ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രയോവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
പ്രതിപ്രയാതേകാകുത്സ്ഥേമഹേന്ദ്രഃപാകശാസനഃ ।
അബ്രവീത്പരമപ്രീതോരാഘവമ്പ്രാഞ്ജലിംസ്ഥിതമ് ॥ 1 ॥
അമോഘന്ദര്ശനംരാമ തവാസ്മാകന്നരര്ഷഭ ।
പ്രീതിയുക്താഃസ്മതേനത്വമ്ബ്രൂഹിയന്മനസേപ്സിതമ് ॥ 2 ॥
ഏവമുക്തോമഹേന്ദ്രേണപ്രസന്നേനമഹാത്മനാ ।
സുപ്രസന്നമനാഹൃഷ്ടോവചനമ്പ്രാഹരാഘവഃ ॥ 3 ॥
യദിപ്രീതിസ്സമുത്പന്നാമയിതേവിബുധേശ്വര ।
വക്ഷ്യാമികുരുമേസത്യംവചനംവദതാംവര ॥ 4 ॥
മമഹേതോഃപരാക്രാന്തായേഗതായമസാദനമ് ।
തേസര്വേജീവിതമ്പ്രാപ്യസമുതതിഷ്ഠന്തുവാനരാഃ ॥ 5 ॥
മത്കൃതേവിപ്രയുക്തായേപുത്രൈര്ദാരൈശ്ചവാനരാഃ ।
താന്പ്രീതമനസഃസര്വാന്ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമിമാനദ ॥ 6 ॥
വിക്രാന്താശ്ചാപിശൂരാശ്ച ന മൃത്യുങ്ഗണയന്തി ച ।
കൃതയത്നാവിപന്നാശ്ചജീവയൈനാന് പുരന്ദര ॥ 7 ॥
മത്പ്രിയേഷ്വഭിരക്താശ്ച ന മൃത്യുങ്ഗണയന്തിയേ ।
ത്വത്പ്രസാദാത്സമേയുസ്തേവരമേതമഹംവൃണേ ॥ 8 ॥
നീരുജോനിര്വ്രണാംശ്ചൈവസമ്പന്നബലപൌരുഷാന് ।
ഗോലാങ്ഗൂലാംസ്തഥൈവര്ക്ഷാന്ന്ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമിമാനദ ॥ 9 ॥
അകാലേചാപിപുഷ്പാണിമൂലാനി ച ഫലാനി ച ।
നദ്യശ്ചവിമലാസ്തത്രതിഷ്ഠേയുര്യത്രവാനരാഃ ॥ 10 ॥
ശ്രുത്വാതുവചനന്തസ്യരാഘവസ്യമഹാത്മനഃ ।
മഹേന്ദ്രഃപ്രത്യുവാചേദംവചനമ്പ്രീതിസംയുതമ് ॥ 11 ॥
മഹാനയംവരസ്താതയസ്ത്വയോക്തോരഘൂത്തമ ।
വദിര്മയാനോക്തപൂര്വം ച തസ്മാദേതദ്ഭവിഷ്യതി ॥ 12 ॥
സമുത്തിഷ്ഠന്തുതേസര്വേഹതായേയുധിരാക്ഷസൈഃ ।
ഋക്ഷാശ്ചസഹഗോപുച്ഛൈര്നികൃത്താനനബാഹവഃ ॥ 13 ॥
നീരുജോനിര്വ്രണാശ്ചൈവസമ്പന്നബലപൌരുഷാഃ ।
സമുത്ഥാസ്യന്തിഹരയസ്സുപ്താനിദ്രാക്ഷ്യേയഥാ ॥ 14 ॥
സുഹൃദ്ഭിര്ബാന്ധവൈശ്ചൈവജ്ഞാതിഭിഃസ്വജനേന ച ।
സര്വഏവസമേഷ്യന്തിസമ്യുക്താഃപരയാമുദാ ॥ 15 ॥
അകാലേപുഷ്പശബലാഃഫലവന്തശ്ചപാദപാഃ ।
ഭവിഷ്യന്തിമഹേഷ്വാസ നദ്യശ്ചസലിലായുതാഃ ॥ 16 ॥
സവ്രണൈഃപ്രഥമങ്ഗാത്രൈരിദാനീന്നിര്വ്രണൈസ്സമൈഃ ।
തതസ്സമുത്ഥിതാസ്സര്വേസുപ്ത്വേവഹരിയൂഥപാഃ ॥ 17 ॥
ബഭൂവുര്വാനരാസ്സര്വേകിന്ന്വേതദിതിവിസ്മിതാഃ ।
കാകുത്സ്ഥമ്പരിപൂര്ണാര്ഥന്ദൃഷ്ടവാസര്വേസുരോത്തമാഃ ॥ 18 ॥
അബ്രുവന്പരമപ്രീതാസ്സ്തുത്വാരാമംസലക്ഷ്മണമ് ।
ഗച്ഛായോധ്യാമിതോരാജന്വിസര്ജയ ച വാനരാന് ॥ 19 ॥
മൈഥിലീംസാന്ത്വയസ്വൈനാമനുരക്താംയശസ്വിനീമ് ।
ഭ്രാരാതരമ്ഭരതമ്പശ്യത്വച്ഛോകാദ്വ്രതചാരിണമ് ॥ 20 ॥
ശത്രുഘ്നം ച മഹാത്മാനമ്മാത്രൂഃസര്വാഃപരന്തപ ।
അഭിഷേചയചാത്മാനമ്പൌരാന്ഗത്വാപ്രഹര്ഷയ ॥ 21 ॥
ഏവമുക്ത്വാസഹസ്രാക്ഷോരാമംസൌമിത്രിണാസഹ ।
വിമാനൈഃസൂര്യസങ്കാശൈര്യയൌഹൃഷ്ടഃസുരൈഃസഹ ॥ 22 ॥
അഭിവാദ്യ ച കാകുത്സ്ഥഃ സര്വാംസ്താംസ്ത്രിദശോത്തമാന് ।
ലക്ഷ്മണേനസഹഭ്രാത്രാവാസമാജ്ഞാപയത്തദാ ॥ 23 ॥
തതസ്തുസാലക്ഷ്മണരാമപാലിതാമഹാചമൂര്ഹൃഷ്ടജനായശസ്വിനീ ।
ശ്രിയാജ്വലന്തീവിരരാജസര്വതോനിശാപ്രണീതേവഹിശീതരശ്മിനാ ॥ 24 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രയോവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
प्रतिप्रयातेकाकुत्स्थेमहेन्द्रःपाकशासनः ।
अब्रवीत्परमप्रीतोराघवम्प्राञ्जलिंस्थितम् ॥ 1 ॥
अमोघन्दर्शनंराम तवास्माकन्नरर्षभ ।
प्रीतियुक्ताःस्मतेनत्वम्ब्रूहियन्मनसेप्सितम् ॥ 2 ॥
एवमुक्तोमहेन्द्रेणप्रसन्नेनमहात्मना ।
सुप्रसन्नमनाहृष्टोवचनम्प्राहराघवः ॥ 3 ॥
यदिप्रीतिस्समुत्पन्नामयितेविबुधेश्वर ।
वक्ष्यामिकुरुमेसत्यंवचनंवदतांवर ॥ 4 ॥
ममहेतोःपराक्रान्तायेगतायमसादनम् ।
तेसर्वेजीवितम्प्राप्यसमुततिष्ठन्तुवानराः ॥ 5 ॥
मत्कृतेविप्रयुक्तायेपुत्रैर्दारैश्चवानराः ।
तान्प्रीतमनसःसर्वान्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 6 ॥
विक्रान्ताश्चापिशूराश्च न मृत्युङ्गणयन्ति च ।
कृतयत्नाविपन्नाश्चजीवयैनान् पुरन्दर ॥ 7 ॥
मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युङ्गणयन्तिये ।
त्वत्प्रसादात्समेयुस्तेवरमेतमहंवृणे ॥ 8 ॥
नीरुजोनिर्व्रणांश्चैवसम्पन्नबलपौरुषान् ।
गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षान्न्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 9 ॥
अकालेचापिपुष्पाणिमूलानि च फलानि च ।
नद्यश्चविमलास्तत्रतिष्ठेयुर्यत्रवानराः ॥ 10 ॥
श्रुत्वातुवचनन्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।
महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनम्प्रीतिसंयुतम् ॥ 11 ॥
महानयंवरस्तातयस्त्वयोक्तोरघूत्तम ।
वदिर्मयानोक्तपूर्वं च तस्मादेतद्भविष्यति ॥ 12 ॥
समुत्तिष्ठन्तुतेसर्वेहतायेयुधिराक्षसैः ।
ऋक्षाश्चसहगोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः ॥ 13 ॥
नीरुजोनिर्व्रणाश्चैवसम्पन्नबलपौरुषाः ।
समुत्थास्यन्तिहरयस्सुप्तानिद्राक्ष्येयथा ॥ 14 ॥
सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैवज्ञातिभिःस्वजनेन च ।
सर्वएवसमेष्यन्तिसम्युक्ताःपरयामुदा ॥ 15 ॥
अकालेपुष्पशबलाःफलवन्तश्चपादपाः ।
भविष्यन्तिमहेष्वास नद्यश्चसलिलायुताः ॥ 16 ॥
सव्रणैःप्रथमङ्गात्रैरिदानीन्निर्व्रणैस्समैः ।
ततस्समुत्थितास्सर्वेसुप्त्वेवहरियूथपाः ॥ 17 ॥
बभूवुर्वानरास्सर्वेकिन्न्वेतदितिविस्मिताः ।
काकुत्स्थम्परिपूर्णार्थन्दृष्टवासर्वेसुरोत्तमाः ॥ 18 ॥
अब्रुवन्परमप्रीतास्स्तुत्वारामंसलक्ष्मणम् ।
गच्छायोध्यामितोराजन्विसर्जय च वानरान् ॥ 19 ॥
मैथिलींसान्त्वयस्वैनामनुरक्तांयशस्विनीम् ।
भ्रारातरम्भरतम्पश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ॥ 20 ॥
शत्रुघ्नं च महात्मानम्मात्रूःसर्वाःपरन्तप ।
अभिषेचयचात्मानम्पौरान्गत्वाप्रहर्षय ॥ 21 ॥
एवमुक्त्वासहस्राक्षोरामंसौमित्रिणासह ।
विमानैःसूर्यसङ्काशैर्ययौहृष्टःसुरैःसह ॥ 22 ॥
अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावासमाज्ञापयत्तदा ॥ 23 ॥
ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।
श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.