ॥ 53 ॥
अहोधिङ्मन्निमित्तोऽयंविनाशोराजपुत्रयोः ।
अथवापुत्रशोकेनाहत्यारामलक्ष्मणौ ॥ 54 ॥
विधमिष्यतिमांरौद्रोराक्षसःपापनिश्चयः ।
हनूमतस्तुतद्वाक्यं न कृतङ्क्षुद्रयामया ॥ 55 ॥
यद्यहन्तस्यपृष्ठेवतदायासमनिर्जिता ।
नाद्यैवमनुशोचेयम्भर्तुरङ्कगतासती ॥ 56 ॥
मन्येतुहृदयन्तस्याःकौसल्यायाःफलिष्यति ।
एकपुत्रायदापुत्रंविनष्टंश्रोष्यतेयुधि ॥ 57 ॥
साहिजन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः ।
धर्मकार्याणिरूपं च रुदतीसंस्मरिष्यति ॥ 58 ॥
निराशानिहतेपुत्रेदत्त्वाश्राद्धमचेतना ।
अग्निमावेक्ष्यतेनूनमापोवापिप्रवेक्ष्यति ॥ 59 ॥
धिगस्तुकुब्जामसतीम्मन्थराम्पापनिश्चयाम् ।
यन्निमित्तमिमंशोकङ्कौसल्याप्रतिपत्स्यते ॥ 60 ॥
इत्येवम्मैथिलीन्दृष्टवाविलपन्तीन्तपस्विनीम् ।
रोहिणीमिवचन्द्रेणविनाग्रहवशङ्गताम् ॥ 61 ॥
एतस्मिन्नन्तरेतस्यामात्यःशीलवान् शुचिः ।
सुपार्श्वोनाममेधावीरावणंरक्षसेश्वरम् ॥ 62 ॥
निवार्यमाणःसचिवैरिदंवचनमब्रवीत् ।
कथन्नामदशग्रीव साक्षद्वैश्रवणानुज ॥ 63 ॥
हन्तुमिच्छसिवैदेहीङ्क्रोधाद्धर्ममपास्य च ।
वेदविद्याव्रतस्नातःस्वकर्मनिरतस्तथा ॥ 64 ॥
स्त्रियःकस्माद्वधंवीरमन्यसेराक्षसेश्वर ।
मैथिलींरूपसम्पन्नाम्प्रत्यवेक्षस्वपार्थिव ॥ 65 ॥
तस्मिन्नेवसहास्माभिराहेवक्रोधमुत्सृज ।
अभ्युत्थानन्त्वमद्यैवकृष्णपक्षचतुर्धशीम् ॥ 66 ॥
कृत्वानिर्याह्यमावास्यांविजयायबलैर्वृतः ।
शूरःधीमान् रथीखडगीरथप्रवमास्थितः ॥ 67 ॥
हत्वादाशरथिंरामम्भवान् प्राप्स्यसिमैथिलीम् ।
स तद्दुरात्मासुहृदानिवेदितंवचःसुधर्म्यम्प्रतिगृह्यरावणः ।
गृहञ्जगामथततश्चवीर्यवान् पुनःसभां च प्रययौसुहृद्वृतः ॥ 68 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रिनवतितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.