ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
ഘോരേണശരബന്ധേനബദ്ധൌദശരഥാത്മജൌ ।
നിഃശ്വസന്തൌയഥാനാഗൌശയാനൌരുധിരോക്ഷിതൌ ॥ 1 ॥
സര്വേതേവാനരശ്രേഷ്ഠാസ്സസുഗ്രീവാമഹാബലാഃ ।
പരിവാര്യമഹാത്മാനൌതസ്ഥുശ്ശോകപരിപ്ലുതാഃ ॥ 2 ॥
ഏതസ്മിന്നന്തരേരാമഃപ്രത്യബുധ്യതവീര്യവാന് ।
സ്ഥിരത്വാത്സത്ത്വയോഗാച്ചശരൈസ്സന്ദാനിതോഽപിസന് ॥ 3 ॥
തതോദൃഷ്ടവാസരുധിരന്നിഷണ്ണങ്ഗാഢമര്പിതമ് ।
ഭ്രാതരന്ദീനവദനമ്പര്യദേവയദാതുരഃ ॥ 4 ॥
കിന്നുമേസീതയാകാര്യങ്കിങ്കാര്യഞ്ജീവിതേനവാ ।
ശയാനംയോഽദ്യപശ്യാമിഭ്രാതരംയുധിനിര്ജിതമ് ॥ 5 ॥
ശക്യാസീതാസമാനാരീമര്ത്യലോകേവിചിന്വതാ ।
നലക്ഷ്മണസമോഭ്രാതാസചിവസ്സാമ്പപരായികഃ ॥ 6 ॥
പരിത്യക്ഷാമ്യഹമ്പ്രാണാന്വാനരാണാന്തുപശ്യാതാമ് ।
യദിപഞ്ചത്വമാപന്നസ്സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ ॥ 7 ॥
കിന്നുവക്ഷ്യാമികൌസല്യാമ്മാതരങ്കിന്നുകൈകയീമ് ।
കഥമമ്ബാംസുമിത്രാഞ്ചപുത്രദര്ശനലാലസാമ് ॥ 8 ॥
വിവത്സാംവേപമാനാഞ്ചക്രോശന്തീങ്കുരരീമിവ ।
കഥമാശ്വാസയിഷ്യാമിയദിയാസ്യാമിതംവിനാ ॥ 9 ॥
കഥംവക്ഷ്യാമിശത്രുഘ്നമ്ഭരതഞ്ചയശസ്വിനമ് ।
മയാസഹവനംയാതോവിനാതേനാപുനമാഗതഃ ॥ 10 ॥
ഉപാലമ്ബന്നശക്ഷ്യാമിസോഢുമ്ബതസുമിത്രയാ ।
ഇഹൈവദേഹന്ത്യക്ഷ്യാമിനഹിജീവിതുമുത്സഹേ ॥ 11 ॥
ധിങ്മാന്ദുഷ്കൃതകര്മാണമനാര്യമ്മത്കൃതേഹ്യസൌ ।
ലക്ഷ്മണഃപതിതശ്ശേതേശരതല്പേഗതാസുവത് ॥ 12 ॥
ത്വന്നിത്യംസുവിഷണ്ണമ്മാമാശ്വാസയസിലക്ഷ്മണ ।
ഗതാസുര്നാദ്യശക്തോഽസിമാമാര്തമഭിഭാഷിതുമ് ॥ 13 ॥
യേനാദ്യബഹവോയുദ്ധേനിഹതാരാക്ഷസാവിനിപാതിതാഃ ।
തസ്യാമേവാദ്യശൂരസ്ത്വംശേഷേവിനിഹതഃപരൈഃ ॥ 14 ॥
ശയാനഃശരതല്പേഽസ്മിന് സശോണിതപരിപ്ലുതഃ ।
ശരജാലൈചശിതോഭാസിഭാസ്കരോഽസ്തമിവവ്രജന് ॥ 15 ॥
ബാണാഭിഹതമര്മത്വാന്നശക്നോത്യഭിഭാഷിതുമ് ।
രുജാചാബ്രുവതോഽപ്യസ്യദൃഷ്ടിരാഗേണസൂച്യതേ ॥ 16 ॥
യഥൈവമാംവനംയാന്തമനുയാതോമഹാദ്യുതിഃ ।
അഹമപ്യനുയാസ്യാമിതഥൈവൈനംയമക്ഷ്യമ് ॥ 17 ॥
ഇഷ്ടബന്ധുജനോനിത്യമ്മാഞ്ചനിത്യമനുവ്രതഃ ।
ഇമാമദ്യഗതോഽവസ്ഥാമ്മമാനാര്യസ്യദുര്നയൈഃ ॥ 18 ॥
സുരുഷ്ടേനാപിവീരേണലക്ഷ്മണേനനസംസ്മരേ ।
പരുഷംവിപ്രിയംവാപിശ്രാവിതന്നകദാചന ॥ 19 ॥
വിസസര്ജൈകവേഗേനപഞ്ചബാണശതാനിയഃ ।
ഇഷ്വസ്ത്രഷ്വധികസ്തസ്മാത്കാര്തവീര്യാച്ചലക്ഷ്മണഃ ॥ 20 ॥
അസ്സ്രൈരസ്ത്രാണിയോഹന്യാച്ഛക്രസ്യാപിമഹാത്മനഃ ।
സോഽയമുര്വ്യാംഹതശ്ശേതേമഹാര്ഹശയനോചിതഃ ॥ 21 ॥
തച്ചമിഥ്യാപ്രലപ്തമ്മാമ്പ്രധക്ഷ്യതിനസംശയഃ ।
യന്മയാനകൃതോരാജാരാക്ഷസാനാംവിഭീഷണഃ ॥ 22 ॥
അസ്മിന്മുഹൂര്തേസുഗ്രീവ പ്രതിയാതുമിതോഽര്ഹസി ।
മത്വാഹീനംരാജന് രാവണോഽഭിദ്രവേദ്ബലീ ॥ 23 ॥
അങ്ഗദന്തുപുരസ്കത്യസസൈന്യസ്സപരിച്ഛദമ് ।
സാഗരന്തരസുഗ്രീവ നീലേനചനലേനച ॥ 24 ॥
കൃതംഹനുമതാകാര്യംയദന്യൈര്ദുഷ്കരംരണേ ।
ഋക്ഷരാജേനതുഷ്യാമിഗോലാങ്ഗൂലാധിപേനച ॥ 25 ॥
അങ്ഗദേനകൃതങ്കര്മമൈന്ദേനദ്വിവിദേനച ।
യുദ്ധങ്കേസരിണാസങ് ഖ്യേഘോരംസമ്പാതിനാകൃതമ് ॥ 26 ॥
ഗവയേനഗവാക്ഷേണശരഭേണഗജേനച ।
അന്യൈശ്ചഹരിഭിര്യുദ്ധമ്മദര്ഥേത്യക്തജീവിതൈഃ ॥ 27 ॥
നചാതിക്രമിതുംശക്യന്ദൈവംസുഗ്രീവ മാനുഷൈഃ ।
യത്തുശക്യംവയസ്യേനസുഹൃദാചപരന്തപ ॥ 28 ॥
കൃതംസുഗ്രീവ തത്സര്വമ്ഭവതാധര്മഭീരുണാ ।
മിത്രകാര്യങ്കൃതമിദമ്ഭവദ്ഭിര്വാനരര്ഷഭാഃ ॥ 29 ॥
അനുജ്ഞാതാമയാസര്വേയഥേഷ്ടങ്ഗന്തുമര്ഹഥ ।
ശുശ്രുവുസ്തസ്യതേസര്വേവാനരാഃപരിദേവനമ് ॥ 30 ॥
വര്തയാഞ്ചക്രൂരശ്രൂണിനേത്രൈഃകൃഷ്ണേതരേക്ഷണാഃ ।
തതസ്സര്വാണ്യനീകാനിസ്ഥാപയിത്വാവിഭീഷണഃ ॥ 31 ॥
ആജഗാമഗദാപാണിസ്ത്വരിതംയത്രരാഘവഃ ।
തന്ദൃഷ്ടവാത്വരിതംയാന്തന്നീലാഞ്ജനചയോപമമ് ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
ghoreṇaśarabandhenabaddhaudaśarathātmajau |
niḥśvasantauyathānāgauśayānaurudhirokṣitau || 1 ||
sarvetevānaraśreṣṭhāssasugrīvāmahābalāḥ |
parivāryamahātmānautasthuśśokapariplutāḥ || 2 ||
etasminnantarerāmaḥpratyabudhyatavīryavān |
sthiratvātsattvayogāccaśaraissandānito'pisan || 3 ||
tatodṛṣṭavāsarudhiranniṣaṇṇaṅgāḍhamarpitam |
bhrātarandīnavadanamparyadevayadāturaḥ || 4 ||
kinnumesītayākāryaṅkiṅkāryañjīvitenavā |
śayānaṃyo'dyapaśyāmibhrātaraṃyudhinirjitam || 5 ||
śakyāsītāsamānārīmartyalokevicinvatā |
nalakṣmaṇasamobhrātāsacivassāmpaparāyikaḥ || 6 ||
parityakṣāmyahamprāṇānvānarāṇāntupaśyātām |
yadipañcatvamāpannassumitrānandavardhanaḥ || 7 ||
kinnuvakṣyāmikausalyāmmātaraṅkinnukaikayīm |
kathamambāṃsumitrāñcaputradarśanalālasām || 8 ||
vivatsāṃvepamānāñcakrośantīṅkurarīmiva |
kathamāśvāsayiṣyāmiyadiyāsyāmitaṃvinā || 9 ||
kathaṃvakṣyāmiśatrughnambharatañcayaśasvinam |
mayāsahavanaṃyātovinātenāpunamāgataḥ || 10 ||
upālambannaśakṣyāmisoḍhumbatasumitrayā |
ihaivadehantyakṣyāminahijīvitumutsahe || 11 ||
dhiṅmānduṣkṛtakarmāṇamanāryammatkṛtehyasau |
lakṣmaṇaḥpatitaśśeteśaratalpegatāsuvat || 12 ||
tvannityaṃsuviṣaṇṇammāmāśvāsayasilakṣmaṇa |
gatāsurnādyaśakto'simāmārtamabhibhāṣitum || 13 ||
yenādyabahavoyuddhenihatārākṣasāvinipātitāḥ |
tasyāmevādyaśūrastvaṃśeṣevinihataḥparaiḥ || 14 ||
śayānaḥśaratalpe'smin saśoṇitapariplutaḥ |
śarajālaicaśitobhāsibhāskaro'stamivavrajan || 15 ||
bāṇābhihatamarmatvānnaśaknotyabhibhāṣitum |
rujācābruvato'pyasyadṛṣṭirāgeṇasūcyate || 16 ||
yathaivamāṃvanaṃyāntamanuyātomahādyutiḥ |
ahamapyanuyāsyāmitathaivainaṃyamakṣyam || 17 ||
iṣṭabandhujanonityammāñcanityamanuvrataḥ |
imāmadyagato'vasthāmmamānāryasyadurnayaiḥ || 18 ||
suruṣṭenāpivīreṇalakṣmaṇenanasaṃsmare |
paruṣaṃvipriyaṃvāpiśrāvitannakadācana || 19 ||
visasarjaikavegenapañcabāṇaśatāniyaḥ |
iṣvastraṣvadhikastasmātkārtavīryāccalakṣmaṇaḥ || 20 ||
assrairastrāṇiyohanyācchakrasyāpimahātmanaḥ |
so'yamurvyāṃhataśśetemahārhaśayanocitaḥ || 21 ||
taccamithyāpralaptammāmpradhakṣyatinasaṃśayaḥ |
yanmayānakṛtorājārākṣasānāṃvibhīṣaṇaḥ || 22 ||
asminmuhūrtesugrīva pratiyātumito'rhasi |
matvāhīnaṃrājan rāvaṇo'bhidravedbalī || 23 ||
aṅgadantupuraskatyasasainyassaparicchadam |
sāgarantarasugrīva nīlenacanalenaca || 24 ||
kṛtaṃhanumatākāryaṃyadanyairduṣkaraṃraṇe |
ṛkṣarājenatuṣyāmigolāṅgūlādhipenaca || 25 ||
aṅgadenakṛtaṅkarmamaindenadvividenaca |
yuddhaṅkesariṇāsaṅ khyeghoraṃsampātinākṛtam || 26 ||
gavayenagavākṣeṇaśarabheṇagajenaca |
anyaiścaharibhiryuddhammadarthetyaktajīvitaiḥ || 27 ||
nacātikramituṃśakyandaivaṃsugrīva mānuṣaiḥ |
yattuśakyaṃvayasyenasuhṛdācaparantapa || 28 ||
kṛtaṃsugrīva tatsarvambhavatādharmabhīruṇā |
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhirvānararṣabhāḥ || 29 ||
anujñātāmayāsarveyatheṣṭaṅgantumarhatha |
śuśruvustasyatesarvevānarāḥparidevanam || 30 ||
vartayāñcakrūraśrūṇinetraiḥkṛṣṇetarekṣaṇāḥ |
tatassarvāṇyanīkānisthāpayitvāvibhīṣaṇaḥ || 31 ||
ājagāmagadāpāṇistvaritaṃyatrarāghavaḥ |
tandṛṣṭavātvaritaṃyāntannīlāñjanacayopamam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
घोरेणशरबन्धेनबद्धौदशरथात्मजौ ।
निःश्वसन्तौयथानागौशयानौरुधिरोक्षितौ ॥ 1 ॥
सर्वेतेवानरश्रेष्ठास्ससुग्रीवामहाबलाः ।
परिवार्यमहात्मानौतस्थुश्शोकपरिप्लुताः ॥ 2 ॥
एतस्मिन्नन्तरेरामःप्रत्यबुध्यतवीर्यवान् ।
स्थिरत्वात्सत्त्वयोगाच्चशरैस्सन्दानितोऽपिसन् ॥ 3 ॥
ततोदृष्टवासरुधिरन्निषण्णङ्गाढमर्पितम् ।
भ्रातरन्दीनवदनम्पर्यदेवयदातुरः ॥ 4 ॥
किन्नुमेसीतयाकार्यङ्किङ्कार्यञ्जीवितेनवा ।
शयानंयोऽद्यपश्यामिभ्रातरंयुधिनिर्जितम् ॥ 5 ॥
शक्यासीतासमानारीमर्त्यलोकेविचिन्वता ।
नलक्ष्मणसमोभ्रातासचिवस्साम्पपरायिकः ॥ 6 ॥
परित्यक्षाम्यहम्प्राणान्वानराणान्तुपश्याताम् ।
यदिपञ्चत्वमापन्नस्सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 7 ॥
किन्नुवक्ष्यामिकौसल्याम्मातरङ्किन्नुकैकयीम् ।
कथमम्बांसुमित्राञ्चपुत्रदर्शनलालसाम् ॥ 8 ॥
विवत्सांवेपमानाञ्चक्रोशन्तीङ्कुररीमिव ।
कथमाश्वासयिष्यामियदियास्यामितंविना ॥ 9 ॥
कथंवक्ष्यामिशत्रुघ्नम्भरतञ्चयशस्विनम् ।
मयासहवनंयातोविनातेनापुनमागतः ॥ 10 ॥
उपालम्बन्नशक्ष्यामिसोढुम्बतसुमित्रया ।
इहैवदेहन्त्यक्ष्यामिनहिजीवितुमुत्सहे ॥ 11 ॥
धिङ्मान्दुष्कृतकर्माणमनार्यम्मत्कृतेह्यसौ ।
लक्ष्मणःपतितश्शेतेशरतल्पेगतासुवत् ॥ 12 ॥
त्वन्नित्यंसुविषण्णम्मामाश्वासयसिलक्ष्मण ।
गतासुर्नाद्यशक्तोऽसिमामार्तमभिभाषितुम् ॥ 13 ॥
येनाद्यबहवोयुद्धेनिहताराक्षसाविनिपातिताः ।
तस्यामेवाद्यशूरस्त्वंशेषेविनिहतःपरैः ॥ 14 ॥
शयानःशरतल्पेऽस्मिन् सशोणितपरिप्लुतः ।
शरजालैचशितोभासिभास्करोऽस्तमिवव्रजन् ॥ 15 ॥
बाणाभिहतमर्मत्वान्नशक्नोत्यभिभाषितुम् ।
रुजाचाब्रुवतोऽप्यस्यदृष्टिरागेणसूच्यते ॥ 16 ॥
यथैवमांवनंयान्तमनुयातोमहाद्युतिः ।
अहमप्यनुयास्यामितथैवैनंयमक्ष्यम् ॥ 17 ॥
इष्टबन्धुजनोनित्यम्माञ्चनित्यमनुव्रतः ।
इमामद्यगतोऽवस्थाम्ममानार्यस्यदुर्नयैः ॥ 18 ॥
सुरुष्टेनापिवीरेणलक्ष्मणेननसंस्मरे ।
परुषंविप्रियंवापिश्रावितन्नकदाचन ॥ 19 ॥
विससर्जैकवेगेनपञ्चबाणशतानियः ।
इष्वस्त्रष्वधिकस्तस्मात्कार्तवीर्याच्चलक्ष्मणः ॥ 20 ॥
अस्स्रैरस्त्राणियोहन्याच्छक्रस्यापिमहात्मनः ।
सोऽयमुर्व्यांहतश्शेतेमहार्हशयनोचितः ॥ 21 ॥
तच्चमिथ्याप्रलप्तम्माम्प्रधक्ष्यतिनसंशयः ।
यन्मयानकृतोराजाराक्षसानांविभीषणः ॥ 22 ॥
अस्मिन्मुहूर्तेसुग्रीव प्रतियातुमितोऽर्हसि ।
मत्वाहीनंराजन् रावणोऽभिद्रवेद्बली ॥ 23 ॥
अङ्गदन्तुपुरस्कत्यससैन्यस्सपरिच्छदम् ।
सागरन्तरसुग्रीव नीलेनचनलेनच ॥ 24 ॥
कृतंहनुमताकार्यंयदन्यैर्दुष्करंरणे ।
ऋक्षराजेनतुष्यामिगोलाङ्गूलाधिपेनच ॥ 25 ॥
अङ्गदेनकृतङ्कर्ममैन्देनद्विविदेनच ।
युद्धङ्केसरिणासङ् ख्येघोरंसम्पातिनाकृतम् ॥ 26 ॥
गवयेनगवाक्षेणशरभेणगजेनच ।
अन्यैश्चहरिभिर्युद्धम्मदर्थेत्यक्तजीवितैः ॥ 27 ॥
नचातिक्रमितुंशक्यन्दैवंसुग्रीव मानुषैः ।
यत्तुशक्यंवयस्येनसुहृदाचपरन्तप ॥ 28 ॥
कृतंसुग्रीव तत्सर्वम्भवताधर्मभीरुणा ।
मित्रकार्यङ्कृतमिदम्भवद्भिर्वानरर्षभाः ॥ 29 ॥
अनुज्ञातामयासर्वेयथेष्टङ्गन्तुमर्हथ ।
शुश्रुवुस्तस्यतेसर्वेवानराःपरिदेवनम् ॥ 30 ॥
वर्तयाञ्चक्रूरश्रूणिनेत्रैःकृष्णेतरेक्षणाः ।
ततस्सर्वाण्यनीकानिस्थापयित्वाविभीषणः ॥ 31 ॥
आजगामगदापाणिस्त्वरितंयत्रराघवः ।
तन्दृष्टवात्वरितंयान्तन्नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
ghoreṇaśarabandhenabaddhaudaśarathātmajau |
niḥśvasantauyathānāgauśayānaurudhirokṣitau || 1 ||
sarvetevānaraśreṣṭhāssasugrīvāmahābalāḥ |
parivāryamahātmānautasthuśśokapariplutāḥ || 2 ||
etasminnantarerāmaḥpratyabudhyatavīryavān |
sthiratvātsattvayogāccaśaraissandānito'pisan || 3 ||
tatodṛṣṭavāsarudhiranniṣaṇṇaṅgāḍhamarpitam |
bhrātarandīnavadanamparyadevayadāturaḥ || 4 ||
kinnumesītayākāryaṅkiṅkāryañjīvitenavā |
śayānaṃyo'dyapaśyāmibhrātaraṃyudhinirjitam || 5 ||
śakyāsītāsamānārīmartyalokevicinvatā |
nalakṣmaṇasamobhrātāsacivassāmpaparāyikaḥ || 6 ||
parityakṣāmyahamprāṇānvānarāṇāntupaśyātām |
yadipañcatvamāpannassumitrānandavardhanaḥ || 7 ||
kinnuvakṣyāmikausalyāmmātaraṅkinnukaikayīm |
kathamambāṃsumitrāñcaputradarśanalālasām || 8 ||
vivatsāṃvepamānāñcakrośantīṅkurarīmiva |
kathamāśvāsayiṣyāmiyadiyāsyāmitaṃvinā || 9 ||
kathaṃvakṣyāmiśatrughnambharatañcayaśasvinam |
mayāsahavanaṃyātovinātenāpunamāgataḥ || 10 ||
upālambannaśakṣyāmisoḍhumbatasumitrayā |
ihaivadehantyakṣyāminahijīvitumutsahe || 11 ||
dhiṅmānduṣkṛtakarmāṇamanāryammatkṛtehyasau |
lakṣmaṇaḥpatitaśśeteśaratalpegatāsuvat || 12 ||
tvannityaṃsuviṣaṇṇammāmāśvāsayasilakṣmaṇa |
gatāsurnādyaśakto'simāmārtamabhibhāṣitum || 13 ||
yenādyabahavoyuddhenihatārākṣasāvinipātitāḥ |
tasyāmevādyaśūrastvaṃśeṣevinihataḥparaiḥ || 14 ||
śayānaḥśaratalpe'smin saśoṇitapariplutaḥ |
śarajālaicaśitobhāsibhāskaro'stamivavrajan || 15 ||
bāṇābhihatamarmatvānnaśaknotyabhibhāṣitum |
rujācābruvato'pyasyadṛṣṭirāgeṇasūcyate || 16 ||
yathaivamāṃvanaṃyāntamanuyātomahādyutiḥ |
ahamapyanuyāsyāmitathaivainaṃyamakṣyam || 17 ||
iṣṭabandhujanonityammāñcanityamanuvrataḥ |
imāmadyagato'vasthāmmamānāryasyadurnayaiḥ || 18 ||
suruṣṭenāpivīreṇalakṣmaṇenanasaṃsmare |
paruṣaṃvipriyaṃvāpiśrāvitannakadācana || 19 ||
visasarjaikavegenapañcabāṇaśatāniyaḥ |
iṣvastraṣvadhikastasmātkārtavīryāccalakṣmaṇaḥ || 20 ||
assrairastrāṇiyohanyācchakrasyāpimahātmanaḥ |
so'yamurvyāṃhataśśetemahārhaśayanocitaḥ || 21 ||
taccamithyāpralaptammāmpradhakṣyatinasaṃśayaḥ |
yanmayānakṛtorājārākṣasānāṃvibhīṣaṇaḥ || 22 ||
asminmuhūrtesugrīva pratiyātumito'rhasi |
matvāhīnaṃrājan rāvaṇo'bhidravedbalī || 23 ||
aṅgadantupuraskatyasasainyassaparicchadam |
sāgarantarasugrīva nīlenacanalenaca || 24 ||
kṛtaṃhanumatākāryaṃyadanyairduṣkaraṃraṇe |
ṛkṣarājenatuṣyāmigolāṅgūlādhipenaca || 25 ||
aṅgadenakṛtaṅkarmamaindenadvividenaca |
yuddhaṅkesariṇāsaṅ khyeghoraṃsampātinākṛtam || 26 ||
gavayenagavākṣeṇaśarabheṇagajenaca |
anyaiścaharibhiryuddhammadarthetyaktajīvitaiḥ || 27 ||
nacātikramituṃśakyandaivaṃsugrīva mānuṣaiḥ |
yattuśakyaṃvayasyenasuhṛdācaparantapa || 28 ||
kṛtaṃsugrīva tatsarvambhavatādharmabhīruṇā |
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhirvānararṣabhāḥ || 29 ||
anujñātāmayāsarveyatheṣṭaṅgantumarhatha |
śuśruvustasyatesarvevānarāḥparidevanam || 30 ||
vartayāñcakrūraśrūṇinetraiḥkṛṣṇetarekṣaṇāḥ |
tatassarvāṇyanīkānisthāpayitvāvibhīṣaṇaḥ || 31 ||
ājagāmagadāpāṇistvaritaṃyatrarāghavaḥ |
tandṛṣṭavātvaritaṃyāntannīlāñjanacayopamam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.