ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ।
രാവണങ്ക്രുദ്ധമാജ്ഞായമഹാപാര്ശ്വോമഹാബലഃ ।
മുഹൂര്തമനുസഞ്ചിന്ത്യപ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
യഃഖല്വപിവനമ്പ്രാപ്യമൃഗവ്യാലനിഷേവിതമ് ।
നപിബേന്മധുസമ്പ്രാപ്യസനരോബാലിശോഭവേത് ॥ 2 ॥
ഈശ്വരസ്യേശ്വരഃകോഽസ്തിതവശത്രുനിബര്ഹണഃ ।
രമസ്വസഹവൈദേഹ്യാശത്രൂനാക്രമ്യമൂര്ധസു ॥ 3 ॥
ബലാത്കുക്കുടവൃത്തേനപ്രവര്തസ്വമഹാബലഃ ।
ആക്രമ്യാക്രമ്യസീതാംവൈതാമ്ഭുങ് ക്ഷ്വചരമസ്വച ॥ 4 ॥
ലബ്ധകാമസ്യതേപശ്ചാദാഗമിഷ്യതിയദ്ഭയമ് ।
പ്രാപ്തമപ്രാപ്തകാലംവാസര്വമ്പ്രതിസഹിഷ്യതി ॥ 5 ॥
കുമ്ഭകര്ണസ്സഹാസ്മാഭിരിന്ദ്രജിച്ചമഹാബലഃ ।
പ്രതിഷേധയിതുംശക്തൌസവജ്രമപിവജ്രിണമ് ॥ 6 ॥
ഉപപ്രദാനംസാന്ത്വംവാഭേദംവാകുശലൈഃകൃതമ് ।
സമതിക്രമ്യദണ്ഡേനസിദ്ധിമര്ഥേഷുരോചയേ ॥ 7 ॥
ഇഹപ്രാപ്താന്വയംസര്വാന് ശത്രൂംസ്തവമഹാബലഃ ।
വശേശസ്ത്രപ്രതാപേനകരിഷ്യാമോനസംശയഃ ॥ 8 ॥
ഏവമുക്തസ്തദാരാജാമഹാപാര്ശ്വേനരാവണഃ ।
തസ്യസമ്പൂജയന്വാക്യമിദംവചനമബ്രവീത് ॥ 9 ॥
മഹാപാര്ശ്വനിബോധത്വംരഹസ്യങ്കിഞ്ചിദാത്മനഃ ।
ചിരവൃത്തന്തദാഖ്യാസ്യേയദവാപ്തമ്പുരാമയാ ॥ 10 ॥
പിതാമഹസ്യഭവനങ്ഗച്ഛന്തീമ്പുഞ്ജികസ്ഥലാമ് ।
ചഞ്ചൂര്യമാണാമദ്രാക്ഷമാകാശേഽഗ്നിശിഖാമിവ ॥ 11 ॥
സാപ്രസഹ്യമയാഭുക്താകൃതാവിവസനാതതഃ ।
സ്വയമ്ഭൂഭവനമ്പ്രാപ്താലോലിതാനലിനീയഥാ ॥ 12 ॥
തച്ചതസ്യതദാമന്യേജ്ഞാതമാസീന്മഹാത്മനഃ ।
അഥസങ്കുപിതോദേവോമാമിദംവാക്യമബ്രവീത് ॥ 13 ॥
അദ്യപ്രഭൃതിയാമന്യാബലാന്നാരീങ്ഗമിഷ്യസി ।
തദാതേശതധാമൂര്ധാഫലിഷ്യതിനസംശയഃ ॥ 14 ॥
ഇത്യഹന്തസ്യശാപസ്യഭീതഃപ്രസഭമേവതാമ് ।
നാരോഹയേബലാത്സീതാംവൈദേഹീംശയനേശുഭേ ॥ 15 ॥
സാഗരസ്യേനമേവേഗോമാരുതസ്യേവമേഗതിഃ ।
നൈതദ്ദാശരഥിര്വേദഹ്യാസാദയതിതേനമാമ് ॥ 16 ॥
കോഹിസിംഹമിവാസീനംസുപ്തങ്ഗിരിഗുഹാശയേ ।
ക്രുദ്ധമ്മൃത്യുമിവാഽസീനംസമ്ഭോധയിതുമിച്ഛതി ॥ 17 ॥
നമത്തോനിശിതാന്ബാണാന്ദ്വിജിഹ്വാന്പന്നഗാനിവ ।
രാമഃപശ്യതിസങ്ഗ്രാമേതേനമാമഭിഗച്ഛതി ॥ 18 ॥
ക്ഷിപ്രംവജ്രസമൈര്ബാണൈശ്ശതഥാകാര്മുകച്യുതൈഃ ।
രാമമാദീപയിഷ്യാമിഉല്കാഭിരിവകുഞ്ജരമ് ॥ 19 ॥
തച്ചാസ്യബലമാദാസ്യേബലേനമഹതാവൃതഃ ।
ഉദിതസ്സവിതാകാലേനക്ഷത്രാണാമിവപ്രഭാമ് ॥ 20 ॥
നവാസനേനാപിസഹസ്രചക്ഷുഷായുധാഽസ്മിശക്യോവരുണേനവാപുനഃ ।
മയാത്വിയമ്ബാഹുബലേനനിര്ജിതാപുരാപുരീവൈശ്രവണേനപാലിതാ ॥ 21 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
रावणङ्क्रुद्धमाज्ञायमहापार्श्वोमहाबलः ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्यप्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
यःखल्वपिवनम्प्राप्यमृगव्यालनिषेवितम् ।
नपिबेन्मधुसम्प्राप्यसनरोबालिशोभवेत् ॥ 2 ॥
ईश्वरस्येश्वरःकोऽस्तितवशत्रुनिबर्हणः ।
रमस्वसहवैदेह्याशत्रूनाक्रम्यमूर्धसु ॥ 3 ॥
बलात्कुक्कुटवृत्तेनप्रवर्तस्वमहाबलः ।
आक्रम्याक्रम्यसीतांवैताम्भुङ् क्ष्वचरमस्वच ॥ 4 ॥
लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।
प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वम्प्रतिसहिष्यति ॥ 5 ॥
कुम्भकर्णस्सहास्माभिरिन्द्रजिच्चमहाबलः ।
प्रतिषेधयितुंशक्तौसवज्रमपिवज्रिणम् ॥ 6 ॥
उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदंवाकुशलैःकृतम् ।
समतिक्रम्यदण्डेनसिद्धिमर्थेषुरोचये ॥ 7 ॥
इहप्राप्तान्वयंसर्वान् शत्रूंस्तवमहाबलः ।
वशेशस्त्रप्रतापेनकरिष्यामोनसंशयः ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।
तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ॥ 9 ॥
महापार्श्वनिबोधत्वंरहस्यङ्किञ्चिदात्मनः ।
चिरवृत्तन्तदाख्यास्येयदवाप्तम्पुरामया ॥ 10 ॥
पितामहस्यभवनङ्गच्छन्तीम्पुञ्जिकस्थलाम् ।
चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ॥ 11 ॥
साप्रसह्यमयाभुक्ताकृताविवसनाततः ।
स्वयम्भूभवनम्प्राप्तालोलितानलिनीयथा ॥ 12 ॥
तच्चतस्यतदामन्येज्ञातमासीन्महात्मनः ।
अथसङ्कुपितोदेवोमामिदंवाक्यमब्रवीत् ॥ 13 ॥
अद्यप्रभृतियामन्याबलान्नारीङ्गमिष्यसि ।
तदातेशतधामूर्धाफलिष्यतिनसंशयः ॥ 14 ॥
इत्यहन्तस्यशापस्यभीतःप्रसभमेवताम् ।
नारोहयेबलात्सीतांवैदेहींशयनेशुभे ॥ 15 ॥
सागरस्येनमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।
नैतद्दाशरथिर्वेदह्यासादयतितेनमाम् ॥ 16 ॥
कोहिसिंहमिवासीनंसुप्तङ्गिरिगुहाशये ।
क्रुद्धम्मृत्युमिवाऽसीनंसम्भोधयितुमिच्छति ॥ 17 ॥
नमत्तोनिशितान्बाणान्द्विजिह्वान्पन्नगानिव ।
रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमामभिगच्छति ॥ 18 ॥
क्षिप्रंवज्रसमैर्बाणैश्शतथाकार्मुकच्युतैः ।
राममादीपयिष्यामिउल्काभिरिवकुञ्जरम् ॥ 19 ॥
तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।
उदितस्सविताकालेनक्षत्राणामिवप्रभाम् ॥ 20 ॥
नवासनेनापिसहस्रचक्षुषायुधाऽस्मिशक्योवरुणेनवापुनः ।
मयात्वियम्बाहुबलेननिर्जितापुरापुरीवैश्रवणेनपालिता ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.