Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 64 — Malayalam Script

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ ചതുഃഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

തദുക്തമതികായസ്യബലിനോബാഹുശാലിനഃ ।
കുമ്ഭകര്ണസ്യവചനംശ്രുത്വോവാചമഹോദരഃ ॥ 1 ॥

taduktamatikāyasyabalinobāhuśālinaḥ |
kumbhakarṇasyavacanaṃśrutvovācamahodaraḥ || 1 ||

Shloka 2

കുമ്ഭകര്ണകുലേജാതോധൃഷ്ടഃപ്രാകൃതദര്ശനഃ ।
അവലിപ്തോ ന ശക്നോഷികൃത്യംസര്വത്രവേദിതുമ് ॥ 2 ॥

kumbhakarṇakulejātodhṛṣṭaḥprākṛtadarśanaḥ |
avalipto na śaknoṣikṛtyaṃsarvatraveditum || 2 ||

Shloka 3

സ്ഥാനംവൃദ്ധിം ച ഹാനി ച ദേശകാലവിഭാഗവിത് ।
ആത്മനശ്ചപരേഷാം ച ബുധ്യതേരാക്ഷസര്ഷഭഃ ॥ 3 ॥

sthānaṃvṛddhiṃ ca hāni ca deśakālavibhāgavit |
ātmanaścapareṣāṃ ca budhyaterākṣasarṣabhaḥ || 3 ||

Shloka 4

യത്തുശക്യമ്ബലവതാകര്തുമ്പ്രാകൃതബുദ്ധിനാ ।
അനുപാസിതവൃദ്ധേനകഃകുര്യാത്താദൃശന്നരഃ ॥ 4 ॥

yattuśakyambalavatākartumprākṛtabuddhinā |
anupāsitavṛddhenakaḥkuryāttādṛśannaraḥ || 4 ||

Shloka 5

യാംസ്തുധര്മാര്ഥകാമാംസ്ത്വമ്ബ്രവീഷിപൃഥഗാശ്രയാന് ।
അവബോദ്ധുംസ്വഭാവേതാന്നഹിലക്ഷണമസ്തിതാന് ॥ 5 ॥

yāṃstudharmārthakāmāṃstvambravīṣipṛthagāśrayān |
avaboddhuṃsvabhāvetānnahilakṣaṇamastitān || 5 ||

Shloka 6

കര്മചൈവഹിസര്വേഷാങ്കാരണാനാമ്പ്രയോജകമ് ।
ശ്രേയഃപാപീയസാഞ്ചാത്രഫലമ്ഭവതികര്മണാമ് ॥ 6 ॥

karmacaivahisarveṣāṅkāraṇānāmprayojakam |
śreyaḥpāpīyasāñcātraphalambhavatikarmaṇām || 6 ||

Shloka 7

നിശ്ശ്രേയസഫലാവേവധര്മാര്ഥാവിതരാവപി ।
അധര്മാനര്ഥയോഃപ്രാപ്തിഃഫലം ച പ്രത്യവായികമ് ॥ 7 ॥

niśśreyasaphalāvevadharmārthāvitarāvapi |
adharmānarthayoḥprāptiḥphalaṃ ca pratyavāyikam || 7 ||

Shloka 8

ഐഹലൌകികപാരക്യങ്കര്മപുമ്ഭിര്നിഷേവ്യതേ ।
കര്മാണ്യപിതുകല്യാനിലഭതേകാമമാസ്ഥിതഃ ॥ 8 ॥

aihalaukikapārakyaṅkarmapumbhirniṣevyate |
karmāṇyapitukalyānilabhatekāmamāsthitaḥ || 8 ||

Shloka 9

തത്രക്ലുപ്തമിദംരാജ്ഞാഹൃദികാര്യമ്മതം ച നഃ ।
ശത്രൌഹിസാഹസംയത്സ്യാത്കിമിവാത്രാപനീയതേ ॥ 9 ॥

tatrakluptamidaṃrājñāhṛdikāryammataṃ ca naḥ |
śatrauhisāhasaṃyatsyātkimivātrāpanīyate || 9 ||

Shloka 10

ഏകസ്യൈവാഭിയാനേതുഹേതുര്യഃകഥിതസ്ത്വയാ ।
തത്രാപ്യനുപപന്നന്തേവക്ഷ്യാമിയദസാധു ച ॥ 10 ॥

ekasyaivābhiyānetuheturyaḥkathitastvayā |
tatrāpyanupapannantevakṣyāmiyadasādhu ca || 10 ||

Shloka 11

യേനപൂര്വഞ്ജനസ്ഥാനേബഹവോഽതിബലാഹതാഃ ।
രാക്ഷസാരാഘവന്തന്ത്വങ്കഥമേകോജയിഷ്യസി ॥ 11 ॥

yenapūrvañjanasthānebahavo'tibalāhatāḥ |
rākṣasārāghavantantvaṅkathamekojayiṣyasi || 11 ||

Shloka 12

യേപുരാനിര്ജിതാസ്തേനജനസ്ഥാനേമഹൌജസഃ ।
രാക്ഷസാംസ്താന്പുരേസര്വാന്ഭീതാനദ്യാപിപശ്യസി ॥ 12 ॥

yepurānirjitāstenajanasthānemahaujasaḥ |
rākṣasāṃstānpuresarvānbhītānadyāpipaśyasi || 12 ||

Shloka 13

തംസിംഹമിവസങ്ക്രുദ്ധംരാമന്ദശരഥാത്മജമ് ।
സര്പംസുപ്തമിവബുദ്ധ്യപ്രബോധയിതുമിച്ഛസി ॥ 13 ॥

taṃsiṃhamivasaṅkruddhaṃrāmandaśarathātmajam |
sarpaṃsuptamivabuddhyaprabodhayitumicchasi || 13 ||

Shloka 14

ജ്വലന്തന്തേജസാനിത്യങ്ക്രോധേന ച ദുരാസദമ് ।
കസ്തമ്മൃത്യുമിവാസഹ്യമാസാദയിതുമര്ഹതി ॥ 14 ॥

jvalantantejasānityaṅkrodhena ca durāsadam |
kastammṛtyumivāsahyamāsādayitumarhati || 14 ||

Shloka 15

സംശയസ്ഥമിദംസര്വംശത്രോഃപ്രതിസമാസനേ ।
ഏകസ്യഗമനന്തത്ര ന ഹിമേരോചതേഭൃശമ് ॥ 15 ॥

saṃśayasthamidaṃsarvaṃśatroḥpratisamāsane |
ekasyagamanantatra na himerocatebhṛśam || 15 ||

Shloka 16

ഹീനാര്ഥസ്തുസമൃദ്ധാര്ഥങ്കോരിപുമ്പ്രാകൃതംയഥാ ।
നിശ്ചിത്യജീവിതത്യാഗേവശമാനേതുമിച്ഛതി ॥ 16 ॥

hīnārthastusamṛddhārthaṅkoripumprākṛtaṃyathā |
niścityajīvitatyāgevaśamānetumicchati || 16 ||

Shloka 17

യസ്യനാസ്തിമനുഷ്യേഷുസദൃശോരാക്ഷസോത്തമ ।
കഥമാശംസസേയോദ്ധുന്തുല്യേനേന്ദ്രവിവസ്വതോഃ ॥ 17 ॥

yasyanāstimanuṣyeṣusadṛśorākṣasottama |
kathamāśaṃsaseyoddhuntulyenendravivasvatoḥ || 17 ||

Shloka 18

ഏവമുക്ത്വാതുസമ്രബ്ദഃകുമ്ഭകര്ണമ്മഹോദരഃ ।
ഉവാചരക്ഷസാമ്മധ്യേരാവണംലോകരാവണമ് ॥ 18 ॥

evamuktvātusamrabdaḥkumbhakarṇammahodaraḥ |
uvācarakṣasāmmadhyerāvaṇaṃlokarāvaṇam || 18 ||

Shloka 19

ലബ്ധ്വാപുനസ്ത്വംവൈദേഹീങ്കിമര്ഥംസമ്പ്രജല്പസി ।
യദീച്ഛസിതദാസീതാവശഗാതേഭവിഷ്യതി ॥ 19 ॥

labdhvāpunastvaṃvaidehīṅkimarthaṃsamprajalpasi |
yadīcchasitadāsītāvaśagātebhaviṣyati || 19 ||

Shloka 20

ദൃഷ്ടഃകശ്ചദുപായോമേസീതോപസ്ഥാനകാരകഃ ।
രുചിതശ്ചേത്സ്വയാബുധ്യാരാക്ഷസേന്ദ്ര തംശൃണു ॥ 20 ॥

dṛṣṭaḥkaścadupāyomesītopasthānakārakaḥ |
rucitaścetsvayābudhyārākṣasendra taṃśṛṇu || 20 ||

Shloka 21

അഹന്ദ്വിജിഹ്വസ്സമ്ഹ്രാദീകുമ്ഭകര്ണോവിതര്ദനഃ ।
പഞ്ചരാമവധായൈതേനിര്യാന്ത്വിത്യവഘോഷയ ॥ 21 ॥

ahandvijihvassamhrādīkumbhakarṇovitardanaḥ |
pañcarāmavadhāyaiteniryāntvityavaghoṣaya || 21 ||

Shloka 22

തതോഗത്വാവയംയുദ്ധന്ദാസ്യാമസ്തസ്യയത്നതഃ ।
ജേഷ്യാമോയദിതേശത്രൂന്നോപായൈഃകൃത്യമസ്തിനഃ ॥ 22 ॥

tatogatvāvayaṃyuddhandāsyāmastasyayatnataḥ |
jeṣyāmoyaditeśatrūnnopāyaiḥkṛtyamastinaḥ || 22 ||

Shloka 23

അഥജീവതിനശ്ശത്രുര്വയം ച കൃതസമ്യുഗാഃ ।
തതസ്തദഭിപത്സ്യാമോമനസായത്സമീക്ഷിതമ് ॥ 23 ॥

athajīvatinaśśatrurvayaṃ ca kṛtasamyugāḥ |
tatastadabhipatsyāmomanasāyatsamīkṣitam || 23 ||

Shloka 24

വയംയുദ്ധാദിഹേഷ്യാമോരുധിരേണസമുക്ഷിതാഃ ।
വിദാര്യസ്വതനുമ്ബാണൈരാമനാമാങ്കിതൈശ്ശിതൈഃ ॥ 24 ॥

vayaṃyuddhādiheṣyāmorudhireṇasamukṣitāḥ |
vidāryasvatanumbāṇairāmanāmāṅkitaiśśitaiḥ || 24 ||

Shloka 25

ഭക്ഷിതോരാഘവോഽസ്മാഭിര്ലക്ഷ്മണശ്ചേതിവാദിനഃ ।
തവപാദൌഗ്രഹീഷ്യാമസ്ത്വന്നഃകാമമ്പ്രപൂരയ ॥ 25 ॥

bhakṣitorāghavo'smābhirlakṣmaṇaścetivādinaḥ |
tavapādaugrahīṣyāmastvannaḥkāmamprapūraya || 25 ||

Shloka 26

ഭക്ഷിതോ രാഘവോഽസ്മാഭിര്ലക്ഷ്മണശ്ചേതി വാദിനഃ ।
തവ പാദൌ ഗ്രഹീഷ്യാമസ്ത്വം നഃ കാമ പ്രപൂരയ ॥ 26 ॥

bhakṣito rāghavo'smābhirlakṣmaṇaśceti vādinaḥ |
tava pādau grahīṣyāmastvaṃ naḥ kāma prapūraya || 26 ||

Shloka 27

പ്രീതോനാമതതോഭൂത്വാഭൃത്യാനാന്ത്വമരിന്ദമ ।
ഭോഗാംശ്ചപരിവാരാംശ്ചകാമാംശ്ചവസുദാപയ ॥ 27 ॥

prītonāmatatobhūtvābhṛtyānāntvamarindama |
bhogāṃścaparivārāṃścakāmāṃścavasudāpaya || 27 ||

Shloka 28

തതോമാല്യാനിവാസാംസിവീരാണാമനുലേപനമ് ।
പേയം ച ബഹുയോധേഭ്യസ്സ്വയം ച മുദിതഃപിബ ॥ 28 ॥

tatomālyānivāsāṃsivīrāṇāmanulepanam |
peyaṃ ca bahuyodhebhyassvayaṃ ca muditaḥpiba || 28 ||

Shloka 29

തതോഽസ്മിന് ബഹുലീഭൂതേകൌലീനേസര്വതോഗതേ ।
ഭക്ഷിതസ്സസുഹൃദ്രാമോരാക്ഷസൈരിതിവിശ്രുതേ ॥ 29 ॥

tato'smin bahulībhūtekaulīnesarvatogate |
bhakṣitassasuhṛdrāmorākṣasairitiviśrute || 29 ||

Shloka 30

പ്രവിശ്യാശ്വാസ്യചാപിത്വംസീതാംരഹസിസാന്ത്വയ ।
ധനധാന്യൈശ്ചകാമൈശ്ചരത്നൈശ്ചാനാമ്പ്രലോഭയ ॥ 30 ॥

praviśyāśvāsyacāpitvaṃsītāṃrahasisāntvaya |
dhanadhānyaiścakāmaiścaratnaiścānāmpralobhaya || 30 ||

Shloka 31

അനയോപധയാരാജന് ഭയശോകാനുബന്ധയാ ।
അകാമാത്വദ്വശംസീതാനഷ്ടനാഥാഭവിഷ്യതി ॥ 31 ॥

anayopadhayārājan bhayaśokānubandhayā |
akāmātvadvaśaṃsītānaṣṭanāthābhaviṣyati || 31 ||

Shloka 32

ഞ്ജനീയമ്ഹിഭര്താരംവിനഷ്ടമവഗമ്യസാ ।
നൈരാശ്യാത് സ്ത്രീലഘുത്വാച്ചത്വദ്വശമ്പ്രതിപത്സ്യതേ ॥ 32 ॥

ñjanīyamhibhartāraṃvinaṣṭamavagamyasā |
nairāśyāt strīlaghutvāccatvadvaśampratipatsyate || 32 ||

Shloka 33

സാപുരാസുഖസമ്വൃദ്ധാസുഖാര്ഹാദുഃഖകര്ശിതാ ।
ത്വയ്യധീനംസുഖഞ്ജ്ഞാത്വാസര്വഥോഗമിഷ്യതി ॥ 33 ॥

sāpurāsukhasamvṛddhāsukhārhāduḥkhakarśitā |
tvayyadhīnaṃsukhañjñātvāsarvathogamiṣyati || 33 ||

Shloka 34

ഏതത്സുനീതമ്മമദര്ശനേനരാമംഹിദൃഷ്ടവൈഭവേദനര്ധഃ ।
ഇഹൈവതേസേത്സ്യതിമോത്സുകോഭൂര്മഹാനയുദ്ധേനസുഖസ്യലാഭഃ ॥ 34 ॥

etatsunītammamadarśanenarāmaṃhidṛṣṭavaibhavedanardhaḥ |
ihaivatesetsyatimotsukobhūrmahānayuddhenasukhasyalābhaḥ || 34 ||

Shloka 35

അദൃഷ്ടസൈന്യോഹ്യനവാപ്തസംശയോരിപൂനയുദ്ധേനജയന് ജനാധിപ ।
യശശ്ചപുണ്യം ച മഹന്മഹീപതേശ്രശിയം ച കീര്തിം ച ചിരമ് ॥ 35 ॥

adṛṣṭasainyohyanavāptasaṃśayoripūnayuddhenajayan janādhipa |
yaśaścapuṇyaṃ ca mahanmahīpateśraśiyaṃ ca kīrtiṃ ca ciram || 35 ||

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुःषष्टितमस्सर्गः ।

तदुक्तमतिकायस्यबलिनोबाहुशालिनः ।

कुम्भकर्णस्यवचनंश्रुत्वोवाचमहोदरः ॥ 1 ॥

कुम्भकर्णकुलेजातोधृष्टःप्राकृतदर्शनः ।

अवलिप्तो न शक्नोषिकृत्यंसर्वत्रवेदितुम् ॥ 2 ॥

स्थानंवृद्धिं च हानि च देशकालविभागवित् ।

आत्मनश्चपरेषां च बुध्यतेराक्षसर्षभः ॥ 3 ॥

यत्तुशक्यम्बलवताकर्तुम्प्राकृतबुद्धिना ।

अनुपासितवृद्धेनकःकुर्यात्तादृशन्नरः ॥ 4 ॥

यांस्तुधर्मार्थकामांस्त्वम्ब्रवीषिपृथगाश्रयान् ।

अवबोद्धुंस्वभावेतान्नहिलक्षणमस्तितान् ॥ 5 ॥

कर्मचैवहिसर्वेषाङ्कारणानाम्प्रयोजकम् ।

श्रेयःपापीयसाञ्चात्रफलम्भवतिकर्मणाम् ॥ 6 ॥

निश्श्रेयसफलावेवधर्मार्थावितरावपि ।

अधर्मानर्थयोःप्राप्तिःफलं च प्रत्यवायिकम् ॥ 7 ॥

ऐहलौकिकपारक्यङ्कर्मपुम्भिर्निषेव्यते ।

कर्माण्यपितुकल्यानिलभतेकाममास्थितः ॥ 8 ॥

तत्रक्लुप्तमिदंराज्ञाहृदिकार्यम्मतं च नः ।

शत्रौहिसाहसंयत्स्यात्किमिवात्रापनीयते ॥ 9 ॥

एकस्यैवाभियानेतुहेतुर्यःकथितस्त्वया ।

तत्राप्यनुपपन्नन्तेवक्ष्यामियदसाधु च ॥ 10 ॥

येनपूर्वञ्जनस्थानेबहवोऽतिबलाहताः ।

राक्षसाराघवन्तन्त्वङ्कथमेकोजयिष्यसि ॥ 11 ॥

येपुरानिर्जितास्तेनजनस्थानेमहौजसः ।

राक्षसांस्तान्पुरेसर्वान्भीतानद्यापिपश्यसि ॥ 12 ॥

तंसिंहमिवसङ्क्रुद्धंरामन्दशरथात्मजम् ।

सर्पंसुप्तमिवबुद्ध्यप्रबोधयितुमिच्छसि ॥ 13 ॥

ज्वलन्तन्तेजसानित्यङ्क्रोधेन च दुरासदम् ।

कस्तम्मृत्युमिवासह्यमासादयितुमर्हति ॥ 14 ॥

संशयस्थमिदंसर्वंशत्रोःप्रतिसमासने ।

एकस्यगमनन्तत्र न हिमेरोचतेभृशम् ॥ 15 ॥

हीनार्थस्तुसमृद्धार्थङ्कोरिपुम्प्राकृतंयथा ।

निश्चित्यजीवितत्यागेवशमानेतुमिच्छति ॥ 16 ॥

यस्यनास्तिमनुष्येषुसदृशोराक्षसोत्तम ।

कथमाशंससेयोद्धुन्तुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ॥ 17 ॥

एवमुक्त्वातुसम्रब्दःकुम्भकर्णम्महोदरः ।

उवाचरक्षसाम्मध्येरावणंलोकरावणम् ॥ 18 ॥

लब्ध्वापुनस्त्वंवैदेहीङ्किमर्थंसम्प्रजल्पसि ।

यदीच्छसितदासीतावशगातेभविष्यति ॥ 19 ॥

दृष्टःकश्चदुपायोमेसीतोपस्थानकारकः ।

रुचितश्चेत्स्वयाबुध्याराक्षसेन्द्र तंशृणु ॥ 20 ॥

अहन्द्विजिह्वस्सम्ह्रादीकुम्भकर्णोवितर्दनः ।

पञ्चरामवधायैतेनिर्यान्त्वित्यवघोषय ॥ 21 ॥

ततोगत्वावयंयुद्धन्दास्यामस्तस्ययत्नतः ।

जेष्यामोयदितेशत्रून्नोपायैःकृत्यमस्तिनः ॥ 22 ॥

अथजीवतिनश्शत्रुर्वयं च कृतसम्युगाः ।

ततस्तदभिपत्स्यामोमनसायत्समीक्षितम् ॥ 23 ॥

वयंयुद्धादिहेष्यामोरुधिरेणसमुक्षिताः ।

विदार्यस्वतनुम्बाणैरामनामाङ्कितैश्शितैः ॥ 24 ॥

भक्षितोराघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेतिवादिनः ।

तवपादौग्रहीष्यामस्त्वन्नःकामम्प्रपूरय ॥ 25 ॥

भक्षितो राघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेति वादिनः ।

तव पादौ ग्रहीष्यामस्त्वं नः काम प्रपूरय ॥ 26 ॥

प्रीतोनामततोभूत्वाभृत्यानान्त्वमरिन्दम ।

भोगांश्चपरिवारांश्चकामांश्चवसुदापय ॥ 27 ॥

ततोमाल्यानिवासांसिवीराणामनुलेपनम् ।

पेयं च बहुयोधेभ्यस्स्वयं च मुदितःपिब ॥ 28 ॥

ततोऽस्मिन् बहुलीभूतेकौलीनेसर्वतोगते ।

भक्षितस्ससुहृद्रामोराक्षसैरितिविश्रुते ॥ 29 ॥

प्रविश्याश्वास्यचापित्वंसीतांरहसिसान्त्वय ।

धनधान्यैश्चकामैश्चरत्नैश्चानाम्प्रलोभय ॥ 30 ॥

अनयोपधयाराजन् भयशोकानुबन्धया ।

अकामात्वद्वशंसीतानष्टनाथाभविष्यति ॥ 31 ॥

ञ्जनीयम्हिभर्तारंविनष्टमवगम्यसा ।

नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्चत्वद्वशम्प्रतिपत्स्यते ॥ 32 ॥

सापुरासुखसम्वृद्धासुखार्हादुःखकर्शिता ।

त्वय्यधीनंसुखञ्ज्ञात्वासर्वथोगमिष्यति ॥ 33 ॥

एतत्सुनीतम्ममदर्शनेनरामंहिदृष्टवैभवेदनर्धः ।

इहैवतेसेत्स्यतिमोत्सुकोभूर्महानयुद्धेनसुखस्यलाभः ॥ 34 ॥

अदृष्टसैन्योह्यनवाप्तसंशयोरिपूनयुद्धेनजयन् जनाधिप ।

यशश्चपुण्यं च महन्महीपतेश्रशियं च कीर्तिं च चिरम् ॥ 35 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुःषष्टितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.64 യുദ്ധകാണ്ഡ - ചതുഃഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ