Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
Shloka 1
തസ്യരാക്ഷസരാജസ്യനിശമ്യപരിദേവിതമ് ।
കുമ്ഭകര്ണോബഭാഷേദംവചനമ്പ്രജഹാസ ച ॥ 1 ॥
കുമ്ഭകര്ണോബഭാഷേദംവചനമ്പ്രജഹാസ ച ॥ 1 ॥
tasyarākṣasarājasyaniśamyaparidevitam |
kumbhakarṇobabhāṣedaṃvacanamprajahāsa ca || 1 ||
kumbhakarṇobabhāṣedaṃvacanamprajahāsa ca || 1 ||
Shloka 2
ദൃഷ്ടോ ദോഷോ ഹി യോഽസ്മാഭിഃ പുരാ മന്ത്രവിനിര്ണയേ ।
ഹിതേഷ്വനഭിയുക്തേന സോഽയമാസാദിതസ്ത്വയാ ॥ 2 ॥
ഹിതേഷ്വനഭിയുക്തേന സോഽയമാസാദിതസ്ത്വയാ ॥ 2 ॥
dṛṣṭo doṣo hi yo'smābhiḥ purā mantravinirṇaye |
hiteṣvanabhiyuktena so'yamāsāditastvayā || 2 ||
hiteṣvanabhiyuktena so'yamāsāditastvayā || 2 ||
Shloka 3
ശീഘ്രങ്ഖല്വഭ്യുപേതന്ത്വാമ്ഫലമ്പാപസ്യകര്മണഃ ।
നിരയേഷ്വേവപതനംയഥാദുഷ്കൃതകര്മണഃ ॥ 3 ॥
നിരയേഷ്വേവപതനംയഥാദുഷ്കൃതകര്മണഃ ॥ 3 ॥
śīghraṅkhalvabhyupetantvāmphalampāpasyakarmaṇaḥ |
nirayeṣvevapatanaṃyathāduṣkṛtakarmaṇaḥ || 3 ||
nirayeṣvevapatanaṃyathāduṣkṛtakarmaṇaḥ || 3 ||
Shloka 4
പ്രഥമംവൈമഹാരാജകൃത്യമേതദചിന്തിതമ് ।
കേവലംവീര്യദര്പേണനാനുബന്ധോവിചിന്തിതഃ ॥ 4 ॥
കേവലംവീര്യദര്പേണനാനുബന്ധോവിചിന്തിതഃ ॥ 4 ॥
prathamaṃvaimahārājakṛtyametadacintitam |
kevalaṃvīryadarpeṇanānubandhovicintitaḥ || 4 ||
kevalaṃvīryadarpeṇanānubandhovicintitaḥ || 4 ||
Shloka 5
യഃപശ്ചാതൂര്വകാര്യാണികുര്യാദൈശ്വര്യമാസ്ഥിതഃ ।
പൂര്വഞ്ചോത്തരകാര്യാണി ന സ വേദനയാനയാ ॥ 5 ॥
പൂര്വഞ്ചോത്തരകാര്യാണി ന സ വേദനയാനയാ ॥ 5 ॥
yaḥpaścātūrvakāryāṇikuryādaiśvaryamāsthitaḥ |
pūrvañcottarakāryāṇi na sa vedanayānayā || 5 ||
pūrvañcottarakāryāṇi na sa vedanayānayā || 5 ||
Shloka 6
ദേശകാലവിഹീനാനികര്മാണിവിപരീതവത് ।
ക്രിയമാണാനിദുഷ്യന്തിഹവീംഷ്യപ്രയതേഷ്വിവ ॥ 6 ॥
ക്രിയമാണാനിദുഷ്യന്തിഹവീംഷ്യപ്രയതേഷ്വിവ ॥ 6 ॥
deśakālavihīnānikarmāṇiviparītavat |
kriyamāṇāniduṣyantihavīṃṣyaprayateṣviva || 6 ||
kriyamāṇāniduṣyantihavīṃṣyaprayateṣviva || 6 ||
Shloka 7
ത്രയാണാമ്പഞ്ചധായോഗങ്കര്മണാംയഃപ്രപശ്യതി ।
സചിവൈസ്സമയങ്കൃത്വാ സ സഭ്യേവര്തതേപഥി ॥ 7 ॥
സചിവൈസ്സമയങ്കൃത്വാ സ സഭ്യേവര്തതേപഥി ॥ 7 ॥
trayāṇāmpañcadhāyogaṅkarmaṇāṃyaḥprapaśyati |
sacivaissamayaṅkṛtvā sa sabhyevartatepathi || 7 ||
sacivaissamayaṅkṛtvā sa sabhyevartatepathi || 7 ||
Shloka 8
യഥാഗമം ച യോരാജാസമയംവിചികീര്ഷതി ।
ബുധ്യതേസചിവാന്ബധ്യാസുഹൃദശ്ചാനുപശ്യതി ॥ 8 ॥
ബുധ്യതേസചിവാന്ബധ്യാസുഹൃദശ്ചാനുപശ്യതി ॥ 8 ॥
yathāgamaṃ ca yorājāsamayaṃvicikīrṣati |
budhyatesacivānbadhyāsuhṛdaścānupaśyati || 8 ||
budhyatesacivānbadhyāsuhṛdaścānupaśyati || 8 ||
Shloka 9
ധര്മമര്ഥം ച കാമം ച സര്വാന്വാരക്ഷസാമ്പതേ ।
ഭജതേപുരുഷഃകാലേത്രീണിദ്വന്ദ്വാനിവാപുനഃ ॥ 9 ॥
ഭജതേപുരുഷഃകാലേത്രീണിദ്വന്ദ്വാനിവാപുനഃ ॥ 9 ॥
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca sarvānvārakṣasāmpate |
bhajatepuruṣaḥkāletrīṇidvandvānivāpunaḥ || 9 ||
bhajatepuruṣaḥkāletrīṇidvandvānivāpunaḥ || 9 ||
Shloka 10
ത്രിഷുചൈതേഷുയച്ഛ്രേഷ്ഠംശ്രുത്വാതന്നാവബുധ്യതേ ।
രാജാവാരാജമാത്രോവാവ്യര്ഥന്തസ്യബഹുശ്രുതമ് ॥ 10 ॥
രാജാവാരാജമാത്രോവാവ്യര്ഥന്തസ്യബഹുശ്രുതമ് ॥ 10 ॥
triṣucaiteṣuyacchreṣṭhaṃśrutvātannāvabudhyate |
rājāvārājamātrovāvyarthantasyabahuśrutam || 10 ||
rājāvārājamātrovāvyarthantasyabahuśrutam || 10 ||
Shloka 11
ഉപപ്രദാനംസാന്ത്വം ച ഭേദങ്കാലേ ച വിക്രമമ് ।
യോഗം ച രക്ഷസാംശ്രേഷ്ഠതാവുഭൌ ച നയാനയൌ ॥ 11 ॥
യോഗം ച രക്ഷസാംശ്രേഷ്ഠതാവുഭൌ ച നയാനയൌ ॥ 11 ॥
upapradānaṃsāntvaṃ ca bhedaṅkāle ca vikramam |
yogaṃ ca rakṣasāṃśreṣṭhatāvubhau ca nayānayau || 11 ||
yogaṃ ca rakṣasāṃśreṣṭhatāvubhau ca nayānayau || 11 ||
Shloka 12
കാലേധര്മാര്ഥകാമാന്യസ്സമ്മന്ത്റ്യസചിവൈഃസഹ ।
നിഷേവേതാത്മവാന്ലോകേ ന സ വ്യസനമാപ്നുയാത് ॥ 12 ॥
നിഷേവേതാത്മവാന്ലോകേ ന സ വ്യസനമാപ്നുയാത് ॥ 12 ॥
kāledharmārthakāmānyassammantṟyasacivaiḥsaha |
niṣevetātmavānloke na sa vyasanamāpnuyāt || 12 ||
niṣevetātmavānloke na sa vyasanamāpnuyāt || 12 ||
Shloka 13
ഹിതാനുബന്ധമാലോച്യകാര്യാത്കാര്യമിഹാത്മനഃ ।
രാജാസഹാര്ഥതത്ത്വജ്ഞൈസ്സചിവൈര്ബുസ്സഹിജീവതി ॥ 13 ॥
രാജാസഹാര്ഥതത്ത്വജ്ഞൈസ്സചിവൈര്ബുസ്സഹിജീവതി ॥ 13 ॥
hitānubandhamālocyakāryātkāryamihātmanaḥ |
rājāsahārthatattvajñaissacivairbussahijīvati || 13 ||
rājāsahārthatattvajñaissacivairbussahijīvati || 13 ||
Shloka 14
അനഭിജ്ഞായശാസ്ത്രാര്ഥാന് പുരുഷാഃപശുബുദ്ധയഃ ।
പ്രാഗല്ഭ്യാദ്വക്തുമിച്ഛന്തിമന്ത്രേഷ്വഭ്യന്തരീകൃതാഃ ॥ 14 ॥
പ്രാഗല്ഭ്യാദ്വക്തുമിച്ഛന്തിമന്ത്രേഷ്വഭ്യന്തരീകൃതാഃ ॥ 14 ॥
anabhijñāyaśāstrārthān puruṣāḥpaśubuddhayaḥ |
prāgalbhyādvaktumicchantimantreṣvabhyantarīkṛtāḥ || 14 ||
prāgalbhyādvaktumicchantimantreṣvabhyantarīkṛtāḥ || 14 ||
Shloka 15
അശാസ്ത്രവിദുഷാന്തേഷാം ന കാര്യമഭിഹിതംവചഃ ।
അര്ഥശാസ്ത്രാനഭിജ്ഞാനാംവിപുലാംശ്രിയമിച്ഛതാമ് ॥ 15 ॥
അര്ഥശാസ്ത്രാനഭിജ്ഞാനാംവിപുലാംശ്രിയമിച്ഛതാമ് ॥ 15 ॥
aśāstraviduṣānteṣāṃ na kāryamabhihitaṃvacaḥ |
arthaśāstrānabhijñānāṃvipulāṃśriyamicchatām || 15 ||
arthaśāstrānabhijñānāṃvipulāṃśriyamicchatām || 15 ||
Shloka 16
അഹിതം ച ഹിതാകാരന്ധാര്ഷ്ട്യാജ്ജല്പന്തിയേനരാഃ ।
അവേക്ഷ്യമന്ത്രബാഹ്യാസ്തേകര്തവ്യാഃകൃത്യദൂഷണാഃ ॥ 16 ॥
അവേക്ഷ്യമന്ത്രബാഹ്യാസ്തേകര്തവ്യാഃകൃത്യദൂഷണാഃ ॥ 16 ॥
ahitaṃ ca hitākārandhārṣṭyājjalpantiyenarāḥ |
avekṣyamantrabāhyāstekartavyāḥkṛtyadūṣaṇāḥ || 16 ||
avekṣyamantrabāhyāstekartavyāḥkṛtyadūṣaṇāḥ || 16 ||
Shloka 17
വിനാശയന്തോഭര്താരംസഹിതാശ്ശത്രുഭിര്ബുധൈഃ ।
വിപരീതാനികൃത്യാനികാരയന്തീഹമന്ത്രിണഃ ॥ 17 ॥
വിപരീതാനികൃത്യാനികാരയന്തീഹമന്ത്രിണഃ ॥ 17 ॥
vināśayantobhartāraṃsahitāśśatrubhirbudhaiḥ |
viparītānikṛtyānikārayantīhamantriṇaḥ || 17 ||
viparītānikṛtyānikārayantīhamantriṇaḥ || 17 ||
Shloka 18
താന്ഭര്താമിത്രസങ്കാശാനമിത്രാന്മന്ത്രനിര്ണയേ ।
വ്യവഹാരേണജാനീയാത്സചിവാനുപസമ്ഹിതാന് ॥ 18 ॥
വ്യവഹാരേണജാനീയാത്സചിവാനുപസമ്ഹിതാന് ॥ 18 ॥
tānbhartāmitrasaṅkāśānamitrānmantranirṇaye |
vyavahāreṇajānīyātsacivānupasamhitān || 18 ||
vyavahāreṇajānīyātsacivānupasamhitān || 18 ||
Shloka 19
ചപലസ്യേഹകൃത്യാനിസഹസാനുപ്രധാവതഃ ।
ഛിദ്രമന്യേപ്രപദ്യന്തേക്രൌഞ്ചസ്യ ഖ മിവദ്വിജാഃ ॥ 19 ॥
ഛിദ്രമന്യേപ്രപദ്യന്തേക്രൌഞ്ചസ്യ ഖ മിവദ്വിജാഃ ॥ 19 ॥
capalasyehakṛtyānisahasānupradhāvataḥ |
chidramanyeprapadyantekrauñcasya kha mivadvijāḥ || 19 ||
chidramanyeprapadyantekrauñcasya kha mivadvijāḥ || 19 ||
Shloka 20
യോഹിശത്രുമവജ്ഞായനാത്മാനമഭിരക്ഷതി ।
അവാപ്നോതിഹിസോഽനര്ഥാന് സ്ഥാനാച്ചവ്യവരോപ്യതേ ॥ 20 ॥
അവാപ്നോതിഹിസോഽനര്ഥാന് സ്ഥാനാച്ചവ്യവരോപ്യതേ ॥ 20 ॥
yohiśatrumavajñāyanātmānamabhirakṣati |
avāpnotihiso'narthān sthānāccavyavaropyate || 20 ||
avāpnotihiso'narthān sthānāccavyavaropyate || 20 ||
Shloka 21
യദുക്തമിഹതേപൂര്വങ്ക്രിയതാമനുജേന ച ।
തദേവനോഹിതംവാക്യംയദിച്ഛസി ച തത്കുരു ॥ 21 ॥
തദേവനോഹിതംവാക്യംയദിച്ഛസി ച തത്കുരു ॥ 21 ॥
yaduktamihatepūrvaṅkriyatāmanujena ca |
tadevanohitaṃvākyaṃyadicchasi ca tatkuru || 21 ||
tadevanohitaṃvākyaṃyadicchasi ca tatkuru || 21 ||
Shloka 22
തത്തുശ്രുത്വാദശഗ്രീവഃകുമ്ഭകര്ണസ്യഭാഷിതമ് ।
ഭ്രുകുടിഞ്ചൈവസഞ്ചക്രേക്രുദ്ധശ്ചൈനമഭാഷത ॥ 22 ॥
ഭ്രുകുടിഞ്ചൈവസഞ്ചക്രേക്രുദ്ധശ്ചൈനമഭാഷത ॥ 22 ॥
tattuśrutvādaśagrīvaḥkumbhakarṇasyabhāṣitam |
bhrukuṭiñcaivasañcakrekruddhaścainamabhāṣata || 22 ||
bhrukuṭiñcaivasañcakrekruddhaścainamabhāṣata || 22 ||
Shloka 23
മാന്യോഗുരുവാരിചാര്യഃകിമാന്ത്വമനുശാസസി ।
കിമേവംവാക്ഛ്രമങ്കൃത്വാകാലേയുക്തംവിധീയതാമ് ॥ 23 ॥
കിമേവംവാക്ഛ്രമങ്കൃത്വാകാലേയുക്തംവിധീയതാമ് ॥ 23 ॥
mānyoguruvāricāryaḥkimāntvamanuśāsasi |
kimevaṃvākchramaṅkṛtvākāleyuktaṃvidhīyatām || 23 ||
kimevaṃvākchramaṅkṛtvākāleyuktaṃvidhīyatām || 23 ||
Shloka 24
വിഭ്രമാച്ചിത്തമോഹാദ്വാബലവീര്യാശ്രയേണവാ ।
നാഭിപന്നമിദാനീംയദ്വ്യര്ഥാതസ്യപുനഃകഥാഃ ॥ 24 ॥
നാഭിപന്നമിദാനീംയദ്വ്യര്ഥാതസ്യപുനഃകഥാഃ ॥ 24 ॥
vibhramāccittamohādvābalavīryāśrayeṇavā |
nābhipannamidānīṃyadvyarthātasyapunaḥkathāḥ || 24 ||
nābhipannamidānīṃyadvyarthātasyapunaḥkathāḥ || 24 ||
Shloka 25
അസ്മിന്കാലേതുയദ്യുക്തന്തദിദാനീംവിധീയതാമ് ।
ഗതന്തുനാനുശോചന്തിഗതന്തുഗതമേവഹി ॥ 25 ॥
ഗതന്തുനാനുശോചന്തിഗതന്തുഗതമേവഹി ॥ 25 ॥
asminkāletuyadyuktantadidānīṃvidhīyatām |
gatantunānuśocantigatantugatamevahi || 25 ||
gatantunānuśocantigatantugatamevahi || 25 ||
Shloka 26
മമാപനയജന്ദോഷംവിക്രമേണസമീകുരു ।
യദിഖല്വസ്തിമേസ്നേഹോവിക്രമംവാഽവഗച്ഛസി ॥ 26 ॥
യദിഖല്വസ്തിമേസ്നേഹോവിക്രമംവാഽവഗച്ഛസി ॥ 26 ॥
mamāpanayajandoṣaṃvikrameṇasamīkuru |
yadikhalvastimesnehovikramaṃvā'vagacchasi || 26 ||
yadikhalvastimesnehovikramaṃvā'vagacchasi || 26 ||
Shloka 27
യദിവകാര്യമ്മേതത്തേഹൃദികാര്യതമമ്മതമ് ।
സ സുഹൃദ്യോവിപന്നാര്ഥന്ദീനമഭ്യവപദ്യതേ ॥ 27 ॥
സ സുഹൃദ്യോവിപന്നാര്ഥന്ദീനമഭ്യവപദ്യതേ ॥ 27 ॥
yadivakāryammetattehṛdikāryatamammatam |
sa suhṛdyovipannārthandīnamabhyavapadyate || 27 ||
sa suhṛdyovipannārthandīnamabhyavapadyate || 27 ||
Shloka 28
സ ബന്ധുര്യോഽപനീതേഷുസാഹായ്യായോപകല്പതേ ।
തമഥൈവമ്ബ്രുവാണന്തുവചനന്ധീരദാരുണമ് ॥ 28 ॥
തമഥൈവമ്ബ്രുവാണന്തുവചനന്ധീരദാരുണമ് ॥ 28 ॥
sa bandhuryo'panīteṣusāhāyyāyopakalpate |
tamathaivambruvāṇantuvacanandhīradāruṇam || 28 ||
tamathaivambruvāṇantuvacanandhīradāruṇam || 28 ||
Shloka 29
രുഷ്ടോഽയമിതിവിജ്ഞായശനൈശ്ശ്ലക്ഷണമുവാച ഹ ।
അതീവഹിസമാലക്ഷ്യഭ്രാതരങ്ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയമ് ॥ 29 ॥
അതീവഹിസമാലക്ഷ്യഭ്രാതരങ്ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയമ് ॥ 29 ॥
ruṣṭo'yamitivijñāyaśanaiśślakṣaṇamuvāca ha |
atīvahisamālakṣyabhrātaraṅkṣubhitendriyam || 29 ||
atīvahisamālakṣyabhrātaraṅkṣubhitendriyam || 29 ||
Shloka 30
കുമ്ഭകര്ണശ്ശനൈര്വാക്യമ്ബഭാഷേപരിസാന്ത്വയന് ।
ശൃണുരാജന്നവഹിതോമമവാക്യമരിന്ദമ ॥ 30 ॥
ശൃണുരാജന്നവഹിതോമമവാക്യമരിന്ദമ ॥ 30 ॥
kumbhakarṇaśśanairvākyambabhāṣeparisāntvayan |
śṛṇurājannavahitomamavākyamarindama || 30 ||
śṛṇurājannavahitomamavākyamarindama || 30 ||
Shloka 31
അലംരാക്ഷസരാജേന്ദ്ര സന്താപമുപപദ്യതേ ।
രോഷം ച സമ്പരിത്യജ്യസ്വസ്ഥോഭവിതുമര്ഹസി ॥ 31 ॥
രോഷം ച സമ്പരിത്യജ്യസ്വസ്ഥോഭവിതുമര്ഹസി ॥ 31 ॥
alaṃrākṣasarājendra santāpamupapadyate |
roṣaṃ ca samparityajyasvasthobhavitumarhasi || 31 ||
roṣaṃ ca samparityajyasvasthobhavitumarhasi || 31 ||
Shloka 32
നൈതന്മനസികര്തവ്യമ്മയിജീവതിപാര്ഥിവ ।
തമഹന്നാശയിഷ്യാമിയത്കൃതേപരിതപ്യതേ ॥ 32 ॥
തമഹന്നാശയിഷ്യാമിയത്കൃതേപരിതപ്യതേ ॥ 32 ॥
naitanmanasikartavyammayijīvatipārthiva |
tamahannāśayiṣyāmiyatkṛteparitapyate || 32 ||
tamahannāśayiṣyāmiyatkṛteparitapyate || 32 ||
Shloka 33
അവശ്യന്തുഹിതംവാച്യംസര്വാവസ്ഥാന്തവമയാ ।
ബന്ധുഭാവാദഭിഹിതമ്ഭ്രാതൃസ്നേഹാച്ഛപാര്ഥിവ ॥ 33 ॥
ബന്ധുഭാവാദഭിഹിതമ്ഭ്രാതൃസ്നേഹാച്ഛപാര്ഥിവ ॥ 33 ॥
avaśyantuhitaṃvācyaṃsarvāvasthāntavamayā |
bandhubhāvādabhihitambhrātṛsnehācchapārthiva || 33 ||
bandhubhāvādabhihitambhrātṛsnehācchapārthiva || 33 ||
Shloka 34
സദൃശംയത്തുകാലേഽസ്മിന് കര്തുംസ്നിഗ്ധേനബന്ധുനാ ।
ശത്രൂണാങ്കദനമ്പശ്യക്രിയമാണമ്മയാരണേ ॥ 34 ॥
ശത്രൂണാങ്കദനമ്പശ്യക്രിയമാണമ്മയാരണേ ॥ 34 ॥
sadṛśaṃyattukāle'smin kartuṃsnigdhenabandhunā |
śatrūṇāṅkadanampaśyakriyamāṇammayāraṇe || 34 ||
śatrūṇāṅkadanampaśyakriyamāṇammayāraṇe || 34 ||
Shloka 35
അദ്യപശ്യമഹാബാഹോ മയാസമരമൂര്ധനി ।
ഹതേരാമേസഹഭ്രാത്രാദ്രവന്തീംഹരിവാഹിനീമ് ॥ 35 ॥
ഹതേരാമേസഹഭ്രാത്രാദ്രവന്തീംഹരിവാഹിനീമ് ॥ 35 ॥
adyapaśyamahābāho mayāsamaramūrdhani |
haterāmesahabhrātrādravantīṃharivāhinīm || 35 ||
haterāmesahabhrātrādravantīṃharivāhinīm || 35 ||
Shloka 36
അദ്യരാമസ്യതദ്ദൃഷ്ടവാമയാനീതംരണാച്ഛിരഃ ।
സുഖീഭവമഹാബാഹോ സീതാഭവതുദുഃഖിതാ ॥ 36 ॥
സുഖീഭവമഹാബാഹോ സീതാഭവതുദുഃഖിതാ ॥ 36 ॥
adyarāmasyataddṛṣṭavāmayānītaṃraṇācchiraḥ |
sukhībhavamahābāho sītābhavatuduḥkhitā || 36 ||
sukhībhavamahābāho sītābhavatuduḥkhitā || 36 ||
Shloka 37
അദ്യരാമസ്യപശ്യന്തുനിധനംസുമഹത്പ്രിയമ് ।
ലങ്കായാംരാക്ഷസാഃസര്വേയേതേനിഹതബാന്ധവാഃ ॥ 37 ॥
ലങ്കായാംരാക്ഷസാഃസര്വേയേതേനിഹതബാന്ധവാഃ ॥ 37 ॥
adyarāmasyapaśyantunidhanaṃsumahatpriyam |
laṅkāyāṃrākṣasāḥsarveyetenihatabāndhavāḥ || 37 ||
laṅkāyāṃrākṣasāḥsarveyetenihatabāndhavāḥ || 37 ||
Shloka 38
അദ്യശോകപരീതാനാംസ്വബന്ധുവധകാരണാത് ।
ശത്രോര്യുധിവിനാശേനകരോമ്യസ്രപ്രമാര്ജനമ് ॥ 38 ॥
ശത്രോര്യുധിവിനാശേനകരോമ്യസ്രപ്രമാര്ജനമ് ॥ 38 ॥
adyaśokaparītānāṃsvabandhuvadhakāraṇāt |
śatroryudhivināśenakaromyasrapramārjanam || 38 ||
śatroryudhivināśenakaromyasrapramārjanam || 38 ||
Shloka 39
അദ്യപര്വതസങ്കാശംസസൂര്യമിവതോയദമ് ।
വികീര്ണമ്പശ്യസമരേസുഗ്രീവമ്പ്ലവഗോത്തമ ॥ 39 ॥
വികീര്ണമ്പശ്യസമരേസുഗ്രീവമ്പ്ലവഗോത്തമ ॥ 39 ॥
adyaparvatasaṅkāśaṃsasūryamivatoyadam |
vikīrṇampaśyasamaresugrīvamplavagottama || 39 ||
vikīrṇampaśyasamaresugrīvamplavagottama || 39 ||
Shloka 40
കഥം ച രാക്ഷസൈരേഭിര്മയാ ച പരിരക്ഷിതഃ ।
ജിഘാംസുഭിര്ദാശരഥിം വധ്യസേ ത്വമിഹാനഘ ॥ 40 ॥
ജിഘാംസുഭിര്ദാശരഥിം വധ്യസേ ത്വമിഹാനഘ ॥ 40 ॥
kathaṃ ca rākṣasairebhirmayā ca parirakṣitaḥ |
jighāṃsubhirdāśarathiṃ vadhyase tvamihānagha || 40 ||
jighāṃsubhirdāśarathiṃ vadhyase tvamihānagha || 40 ||
Shloka 41
മാന്നിഹത്യകിലത്വാംഹിനിഹനിഷ്യതിരാഘവഃ ।
നാഹമാത്മനിസന്താപങ്ഗച്ഛേയംരാക്ഷസാധിപ ॥ 41 ॥
നാഹമാത്മനിസന്താപങ്ഗച്ഛേയംരാക്ഷസാധിപ ॥ 41 ॥
mānnihatyakilatvāṃhinihaniṣyatirāghavaḥ |
nāhamātmanisantāpaṅgaccheyaṃrākṣasādhipa || 41 ||
nāhamātmanisantāpaṅgaccheyaṃrākṣasādhipa || 41 ||
Shloka 42
കാമംവതിദാനീമപിമാംവ്യാദിശത്വമ്പരന്തപ ।
ന പരഃപ്രേഷണീയസ്തേയുദ്ധായാതുലവിക്രമ ॥ 42 ॥
ന പരഃപ്രേഷണീയസ്തേയുദ്ധായാതുലവിക്രമ ॥ 42 ॥
kāmaṃvatidānīmapimāṃvyādiśatvamparantapa |
na paraḥpreṣaṇīyasteyuddhāyātulavikrama || 42 ||
na paraḥpreṣaṇīyasteyuddhāyātulavikrama || 42 ||
Shloka 43
അഹമുത്സാദയിഷ്യാമിശത്രൂംസ്തവമഹാബലഃ ।
യദിശക്രോയദിയമോയദിപാവകമാരുതൌ ॥ 43 ॥
യദിശക്രോയദിയമോയദിപാവകമാരുതൌ ॥ 43 ॥
ahamutsādayiṣyāmiśatrūṃstavamahābalaḥ |
yadiśakroyadiyamoyadipāvakamārutau || 43 ||
yadiśakroyadiyamoyadipāvakamārutau || 43 ||
Shloka 44
താനഹംയോധയിഷ്യാമികുബേരവരുണാവപി ।
ഗിരിമാത്രശരീരസ്യശിതശൂലധരസ്യമേ ॥ 44 ॥
ഗിരിമാത്രശരീരസ്യശിതശൂലധരസ്യമേ ॥ 44 ॥
tānahaṃyodhayiṣyāmikuberavaruṇāvapi |
girimātraśarīrasyaśitaśūladharasyame || 44 ||
girimātraśarīrasyaśitaśūladharasyame || 44 ||
Shloka 45
നര്ദതസ്തീക്ഷണദംഷ്ട്രസ്യബിഭീയാച്ചപുരന്ദരഃ ।
അഥവാത്യക്തശസ്ത്രസ്യമൃദ്നതസ്തരസാരിപൂന് ॥ 45 ॥
അഥവാത്യക്തശസ്ത്രസ്യമൃദ്നതസ്തരസാരിപൂന് ॥ 45 ॥
nardatastīkṣaṇadaṃṣṭrasyabibhīyāccapurandaraḥ |
athavātyaktaśastrasyamṛdnatastarasāripūn || 45 ||
athavātyaktaśastrasyamṛdnatastarasāripūn || 45 ||
Shloka 46
ന മേപ്രതിമുഖേസ്ഥാതുങ്കശ്ചിത് ശക്തോജിജീവിഷുഃ ।
നൈവശക്ത്യാ ന ഗദയാനാസിനാനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 46 ॥
നൈവശക്ത്യാ ന ഗദയാനാസിനാനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 46 ॥
na mepratimukhesthātuṅkaścit śaktojijīviṣuḥ |
naivaśaktyā na gadayānāsināniśitaiśśaraiḥ || 46 ||
naivaśaktyā na gadayānāsināniśitaiśśaraiḥ || 46 ||
Shloka 47
ഹസ്താഭ്യാമേവസമ്രബ്ദോഹനിഷ്യാമ്യപിവജ്രിണമ് ।
യദിമേമുഷ്ടിവേഗം സ രാഘവോഽദ്യസഹിഷ്യതേ ॥ 47 ॥
യദിമേമുഷ്ടിവേഗം സ രാഘവോഽദ്യസഹിഷ്യതേ ॥ 47 ॥
hastābhyāmevasamrabdohaniṣyāmyapivajriṇam |
yadimemuṣṭivegaṃ sa rāghavo'dyasahiṣyate || 47 ||
yadimemuṣṭivegaṃ sa rāghavo'dyasahiṣyate || 47 ||
Shloka 48
തതഃപാശ്യന്തിബാണൌഘാരുധിരംരാഘവസ്യതു ।
ചിന്തയാബാധ്യസേരാജന്കിമര്ഥമ്മയിതിഷ്ഠതി ॥ 48 ॥
ചിന്തയാബാധ്യസേരാജന്കിമര്ഥമ്മയിതിഷ്ഠതി ॥ 48 ॥
tataḥpāśyantibāṇaughārudhiraṃrāghavasyatu |
cintayābādhyaserājankimarthammayitiṣṭhati || 48 ||
cintayābādhyaserājankimarthammayitiṣṭhati || 48 ||
Shloka 49
സോഽഹംശത്രുവിനാശായ തവ നിര്യാതുമുദ്യതഃ ।
മുഞ്ചരാമാദ്ഭയംരാജ ന്ഹനിഷ്യാമീഹസമ്യുഗേ ॥ 49 ॥
മുഞ്ചരാമാദ്ഭയംരാജ ന്ഹനിഷ്യാമീഹസമ്യുഗേ ॥ 49 ॥
so'haṃśatruvināśāya tava niryātumudyataḥ |
muñcarāmādbhayaṃrāja nhaniṣyāmīhasamyuge || 49 ||
muñcarāmādbhayaṃrāja nhaniṣyāmīhasamyuge || 49 ||
Shloka 50
രാഘവംലക്ഷ്മണഞ്ചൈവസുഗ്രീവം ച മഹാബലമ് ।
ഹനൂമന്തം ച രക്ഷോഘ്നംലങ്കായേനപ്രദീപിതാ ॥ 50 ॥
ഹനൂമന്തം ച രക്ഷോഘ്നംലങ്കായേനപ്രദീപിതാ ॥ 50 ॥
rāghavaṃlakṣmaṇañcaivasugrīvaṃ ca mahābalam |
hanūmantaṃ ca rakṣoghnaṃlaṅkāyenapradīpitā || 50 ||
hanūmantaṃ ca rakṣoghnaṃlaṅkāyenapradīpitā || 50 ||
Shloka 51
ഹരീംശ്ചാപിഹനിയിഷ്യാമിസംയുഗേസമവാസ്ഥിവാന് ।
അസാധാരണമിച്ഛാമിനദാതുമ്മഹദ്യശഃ ॥ 51 ॥
അസാധാരണമിച്ഛാമിനദാതുമ്മഹദ്യശഃ ॥ 51 ॥
harīṃścāpihaniyiṣyāmisaṃyugesamavāsthivān |
asādhāraṇamicchāminadātummahadyaśaḥ || 51 ||
asādhāraṇamicchāminadātummahadyaśaḥ || 51 ||
Shloka 52
യദിചേന്ദ്രാദ്ഭയം രാജന്യദി ചാപി സ്വയമ്ഭുവഃ ।
തതോഽഹം നാശയിഷ്യാമി നൈശം തമ ഇവാംശുമാന് ॥ 52 ॥
തതോഽഹം നാശയിഷ്യാമി നൈശം തമ ഇവാംശുമാന് ॥ 52 ॥
yadicendrādbhayaṃ rājanyadi cāpi svayambhuvaḥ |
tato'haṃ nāśayiṣyāmi naiśaṃ tama ivāṃśumān || 52 ||
tato'haṃ nāśayiṣyāmi naiśaṃ tama ivāṃśumān || 52 ||
Shloka 53
അപിദേവാശ്ശയിഷ്യന്തേക്രുദ്ധേമയിമഹീതലേ ।
യമം ച ശമയിഷ്യാമിഭക്ഷയിഷ്യാമിപാവകമ് ॥ 53 ॥
യമം ച ശമയിഷ്യാമിഭക്ഷയിഷ്യാമിപാവകമ് ॥ 53 ॥
apidevāśśayiṣyantekruddhemayimahītale |
yamaṃ ca śamayiṣyāmibhakṣayiṣyāmipāvakam || 53 ||
yamaṃ ca śamayiṣyāmibhakṣayiṣyāmipāvakam || 53 ||
Shloka 54
ആദിത്യമ്പാതയിഷ്യാമിസനക്ഷത്രമ്മഹീതലേ ।
ശതക്രതുംവധിഷ്യാമിപാസ്യാമിവരുണാലയമ് ॥ 54 ॥
ശതക്രതുംവധിഷ്യാമിപാസ്യാമിവരുണാലയമ് ॥ 54 ॥
ādityampātayiṣyāmisanakṣatrammahītale |
śatakratuṃvadhiṣyāmipāsyāmivaruṇālayam || 54 ||
śatakratuṃvadhiṣyāmipāsyāmivaruṇālayam || 54 ||
Shloka 55
പര്വതാംശ്ചൂര്ണയിഷ്യാമിദാരയിഷ്യാമിമേദിനീമ് ।
ദീര്ഘകാലമ്പ്രസുപ്തസ്യകുമ്ഭകര്ണസ്യവിക്രമമ് ॥ 55 ॥
ദീര്ഘകാലമ്പ്രസുപ്തസ്യകുമ്ഭകര്ണസ്യവിക്രമമ് ॥ 55 ॥
parvatāṃścūrṇayiṣyāmidārayiṣyāmimedinīm |
dīrghakālamprasuptasyakumbhakarṇasyavikramam || 55 ||
dīrghakālamprasuptasyakumbhakarṇasyavikramam || 55 ||
Shloka 56
അദ്യപശ്യന്തുഭൂതാനിഭക്ഷ്യമാണാനിസര്വശഃ ।
നന്വിദന്ത്രിദിവംസര്വമാഹാരസ്യ ന പൂര്യതേ ॥ 56 ॥
നന്വിദന്ത്രിദിവംസര്വമാഹാരസ്യ ന പൂര്യതേ ॥ 56 ॥
adyapaśyantubhūtānibhakṣyamāṇānisarvaśaḥ |
nanvidantridivaṃsarvamāhārasya na pūryate || 56 ||
nanvidantridivaṃsarvamāhārasya na pūryate || 56 ||
Shloka 57
വധേനതേദാശരഥേഃസുഖാര്ഹംസുഖംസമാഹര്തുമഹംവ്രജാമി ।
നിഹത്യരാമംസഹലക്ഷ്മണേനഖാദാമിന്ഹരിയൂഥമുഖ്യാന് ॥ 57 ॥
നിഹത്യരാമംസഹലക്ഷ്മണേനഖാദാമിന്ഹരിയൂഥമുഖ്യാന് ॥ 57 ॥
vadhenatedāśaratheḥsukhārhaṃsukhaṃsamāhartumahaṃvrajāmi |
nihatyarāmaṃsahalakṣmaṇenakhādāminhariyūthamukhyān || 57 ||
nihatyarāmaṃsahalakṣmaṇenakhādāminhariyūthamukhyān || 57 ||
Shloka 58
രമസ്വരാജന് പിബചാദ്യവാരുണീങ്കുരുഷ്വകൃത്യാനിവിനീയതാമ്മ് ।
മയാദ്യരാമേഗമിതേയമക്ഷ്യഞ്ചിരായസീതാവശഗാതി ॥ 58 ॥
മയാദ്യരാമേഗമിതേയമക്ഷ്യഞ്ചിരായസീതാവശഗാതി ॥ 58 ॥
ramasvarājan pibacādyavāruṇīṅkuruṣvakṛtyānivinīyatāmm |
mayādyarāmegamiteyamakṣyañcirāyasītāvaśagāti || 58 ||
mayādyarāmegamiteyamakṣyañcirāyasītāvaśagāti || 58 ||
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रिषष्टितमस्सर्गः ।
तस्यराक्षसराजस्यनिशम्यपरिदेवितम् ।
कुम्भकर्णोबभाषेदंवचनम्प्रजहास च ॥ 1 ॥
दृष्टो दोषो हि योऽस्माभिः पुरा मन्त्रविनिर्णये ।
हितेष्वनभियुक्तेन सोऽयमासादितस्त्वया ॥ 2 ॥
शीघ्रङ्खल्वभ्युपेतन्त्वाम्फलम्पापस्यकर्मणः ।
निरयेष्वेवपतनंयथादुष्कृतकर्मणः ॥ 3 ॥
प्रथमंवैमहाराजकृत्यमेतदचिन्तितम् ।
केवलंवीर्यदर्पेणनानुबन्धोविचिन्तितः ॥ 4 ॥
यःपश्चातूर्वकार्याणिकुर्यादैश्वर्यमास्थितः ।
पूर्वञ्चोत्तरकार्याणि न स वेदनयानया ॥ 5 ॥
देशकालविहीनानिकर्माणिविपरीतवत् ।
क्रियमाणानिदुष्यन्तिहवींष्यप्रयतेष्विव ॥ 6 ॥
त्रयाणाम्पञ्चधायोगङ्कर्मणांयःप्रपश्यति ।
सचिवैस्समयङ्कृत्वा स सभ्येवर्ततेपथि ॥ 7 ॥
यथागमं च योराजासमयंविचिकीर्षति ।
बुध्यतेसचिवान्बध्यासुहृदश्चानुपश्यति ॥ 8 ॥
धर्ममर्थं च कामं च सर्वान्वारक्षसाम्पते ।
भजतेपुरुषःकालेत्रीणिद्वन्द्वानिवापुनः ॥ 9 ॥
त्रिषुचैतेषुयच्छ्रेष्ठंश्रुत्वातन्नावबुध्यते ।
राजावाराजमात्रोवाव्यर्थन्तस्यबहुश्रुतम् ॥ 10 ॥
उपप्रदानंसान्त्वं च भेदङ्काले च विक्रमम् ।
योगं च रक्षसांश्रेष्ठतावुभौ च नयानयौ ॥ 11 ॥
कालेधर्मार्थकामान्यस्सम्मन्त्ऱ्यसचिवैःसह ।
निषेवेतात्मवान्लोके न स व्यसनमाप्नुयात् ॥ 12 ॥
हितानुबन्धमालोच्यकार्यात्कार्यमिहात्मनः ।
राजासहार्थतत्त्वज्ञैस्सचिवैर्बुस्सहिजीवति ॥ 13 ॥
अनभिज्ञायशास्त्रार्थान् पुरुषाःपशुबुद्धयः ।
प्रागल्भ्याद्वक्तुमिच्छन्तिमन्त्रेष्वभ्यन्तरीकृताः ॥ 14 ॥
अशास्त्रविदुषान्तेषां न कार्यमभिहितंवचः ।
अर्थशास्त्रानभिज्ञानांविपुलांश्रियमिच्छताम् ॥ 15 ॥
अहितं च हिताकारन्धार्ष्ट्याज्जल्पन्तियेनराः ।
अवेक्ष्यमन्त्रबाह्यास्तेकर्तव्याःकृत्यदूषणाः ॥ 16 ॥
विनाशयन्तोभर्तारंसहिताश्शत्रुभिर्बुधैः ।
विपरीतानिकृत्यानिकारयन्तीहमन्त्रिणः ॥ 17 ॥
तान्भर्तामित्रसङ्काशानमित्रान्मन्त्रनिर्णये ।
व्यवहारेणजानीयात्सचिवानुपसम्हितान् ॥ 18 ॥
चपलस्येहकृत्यानिसहसानुप्रधावतः ।
छिद्रमन्येप्रपद्यन्तेक्रौञ्चस्य ख मिवद्विजाः ॥ 19 ॥
योहिशत्रुमवज्ञायनात्मानमभिरक्षति ।
अवाप्नोतिहिसोऽनर्थान् स्थानाच्चव्यवरोप्यते ॥ 20 ॥
यदुक्तमिहतेपूर्वङ्क्रियतामनुजेन च ।
तदेवनोहितंवाक्यंयदिच्छसि च तत्कुरु ॥ 21 ॥
तत्तुश्रुत्वादशग्रीवःकुम्भकर्णस्यभाषितम् ।
भ्रुकुटिञ्चैवसञ्चक्रेक्रुद्धश्चैनमभाषत ॥ 22 ॥
मान्योगुरुवारिचार्यःकिमान्त्वमनुशाससि ।
किमेवंवाक्छ्रमङ्कृत्वाकालेयुक्तंविधीयताम् ॥ 23 ॥
विभ्रमाच्चित्तमोहाद्वाबलवीर्याश्रयेणवा ।
नाभिपन्नमिदानींयद्व्यर्थातस्यपुनःकथाः ॥ 24 ॥
अस्मिन्कालेतुयद्युक्तन्तदिदानींविधीयताम् ।
गतन्तुनानुशोचन्तिगतन्तुगतमेवहि ॥ 25 ॥
ममापनयजन्दोषंविक्रमेणसमीकुरु ।
यदिखल्वस्तिमेस्नेहोविक्रमंवाऽवगच्छसि ॥ 26 ॥
यदिवकार्यम्मेतत्तेहृदिकार्यतमम्मतम् ।
स सुहृद्योविपन्नार्थन्दीनमभ्यवपद्यते ॥ 27 ॥
स बन्धुर्योऽपनीतेषुसाहाय्यायोपकल्पते ।
तमथैवम्ब्रुवाणन्तुवचनन्धीरदारुणम् ॥ 28 ॥
रुष्टोऽयमितिविज्ञायशनैश्श्लक्षणमुवाच ह ।
अतीवहिसमालक्ष्यभ्रातरङ्क्षुभितेन्द्रियम् ॥ 29 ॥
कुम्भकर्णश्शनैर्वाक्यम्बभाषेपरिसान्त्वयन् ।
शृणुराजन्नवहितोममवाक्यमरिन्दम ॥ 30 ॥
अलंराक्षसराजेन्द्र सन्तापमुपपद्यते ।
रोषं च सम्परित्यज्यस्वस्थोभवितुमर्हसि ॥ 31 ॥
नैतन्मनसिकर्तव्यम्मयिजीवतिपार्थिव ।
तमहन्नाशयिष्यामियत्कृतेपरितप्यते ॥ 32 ॥
अवश्यन्तुहितंवाच्यंसर्वावस्थान्तवमया ।
बन्धुभावादभिहितम्भ्रातृस्नेहाच्छपार्थिव ॥ 33 ॥
सदृशंयत्तुकालेऽस्मिन् कर्तुंस्निग्धेनबन्धुना ।
शत्रूणाङ्कदनम्पश्यक्रियमाणम्मयारणे ॥ 34 ॥
अद्यपश्यमहाबाहो मयासमरमूर्धनि ।
हतेरामेसहभ्रात्राद्रवन्तींहरिवाहिनीम् ॥ 35 ॥
अद्यरामस्यतद्दृष्टवामयानीतंरणाच्छिरः ।
सुखीभवमहाबाहो सीताभवतुदुःखिता ॥ 36 ॥
अद्यरामस्यपश्यन्तुनिधनंसुमहत्प्रियम् ।
लङ्कायांराक्षसाःसर्वेयेतेनिहतबान्धवाः ॥ 37 ॥
अद्यशोकपरीतानांस्वबन्धुवधकारणात् ।
शत्रोर्युधिविनाशेनकरोम्यस्रप्रमार्जनम् ॥ 38 ॥
अद्यपर्वतसङ्काशंससूर्यमिवतोयदम् ।
विकीर्णम्पश्यसमरेसुग्रीवम्प्लवगोत्तम ॥ 39 ॥
कथं च राक्षसैरेभिर्मया च परिरक्षितः ।
जिघांसुभिर्दाशरथिं वध्यसे त्वमिहानघ ॥ 40 ॥
मान्निहत्यकिलत्वांहिनिहनिष्यतिराघवः ।
नाहमात्मनिसन्तापङ्गच्छेयंराक्षसाधिप ॥ 41 ॥
कामंवतिदानीमपिमांव्यादिशत्वम्परन्तप ।
न परःप्रेषणीयस्तेयुद्धायातुलविक्रम ॥ 42 ॥
अहमुत्सादयिष्यामिशत्रूंस्तवमहाबलः ।
यदिशक्रोयदियमोयदिपावकमारुतौ ॥ 43 ॥
तानहंयोधयिष्यामिकुबेरवरुणावपि ।
गिरिमात्रशरीरस्यशितशूलधरस्यमे ॥ 44 ॥
नर्दतस्तीक्षणदंष्ट्रस्यबिभीयाच्चपुरन्दरः ।
अथवात्यक्तशस्त्रस्यमृद्नतस्तरसारिपून् ॥ 45 ॥
न मेप्रतिमुखेस्थातुङ्कश्चित् शक्तोजिजीविषुः ।
नैवशक्त्या न गदयानासिनानिशितैश्शरैः ॥ 46 ॥
हस्ताभ्यामेवसम्रब्दोहनिष्याम्यपिवज्रिणम् ।
यदिमेमुष्टिवेगं स राघवोऽद्यसहिष्यते ॥ 47 ॥
ततःपाश्यन्तिबाणौघारुधिरंराघवस्यतु ।
चिन्तयाबाध्यसेराजन्किमर्थम्मयितिष्ठति ॥ 48 ॥
सोऽहंशत्रुविनाशाय तव निर्यातुमुद्यतः ।
मुञ्चरामाद्भयंराज न्हनिष्यामीहसम्युगे ॥ 49 ॥
राघवंलक्ष्मणञ्चैवसुग्रीवं च महाबलम् ।
हनूमन्तं च रक्षोघ्नंलङ्कायेनप्रदीपिता ॥ 50 ॥
हरींश्चापिहनियिष्यामिसंयुगेसमवास्थिवान् ।
असाधारणमिच्छामिनदातुम्महद्यशः ॥ 51 ॥
यदिचेन्द्राद्भयं राजन्यदि चापि स्वयम्भुवः ।
ततोऽहं नाशयिष्यामि नैशं तम इवांशुमान् ॥ 52 ॥
अपिदेवाश्शयिष्यन्तेक्रुद्धेमयिमहीतले ।
यमं च शमयिष्यामिभक्षयिष्यामिपावकम् ॥ 53 ॥
आदित्यम्पातयिष्यामिसनक्षत्रम्महीतले ।
शतक्रतुंवधिष्यामिपास्यामिवरुणालयम् ॥ 54 ॥
पर्वतांश्चूर्णयिष्यामिदारयिष्यामिमेदिनीम् ।
दीर्घकालम्प्रसुप्तस्यकुम्भकर्णस्यविक्रमम् ॥ 55 ॥
अद्यपश्यन्तुभूतानिभक्ष्यमाणानिसर्वशः ।
नन्विदन्त्रिदिवंसर्वमाहारस्य न पूर्यते ॥ 56 ॥
वधेनतेदाशरथेःसुखार्हंसुखंसमाहर्तुमहंव्रजामि ।
निहत्यरामंसहलक्ष्मणेनखादामिन्हरियूथमुख्यान् ॥ 57 ॥
रमस्वराजन् पिबचाद्यवारुणीङ्कुरुष्वकृत्यानिविनीयताम्म् ।
मयाद्यरामेगमितेयमक्ष्यञ्चिरायसीतावशगाति ॥ 58 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रिषष्टितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.