ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦਸ਼ਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃਪ੍ਰਤ੍ਯੁषਸਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਤੇਰ੍ਵੇਸ਼੍ਮਭੀਮਕਰ੍ਮਾਵਿਭੀषਣਃ ॥ 1 ॥
ਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਚਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਮਿਵੋਨ੍ਨਤਮ੍ ।
ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਮਹਾਕਕ੍षਮ੍ਮਹਾਜਨਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 2 ॥
ਮਤਿਮਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਾਮਾਤ੍ਰੈਰਨੁਰਕ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸੈਰਾਪ੍ਤਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੈਸ੍ਸਰ੍ਵਤਃਪਰਿਰਕ੍षਿਤਮ੍ ॥ 3 ॥
ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸੈਰ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਮਾਰੁਤਮ੍ ।
ਸ਼ਙ੍ਖਘੋषਮਹਾਘੋषਨ੍ਤੂਰ੍ਯਨਾਦਾਨੁਨਾਦਿਤਮ੍ ॥ 4 ॥
ਪ੍ਰਮਦਾਜਨਸਮ੍ਬਾਧਮ੍ਪ੍ਰਜਲ੍ਪਿਤਮਹਾਪਥਮ੍ ।
ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਨਿਰ੍ਯੂਹਮ੍ਭੂषਣੋਤ੍ਤਮਭੂषਿਤਮ੍ ॥ 5 ॥
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਮਿਵਾऽਵਾਸਮਾਲਯਮ੍ਮਰੁਤਾਮਿਵ ।
ਰਤ੍ਨਸਞ੍ਚਯਸਮ੍ਬਾਧਮ੍ਭਵਨਮ੍ਭੋਗਿਨਾਮਿਵ ॥ 6 ॥
ਤਮ੍ਮਹਾਭ੍ਰਮਿਵਾऽਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤੇਜੋਵਿਸ੍ਤृਤਰਸ਼੍ਮਿਮਾਨ੍ ।
ਅਗ੍ਰਜਸ੍ਯਾਲਯਂਵੀਰਃਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 7 ॥
ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਹਘੋषਾਂਸ਼੍ਚਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਾਨ੍ ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵਸੁਮਹਾਤੇਜਾਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਿਜਯਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ ॥ 8 ॥
ਪੂਜਿਤਾਨ੍ ਦਧਿਪਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਸ੍ਸੁਮਨੋਕ੍षਤੈਃ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਵੇਦਵਿਦੋਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਸਮਹਾਬਲਃ ॥ 9 ॥
ਸਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋਰਕ੍षੋਭਿਦ੍ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ।
ਆਸਨਸ੍ਥਮ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਵਨ੍ਦੇਧਨਦਾਨੁਜਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸਰਾਜਦृष੍ਟਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮਾਸਨਂਹੇਮਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਜਗਾਮਸਮੁਦਾਚਾਰਮ੍ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਾਚਾਰਕੋਵਿਦਃ ॥ 11 ॥
ਸਰਾਵਣਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂਵਿਜਨੇਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਉਵਾਚਹਿਤਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂਵਚਨਂਹੇਤੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਭ੍ਰਾਤਰਞ੍ਜੇष੍ਠਂਸਾਨ੍ਤ੍ਵੇਨੋਪਸ੍ਥਿਤਕ੍ਰਮਃ ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਰ੍ਥਸਂਵਾਦਿਦृष੍ਟਲੋਕਪਰਾਵਰਃ ॥ 13 ॥
ਯਦਾਪ੍ਰਭृਤਿਵੈਦੇਹੀਸਮ੍ਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇਮਾਮ੍ਪੁਰੀਨ੍ਤਵ ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨਿਨਃ ॥ 14 ॥
ਸਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸਧੂਮਾਰ੍ਚਿਸ੍ਸਧੂਮਕਲੁषੋਦਯਃ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਙ੍ਘਹੁਤੋऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਨਸਮ੍ਯਗਭਿਵਰ੍ਥਤੇ ॥ 15 ॥
ਅਗ੍ਨਿष੍ਠੇष੍ਵਗ੍ਨਿਸ਼ਲਾਸੁਤਥਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਲੀषੁਚ ।
ਸਰੀਸृਪਾਣਿਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇਹਨ੍ਯੇषੁਚਪਿਪੀਲਿਕਾਃ ॥ 16 ॥
ਗਵਾਂਸਯਾਂਸਿਸ੍ਕਨ੍ਨਾਨਿਵਿਮਦਾਵੀਰਕੁਞ੍ਜਰਾਃ ।
ਦੀਨਮਸ਼੍ਵਾਃਪ੍ਰਹੇषਨ੍ਤੇਨਚਗ੍ਰਾਸਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨਃ ॥ 17 ॥
ਖਰੋष੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਵਤਰਾਰਾਜਭਨਭਿਨ੍ਨਰੋਮਾਸ੍ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿਚ ।
ਨਸ੍ਵਭਾਵੇऽਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿਵਿਧਾਨੈਰਪਿਚਿਨ੍ਤਿਤਾਃ ॥ 18 ॥
ਵਾਯਸਾਃਸਙ੍ਘਸ਼ਃਕ੍ਰੂਰਾਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਸਮਵੇਤਾਸ਼੍ਚਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇਵਿਮਾਨਾਗ੍ਰੇषੁਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ॥ 19 ॥
ਗृਧ੍ਰਾਸ਼੍ਚਪਰਿਲੀਯਨ੍ਤੇਪੁਰੀਮੁਪਰਿਪਿਣ੍ਡਿਤਾਃ ।
ਉਪਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਸ੍ਨਧ੍ਯੇਦ੍ਵੇਵ੍ਯਾਹਰ਼੍ਨਤ੍ਯਸ਼ਿਵਂਸ਼ਿਵਾਃ ॥ 20 ॥
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਨਾਮ੍ਮृਗਾਣਾਞ੍ਚਪੁਰੀਦ੍ਵਾਰੇषੁਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇਵਿਪੁਲਾਘੋषਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਤਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਾਃ ॥ 21 ॥
ਤਦੇਵਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੇਕਾਰ੍ਯੇਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਙ੍ਕ੍षਮਮ੍ ।
ਰੋਚਤੇਯਦਿਵੈਦੇਹੀਰਾਘਵਾਯਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਇਦਞ੍ਚਯਦਿਵਾਮੋਹਾਲ੍ਲੋਭਾਦ੍ਵਾਵ੍ਯਾਹृਤਮ੍ਮਯਾ ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿਚਮਹਾਰਾਜ ਨਦੋषਙ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 23 ॥
ਅਯਂਹਿਦੋषਸ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯੋਪਲਕ੍ष੍ਯਤੇ ।
ਰਕ੍षਸਾਂਰਾਕ੍षਸੀਨਾਞ੍ਚਪੁਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਸ੍ਯਚ ॥ 24 ॥
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇਚਾਸ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ।
ਅਵਸ਼੍ਯਞ੍ਚਮਯਾਵਾਚ੍ਯਂਯਦ੍ਦृष੍ਟਮਪਿਵਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 25 ॥
ਹਿਤਮ੍ਮਹਾਰ੍ਥਮ੍ਮृਦੁਹੇਤੁਸਂਹਿਤਂਵ੍ਯਤੀਤਕਾਲਾਯਤਿਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਕ੍षਮਮ੍ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਜ੍ਵਰਃਪ੍ਰਸਙ੍ਗਵਾਨੁਤ੍ਤਰਮੇਤਦਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 26 ॥
ਭਯਨ੍ਨਪਸ਼੍ਯਾਮਿਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦਪ੍ਯਹਨ੍ਨਰਾਘਵਃਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿਜਾਤੁਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਸੁਰੈਸ੍ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿਸਙ੍ਗਰੇਕਥਮ੍ਮਮਾਗ੍ਰਤਸ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿਲਕ੍ष੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੁਰਸੈਨ੍ਯਨਾਸ਼ਨੋਮਹਾਬਲਸ੍ਸਂਯਤਿਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਦਸ਼ਾਨਨੋਭ੍ਰਾਤਰਮਾਪ੍ਤਵਾਦਿਨਂਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸਤਦਾਵਿਭੀषਣਮ੍ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
ततःप्रत्युषसिप्राप्तेप्राप्तधर्मार्थनिश्चयः ।
राक्षसाधिपतेर्वेश्मभीमकर्माविभीषणः ॥ 1 ॥
शैलाग्रचयसङ्काशंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।
सुविभक्तमहाकक्षम्महाजनपरिग्रहम् ॥ 2 ॥
मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितम् ।
राक्षसैराप्तपर्याप्तैस्सर्वतःपरिरक्षितम् ॥ 3 ॥
मत्तमातङ्गनिश्श्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम् ।
शङ्खघोषमहाघोषन्तूर्यनादानुनादितम् ॥ 4 ॥
प्रमदाजनसम्बाधम्प्रजल्पितमहापथम् ।
तप्तकाञ्चननिर्यूहम्भूषणोत्तमभूषितम् ॥ 5 ॥
गन्धर्वाणामिवाऽवासमालयम्मरुतामिव ।
रत्नसञ्चयसम्बाधम्भवनम्भोगिनामिव ॥ 6 ॥
तम्महाभ्रमिवाऽदित्यस्तेजोविस्तृतरश्मिमान् ।
अग्रजस्यालयंवीरःप्रविवेशमहाद्युतिः ॥ 7 ॥
पुण्यान्पुण्याहघोषांश्चवेदविद्भिरुदाहृतान् ।
शुश्रावसुमहातेजाभ्रातुर्विजयसंश्रितान् ॥ 8 ॥
पूजितान् दधिपात्रैश्चसर्पिर्भिस्सुमनोक्षतैः ।
मन्त्रवेदविदोविप्रान्ददर्शसमहाबलः ॥ 9 ॥
सपूज्यमानोरक्षोभिद्दीप्यमानस्स्वतेजसा ।
आसनस्थम्महाबाहुर्ववन्देधनदानुजम् ॥ 10 ॥
सराजदृष्टिसम्पन्नमासनंहेमभूषितम् ।
जगामसमुदाचारम्प्रयुज्याचारकोविदः ॥ 11 ॥
सरावणम्महात्मानंविजनेमन्त्रिसन्निधौ ।
उवाचहितमत्यर्थंवचनंहेतुनिश्चितम् ॥ 12 ॥
प्रसाद्यभ्रातरञ्जेष्ठंसान्त्वेनोपस्थितक्रमः ।
देशकालार्थसंवादिदृष्टलोकपरावरः ॥ 13 ॥
यदाप्रभृतिवैदेहीसम्प्रास्तेमाम्पुरीन्तव ।
तदाप्रभृतिदृश्यन्तेनिमित्तान्यशुभानिनः ॥ 14 ॥
सस्फुलिङ्गस्सधूमार्चिस्सधूमकलुषोदयः ।
मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्नसम्यगभिवर्थते ॥ 15 ॥
अग्निष्ठेष्वग्निशलासुतथाब्रह्मस्थालीषुच ।
सरीसृपाणिदृश्यन्तेहन्येषुचपिपीलिकाः ॥ 16 ॥
गवांसयांसिस्कन्नानिविमदावीरकुञ्जराः ।
दीनमश्वाःप्रहेषन्तेनचग्रासाभिनन्दिनः ॥ 17 ॥
खरोष्ट्राश्वतराराजभनभिन्नरोमास्स्रवन्तिच ।
नस्वभावेऽवतिष्ठन्तिविधानैरपिचिन्तिताः ॥ 18 ॥
वायसाःसङ्घशःक्रूराव्याहरन्तिसमन्ततः ।
समवेताश्चदृश्यन्तेविमानाग्रेषुसङ्घशः ॥ 19 ॥
गृध्राश्चपरिलीयन्तेपुरीमुपरिपिण्डिताः ।
उपपन्नाश्चस्नध्येद्वेव्याहऱ्नत्यशिवंशिवाः ॥ 20 ॥
क्रव्यादानाम्मृगाणाञ्चपुरीद्वारेषुसङ्घशः ।
श्रूयन्तेविपुलाघोषास्सविस्फूर्जितनिस्स्वनाः ॥ 21 ॥
तदेवम्प्रस्तुतेकार्येप्रायश्चित्तमिदङ्क्षमम् ।
रोचतेयदिवैदेहीराघवायप्रदीयताम् ॥ 22 ॥
इदञ्चयदिवामोहाल्लोभाद्वाव्याहृतम्मया ।
तत्रापिचमहाराज नदोषङ्कर्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
अयंहिदोषस्सर्वस्यजनस्यास्योपलक्ष्यते ।
रक्षसांराक्षसीनाञ्चपुरस्यान्तःपुरस्यच ॥ 24 ॥
श्रावणेचास्यमन्त्रस्यनिवृत्तास्सर्वमन्त्रिणः ।
अवश्यञ्चमयावाच्यंयद्दृष्टमपिवाश्रुतम् ॥ 25 ॥
हितम्महार्थम्मृदुहेतुसंहितंव्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् ।
निशम्यतद्वाक्यमुपस्थितज्वरःप्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत् ॥ 26 ॥
भयन्नपश्यामिकुतश्चिदप्यहन्नराघवःप्राप्स्यतिजातुमैथिलीम् ।
सुरैस्सहेन्द्रैरपिसङ्गरेकथम्ममाग्रतस्स्थास्यतिलक्ष्मणाग्रजः ॥ 27 ॥
इत्येवमुक्त्वासुरसैन्यनाशनोमहाबलस्संयतिचण्डविक्रमः ।
दशाननोभ्रातरमाप्तवादिनंविसर्जयामासतदाविभीषणम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.