ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ ෂඩධිකශතතමස්සර්ගඃ .
සතුමෝහාත්සුසඞ්ක්රුද්ධඃකෘතාන්තබලචෝදිතඃ .
ක්රෝධසංරක්තනයනෝරාවණංසූතමබ්රවීත් .. 1 ..
හීනවීර්යමිවාශක්තම්පෞරුෂේණවිවර්ජිතම් .
භීරුංලඝුමිවාසත්ත්වංවිහීනමිවතේජසා .. 2 ..
විමුක්තමිවමායාභිරස්ත්රෛරිවබහිෂ්කෘතම් .
මාමවජ්ඤායදුර්බුද්ධේස්වයාබුද්ධ්යාවිචේෂ්ටසේ .. 3 ..
කිමර්ථම්මාමවජ්ඤායමච්ඡන්දමනවේක්ෂ්ය ච .
ත්වයාශත්රුසමක්ෂම්මේරථෝ(අ)යමපවාහිතඃ .. 4 ..
ත්වයාද්යහිමමානාර්ය චිරකාලසමාර්ජිතම් .
යශෝවීර්යං ච තේජශ්චප්රත්යයශ්චවිනාශිතඃ .. 5 ..
ප්රඛ්යාතවීර්යස්යරඤ්ජනීයස්යවික්රමෛඃ .
පශ්යතෝයුද්ධලුබ්ධෝ(අ)හඞ්කෘතඞ්කාපුරුෂස්ත්වයා .. 6 ..
යස්ත්වංරථමිදම්මෝහාන්නචේද්වහසිදුර්මතේ .
සත්යෝ(අ)ප්රතිතර්කෝමේපරේණත්වමුපස්කෘතඃ .. 7 ..
න හිතද්විද්යතේකර්මසුහෘදෝහිතකාඞ්ක්ෂිණඃ .
රිපූණාංසදෘශන්ත්වේතද්යතත්ත්වයෛතදනුෂ්ඨිතම් .. 8 ..
නිවර්තයරථංශීඝ්රංයාවන්නාපෛතිමේරිපුඃ .
යදිවාධ්යුෂිතෝ(අ)සිත්වංස්මර්යතේයදිමේගුණඃ .. 9 ..
ඒවම්පුරුෂමුක්තස්තුහිතබුද්ධිබුද්ධිනා .
අබ්රවීද්රාවණංසූතෝහිතංසානුනයංවචඃ .. 10 ..
න භීතෝ(අ)ස්මි න මූඪෝ(අ)ස්මිනෝපජප්තෝ(අ)ස්මිශත්රුභිඃ .
න ප්රමත්තෝ න නිඃස්නේහෝවිස්මෘතා න ච සත්ක්රියා .. 11 ..
මයාතුහිතකාමේවයශශ්චපරිරක්ෂතා .
ස්නේහප්රසන්නමනසාහිතමිත්යප්රියඞ්කෘතම් .. 12 ..
නාස්මින්නර්ථේමහාරාජ ත්වම්මාම්ප්රියහිතේරතම් .
කශ්චිල්ලඝුරිවානාර්යෝදෝෂතෝගන්තුමර්හසි .. 13 ..
පරිතුෂ්ටඃ ස රාමස්ය තේන වාක්යේන මාතලිඃ .
ප්රචෝදයාමාස රථන් සුරසාරථිසත්තමඃ .. 14 ..
ශ්රමන්තවාවගච්ඡාමිමහතාරණකර්මණා .
න හිතේවීර්යසෞමුඛ්යම්ප්රකර්ෂංවෝපධාරයේ .. 15 ..
රථෝද්වහනඛින්නාශ්චභග්නාමේරථවාජිනඃ .
දීනාඝර්මපරිශ්රාන්තාගාවෝවර්ෂහතාඉව .. 16 ..
නිමිත්තානි ච භූයිෂ්ඨංයානිප්රාදුර්භවන්තිනඃ .
තේෂුතේෂ්වභිපන්නේෂුලක්ෂ්යාම්යප්රදක්ෂිණම් .. 17 ..
දේශකාලෞ ච විජ්ඤේයෞලක්ෂණානීඞ්ගිතානි ච .
දෛන්යංහර්ෂශ්චඛේදශ්චරථිනශ්චබලාබලම් .. 18 ..
ස්ථලනිම්නානිභූමේශ්චසමානිවිෂමාණි ච .
යුද්ධකාලශ්චවිජ්ඤේයඃපරස්යාන්තරදර්ශනම් .. 19 ..
උපයානාපයානේ ච ස්ථානම්ප්රත්යපසර්පණම් .
සර්වමේතද්රථස්ථේනජ්ඤේයංරථකුටුම්භිනා .. 20 ..
තවවිශ්රාමහේතෝස්තුතථෛෂාංරථවාජිනාම් .
රෞද්රංවර්ජයතාඛේදඞ්ක්ෂමඞ්කෘතමිදම්මයා .. 21 ..
ස්වේච්ඡයාන මයාවීරරථෝ(අ)යමපවාහිතඃ .
භර්තෘස්නේහපරීතේනමයේදංයත්කෘතම්ප්රභෝ .. 22 ..
ආජ්ඤාපයයථාතත්ත්වංවක්ෂ්යස්යරිනිෂූදන .
තත්කරිෂ්යාම්යහංවීරගතානෘණ්යේනචේතසා .. 23 ..
සන්තුෂ්ටස්තේනවාක්යේනරාවණස්තස්යසාරථේඃ .
ප්රශස්යෛනම්බහුවිධංයුද්ධලුබ්ධෝ(අ)බ්රවීදිදම් .. 24 ..
රථංශීඝ්රමිදංසූතරාඝවාභිමුඛන්නය .
නාහත්වාසමරේශත්රූන්නිවර්තිෂ්යතිරාවණඃ .. 25 ..
ඒවමුක්ත්වාතතස්තුෂ්ටෝරාවණෝරාක්ෂසේශ්වරඃ .
දදෞතස්යශුභංහ්යේකංහස්තාභරණමුත්තමම් .. 26 ..
ශ්රුත්වාරාවණවාක්යානිසාරථිස්සන්යවර්තත .
තතෝද්රුතංරාවණවාක්යචෝදිතඃප්රචෝදයාමාසහයාන්සසාරථිඃ .
ස රාක්ෂසේන්ද්රස්ය තතෝ මහාරථඃක්ෂණේනරාමස්යරථාග්රතෝ(අ)භවත් .. 27 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ෂඩධිකශතතමස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षडधिकशततमस्सर्गः ।
सतुमोहात्सुसङ्क्रुद्धःकृतान्तबलचोदितः ।
क्रोधसंरक्तनयनोरावणंसूतमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हीनवीर्यमिवाशक्तम्पौरुषेणविवर्जितम् ।
भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ॥ 2 ॥
विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् ।
मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ॥ 3 ॥
किमर्थम्मामवज्ञायमच्छन्दमनवेक्ष्य च ।
त्वयाशत्रुसमक्षम्मेरथोऽयमपवाहितः ॥ 4 ॥
त्वयाद्यहिममानार्य चिरकालसमार्जितम् ।
यशोवीर्यं च तेजश्चप्रत्ययश्चविनाशितः ॥ 5 ॥
प्रख्यातवीर्यस्यरञ्जनीयस्यविक्रमैः ।
पश्यतोयुद्धलुब्धोऽहङ्कृतङ्कापुरुषस्त्वया ॥ 6 ॥
यस्त्वंरथमिदम्मोहान्नचेद्वहसिदुर्मते ।
सत्योऽप्रतितर्कोमेपरेणत्वमुपस्कृतः ॥ 7 ॥
न हितद्विद्यतेकर्मसुहृदोहितकाङ्क्षिणः ।
रिपूणांसदृशन्त्वेतद्यतत्त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ 8 ॥
निवर्तयरथंशीघ्रंयावन्नापैतिमेरिपुः ।
यदिवाध्युषितोऽसित्वंस्मर्यतेयदिमेगुणः ॥ 9 ॥
एवम्पुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना ।
अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ॥ 10 ॥
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मिनोपजप्तोऽस्मिशत्रुभिः ।
न प्रमत्तो न निःस्नेहोविस्मृता न च सत्क्रिया ॥ 11 ॥
मयातुहितकामेवयशश्चपरिरक्षता ।
स्नेहप्रसन्नमनसाहितमित्यप्रियङ्कृतम् ॥ 12 ॥
नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वम्माम्प्रियहितेरतम् ।
कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ॥ 13 ॥
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः ।
प्रचोदयामास रथन् सुरसारथिसत्तमः ॥ 14 ॥
श्रमन्तवावगच्छामिमहतारणकर्मणा ।
न हितेवीर्यसौमुख्यम्प्रकर्षंवोपधारये ॥ 15 ॥
रथोद्वहनखिन्नाश्चभग्नामेरथवाजिनः ।
दीनाघर्मपरिश्रान्तागावोवर्षहताइव ॥ 16 ॥
निमित्तानि च भूयिष्ठंयानिप्रादुर्भवन्तिनः ।
तेषुतेष्वभिपन्नेषुलक्ष्याम्यप्रदक्षिणम् ॥ 17 ॥
देशकालौ च विज्ञेयौलक्षणानीङ्गितानि च ।
दैन्यंहर्षश्चखेदश्चरथिनश्चबलाबलम् ॥ 18 ॥
स्थलनिम्नानिभूमेश्चसमानिविषमाणि च ।
युद्धकालश्चविज्ञेयःपरस्यान्तरदर्शनम् ॥ 19 ॥
उपयानापयाने च स्थानम्प्रत्यपसर्पणम् ।
सर्वमेतद्रथस्थेनज्ञेयंरथकुटुम्भिना ॥ 20 ॥
तवविश्रामहेतोस्तुतथैषांरथवाजिनाम् ।
रौद्रंवर्जयताखेदङ्क्षमङ्कृतमिदम्मया ॥ 21 ॥
स्वेच्छयान मयावीररथोऽयमपवाहितः ।
भर्तृस्नेहपरीतेनमयेदंयत्कृतम्प्रभो ॥ 22 ॥
आज्ञापययथातत्त्वंवक्ष्यस्यरिनिषूदन ।
तत्करिष्याम्यहंवीरगतानृण्येनचेतसा ॥ 23 ॥
सन्तुष्टस्तेनवाक्येनरावणस्तस्यसारथेः ।
प्रशस्यैनम्बहुविधंयुद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ 24 ॥
रथंशीघ्रमिदंसूतराघवाभिमुखन्नय ।
नाहत्वासमरेशत्रून्निवर्तिष्यतिरावणः ॥ 25 ॥
एवमुक्त्वाततस्तुष्टोरावणोराक्षसेश्वरः ।
ददौतस्यशुभंह्येकंहस्ताभरणमुत्तमम् ॥ 26 ॥
श्रुत्वारावणवाक्यानिसारथिस्सन्यवर्तत ।
ततोद्रुतंरावणवाक्यचोदितःप्रचोदयामासहयान्ससारथिः ।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथःक्षणेनरामस्यरथाग्रतोऽभवत् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षडधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.