శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ దశమస్సర్గః ।
తతఃప్రత్యుషసిప్రాప్తేప్రాప్తధర్మార్థనిశ్చయః ।
రాక్షసాధిపతేర్వేశ్మభీమకర్మావిభీషణః ॥ 1 ॥
శైలాగ్రచయసఙ్కాశంశైలశృఙ్గమివోన్నతమ్ ।
సువిభక్తమహాకక్షమ్మహాజనపరిగ్రహమ్ ॥ 2 ॥
మతిమద్భిర్మహామాత్రైరనురక్తైరధిష్ఠితమ్ ।
రాక్షసైరాప్తపర్యాప్తైస్సర్వతఃపరిరక్షితమ్ ॥ 3 ॥
మత్తమాతఙ్గనిశ్శ్వాసైర్వ్యాకులీకృతమారుతమ్ ।
శఙ్ఖఘోషమహాఘోషన్తూర్యనాదానునాదితమ్ ॥ 4 ॥
ప్రమదాజనసమ్బాధమ్ప్రజల్పితమహాపథమ్ ।
తప్తకాఞ్చననిర్యూహమ్భూషణోత్తమభూషితమ్ ॥ 5 ॥
గన్ధర్వాణామివాఽవాసమాలయమ్మరుతామివ ।
రత్నసఞ్చయసమ్బాధమ్భవనమ్భోగినామివ ॥ 6 ॥
తమ్మహాభ్రమివాఽదిత్యస్తేజోవిస్తృతరశ్మిమాన్ ।
అగ్రజస్యాలయంవీరఃప్రవివేశమహాద్యుతిః ॥ 7 ॥
పుణ్యాన్పుణ్యాహఘోషాంశ్చవేదవిద్భిరుదాహృతాన్ ।
శుశ్రావసుమహాతేజాభ్రాతుర్విజయసంశ్రితాన్ ॥ 8 ॥
పూజితాన్ దధిపాత్రైశ్చసర్పిర్భిస్సుమనోక్షతైః ।
మన్త్రవేదవిదోవిప్రాన్దదర్శసమహాబలః ॥ 9 ॥
సపూజ్యమానోరక్షోభిద్దీప్యమానస్స్వతేజసా ।
ఆసనస్థమ్మహాబాహుర్వవన్దేధనదానుజమ్ ॥ 10 ॥
సరాజదృష్టిసమ్పన్నమాసనంహేమభూషితమ్ ।
జగామసముదాచారమ్ప్రయుజ్యాచారకోవిదః ॥ 11 ॥
సరావణమ్మహాత్మానంవిజనేమన్త్రిసన్నిధౌ ।
ఉవాచహితమత్యర్థంవచనంహేతునిశ్చితమ్ ॥ 12 ॥
ప్రసాద్యభ్రాతరఞ్జేష్ఠంసాన్త్వేనోపస్థితక్రమః ।
దేశకాలార్థసంవాదిదృష్టలోకపరావరః ॥ 13 ॥
యదాప్రభృతివైదేహీసమ్ప్రాస్తేమామ్పురీన్తవ ।
తదాప్రభృతిదృశ్యన్తేనిమిత్తాన్యశుభానినః ॥ 14 ॥
సస్ఫులిఙ్గస్సధూమార్చిస్సధూమకలుషోదయః ।
మన్త్రసఙ్ఘహుతోఽప్యగ్నిర్నసమ్యగభివర్థతే ॥ 15 ॥
అగ్నిష్ఠేష్వగ్నిశలాసుతథాబ్రహ్మస్థాలీషుచ ।
సరీసృపాణిదృశ్యన్తేహన్యేషుచపిపీలికాః ॥ 16 ॥
గవాంసయాంసిస్కన్నానివిమదావీరకుఞ్జరాః ।
దీనమశ్వాఃప్రహేషన్తేనచగ్రాసాభినన్దినః ॥ 17 ॥
ఖరోష్ట్రాశ్వతరారాజభనభిన్నరోమాస్స్రవన్తిచ ।
నస్వభావేఽవతిష్ఠన్తివిధానైరపిచిన్తితాః ॥ 18 ॥
వాయసాఃసఙ్ఘశఃక్రూరావ్యాహరన్తిసమన్తతః ।
సమవేతాశ్చదృశ్యన్తేవిమానాగ్రేషుసఙ్ఘశః ॥ 19 ॥
గృధ్రాశ్చపరిలీయన్తేపురీముపరిపిణ్డితాః ।
ఉపపన్నాశ్చస్నధ్యేద్వేవ్యాహఱ్నత్యశివంశివాః ॥ 20 ॥
క్రవ్యాదానామ్మృగాణాఞ్చపురీద్వారేషుసఙ్ఘశః ।
శ్రూయన్తేవిపులాఘోషాస్సవిస్ఫూర్జితనిస్స్వనాః ॥ 21 ॥
తదేవమ్ప్రస్తుతేకార్యేప్రాయశ్చిత్తమిదఙ్క్షమమ్ ।
రోచతేయదివైదేహీరాఘవాయప్రదీయతామ్ ॥ 22 ॥
ఇదఞ్చయదివామోహాల్లోభాద్వావ్యాహృతమ్మయా ।
తత్రాపిచమహారాజ నదోషఙ్కర్తుమర్హసి ॥ 23 ॥
అయంహిదోషస్సర్వస్యజనస్యాస్యోపలక్ష్యతే ।
రక్షసాంరాక్షసీనాఞ్చపురస్యాన్తఃపురస్యచ ॥ 24 ॥
శ్రావణేచాస్యమన్త్రస్యనివృత్తాస్సర్వమన్త్రిణః ।
అవశ్యఞ్చమయావాచ్యంయద్దృష్టమపివాశ్రుతమ్ ॥ 25 ॥
హితమ్మహార్థమ్మృదుహేతుసంహితంవ్యతీతకాలాయతిసమ్ప్రతిక్షమమ్ ।
నిశమ్యతద్వాక్యముపస్థితజ్వరఃప్రసఙ్గవానుత్తరమేతదబ్రవీత్ ॥ 26 ॥
భయన్నపశ్యామికుతశ్చిదప్యహన్నరాఘవఃప్రాప్స్యతిజాతుమైథిలీమ్ ।
సురైస్సహేన్ద్రైరపిసఙ్గరేకథమ్మమాగ్రతస్స్థాస్యతిలక్ష్మణాగ్రజః ॥ 27 ॥
ఇత్యేవముక్త్వాసురసైన్యనాశనోమహాబలస్సంయతిచణ్డవిక్రమః ।
దశాననోభ్రాతరమాప్తవాదినంవిసర్జయామాసతదావిభీషణమ్ ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే దశమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
ततःप्रत्युषसिप्राप्तेप्राप्तधर्मार्थनिश्चयः ।
राक्षसाधिपतेर्वेश्मभीमकर्माविभीषणः ॥ 1 ॥
शैलाग्रचयसङ्काशंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।
सुविभक्तमहाकक्षम्महाजनपरिग्रहम् ॥ 2 ॥
मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितम् ।
राक्षसैराप्तपर्याप्तैस्सर्वतःपरिरक्षितम् ॥ 3 ॥
मत्तमातङ्गनिश्श्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम् ।
शङ्खघोषमहाघोषन्तूर्यनादानुनादितम् ॥ 4 ॥
प्रमदाजनसम्बाधम्प्रजल्पितमहापथम् ।
तप्तकाञ्चननिर्यूहम्भूषणोत्तमभूषितम् ॥ 5 ॥
गन्धर्वाणामिवाऽवासमालयम्मरुतामिव ।
रत्नसञ्चयसम्बाधम्भवनम्भोगिनामिव ॥ 6 ॥
तम्महाभ्रमिवाऽदित्यस्तेजोविस्तृतरश्मिमान् ।
अग्रजस्यालयंवीरःप्रविवेशमहाद्युतिः ॥ 7 ॥
पुण्यान्पुण्याहघोषांश्चवेदविद्भिरुदाहृतान् ।
शुश्रावसुमहातेजाभ्रातुर्विजयसंश्रितान् ॥ 8 ॥
पूजितान् दधिपात्रैश्चसर्पिर्भिस्सुमनोक्षतैः ।
मन्त्रवेदविदोविप्रान्ददर्शसमहाबलः ॥ 9 ॥
सपूज्यमानोरक्षोभिद्दीप्यमानस्स्वतेजसा ।
आसनस्थम्महाबाहुर्ववन्देधनदानुजम् ॥ 10 ॥
सराजदृष्टिसम्पन्नमासनंहेमभूषितम् ।
जगामसमुदाचारम्प्रयुज्याचारकोविदः ॥ 11 ॥
सरावणम्महात्मानंविजनेमन्त्रिसन्निधौ ।
उवाचहितमत्यर्थंवचनंहेतुनिश्चितम् ॥ 12 ॥
प्रसाद्यभ्रातरञ्जेष्ठंसान्त्वेनोपस्थितक्रमः ।
देशकालार्थसंवादिदृष्टलोकपरावरः ॥ 13 ॥
यदाप्रभृतिवैदेहीसम्प्रास्तेमाम्पुरीन्तव ।
तदाप्रभृतिदृश्यन्तेनिमित्तान्यशुभानिनः ॥ 14 ॥
सस्फुलिङ्गस्सधूमार्चिस्सधूमकलुषोदयः ।
मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्नसम्यगभिवर्थते ॥ 15 ॥
अग्निष्ठेष्वग्निशलासुतथाब्रह्मस्थालीषुच ।
सरीसृपाणिदृश्यन्तेहन्येषुचपिपीलिकाः ॥ 16 ॥
गवांसयांसिस्कन्नानिविमदावीरकुञ्जराः ।
दीनमश्वाःप्रहेषन्तेनचग्रासाभिनन्दिनः ॥ 17 ॥
खरोष्ट्राश्वतराराजभनभिन्नरोमास्स्रवन्तिच ।
नस्वभावेऽवतिष्ठन्तिविधानैरपिचिन्तिताः ॥ 18 ॥
वायसाःसङ्घशःक्रूराव्याहरन्तिसमन्ततः ।
समवेताश्चदृश्यन्तेविमानाग्रेषुसङ्घशः ॥ 19 ॥
गृध्राश्चपरिलीयन्तेपुरीमुपरिपिण्डिताः ।
उपपन्नाश्चस्नध्येद्वेव्याहऱ्नत्यशिवंशिवाः ॥ 20 ॥
क्रव्यादानाम्मृगाणाञ्चपुरीद्वारेषुसङ्घशः ।
श्रूयन्तेविपुलाघोषास्सविस्फूर्जितनिस्स्वनाः ॥ 21 ॥
तदेवम्प्रस्तुतेकार्येप्रायश्चित्तमिदङ्क्षमम् ।
रोचतेयदिवैदेहीराघवायप्रदीयताम् ॥ 22 ॥
इदञ्चयदिवामोहाल्लोभाद्वाव्याहृतम्मया ।
तत्रापिचमहाराज नदोषङ्कर्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
अयंहिदोषस्सर्वस्यजनस्यास्योपलक्ष्यते ।
रक्षसांराक्षसीनाञ्चपुरस्यान्तःपुरस्यच ॥ 24 ॥
श्रावणेचास्यमन्त्रस्यनिवृत्तास्सर्वमन्त्रिणः ।
अवश्यञ्चमयावाच्यंयद्दृष्टमपिवाश्रुतम् ॥ 25 ॥
हितम्महार्थम्मृदुहेतुसंहितंव्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् ।
निशम्यतद्वाक्यमुपस्थितज्वरःप्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत् ॥ 26 ॥
भयन्नपश्यामिकुतश्चिदप्यहन्नराघवःप्राप्स्यतिजातुमैथिलीम् ।
सुरैस्सहेन्द्रैरपिसङ्गरेकथम्ममाग्रतस्स्थास्यतिलक्ष्मणाग्रजः ॥ 27 ॥
इत्येवमुक्त्वासुरसैन्यनाशनोमहाबलस्संयतिचण्डविक्रमः ।
दशाननोभ्रातरमाप्तवादिनंविसर्जयामासतदाविभीषणम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.