ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਵਣਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮਾਜ੍ਞਾਯਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਮਹਾਬਲਃ ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਨੁਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਯਃਖਲ੍ਵਪਿਵਨਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮृਗਵ੍ਯਾਲਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।
ਨਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸਨਰੋਬਾਲਿਸ਼ੋਭਵੇਤ੍ ॥ 2 ॥
ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਃਕੋऽਸ੍ਤਿਤਵਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ।
ਰਮਸ੍ਵਸਹਵੈਦੇਹ੍ਯਾਸ਼ਤ੍ਰੂਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯਮੂਰ੍ਧਸੁ ॥ 3 ॥
ਬਲਾਤ੍ਕੁਕ੍ਕੁਟਵृਤ੍ਤੇਨਪ੍ਰਵਰ੍ਤਸ੍ਵਮਹਾਬਲਃ ।
ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ਯਸੀਤਾਂਵੈਤਾਮ੍ਭੁਙ੍ ਕ੍ष੍ਵਚਰਮਸ੍ਵਚ ॥ 4 ॥
ਲਬ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯਤੇਪਸ਼੍ਚਾਦਾਗਮਿष੍ਯਤਿਯਦ੍ਭਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂਵਾਸਰ੍ਵਮ੍ਪ੍ਰਤਿਸਹਿष੍ਯਤਿ ॥ 5 ॥
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਚ੍ਚਮਹਾਬਲਃ ।
ਪ੍ਰਤਿषੇਧਯਿਤੁਂਸ਼ਕ੍ਤੌਸਵਜ੍ਰਮਪਿਵਜ੍ਰਿਣਮ੍ ॥ 6 ॥
ਉਪਪ੍ਰਦਾਨਂਸਾਨ੍ਤ੍ਵਂਵਾਭੇਦਂਵਾਕੁਸ਼ਲੈਃਕृਤਮ੍ ।
ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯਦਣ੍ਡੇਨਸਿਦ੍ਧਿਮਰ੍ਥੇषੁਰੋਚਯੇ ॥ 7 ॥
ਇਹਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਵਯਂਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ੍ਤਵਮਹਾਬਲਃ ।
ਵਸ਼ੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਾਪੇਨਕਰਿष੍ਯਾਮੋਨਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 8 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾਰਾਜਾਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨਰਾਵਣਃ ।
ਤਸ੍ਯਸਮ੍ਪੂਜਯਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 9 ॥
ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਨਿਬੋਧਤ੍ਵਂਰਹਸ੍ਯਙ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਚਿਰਵृਤ੍ਤਨ੍ਤਦਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇਯਦਵਾਪ੍ਤਮ੍ਪੁਰਾਮਯਾ ॥ 10 ॥
ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯਭਵਨਙ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮ੍ਪੁਞ੍ਜਿਕਸ੍ਥਲਾਮ੍ ।
ਚਞ੍ਚੂਰ੍ਯਮਾਣਾਮਦ੍ਰਾਕ੍षਮਾਕਾਸ਼ੇऽਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ॥ 11 ॥
ਸਾਪ੍ਰਸਹ੍ਯਮਯਾਭੁਕ੍ਤਾਕृਤਾਵਿਵਸਨਾਤਤਃ ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਭਵਨਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਲੋਲਿਤਾਨਲਿਨੀਯਥਾ ॥ 12 ॥
ਤਚ੍ਚਤਸ੍ਯਤਦਾਮਨ੍ਯੇਜ੍ਞਾਤਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਅਥਸਙ੍ਕੁਪਿਤੋਦੇਵੋਮਾਮਿਦਂਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿਯਾਮਨ੍ਯਾਬਲਾਨ੍ਨਾਰੀਙ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ ।
ਤਦਾਤੇਸ਼ਤਧਾਮੂਰ੍ਧਾਫਲਿष੍ਯਤਿਨਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 14 ॥
ਇਤ੍ਯਹਨ੍ਤਸ੍ਯਸ਼ਾਪਸ੍ਯਭੀਤਃਪ੍ਰਸਭਮੇਵਤਾਮ੍ ।
ਨਾਰੋਹਯੇਬਲਾਤ੍ਸੀਤਾਂਵੈਦੇਹੀਂਸ਼ਯਨੇਸ਼ੁਭੇ ॥ 15 ॥
ਸਾਗਰਸ੍ਯੇਨਮੇਵੇਗੋਮਾਰੁਤਸ੍ਯੇਵਮੇਗਤਿਃ ।
ਨੈਤਦ੍ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਵੇਦਹ੍ਯਾਸਾਦਯਤਿਤੇਨਮਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਕੋਹਿਸਿਂਹਮਿਵਾਸੀਨਂਸੁਪ੍ਤਙ੍ਗਿਰਿਗੁਹਾਸ਼ਯੇ ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਿਵਾऽਸੀਨਂਸਮ੍ਭੋਧਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 17 ॥
ਨਮਤ੍ਤੋਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ਬਾਣਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵਾਨ੍ਪਨ੍ਨਗਾਨਿਵ ।
ਰਾਮਃਪਸ਼੍ਯਤਿਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਤੇਨਮਾਮਭਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 18 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂਵਜ੍ਰਸਮੈਰ੍ਬਾਣੈਸ਼੍ਸ਼ਤਥਾਕਾਰ੍ਮੁਕਚ੍ਯੁਤੈਃ ।
ਰਾਮਮਾਦੀਪਯਿष੍ਯਾਮਿਉਲ੍ਕਾਭਿਰਿਵਕੁਞ੍ਜਰਮ੍ ॥ 19 ॥
ਤਚ੍ਚਾਸ੍ਯਬਲਮਾਦਾਸ੍ਯੇਬਲੇਨਮਹਤਾਵृਤਃ ।
ਉਦਿਤਸ੍ਸਵਿਤਾਕਾਲੇਨਕ੍षਤ੍ਰਾਣਾਮਿਵਪ੍ਰਭਾਮ੍ ॥ 20 ॥
ਨਵਾਸਨੇਨਾਪਿਸਹਸ੍ਰਚਕ੍षੁषਾਯੁਧਾऽਸ੍ਮਿਸ਼ਕ੍ਯੋਵਰੁਣੇਨਵਾਪੁਨਃ ।
ਮਯਾਤ੍ਵਿਯਮ੍ਬਾਹੁਬਲੇਨਨਿਰ੍ਜਿਤਾਪੁਰਾਪੁਰੀਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨਪਾਲਿਤਾ ॥ 21 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
रावणङ्क्रुद्धमाज्ञायमहापार्श्वोमहाबलः ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्यप्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
यःखल्वपिवनम्प्राप्यमृगव्यालनिषेवितम् ।
नपिबेन्मधुसम्प्राप्यसनरोबालिशोभवेत् ॥ 2 ॥
ईश्वरस्येश्वरःकोऽस्तितवशत्रुनिबर्हणः ।
रमस्वसहवैदेह्याशत्रूनाक्रम्यमूर्धसु ॥ 3 ॥
बलात्कुक्कुटवृत्तेनप्रवर्तस्वमहाबलः ।
आक्रम्याक्रम्यसीतांवैताम्भुङ् क्ष्वचरमस्वच ॥ 4 ॥
लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।
प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वम्प्रतिसहिष्यति ॥ 5 ॥
कुम्भकर्णस्सहास्माभिरिन्द्रजिच्चमहाबलः ।
प्रतिषेधयितुंशक्तौसवज्रमपिवज्रिणम् ॥ 6 ॥
उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदंवाकुशलैःकृतम् ।
समतिक्रम्यदण्डेनसिद्धिमर्थेषुरोचये ॥ 7 ॥
इहप्राप्तान्वयंसर्वान् शत्रूंस्तवमहाबलः ।
वशेशस्त्रप्रतापेनकरिष्यामोनसंशयः ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।
तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ॥ 9 ॥
महापार्श्वनिबोधत्वंरहस्यङ्किञ्चिदात्मनः ।
चिरवृत्तन्तदाख्यास्येयदवाप्तम्पुरामया ॥ 10 ॥
पितामहस्यभवनङ्गच्छन्तीम्पुञ्जिकस्थलाम् ।
चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ॥ 11 ॥
साप्रसह्यमयाभुक्ताकृताविवसनाततः ।
स्वयम्भूभवनम्प्राप्तालोलितानलिनीयथा ॥ 12 ॥
तच्चतस्यतदामन्येज्ञातमासीन्महात्मनः ।
अथसङ्कुपितोदेवोमामिदंवाक्यमब्रवीत् ॥ 13 ॥
अद्यप्रभृतियामन्याबलान्नारीङ्गमिष्यसि ।
तदातेशतधामूर्धाफलिष्यतिनसंशयः ॥ 14 ॥
इत्यहन्तस्यशापस्यभीतःप्रसभमेवताम् ।
नारोहयेबलात्सीतांवैदेहींशयनेशुभे ॥ 15 ॥
सागरस्येनमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।
नैतद्दाशरथिर्वेदह्यासादयतितेनमाम् ॥ 16 ॥
कोहिसिंहमिवासीनंसुप्तङ्गिरिगुहाशये ।
क्रुद्धम्मृत्युमिवाऽसीनंसम्भोधयितुमिच्छति ॥ 17 ॥
नमत्तोनिशितान्बाणान्द्विजिह्वान्पन्नगानिव ।
रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमामभिगच्छति ॥ 18 ॥
क्षिप्रंवज्रसमैर्बाणैश्शतथाकार्मुकच्युतैः ।
राममादीपयिष्यामिउल्काभिरिवकुञ्जरम् ॥ 19 ॥
तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।
उदितस्सविताकालेनक्षत्राणामिवप्रभाम् ॥ 20 ॥
नवासनेनापिसहस्रचक्षुषायुधाऽस्मिशक्योवरुणेनवापुनः ।
मयात्वियम्बाहुबलेननिर्जितापुरापुरीवैश्रवणेनपालिता ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.