શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
પ્રતિપ્રયાતેકાકુત્સ્થેમહેન્દ્રઃપાકશાસનઃ ।
અબ્રવીત્પરમપ્રીતોરાઘવમ્પ્રાઞ્જલિંસ્થિતમ્ ॥ 1 ॥
અમોઘન્દર્શનંરામ તવાસ્માકન્નરર્ષભ ।
પ્રીતિયુક્તાઃસ્મતેનત્વમ્બ્રૂહિયન્મનસેપ્સિતમ્ ॥ 2 ॥
એવમુક્તોમહેન્દ્રેણપ્રસન્નેનમહાત્મના ।
સુપ્રસન્નમનાહૃષ્ટોવચનમ્પ્રાહરાઘવઃ ॥ 3 ॥
યદિપ્રીતિસ્સમુત્પન્નામયિતેવિબુધેશ્વર ।
વક્ષ્યામિકુરુમેસત્યંવચનંવદતાંવર ॥ 4 ॥
મમહેતોઃપરાક્રાન્તાયેગતાયમસાદનમ્ ।
તેસર્વેજીવિતમ્પ્રાપ્યસમુતતિષ્ઠન્તુવાનરાઃ ॥ 5 ॥
મત્કૃતેવિપ્રયુક્તાયેપુત્રૈર્દારૈશ્ચવાનરાઃ ।
તાન્પ્રીતમનસઃસર્વાન્દ્રષ્ટુમિચ્છામિમાનદ ॥ 6 ॥
વિક્રાન્તાશ્ચાપિશૂરાશ્ચ ન મૃત્યુઙ્ગણયન્તિ ચ ।
કૃતયત્નાવિપન્નાશ્ચજીવયૈનાન્ પુરન્દર ॥ 7 ॥
મત્પ્રિયેષ્વભિરક્તાશ્ચ ન મૃત્યુઙ્ગણયન્તિયે ।
ત્વત્પ્રસાદાત્સમેયુસ્તેવરમેતમહંવૃણે ॥ 8 ॥
નીરુજોનિર્વ્રણાંશ્ચૈવસમ્પન્નબલપૌરુષાન્ ।
ગોલાઙ્ગૂલાંસ્તથૈવર્ક્ષાન્ન્દ્રષ્ટુમિચ્છામિમાનદ ॥ 9 ॥
અકાલેચાપિપુષ્પાણિમૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ ।
નદ્યશ્ચવિમલાસ્તત્રતિષ્ઠેયુર્યત્રવાનરાઃ ॥ 10 ॥
શ્રુત્વાતુવચનન્તસ્યરાઘવસ્યમહાત્મનઃ ।
મહેન્દ્રઃપ્રત્યુવાચેદંવચનમ્પ્રીતિસંયુતમ્ ॥ 11 ॥
મહાનયંવરસ્તાતયસ્ત્વયોક્તોરઘૂત્તમ ।
વદિર્મયાનોક્તપૂર્વં ચ તસ્માદેતદ્ભવિષ્યતિ ॥ 12 ॥
સમુત્તિષ્ઠન્તુતેસર્વેહતાયેયુધિરાક્ષસૈઃ ।
ઋક્ષાશ્ચસહગોપુચ્છૈર્નિકૃત્તાનનબાહવઃ ॥ 13 ॥
નીરુજોનિર્વ્રણાશ્ચૈવસમ્પન્નબલપૌરુષાઃ ।
સમુત્થાસ્યન્તિહરયસ્સુપ્તાનિદ્રાક્ષ્યેયથા ॥ 14 ॥
સુહૃદ્ભિર્બાન્ધવૈશ્ચૈવજ્ઞાતિભિઃસ્વજનેન ચ ।
સર્વએવસમેષ્યન્તિસમ્યુક્તાઃપરયામુદા ॥ 15 ॥
અકાલેપુષ્પશબલાઃફલવન્તશ્ચપાદપાઃ ।
ભવિષ્યન્તિમહેષ્વાસ નદ્યશ્ચસલિલાયુતાઃ ॥ 16 ॥
સવ્રણૈઃપ્રથમઙ્ગાત્રૈરિદાનીન્નિર્વ્રણૈસ્સમૈઃ ।
તતસ્સમુત્થિતાસ્સર્વેસુપ્ત્વેવહરિયૂથપાઃ ॥ 17 ॥
બભૂવુર્વાનરાસ્સર્વેકિન્ન્વેતદિતિવિસ્મિતાઃ ।
કાકુત્સ્થમ્પરિપૂર્ણાર્થન્દૃષ્ટવાસર્વેસુરોત્તમાઃ ॥ 18 ॥
અબ્રુવન્પરમપ્રીતાસ્સ્તુત્વારામંસલક્ષ્મણમ્ ।
ગચ્છાયોધ્યામિતોરાજન્વિસર્જય ચ વાનરાન્ ॥ 19 ॥
મૈથિલીંસાન્ત્વયસ્વૈનામનુરક્તાંયશસ્વિનીમ્ ।
ભ્રારાતરમ્ભરતમ્પશ્યત્વચ્છોકાદ્વ્રતચારિણમ્ ॥ 20 ॥
શત્રુઘ્નં ચ મહાત્માનમ્માત્રૂઃસર્વાઃપરન્તપ ।
અભિષેચયચાત્માનમ્પૌરાન્ગત્વાપ્રહર્ષય ॥ 21 ॥
એવમુક્ત્વાસહસ્રાક્ષોરામંસૌમિત્રિણાસહ ।
વિમાનૈઃસૂર્યસઙ્કાશૈર્યયૌહૃષ્ટઃસુરૈઃસહ ॥ 22 ॥
અભિવાદ્ય ચ કાકુત્સ્થઃ સર્વાંસ્તાંસ્ત્રિદશોત્તમાન્ ।
લક્ષ્મણેનસહભ્રાત્રાવાસમાજ્ઞાપયત્તદા ॥ 23 ॥
તતસ્તુસાલક્ષ્મણરામપાલિતામહાચમૂર્હૃષ્ટજનાયશસ્વિની ।
શ્રિયાજ્વલન્તીવિરરાજસર્વતોનિશાપ્રણીતેવહિશીતરશ્મિના ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
प्रतिप्रयातेकाकुत्स्थेमहेन्द्रःपाकशासनः ।
अब्रवीत्परमप्रीतोराघवम्प्राञ्जलिंस्थितम् ॥ 1 ॥
अमोघन्दर्शनंराम तवास्माकन्नरर्षभ ।
प्रीतियुक्ताःस्मतेनत्वम्ब्रूहियन्मनसेप्सितम् ॥ 2 ॥
एवमुक्तोमहेन्द्रेणप्रसन्नेनमहात्मना ।
सुप्रसन्नमनाहृष्टोवचनम्प्राहराघवः ॥ 3 ॥
यदिप्रीतिस्समुत्पन्नामयितेविबुधेश्वर ।
वक्ष्यामिकुरुमेसत्यंवचनंवदतांवर ॥ 4 ॥
ममहेतोःपराक्रान्तायेगतायमसादनम् ।
तेसर्वेजीवितम्प्राप्यसमुततिष्ठन्तुवानराः ॥ 5 ॥
मत्कृतेविप्रयुक्तायेपुत्रैर्दारैश्चवानराः ।
तान्प्रीतमनसःसर्वान्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 6 ॥
विक्रान्ताश्चापिशूराश्च न मृत्युङ्गणयन्ति च ।
कृतयत्नाविपन्नाश्चजीवयैनान् पुरन्दर ॥ 7 ॥
मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युङ्गणयन्तिये ।
त्वत्प्रसादात्समेयुस्तेवरमेतमहंवृणे ॥ 8 ॥
नीरुजोनिर्व्रणांश्चैवसम्पन्नबलपौरुषान् ।
गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षान्न्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 9 ॥
अकालेचापिपुष्पाणिमूलानि च फलानि च ।
नद्यश्चविमलास्तत्रतिष्ठेयुर्यत्रवानराः ॥ 10 ॥
श्रुत्वातुवचनन्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।
महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनम्प्रीतिसंयुतम् ॥ 11 ॥
महानयंवरस्तातयस्त्वयोक्तोरघूत्तम ।
वदिर्मयानोक्तपूर्वं च तस्मादेतद्भविष्यति ॥ 12 ॥
समुत्तिष्ठन्तुतेसर्वेहतायेयुधिराक्षसैः ।
ऋक्षाश्चसहगोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः ॥ 13 ॥
नीरुजोनिर्व्रणाश्चैवसम्पन्नबलपौरुषाः ।
समुत्थास्यन्तिहरयस्सुप्तानिद्राक्ष्येयथा ॥ 14 ॥
सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैवज्ञातिभिःस्वजनेन च ।
सर्वएवसमेष्यन्तिसम्युक्ताःपरयामुदा ॥ 15 ॥
अकालेपुष्पशबलाःफलवन्तश्चपादपाः ।
भविष्यन्तिमहेष्वास नद्यश्चसलिलायुताः ॥ 16 ॥
सव्रणैःप्रथमङ्गात्रैरिदानीन्निर्व्रणैस्समैः ।
ततस्समुत्थितास्सर्वेसुप्त्वेवहरियूथपाः ॥ 17 ॥
बभूवुर्वानरास्सर्वेकिन्न्वेतदितिविस्मिताः ।
काकुत्स्थम्परिपूर्णार्थन्दृष्टवासर्वेसुरोत्तमाः ॥ 18 ॥
अब्रुवन्परमप्रीतास्स्तुत्वारामंसलक्ष्मणम् ।
गच्छायोध्यामितोराजन्विसर्जय च वानरान् ॥ 19 ॥
मैथिलींसान्त्वयस्वैनामनुरक्तांयशस्विनीम् ।
भ्रारातरम्भरतम्पश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ॥ 20 ॥
शत्रुघ्नं च महात्मानम्मात्रूःसर्वाःपरन्तप ।
अभिषेचयचात्मानम्पौरान्गत्वाप्रहर्षय ॥ 21 ॥
एवमुक्त्वासहस्राक्षोरामंसौमित्रिणासह ।
विमानैःसूर्यसङ्काशैर्ययौहृष्टःसुरैःसह ॥ 22 ॥
अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावासमाज्ञापयत्तदा ॥ 23 ॥
ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।
श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.