ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਤੁਮੋਹਾਤ੍ਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਕृਤਾਨ੍ਤਬਲਚੋਦਿਤਃ ।
ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋਰਾਵਣਂਸੂਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਹੀਨਵੀਰ੍ਯਮਿਵਾਸ਼ਕ੍ਤਮ੍ਪੌਰੁषੇਣਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਭੀਰੁਂਲਘੁਮਿਵਾਸਤ੍ਤ੍ਵਂਵਿਹੀਨਮਿਵਤੇਜਸਾ ॥ 2 ॥
ਵਿਮੁਕ੍ਤਮਿਵਮਾਯਾਭਿਰਸ੍ਤ੍ਰੈਰਿਵਬਹਿष੍ਕृਤਮ੍ ।
ਮਾਮਵਜ੍ਞਾਯਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸ੍ਵਯਾਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵਿਚੇष੍ਟਸੇ ॥ 3 ॥
ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ਮਾਮਵਜ੍ਞਾਯਮਚ੍ਛਨ੍ਦਮਨਵੇਕ੍ष੍ਯ ਚ ।
ਤ੍ਵਯਾਸ਼ਤ੍ਰੁਸਮਕ੍षਮ੍ਮੇਰਥੋऽਯਮਪਵਾਹਿਤਃ ॥ 4 ॥
ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯਹਿਮਮਾਨਾਰ੍ਯ ਚਿਰਕਾਲਸਮਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਯਸ਼ੋਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚਪ੍ਰਤ੍ਯਯਸ਼੍ਚਵਿਨਾਸ਼ਿਤਃ ॥ 5 ॥
ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯਰਞ੍ਜਨੀਯਸ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ।
ਪਸ਼੍ਯਤੋਯੁਦ੍ਧਲੁਬ੍ਧੋऽਹਙ੍ਕृਤਙ੍ਕਾਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ॥ 6 ॥
ਯਸ੍ਤ੍ਵਂਰਥਮਿਦਮ੍ਮੋਹਾਨ੍ਨਚੇਦ੍ਵਹਸਿਦੁਰ੍ਮਤੇ ।
ਸਤ੍ਯੋऽਪ੍ਰਤਿਤਰ੍ਕੋਮੇਪਰੇਣਤ੍ਵਮੁਪਸ੍ਕृਤਃ ॥ 7 ॥
ਨ ਹਿਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇਕਰ੍ਮਸੁਹृਦੋਹਿਤਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ।
ਰਿਪੂਣਾਂਸਦृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਵੇਤਦ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਯੈਤਦਨੁष੍ਠਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਨਿਵਰ੍ਤਯਰਥਂਸ਼ੀਘ੍ਰਂਯਾਵਨ੍ਨਾਪੈਤਿਮੇਰਿਪੁਃ ।
ਯਦਿਵਾਧ੍ਯੁषਿਤੋऽਸਿਤ੍ਵਂਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇਯਦਿਮੇਗੁਣਃ ॥ 9 ॥
ਏਵਮ੍ਪੁਰੁषਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਹਿਤਬੁਦ੍ਧਿਬੁਦ੍ਧਿਨਾ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਵਣਂਸੂਤੋਹਿਤਂਸਾਨੁਨਯਂਵਚਃ ॥ 10 ॥
ਨ ਭੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨ ਮੂਢੋऽਸ੍ਮਿਨੋਪਜਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ ।
ਨ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਨ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹੋਵਿਸ੍ਮृਤਾ ਨ ਚ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ॥ 11 ॥
ਮਯਾਤੁਹਿਤਕਾਮੇਵਯਸ਼ਸ਼੍ਚਪਰਿਰਕ੍षਤਾ ।
ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਸਾਹਿਤਮਿਤ੍ਯਪ੍ਰਿਯਙ੍ਕृਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਨਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇਮਹਾਰਾਜ ਤ੍ਵਮ੍ਮਾਮ੍ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇਰਤਮ੍ ।
ਕਸ਼੍ਚਿਲ੍ਲਘੁਰਿਵਾਨਾਰ੍ਯੋਦੋषਤੋਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 13 ॥
ਪਰਿਤੁष੍ਟਃ ਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਮਾਤਲਿਃ ।
ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਮਾਸ ਰਥਨ੍ ਸੁਰਸਾਰਥਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 14 ॥
ਸ਼੍ਰਮਨ੍ਤਵਾਵਗਚ੍ਛਾਮਿਮਹਤਾਰਣਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਨ ਹਿਤੇਵੀਰ੍ਯਸੌਮੁਖ੍ਯਮ੍ਪ੍ਰਕਰ੍षਂਵੋਪਧਾਰਯੇ ॥ 15 ॥
ਰਥੋਦ੍ਵਹਨਖਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਭਗ੍ਨਾਮੇਰਥਵਾਜਿਨਃ ।
ਦੀਨਾਘਰ੍ਮਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਗਾਵੋਵਰ੍षਹਤਾਇਵ ॥ 16 ॥
ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਭੂਯਿष੍ਠਂਯਾਨਿਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿਨਃ ।
ਤੇषੁਤੇष੍ਵਭਿਪਨ੍ਨੇषੁਲਕ੍ष੍ਯਾਮ੍ਯਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 17 ॥
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੌਲਕ੍षਣਾਨੀਙ੍ਗਿਤਾਨਿ ਚ ।
ਦੈਨ੍ਯਂਹਰ੍षਸ਼੍ਚਖੇਦਸ਼੍ਚਰਥਿਨਸ਼੍ਚਬਲਾਬਲਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸ੍ਥਲਨਿਮ੍ਨਾਨਿਭੂਮੇਸ਼੍ਚਸਮਾਨਿਵਿषਮਾਣਿ ਚ ।
ਯੁਦ੍ਧਕਾਲਸ਼੍ਚਵਿਜ੍ਞੇਯਃਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਉਪਯਾਨਾਪਯਾਨੇ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਸਰ੍ਪਣਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਰਥਸ੍ਥੇਨਜ੍ਞੇਯਂਰਥਕੁਟੁਮ੍ਭਿਨਾ ॥ 20 ॥
ਤਵਵਿਸ਼੍ਰਾਮਹੇਤੋਸ੍ਤੁਤਥੈषਾਂਰਥਵਾਜਿਨਾਮ੍ ।
ਰੌਦ੍ਰਂਵਰ੍ਜਯਤਾਖੇਦਙ੍ਕ੍षਮਙ੍ਕृਤਮਿਦਮ੍ਮਯਾ ॥ 21 ॥
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾਨ ਮਯਾਵੀਰਰਥੋऽਯਮਪਵਾਹਿਤਃ ।
ਭਰ੍ਤृਸ੍ਨੇਹਪਰੀਤੇਨਮਯੇਦਂਯਤ੍ਕृਤਮ੍ਪ੍ਰਭੋ ॥ 22 ॥
ਆਜ੍ਞਾਪਯਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂਵਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯਰਿਨਿषੂਦਨ ।
ਤਤ੍ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂਵੀਰਗਤਾਨृਣ੍ਯੇਨਚੇਤਸਾ ॥ 23 ॥
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ਤੇਨਵਾਕ੍ਯੇਨਰਾਵਣਸ੍ਤਸ੍ਯਸਾਰਥੇਃ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯੈਨਮ੍ਬਹੁਵਿਧਂਯੁਦ੍ਧਲੁਬ੍ਧੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰਥਂਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਦਂਸੂਤਰਾਘਵਾਭਿਮੁਖਨ੍ਨਯ ।
ਨਾਹਤ੍ਵਾਸਮਰੇਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਿष੍ਯਤਿਰਾਵਣਃ ॥ 25 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋਰਾਵਣੋਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਦਦੌਤਸ੍ਯਸ਼ੁਭਂਹ੍ਯੇਕਂਹਸ੍ਤਾਭਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 26 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਰਾਵਣਵਾਕ੍ਯਾਨਿਸਾਰਥਿਸ੍ਸਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ।
ਤਤੋਦ੍ਰੁਤਂਰਾਵਣਵਾਕ੍ਯਚੋਦਿਤਃਪ੍ਰਚੋਦਯਾਮਾਸਹਯਾਨ੍ਸਸਾਰਥਿਃ ।
ਸ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤੋ ਮਹਾਰਥਃਕ੍षਣੇਨਰਾਮਸ੍ਯਰਥਾਗ੍ਰਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षडधिकशततमस्सर्गः ।
सतुमोहात्सुसङ्क्रुद्धःकृतान्तबलचोदितः ।
क्रोधसंरक्तनयनोरावणंसूतमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हीनवीर्यमिवाशक्तम्पौरुषेणविवर्जितम् ।
भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ॥ 2 ॥
विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् ।
मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ॥ 3 ॥
किमर्थम्मामवज्ञायमच्छन्दमनवेक्ष्य च ।
त्वयाशत्रुसमक्षम्मेरथोऽयमपवाहितः ॥ 4 ॥
त्वयाद्यहिममानार्य चिरकालसमार्जितम् ।
यशोवीर्यं च तेजश्चप्रत्ययश्चविनाशितः ॥ 5 ॥
प्रख्यातवीर्यस्यरञ्जनीयस्यविक्रमैः ।
पश्यतोयुद्धलुब्धोऽहङ्कृतङ्कापुरुषस्त्वया ॥ 6 ॥
यस्त्वंरथमिदम्मोहान्नचेद्वहसिदुर्मते ।
सत्योऽप्रतितर्कोमेपरेणत्वमुपस्कृतः ॥ 7 ॥
न हितद्विद्यतेकर्मसुहृदोहितकाङ्क्षिणः ।
रिपूणांसदृशन्त्वेतद्यतत्त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ 8 ॥
निवर्तयरथंशीघ्रंयावन्नापैतिमेरिपुः ।
यदिवाध्युषितोऽसित्वंस्मर्यतेयदिमेगुणः ॥ 9 ॥
एवम्पुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना ।
अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ॥ 10 ॥
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मिनोपजप्तोऽस्मिशत्रुभिः ।
न प्रमत्तो न निःस्नेहोविस्मृता न च सत्क्रिया ॥ 11 ॥
मयातुहितकामेवयशश्चपरिरक्षता ।
स्नेहप्रसन्नमनसाहितमित्यप्रियङ्कृतम् ॥ 12 ॥
नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वम्माम्प्रियहितेरतम् ।
कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ॥ 13 ॥
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः ।
प्रचोदयामास रथन् सुरसारथिसत्तमः ॥ 14 ॥
श्रमन्तवावगच्छामिमहतारणकर्मणा ।
न हितेवीर्यसौमुख्यम्प्रकर्षंवोपधारये ॥ 15 ॥
रथोद्वहनखिन्नाश्चभग्नामेरथवाजिनः ।
दीनाघर्मपरिश्रान्तागावोवर्षहताइव ॥ 16 ॥
निमित्तानि च भूयिष्ठंयानिप्रादुर्भवन्तिनः ।
तेषुतेष्वभिपन्नेषुलक्ष्याम्यप्रदक्षिणम् ॥ 17 ॥
देशकालौ च विज्ञेयौलक्षणानीङ्गितानि च ।
दैन्यंहर्षश्चखेदश्चरथिनश्चबलाबलम् ॥ 18 ॥
स्थलनिम्नानिभूमेश्चसमानिविषमाणि च ।
युद्धकालश्चविज्ञेयःपरस्यान्तरदर्शनम् ॥ 19 ॥
उपयानापयाने च स्थानम्प्रत्यपसर्पणम् ।
सर्वमेतद्रथस्थेनज्ञेयंरथकुटुम्भिना ॥ 20 ॥
तवविश्रामहेतोस्तुतथैषांरथवाजिनाम् ।
रौद्रंवर्जयताखेदङ्क्षमङ्कृतमिदम्मया ॥ 21 ॥
स्वेच्छयान मयावीररथोऽयमपवाहितः ।
भर्तृस्नेहपरीतेनमयेदंयत्कृतम्प्रभो ॥ 22 ॥
आज्ञापययथातत्त्वंवक्ष्यस्यरिनिषूदन ।
तत्करिष्याम्यहंवीरगतानृण्येनचेतसा ॥ 23 ॥
सन्तुष्टस्तेनवाक्येनरावणस्तस्यसारथेः ।
प्रशस्यैनम्बहुविधंयुद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ 24 ॥
रथंशीघ्रमिदंसूतराघवाभिमुखन्नय ।
नाहत्वासमरेशत्रून्निवर्तिष्यतिरावणः ॥ 25 ॥
एवमुक्त्वाततस्तुष्टोरावणोराक्षसेश्वरः ।
ददौतस्यशुभंह्येकंहस्ताभरणमुत्तमम् ॥ 26 ॥
श्रुत्वारावणवाक्यानिसारथिस्सन्यवर्तत ।
ततोद्रुतंरावणवाक्यचोदितःप्रचोदयामासहयान्ससारथिः ।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथःक्षणेनरामस्यरथाग्रतोऽभवत् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षडधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.