6.131 Yuddhakanda - Shrirama Pattabhishekam - Ekatrimshadadhikashatatama Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ඒකත්රිංශදධිකශතතමස්සර්ගඃ .

ශිරස්යඤ්ජලිමාධායකෛකේය්යානන්දවර්ධනඃ .

බභාෂේභරතෝජ්යේෂ්ඨංරාමංසත්යපරාක්රමම් .. 1 ..

පූජිතාමාමිකාමාතාදත්තංරාජ්යමිදම්මම .

තද්දදාමිපුනස්තුභ්යංයථාත්වමදදාමම .. 2 ..

ධුරමේකාකිනාන්යස්තාංවෘෂභේණබලීයසා .

කිශෝරවද්ගුරුම්භාරං න වෝඪුමහමුත්සහේ .. 3 ..

වාරිවේගේනමහතාභින්නස්සේතුරිවක්ෂරන් .

දුර්බන්ධනමිදම්මන්යේරාජ්යච්ඡ්රිදමසම්වෘතම් .. 4 ..

ගතිඞ්ඛරෛවාශ්වස්යහංසස්යේව ච වායසඃ .

නාන්වේතුමුත්සහේරාම තවමාර්ගමරින්දම .. 5 ..

යථාචාරෝපිතෝවෘක්ෂෝජාතශ්චාර්න්න්තිවේශනේ .

මහාංශ්චසුදුරාරෝහෝමහාස්කන්දඃප්රශාඛවාන් .. 6 ..

ශීර්යේතපුෂ්පිතෝභූත්වා න ඵලානිප්රදර්ශයන් .

තස්යනානුභවේදර්ථංයස්යහේතෝස්සරෝපිතඃ .. 7 ..

ඒෂෝපමාමහාබාහෝත්වමර්ථංවේත්තුමර්හසි .

යද්යස්මාන්මනුජේන්ද්රත්වම්භර්තාභෘත්යාන්නශාධිහි .. 8 ..

ජගදද්යාභිෂික්තන්ත්වාමනුපශ්යතුරාඝව .

ප්රතපන්තමිවාදිත්යම්මධ්යාහ්නේදීප්තතේජසම් .. 9 ..

තූර්යසඞ්ඝාන්තිර්ඝෝෂෛඃකාඤ්චීනූපුරනිඃස්වනෛඃ .

මධුරෛර්ගීතශබ්දෛශ්චප්රතිබුධ්යස්වශේෂ්ව ච .. 10 ..

යාවදාවර්තතේචක්රංයාවතී ච වසුන්ධරා .

තාවත්ත්වමිහලෝකස්යස්වාමිත්වමනුවර්තය .. 11 ..

භරතස්යවච්ශ්රුත්වාරාමඃපරපුරඤ්ජයඃ .

තථේතිප්රතිජග්රාහනිෂසාදාසනේශුභේ .. 12 ..

තතශ්ශත්රුඝ්නවචනාන්නිපුණාඃශ්මශ්රුවර්ධනාඃ .

සුඛහස්තාඃසුශීඝ්රාශ්චරාඝවම්පර්යවාරයන් .. 13 ..

පූර්වන්තුභරතේස්නාතේලක්ෂ්මණේ ච මහාබලේ .

සුග්රීවේවානරේන්ද්රේ ච රාක්ෂසේන්ද්රේවිභීෂණේ .. 14 ..

විශෝධිතජටස්ස්නාතශ්චිත්රමාල්යානුලේපනඃ .

මහාර්හවසනෝපේතස්තස්ථෞතත්රශ්රියාජ්වලන් .. 15 ..

ප්රතිකර්ම ච රාමස්යකාරයාමාසවීර්යවාන .

ලක්ෂ්මණස්ය ච ලක්ෂ්මීවානික්ෂ්වාකුකුලවර්ධනඃ .. 16 ..

ප්රතිකර්මචසීතායාස්සර්වාදශරථස්ත්රියඃ .

ආත්මනෛවතදාචක්රුර්මනස්වින්යෝමනෝහරම් .. 17 ..

තතෝවානරපත්නීනාංසර්වාසාමේවශෝභනම් .

චකාරයත්නාත්කෞසල්යාප්රහෘෂ්ටාපුත්රවත්සලා .. 18 ..

තතඃ ශ්ශත්රුඝ්නවචනාත්සුමන්ත්රෝනාමසාරථිඃ .

යෝජයිත්වාභිචක්රාමරථංසර්වාඞ්ගශෝභනම් .. 19 ..

අර්කමණ්ඩලසඞ්කාශන්දිව්යන්දෘෂ්ටවාරථංස්ථිතම් .

ආරුරෝහමහාබාහූරාමඃපරපුරංඤ්ජයඃ .. 20 ..

සුග්රීවෝහනුමාංශ්චෛවමහේන්ද්රසදෘශද්යුතී .

ස්නාතෞදිව්යනිභෛර්වස්ත්රෛර්ජග්මතුශ්ශුභකුණ්ඩලෞ .. 21 ..

සර්වාභරණජුෂ්ටාශ්චයුයුස්තශ්ශුභකුණ්ඩලාඃ .

සුග්රීවපත්නයඃසීතා ච ද්රෂ්ටුන්නගරමුත්සුකාඃ .. 22 ..

අයෝධ්යායාන්තුසචිවාරාජ්ඤෝදශරථස්ය ච .

පුරෝහිතම්පුරස්කෘත්යමන්ත්රයාමාසුරර්ථවත් .. 23 ..

අශෝකෝවිජයශ්චෛවසිද්ධාර්ථශ්චසමාහිතාඃ .

මන්ත්රයන්රාමවෘධ්යර්ථම්බුධ්යර්ථන්නගරස්ය ච .. 24 ..

සර්වමේවාභිෂේකාර්ථඤ්ජයාර්හස්යමහාත්මනඃ .

කර්තුමර්හථරාමස්යයද්යන්මඞ්ගලපූර්වකම් .. 25 ..

ඉතිතේමන්ත්රිණස්සර්වේසන්දිශ්ය ච පුරෝහිතම් .

නගරාන්නිර්යයුස්තූර්ණංරාමදර්ශනබුද්ධයඃ .. 26 ..

හරියුක්තංසහස්රාක්ෂෝරථමින්ද්රෛවානඝඃ .

ප්රයයෞරථමාස්ථායරාමෝනගරමුත්තමම් .. 27 ..

ජග්රාහභරතෝරමශීන්ශත්රුඝ්නශ්චත්රමාදදේ .

ලක්ෂ්මණෝව්යජනන්තස්යමූර්ධ්නිසම්පර්යවීජයත් .. 28 ..

ශ්වේතං ච වාලව්යජනඤ්ජගෘහේපරිතස්ස්ථිතඃ .

අපරඤ්චන්ද්රසඞ්කාශංරාක්ෂසේන්ද්රෝවිභීෂණඃ .. 29 ..

ඍෂිසඞ්ඝෛස්තදාකාශේදේවෛශ්චසමරුද්ගණෛඃ .

ස්තූයමාස්යරාමස්යශුශ්රුවමධුරධ්වනිඃ .. 30 ..

තතඃශත්රුඤ්ජයන්නාමකුඤ්ජරම්පර්වතෝපමම් .

ආරුරෝහමහාතේජාස්සුග්රීවඃප්ලවගර්ෂභඃ .. 31 ..

නවනාගසහස්රාණියයුරාස්ථායවානරාඃ .

මානුෂංවිග්රහඞ්කෘත්වාසර්වාභරණභූෂිතාඃ .. 32 ..

ශඞ්ඛශබ්දප්රණාදෛශ්චදුන්දුභීනාං ච නිස්ස්වනෛඃ .

ප්රයයෞපුරුෂව්යාඝ්රස්තාම්පුරීංහර්ම්යමාලිනීම් .. 33 ..

දදෘශුස්තේසමායාන්තංරාඝවංසපුරස්සරම් .

විරාජමානංවපුෂාරථේනාතිරථන්තදා .. 34 ..

තේවර්ථයිත්වාකාකුත්ස්ථංරාමේණප්රතිනන්දිතාඃ .

අනුජග්මුර්මහාත්මානම්භ්රාතෘභිඃපරිවාරිතම් .. 35 ..

අමාත්යෛර්බ්රාහ්මණෛශ්චෛවතථාප්රකෘතිභිර්වවෘතඃ .

ශ්රියාවිරුරුචේරාමෝනක්ෂත්රරිවචන්ද්රමාඃ .. 36 ..

ස පුරෝගාමිභිස්තූර්යෛස්තාලස්වස්තිකපාණිභිඃ .

ප්රව්යාහරද්භිර්මුදිතෛර්මඞ්ගලානිවෘතෝයයෞ .. 37 ..

අක්ෂතඤ්ජාතරූපං ච ගාවඃකන්යාස්සහද්විජාඃ .

නරාමෝදකහස්තාශ්චරාමස්යපුරතෝයයුඃ .. 38 ..

සඛ්යං ච රාමස්සුග්රීවේප්රභාවඤ්චානිලාත්මජේ .

වානරාණාං ච තත්කර්මහ්යාචචක්ෂේ(අ)(අ)ථමන්ත්රිණාම් .. 39 ..

ශ්රුත්වා ච විස්මයඤ්ජග්මුරයෝධ්යාපුරවාසිනඃ .

වානරාණාං ච තතකර්මරාක්ෂසානාං ච තද්බලම් .. 40 ..

විභීෂණස්යසම්යෝගමාචචක්ෂේ(අ)ථමන්ත්රිණාම් .

ද්යුතිමානේතදාඛ්යායරාමෝවානරසම්යුතඃ .. 41 ..

හෘෂ්ටපුෂ්ටජනාකීර්ණමයෝධ්යාම්ප්රවිවේශසඃ .

තතෝහ්යභ්යුච්ඡ්රයන්පෞරාඃපතාකාශ්චගෘහේගෘහේ .. 42 ..

ඓක්ෂ්වාකුධ්යුෂිතංරම්යමාසසාදපිතුර්ගෘහම් .

අථාබ්රවීද්රාජපුත්රෝභරතන්ධර්මිණාංවරම් .. 43 ..

අර්ධෝපහිතයාවාචාමධුරංරඝුනන්දනඃ .

පිතුර්භවනමාසාද්යප්රවිශ්ය ච මහාත්මනඃ .. 44 ..

කෞසල්යාං ච සුමිත්රාං ච කෛකේයීමභිවාද්ය ච .

යච්ඡමද්භවනංශ්රේෂ්ඨංසාශෝකවනිකම්මහත් .. 45 ..

මුක්තාවෛදූර්යසඞ්කීර්ණංසුග්රීවායනිවේදය .

තස්යතද්වචනංශ්රුත්වාභරතස්සත්යවික්රමඃ .. 46 ..

හස්තේගෘහීත්වාසුග්රීවම්ප්රවිවේශතමාලයම් .

තතඃ ස්ස්සෛලප්රදීපාංශ්චපර්යඞ්කාස්තරණානි ච .. 47 ..

ගෘහීත්වාවිවිශුඃක්ෂිප්රංශත්රුඝ්නේප්රචෝදිතාඃ .

උවාච ච මහාතේජාස්සුග්රීවංරාඝවානුජඃ .. 48 ..

අභිෂේකායරාමස්යදූතානාජ්ඤාපයප්රභෝ .

සෞවර්ණාන්වානරේන්ද්රාණාඤ්චතුර්ණාඤ්චතුරෝඝටාන් .. 49 ..

දදෞක්ෂිප්රංසසුග්රීවස්සර්වරත්නවිභූෂිතාන් .

යථාප්රත්යූෂසමයේචතුර්ණාංසාගරාම්බසාම් .. 50 ..

පූර්ණඝටෛඃප්රතීක්ෂධ්වන්තථාකුරුතවානරාඃ .

ඒවමුක්තාමහාත්මානෝවානරාවාරණෝපමාඃ .. 51 ..

උත්පේතුර්ගගනංශීඝ්රඞ්ගරුඩාඉවශීඝ්රගාඃ .

ජාම්බවාංශ්චහනූමාංශ්චවේගදර්ශී ච වානරඃ .. 52 ..

ඍෂභශ්චෛවකලශාන්ජලපූර්ණානථානයන් .

නදීශතානාම්පඤ්චානාඤ්ජලඞ්කුම්භෛරුපාහරන් .. 53 ..

පූර්වාත්සමුද්රාත්කලශඤ්ජලපූර්ණමථානයත් .

සුෂේණස්සත්ත්වසම්පන්නස්සර්වරත්නවිභූෂිතම් .. 54 ..

ඍෂභෝදක්ෂිණාත්තූර්ණංසමුද්රාජ්ජලමානයත් .

රක්තචන්දනශාඛාභිස්සම්වෘතඞ්කාඤ්චනඞ්ඝටම් .. 55 ..

ගවයඃපශ්චිමාත්තෝයමාජහාරමහාර්ණවාත් .

රත්නකුම්භේනමහතාශීතම්මාරුතවික්රමඃ .. 56 ..

උත්තරාච්චජලංශීඝ්රඞ්ගරුඩානිලවික්රමඃ .

ආජහාර ස ධර්මාත්මානලඃසර්වගුණාන්විතඃ .. 57 ..

තතස්තෛර්වානරශ්රේෂ්ඨෛරානීතම්ප්රේක්ෂ්යතජ්ජලම් .

අභිෂේකායරාමස්යශත්රුඝ්නස්සචිවෛස්සහ .. 58 ..

පුරෝහිතායශ්රේෂ්ඨායසුහෘද්භ්යශ්චන්යවේදයත් .

තතස්සප්රයතෝවෘද්ධෝවසිෂ්ඨෝබ්රාහ්මණෛඃසහ .. 59 ..

රාමංරත්නමයේපීඨේසසීතංසන්නයවේශයත් .

වසිෂ්ඨෝවාමදේවශ්චජාබාලිරථකාශ්යපඃ .. 60 ..

කාත්යායනෝසුයජ්ඤශ්චගෞතමෝවිජයස්තථා .

අභ්යෂිඤ්චන්නරව්යාඝ්රම්ප්රසන්නේනසුගන්ධිනා .. 61 ..

සලිලේනසහස්රාක්ෂංවසවෝවාසවංයථා .

ඍග්භිර්භ්රාහ්මණෛඃපූර්වඞ්කන්යාභිර්මන්ත්රිභිස්තථා .. 62 ..

යෝථෞශ්චෛවාභ්යෂිඤ්චංස්තේසම්ප්රහෘෂ්ටාස්සනෛගමෛඃ .

සර්වෞෂධීනසෛශ්චාපිදෛවතෛර්නභසිස්ථිතෛඃ .. 63 ..

චතුර්භිර්ලෝකපාලෛශ්චසර්වෛර්දේවෛශ්චසඞ්ගතෛඃ .

බ්රහ්මණානිර්මිතම්පූර්වඞ්කිරීටංරත්නශෝභිතම් .. 64 ..

අභිෂික්තඃපුරායේවමනුස්තන්දීප්තතේජසම් .

තස්යාන්වවායේරාජානඃක්රමාද්යේනාභිෂේචිතාඃ .. 65 ..

සභායාංහේමක්ලුප්තායාංශෝභිතායාම්මහාධනෛඃ .

රත්නෛර්නානාවිධෛශ්චවචිත්රිතායාංසුශෝභනෛඃ .. 66 ..

නානාරත්නමයේපීඨේකල්පයිත්වායථාවිධි .

කිරීටේනතතඃපශ්චාද්වසිෂ්ඨේනමහාත්මනා .. 67 ..

ඍත්විගිමභගිර්භූෂණෛශ්චෛවසමයෝක්ෂ්යතරාඝවඃ .

ඡත්රන්තස්ය ච ජග්රාහශත්රඝ්නඃපාණ්ඩුරංශුභම් .. 68 ..

ශ්වේතං ච වාලව්යජනංසුග්රීවෝවානරේශ්වරඃ .

අපරඤ්චන්ද්රසඞ්කාශංරාක්ෂසේන්ද්රෝවිභීෂණඃ .. 69 ..

මාලාඤ්ජ්වලන්තීංවපුෂාකාඤ්චනීංශතපුෂ්කරාම් .

රාඝවායදදෞවායුර්වාසවේනප්රචෝදිතඃ .. 70 ..

සර්වරත්නසමායුක්තම්මණිභිශ්චවිභූෂිතම් .

මුක්තාහාරන්නරේන්ද්රායදදෞශක්රප්රචෝදිතඃ .. 71 ..

ප්රජගුර්ධේවගන්ධර්වානනෘතුශ්චාප්සරෝගණාඃ .

අභිෂේකේතදර්හස්යතදාරාමස්යධීමතඃ .. 72 ..

භූමිඃසස්යවතීචෛවඵලවන්තශ්චපාදපාඃ .

ගන්ධවන්ති ච පුෂ්පාණිබභූවූරාඝවෝත්සවේ .. 73 ..

සහස්රශතමශ්වානාන්ධේනූනාං ච ගවාන්තථා .

දදෞශතවෘෂාන්පූර්වන්ද්විජේභ්යෝමනුජර්ෂභඃ .. 74 ..

ත්රිංශත්කෝටීර්හිරණ්යස්යබ්රාහ්මණේභ්යෝදදෞපුනඃ .

නානාභරණවස්ත්රාණිමහාර්හාණි ච රාඝවඃ .. 75 ..

අර්කරශ්මිප්රතීකාශාඞ්කාඤ්චනීම්මණිවිග්රහාම් .

සුග්රීවායස්රජන්දිව්යාම්ප්රායච්ඡන්මනුජාධිපඃ .. 76 ..

වෛදූර්යමයචිත්රේ ච මණිරත්නවිභූෂිතේ .

වාලිපුත්රායධෘතිමානඞ්ගදායාඞ්ගදේදදෞ .. 77 ..

මණිප්රවරජුෂ්ටන්තුමුක්තාහාරමනුත්තමම් .

සීතායෛප්රදදෞරාමශ්චන්ද්රරශ්මිසමප්රභම් .. 78 ..

අරජේවාසසීදිව්යේශුභාන්යාභරණානි ච .

අවේක්ෂමාණාවෛදේහීප්රදදෞවායුසූනවේ .. 79 ..

අවමුච්යාත්මනඃකණ්ඨාද්දාරඤ්ජනකනන්දිනී .

අවෛක්ෂතහරීන්සර්වාන්භර්තාරං ච මුහුර්මුහුඃ .. 80 ..

තාමිඞ්ගිතජ්ඤස්සම්ප්රේක්ෂ්ය බභාෂේ ජනකාත්මජාම් .

ප්රදේහිසුභගේහාරංයස්යතුෂ්ටාසිභාමිනි .. 81 ..

තේජෝධෘතිර්යශෝදාක්ෂ්යංසාමර්ථ්යංවිනයෝනයඃ .

පෞරුෂංවික්රමෝබුද්ධිර්යස්මින්නේතානිසර්වදා .. 82 ..

දදෞසාවායුපුත්රායතංහාරමසිතේක්ෂණා .

හනූමාංස්තේනහාරේණශුශුභේවානරර්ෂභඃ .. 83 ..

චන්රාංශුචයගෞරේණශ්වේතාභ්රේණයථාචලඃ .

තෝද්විවිදමෛන්ධාභ්යාන්නීලාය ච පරන්තපඃ සර්වේවානරවෘද්ධාශ්චයේචාන්යේවානරෝත්තමාඃ .. 84 ..

වාසෝභිර්භූෂණෛශ්චෛවයථාර්හම්ප්රතිපූජිතාඃ .

සර්වාන්කාමගුණාවනීක්ෂ්යප්රදදෞවසුධාධිපඃ .. 85 ..

විභීෂණෝ(අ)ථසුග්රීවෝහනුමාන්ජාම්බවාංස්තථා .. 86 ..

සර්වේවානරමුඛ්යාශ්චරාමේණාක්ලිෂ්ටකර්මණා .

යථාර්හම්පූජිතාඃසර්වේකාමෛරත්නෛශ්චපුෂ්කලෛඃ .. 87 ..

ප්රහෘෂ්ටමානසඃසර්වේජග්මුරේවයථාගතම් .

දෘෂ්ට්වාසර්වේමහාත්මානස්තතස්තේවානරර්ෂභාඃ .. 88 ..

විසෘෂ්ටාඃපාර්ථිවේන්ද්රේණකිෂ්කින්ධාංසමුපාගමන් .

සුග්රීවෝවානරශ්රේෂ්ඨෝ දෘෂ්ටවාරාමභිෂේචනම් .. 89 ..

පූජිතශ්චෛවරාමේයකිෂ්කින්ධාම්ප්රාවිශත්පුරීම් .

විභීෂණෝ(අ)පිධර්මාත්මාසහතෛර්නෛරෘතර්ෂභෛඃ .. 90 ..

ලබ්ධ්වාකුලධනංරාජාලඞ්කාම්ප්රායාන් මහායශාඃ .

සරාජ්යමඛිලංශාසන්නිහතාරිර්මහායශාඃ .. 91 ..

රාඝවඃපරමෝදාරශ්ශශාසපරයාමුදා .

උවාචලක්ෂ්මණංරාමෝධර්මජ්ඤන්ධර්මවත්සලඃ .. 92 ..

ආතිෂ්ඨධර්මජ්ඤ මයාසහේමාඞ්ගාම්පූර්වරාජාධ්යුෂිතාම්බලේන .

තුල්යම්මයාත්වම්පිතෘභිර්ධෘතායාතාංයෞවරාජ්යේධුරමුද්වහස්ව .. 93 ..

සර්වාත්මනාපර්යනුනීයමානෝයදා න සෞමිත්රිරුපෛතියෝගම් .

නියුජ්යමානෝ(අ)පි ච යෞවරාජ්යේතතෝ(අ)භ්යෂිඤ්චද්භරතම්මහාත්මා .. 94 ..

පෞණ්ඩරීකාශ්වමේධාභ්යාංවාජපේයේනචාසකෘත් .

අන්යෛශ්චවිවිධෛර්යජ්ඤෛරයජත්පාර්ථිවාත්මජඃ .. 95 ..

රාජ්යන්දශසහස්රාණිප්රාප්යවර්ෂාණිරාඝවඃ .

ශතාශ්වමේධානාජහ්රේසදශ්වාන් භූරිදක්ෂිණාන් .. 96 ..

ආජානුලම්බිබාහුස්සමහාවක්ෂාඃප්රතාපවාන් .

ලක්ෂ්මණානුචරෝරාමඃශශාසපෘථිවීමිමාම් .. 97 ..

රාඝවශ්චාපිධර්මාත්මාප්රාප්යරාජ්යමනුත්තමම් .

ඊජේබහුවිධෛර්යජ්ඤෛසසුතභ්රාතෘබාන්ධවඃ .. 98 ..

ස පර්යදේවන්විධවා න ච ව්යාලකෘතම්භයම් .

න ව්යාධිජම්භයඤ්චාසීද්රාමේරාජ්යම්ප්රශාසති .. 99 ..

නිර්දස්යුරභවල්ලෝකෝනානර්ථඞ්කශ්චිදස්පෘශත් .

න ච ස්මවෘද්ධාබාලානාම්ප්රේතකාර්යාණිකුර්වතේ .. 100 ..

සර්වම්මුදිතමේවාසීත්සර්වෝධර්මපරෝ(අ)භවත් .

රාමමේවානුපශ්යන්තෝනාභ්යහිංසන් පරස්පරම් .. 101 ..

ආසන්වර්ෂසහස්රාණිතථාපුත්රසහස්රිණඃ .

නිරාමයාවිශෝකාශ්චරාමේරාජ්යම්ප්රශාසති .. 102 ..

රාමෝරාමෝරාමඃ ඉතිප්රජානාමභවන්කථාඃ .

රාමභූතඤ්ජගදභූද්රාමේරාජ්යම්ප්රශාසති .. 103 ..

නිත්යපුෂ්පානිත්යඵලාන්තරවස්තත්රනිර්ව්රණාඃ .

කාමවර්ෂී ච පර්ජන්යස්සුඛස්පර්ශශ්චමාරුතඃ .. 104 ..

බ්රාහ්මණාඃක්ෂත්රියාවෛශ්යාශ්ශූද්රාලෝභවිවර්ජිතාඃ .

ස්වකර්මසුප්රවර්තන්තේතුෂ්ටාස්ස්වෛරේවකර්මභිඃ .. 105 ..

ආසන්ප්රජාධර්මපරාරාමේශාසතිනානෘතාඃ .

සර්වේලක්ෂණසම්පන්නාස්සර්වේධර්මපරායණාඃ .. 106 ..

දශවර්ෂසහස්රාණිදශවර්ෂශතානි ච භ්රාතෘභිඃ සහිතඃශ්රීමානරාමෝරාජ්යමකාරයත් .

ධන්යංයශස්යමායුෂ්යංරාජ්ඤාං ච වියාවහම් .. 107 ..

ආදිකාව්යමිදඤ්චාර්ෂම්පුරාවාල්මීකිනාකෘතම් .

පඨේධ්යඃශෘණුයාල්ලෝකේනරඃපාපාත්ප්රමුච්යතේ .. 108 ..

පුත්රකාමශ්චපුත්රාන්වෛධනකාමෝධනානි ච .

ලභතේමනුජෝලෝකේශ්රුත්වාරාමාභිෂේචනම් .. 109 ..

මහීංවිජයතේරාජාරිපූංශ්චාප්යධිතිෂ්ඨති .

රාඝවේණයථාමාතාසුමිත්රාලක්ෂ්මණේන ච .. 110 ..

භරතේන ච කෛකේයීජීවපුත්රාස්තථාස්ත්රියඃ .

භවිෂ්යන්තිසදානන්දාඃපුත්රපෞත්රසමන්විතාඃ .. 111 ..

ශ්රුත්වාරාමායණමිදන්දීර්ඝමායුශ්චවින්දති .

රාමස්යවිජයඤ්චෛවසර්වමක්ලිෂ්ටකර්මණඃ .. 112 ..

ශෘණෝති ය ඉදඞ්කාව්යම්පුරාවාල්මීකිනාකෘතම් .

ශ්රද්ධධානෝජිතක්රෝධෝදුර්ගාණ්යතිතරත්යසෞ .. 113 ..

සමාගම්යප්රවාසාන්තේරමන්තේසහබාන්ධවෛඃ .

ශෘණ්වන්ති ය ඉදඞ්කාව්යම්පුරාවාල්මීකිනාකෘතම් .. 114 ..

තේප්රාර්ථිතාන්වරාන්සර්වාන්ප්රාප්නුවන්තීහරාඝවාත් .

ශ්රවණේනසුරාස්සර්වේප්රීයන්තේසම්ප්රශෘණ්වතාම් .. 115 ..

විනායකාශ්චශාම්යන්තිගෘහේතිෂ්ඨන්තියස්යවෛ .

විජයේතමහීංරාජාප්රවාසීස්වස්තිමාන්භවේත් .. 116 ..

ස්ත්රියෝරජස්වලාශ්රුත්වාපුත්රාන්සූයුරනුත්තමාන් .

පූජයංශ්චපඨංශ්චෛවමිතිහාසම්පුරාතනම් .. 117 ..

සර්වපාපෛඃප්රමුච්යේතදීර්ඝමායුරවාප්නුයාත් .

ප්රණම්යශිරසානිත්යංශ්රෝතව්යඞ්ක්ෂත්රියෛර්ද්විජාත් .. 118 ..

ඓශ්වර්යම්පුත්රලාභාශ්චභවිෂ්යති න සංශයඃ .

රාමායණමිදඞ්කෘත්ස්නංශෘණ්වතඃපඨතස්සදා .. 119 ..

ප්රීයතේසතතංරාමස්සහිවිෂ්ණුස්සනාතනඃ .

ආදිදේවෝමහාබාහුර්හරින්නාරායණඃප්රභුඃ .. 120 ..

සාක්ෂාද්රාමෝරඝුශ්රේෂ්ඨශ්ශේෂෝලක්ෂ්මණෞච්යතේ .

ඒවමේතත්පුරාවෘත්තමාඛ්යානම්භද්රමස්තුවඃ .. 121 ..

ප්රව්යාහරතවිස්රබ්ධම්බලංවිෂ්ණෝඃප්රවර්ථතාම් .

දේවාශ්චසර්වේතුෂ්යන්තිග්රහණාච්ඡ්රවණාත්තථා .. 122 ..

රාමායණස්යශ්රවණේතුෂ්යන්තිපිතස්සදා .

භක්ත්යාරාමස්යයේචේමාංසංසිතාමෘෂිණාකෘතාම් .. 123 ..

යේලිඛන්තී හ ච නරාස්තේෂාංවාසස්ත්රිවිෂ්ටපේ .

කුටුම්බවෘද්ධින්ධනධාන්යවෘද්ධිංස්ත්රියශ්චමුඛ්යාස්සුඛමුත්තමං ච .

ශ්රුත්වාශුභඞ්කාව්යමිදම්මහාර්ථම්ප්රාප්නෝතිසර්වාම්භුවිචාර්ථසිද්ධම් .. 124 ..

ආයුෂ්යමාරෝග්යකරංයශස්යංසෞභ්රාතෘකම්බුද්ධිකරංශුභං ච .

ශ්රෝතව්යමේතන්නියමේනසද්භිරාඛ්යානමෝජස්කරමෘද්ධිකාමෛඃ .. 125 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ඒකත්රිංශදධිකශතතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekatriṃśadadhikaśatatamassargaḥ |

śirasyañjalimādhāyakaikeyyānandavardhanaḥ |

babhāṣebharatojyeṣṭhaṃrāmaṃsatyaparākramam || 1 ||

pūjitāmāmikāmātādattaṃrājyamidammama |

taddadāmipunastubhyaṃyathātvamadadāmama || 2 ||

dhuramekākinānyastāṃvṛṣabheṇabalīyasā |

kiśoravadgurumbhāraṃ na voḍhumahamutsahe || 3 ||

vārivegenamahatābhinnasseturivakṣaran |

durbandhanamidammanyerājyacchridamasamvṛtam || 4 ||

gatiṅkharaivāśvasyahaṃsasyeva ca vāyasaḥ |

nānvetumutsaherāma tavamārgamarindama || 5 ||

yathācāropitovṛkṣojātaścārnntiveśane |

mahāṃścasudurārohomahāskandaḥpraśākhavān || 6 ||

śīryetapuṣpitobhūtvā na phalānipradarśayan |

tasyanānubhavedarthaṃyasyahetossaropitaḥ || 7 ||

eṣopamāmahābāhotvamarthaṃvettumarhasi |

yadyasmānmanujendratvambhartābhṛtyānnaśādhihi || 8 ||

jagadadyābhiṣiktantvāmanupaśyaturāghava |

pratapantamivādityammadhyāhnedīptatejasam || 9 ||

tūryasaṅghāntirghoṣaiḥkāñcīnūpuraniḥsvanaiḥ |

madhurairgītaśabdaiścapratibudhyasvaśeṣva ca || 10 ||

yāvadāvartatecakraṃyāvatī ca vasundharā |

tāvattvamihalokasyasvāmitvamanuvartaya || 11 ||

bharatasyavacśrutvārāmaḥparapurañjayaḥ |

tathetipratijagrāhaniṣasādāsaneśubhe || 12 ||

tataśśatrughnavacanānnipuṇāḥśmaśruvardhanāḥ |

sukhahastāḥsuśīghrāścarāghavamparyavārayan || 13 ||

pūrvantubharatesnātelakṣmaṇe ca mahābale |

sugrīvevānarendre ca rākṣasendrevibhīṣaṇe || 14 ||

viśodhitajaṭassnātaścitramālyānulepanaḥ |

mahārhavasanopetastasthautatraśriyājvalan || 15 ||

pratikarma ca rāmasyakārayāmāsavīryavāna |

lakṣmaṇasya ca lakṣmīvānikṣvākukulavardhanaḥ || 16 ||

pratikarmacasītāyāssarvādaśarathastriyaḥ |

ātmanaivatadācakrurmanasvinyomanoharam || 17 ||

tatovānarapatnīnāṃsarvāsāmevaśobhanam |

cakārayatnātkausalyāprahṛṣṭāputravatsalā || 18 ||

tataḥ śśatrughnavacanātsumantronāmasārathiḥ |

yojayitvābhicakrāmarathaṃsarvāṅgaśobhanam || 19 ||

arkamaṇḍalasaṅkāśandivyandṛṣṭavārathaṃsthitam |

ārurohamahābāhūrāmaḥparapuraṃñjayaḥ || 20 ||

sugrīvohanumāṃścaivamahendrasadṛśadyutī |

snātaudivyanibhairvastrairjagmatuśśubhakuṇḍalau || 21 ||

sarvābharaṇajuṣṭāścayuyustaśśubhakuṇḍalāḥ |

sugrīvapatnayaḥsītā ca draṣṭunnagaramutsukāḥ || 22 ||

ayodhyāyāntusacivārājñodaśarathasya ca |

purohitampuraskṛtyamantrayāmāsurarthavat || 23 ||

aśokovijayaścaivasiddhārthaścasamāhitāḥ |

mantrayanrāmavṛdhyarthambudhyarthannagarasya ca || 24 ||

sarvamevābhiṣekārthañjayārhasyamahātmanaḥ |

kartumarhatharāmasyayadyanmaṅgalapūrvakam || 25 ||

ititemantriṇassarvesandiśya ca purohitam |

nagarānniryayustūrṇaṃrāmadarśanabuddhayaḥ || 26 ||

hariyuktaṃsahasrākṣorathamindraivānaghaḥ |

prayayaurathamāsthāyarāmonagaramuttamam || 27 ||

jagrāhabharatoramaśīnśatrughnaścatramādade |

lakṣmaṇovyajanantasyamūrdhnisamparyavījayat || 28 ||

śvetaṃ ca vālavyajanañjagṛheparitassthitaḥ |

aparañcandrasaṅkāśaṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 29 ||

ṛṣisaṅghaistadākāśedevaiścasamarudgaṇaiḥ |

stūyamāsyarāmasyaśuśruvamadhuradhvaniḥ || 30 ||

tataḥśatruñjayannāmakuñjaramparvatopamam |

ārurohamahātejāssugrīvaḥplavagarṣabhaḥ || 31 ||

navanāgasahasrāṇiyayurāsthāyavānarāḥ |

mānuṣaṃvigrahaṅkṛtvāsarvābharaṇabhūṣitāḥ || 32 ||

śaṅkhaśabdapraṇādaiścadundubhīnāṃ ca nissvanaiḥ |

prayayaupuruṣavyāghrastāmpurīṃharmyamālinīm || 33 ||

dadṛśustesamāyāntaṃrāghavaṃsapurassaram |

virājamānaṃvapuṣārathenātirathantadā || 34 ||

tevarthayitvākākutsthaṃrāmeṇapratinanditāḥ |

anujagmurmahātmānambhrātṛbhiḥparivāritam || 35 ||

amātyairbrāhmaṇaiścaivatathāprakṛtibhirvavṛtaḥ |

śriyāvirurucerāmonakṣatrarivacandramāḥ || 36 ||

sa purogāmibhistūryaistālasvastikapāṇibhiḥ |

pravyāharadbhirmuditairmaṅgalānivṛtoyayau || 37 ||

akṣatañjātarūpaṃ ca gāvaḥkanyāssahadvijāḥ |

narāmodakahastāścarāmasyapuratoyayuḥ || 38 ||

sakhyaṃ ca rāmassugrīveprabhāvañcānilātmaje |

vānarāṇāṃ ca tatkarmahyācacakṣe''thamantriṇām || 39 ||

śrutvā ca vismayañjagmurayodhyāpuravāsinaḥ |

vānarāṇāṃ ca tatakarmarākṣasānāṃ ca tadbalam || 40 ||

vibhīṣaṇasyasamyogamācacakṣe'thamantriṇām |

dyutimānetadākhyāyarāmovānarasamyutaḥ || 41 ||

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇamayodhyāmpraviveśasaḥ |

tatohyabhyucchrayanpaurāḥpatākāścagṛhegṛhe || 42 ||

aikṣvākudhyuṣitaṃramyamāsasādapiturgṛham |

athābravīdrājaputrobharatandharmiṇāṃvaram || 43 ||

ardhopahitayāvācāmadhuraṃraghunandanaḥ |

piturbhavanamāsādyapraviśya ca mahātmanaḥ || 44 ||

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīmabhivādya ca |

yacchamadbhavanaṃśreṣṭhaṃsāśokavanikammahat || 45 ||

muktāvaidūryasaṅkīrṇaṃsugrīvāyanivedaya |

tasyatadvacanaṃśrutvābharatassatyavikramaḥ || 46 ||

hastegṛhītvāsugrīvampraviveśatamālayam |

tataḥ sssailapradīpāṃścaparyaṅkāstaraṇāni ca || 47 ||

gṛhītvāviviśuḥkṣipraṃśatrughnepracoditāḥ |

uvāca ca mahātejāssugrīvaṃrāghavānujaḥ || 48 ||

abhiṣekāyarāmasyadūtānājñāpayaprabho |

sauvarṇānvānarendrāṇāñcaturṇāñcaturoghaṭān || 49 ||

dadaukṣipraṃsasugrīvassarvaratnavibhūṣitān |

yathāpratyūṣasamayecaturṇāṃsāgarāmbasām || 50 ||

pūrṇaghaṭaiḥpratīkṣadhvantathākurutavānarāḥ |

evamuktāmahātmānovānarāvāraṇopamāḥ || 51 ||

utpeturgaganaṃśīghraṅgaruḍāivaśīghragāḥ |

jāmbavāṃścahanūmāṃścavegadarśī ca vānaraḥ || 52 ||

ṛṣabhaścaivakalaśānjalapūrṇānathānayan |

nadīśatānāmpañcānāñjalaṅkumbhairupāharan || 53 ||

pūrvātsamudrātkalaśañjalapūrṇamathānayat |

suṣeṇassattvasampannassarvaratnavibhūṣitam || 54 ||

ṛṣabhodakṣiṇāttūrṇaṃsamudrājjalamānayat |

raktacandanaśākhābhissamvṛtaṅkāñcanaṅghaṭam || 55 ||

gavayaḥpaścimāttoyamājahāramahārṇavāt |

ratnakumbhenamahatāśītammārutavikramaḥ || 56 ||

uttarāccajalaṃśīghraṅgaruḍānilavikramaḥ |

ājahāra sa dharmātmānalaḥsarvaguṇānvitaḥ || 57 ||

tatastairvānaraśreṣṭhairānītamprekṣyatajjalam |

abhiṣekāyarāmasyaśatrughnassacivaissaha || 58 ||

purohitāyaśreṣṭhāyasuhṛdbhyaścanyavedayat |

tatassaprayatovṛddhovasiṣṭhobrāhmaṇaiḥsaha || 59 ||

rāmaṃratnamayepīṭhesasītaṃsannayaveśayat |

vasiṣṭhovāmadevaścajābālirathakāśyapaḥ || 60 ||

kātyāyanosuyajñaścagautamovijayastathā |

abhyaṣiñcannaravyāghramprasannenasugandhinā || 61 ||

salilenasahasrākṣaṃvasavovāsavaṃyathā |

ṛgbhirbhrāhmaṇaiḥpūrvaṅkanyābhirmantribhistathā || 62 ||

yothauścaivābhyaṣiñcaṃstesamprahṛṣṭāssanaigamaiḥ |

sarvauṣadhīnasaiścāpidaivatairnabhasisthitaiḥ || 63 ||

caturbhirlokapālaiścasarvairdevaiścasaṅgataiḥ |

brahmaṇānirmitampūrvaṅkirīṭaṃratnaśobhitam || 64 ||

abhiṣiktaḥpurāyevamanustandīptatejasam |

tasyānvavāyerājānaḥkramādyenābhiṣecitāḥ || 65 ||

sabhāyāṃhemakluptāyāṃśobhitāyāmmahādhanaiḥ |

ratnairnānāvidhaiścavacitritāyāṃsuśobhanaiḥ || 66 ||

nānāratnamayepīṭhekalpayitvāyathāvidhi |

kirīṭenatataḥpaścādvasiṣṭhenamahātmanā || 67 ||

ṛtvigimabhagirbhūṣaṇaiścaivasamayokṣyatarāghavaḥ |

chatrantasya ca jagrāhaśatraghnaḥpāṇḍuraṃśubham || 68 ||

śvetaṃ ca vālavyajanaṃsugrīvovānareśvaraḥ |

aparañcandrasaṅkāśaṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 69 ||

mālāñjvalantīṃvapuṣākāñcanīṃśatapuṣkarām |

rāghavāyadadauvāyurvāsavenapracoditaḥ || 70 ||

sarvaratnasamāyuktammaṇibhiścavibhūṣitam |

muktāhārannarendrāyadadauśakrapracoditaḥ || 71 ||

prajagurdhevagandharvānanṛtuścāpsarogaṇāḥ |

abhiṣeketadarhasyatadārāmasyadhīmataḥ || 72 ||

bhūmiḥsasyavatīcaivaphalavantaścapādapāḥ |

gandhavanti ca puṣpāṇibabhūvūrāghavotsave || 73 ||

sahasraśatamaśvānāndhenūnāṃ ca gavāntathā |

dadauśatavṛṣānpūrvandvijebhyomanujarṣabhaḥ || 74 ||

triṃśatkoṭīrhiraṇyasyabrāhmaṇebhyodadaupunaḥ |

nānābharaṇavastrāṇimahārhāṇi ca rāghavaḥ || 75 ||

arkaraśmipratīkāśāṅkāñcanīmmaṇivigrahām |

sugrīvāyasrajandivyāmprāyacchanmanujādhipaḥ || 76 ||

vaidūryamayacitre ca maṇiratnavibhūṣite |

vāliputrāyadhṛtimānaṅgadāyāṅgadedadau || 77 ||

maṇipravarajuṣṭantumuktāhāramanuttamam |

sītāyaipradadaurāmaścandraraśmisamaprabham || 78 ||

arajevāsasīdivyeśubhānyābharaṇāni ca |

avekṣamāṇāvaidehīpradadauvāyusūnave || 79 ||

avamucyātmanaḥkaṇṭhāddārañjanakanandinī |

avaikṣataharīnsarvānbhartāraṃ ca muhurmuhuḥ || 80 ||

tāmiṅgitajñassamprekṣya babhāṣe janakātmajām |

pradehisubhagehāraṃyasyatuṣṭāsibhāmini || 81 ||

tejodhṛtiryaśodākṣyaṃsāmarthyaṃvinayonayaḥ |

pauruṣaṃvikramobuddhiryasminnetānisarvadā || 82 ||

dadausāvāyuputrāyataṃhāramasitekṣaṇā |

hanūmāṃstenahāreṇaśuśubhevānararṣabhaḥ || 83 ||

canrāṃśucayagaureṇaśvetābhreṇayathācalaḥ |

todvividamaindhābhyānnīlāya ca parantapaḥ sarvevānaravṛddhāścayecānyevānarottamāḥ || 84 ||

vāsobhirbhūṣaṇaiścaivayathārhampratipūjitāḥ |

sarvānkāmaguṇāvanīkṣyapradadauvasudhādhipaḥ || 85 ||

vibhīṣaṇo'thasugrīvohanumānjāmbavāṃstathā || 86 ||

sarvevānaramukhyāścarāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

yathārhampūjitāḥsarvekāmairatnaiścapuṣkalaiḥ || 87 ||

prahṛṣṭamānasaḥsarvejagmurevayathāgatam |

dṛṣṭvāsarvemahātmānastatastevānararṣabhāḥ || 88 ||

visṛṣṭāḥpārthivendreṇakiṣkindhāṃsamupāgaman |

sugrīvovānaraśreṣṭho dṛṣṭavārāmabhiṣecanam || 89 ||

pūjitaścaivarāmeyakiṣkindhāmprāviśatpurīm |

vibhīṣaṇo'pidharmātmāsahatairnairṛtarṣabhaiḥ || 90 ||

labdhvākuladhanaṃrājālaṅkāmprāyān mahāyaśāḥ |

sarājyamakhilaṃśāsannihatārirmahāyaśāḥ || 91 ||

rāghavaḥparamodāraśśaśāsaparayāmudā |

uvācalakṣmaṇaṃrāmodharmajñandharmavatsalaḥ || 92 ||

ātiṣṭhadharmajña mayāsahemāṅgāmpūrvarājādhyuṣitāmbalena |

tulyammayātvampitṛbhirdhṛtāyātāṃyauvarājyedhuramudvahasva || 93 ||

sarvātmanāparyanunīyamānoyadā na saumitrirupaitiyogam |

niyujyamāno'pi ca yauvarājyetato'bhyaṣiñcadbharatammahātmā || 94 ||

pauṇḍarīkāśvamedhābhyāṃvājapeyenacāsakṛt |

anyaiścavividhairyajñairayajatpārthivātmajaḥ || 95 ||

rājyandaśasahasrāṇiprāpyavarṣāṇirāghavaḥ |

śatāśvamedhānājahresadaśvān bhūridakṣiṇān || 96 ||

ājānulambibāhussamahāvakṣāḥpratāpavān |

lakṣmaṇānucarorāmaḥśaśāsapṛthivīmimām || 97 ||

rāghavaścāpidharmātmāprāpyarājyamanuttamam |

ījebahuvidhairyajñaisasutabhrātṛbāndhavaḥ || 98 ||

sa paryadevanvidhavā na ca vyālakṛtambhayam |

na vyādhijambhayañcāsīdrāmerājyampraśāsati || 99 ||

nirdasyurabhavallokonānarthaṅkaścidaspṛśat |

na ca smavṛddhābālānāmpretakāryāṇikurvate || 100 ||

sarvammuditamevāsītsarvodharmaparo'bhavat |

rāmamevānupaśyantonābhyahiṃsan parasparam || 101 ||

āsanvarṣasahasrāṇitathāputrasahasriṇaḥ |

nirāmayāviśokāścarāmerājyampraśāsati || 102 ||

rāmorāmorāmaḥ itiprajānāmabhavankathāḥ |

rāmabhūtañjagadabhūdrāmerājyampraśāsati || 103 ||

nityapuṣpānityaphalāntaravastatranirvraṇāḥ |

kāmavarṣī ca parjanyassukhasparśaścamārutaḥ || 104 ||

brāhmaṇāḥkṣatriyāvaiśyāśśūdrālobhavivarjitāḥ |

svakarmasupravartantetuṣṭāssvairevakarmabhiḥ || 105 ||

āsanprajādharmaparārāmeśāsatinānṛtāḥ |

sarvelakṣaṇasampannāssarvedharmaparāyaṇāḥ || 106 ||

daśavarṣasahasrāṇidaśavarṣaśatāni ca bhrātṛbhiḥ sahitaḥśrīmānarāmorājyamakārayat |

dhanyaṃyaśasyamāyuṣyaṃrājñāṃ ca viyāvaham || 107 ||

ādikāvyamidañcārṣampurāvālmīkinākṛtam |

paṭhedhyaḥśṛṇuyāllokenaraḥpāpātpramucyate || 108 ||

putrakāmaścaputrānvaidhanakāmodhanāni ca |

labhatemanujolokeśrutvārāmābhiṣecanam || 109 ||

mahīṃvijayaterājāripūṃścāpyadhitiṣṭhati |

rāghaveṇayathāmātāsumitrālakṣmaṇena ca || 110 ||

bharatena ca kaikeyījīvaputrāstathāstriyaḥ |

bhaviṣyantisadānandāḥputrapautrasamanvitāḥ || 111 ||

śrutvārāmāyaṇamidandīrghamāyuścavindati |

rāmasyavijayañcaivasarvamakliṣṭakarmaṇaḥ || 112 ||

śṛṇoti ya idaṅkāvyampurāvālmīkinākṛtam |

śraddhadhānojitakrodhodurgāṇyatitaratyasau || 113 ||

samāgamyapravāsānteramantesahabāndhavaiḥ |

śṛṇvanti ya idaṅkāvyampurāvālmīkinākṛtam || 114 ||

teprārthitānvarānsarvānprāpnuvantīharāghavāt |

śravaṇenasurāssarveprīyantesampraśṛṇvatām || 115 ||

vināyakāścaśāmyantigṛhetiṣṭhantiyasyavai |

vijayetamahīṃrājāpravāsīsvastimānbhavet || 116 ||

striyorajasvalāśrutvāputrānsūyuranuttamān |

pūjayaṃścapaṭhaṃścaivamitihāsampurātanam || 117 ||

sarvapāpaiḥpramucyetadīrghamāyuravāpnuyāt |

praṇamyaśirasānityaṃśrotavyaṅkṣatriyairdvijāt || 118 ||

aiśvaryamputralābhāścabhaviṣyati na saṃśayaḥ |

rāmāyaṇamidaṅkṛtsnaṃśṛṇvataḥpaṭhatassadā || 119 ||

prīyatesatataṃrāmassahiviṣṇussanātanaḥ |

ādidevomahābāhurharinnārāyaṇaḥprabhuḥ || 120 ||

sākṣādrāmoraghuśreṣṭhaśśeṣolakṣmaṇaucyate |

evametatpurāvṛttamākhyānambhadramastuvaḥ || 121 ||

pravyāharatavisrabdhambalaṃviṣṇoḥpravarthatām |

devāścasarvetuṣyantigrahaṇācchravaṇāttathā || 122 ||

rāmāyaṇasyaśravaṇetuṣyantipitassadā |

bhaktyārāmasyayecemāṃsaṃsitāmṛṣiṇākṛtām || 123 ||

yelikhantī ha ca narāsteṣāṃvāsastriviṣṭape |

kuṭumbavṛddhindhanadhānyavṛddhiṃstriyaścamukhyāssukhamuttamaṃ ca |

śrutvāśubhaṅkāvyamidammahārthamprāpnotisarvāmbhuvicārthasiddham || 124 ||

āyuṣyamārogyakaraṃyaśasyaṃsaubhrātṛkambuddhikaraṃśubhaṃ ca |

śrotavyametanniyamenasadbhirākhyānamojaskaramṛddhikāmaiḥ || 125 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśadadhikaśatatamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ एकत्रिंशदधिकशततमस्सर्गः ।

शिरस्यञ्जलिमाधायकैकेय्यानन्दवर्धनः ।

बभाषेभरतोज्येष्ठंरामंसत्यपराक्रमम् ॥ 1 ॥

पूजितामामिकामातादत्तंराज्यमिदम्मम ।

तद्ददामिपुनस्तुभ्यंयथात्वमददामम ॥ 2 ॥

धुरमेकाकिनान्यस्तांवृषभेणबलीयसा ।

किशोरवद्गुरुम्भारं न वोढुमहमुत्सहे ॥ 3 ॥

वारिवेगेनमहताभिन्नस्सेतुरिवक्षरन् ।

दुर्बन्धनमिदम्मन्येराज्यच्छ्रिदमसम्वृतम् ॥ 4 ॥

गतिङ्खरैवाश्वस्यहंसस्येव च वायसः ।

नान्वेतुमुत्सहेराम तवमार्गमरिन्दम ॥ 5 ॥

यथाचारोपितोवृक्षोजातश्चार्न्न्तिवेशने ।

महांश्चसुदुरारोहोमहास्कन्दःप्रशाखवान् ॥ 6 ॥

शीर्येतपुष्पितोभूत्वा न फलानिप्रदर्शयन् ।

तस्यनानुभवेदर्थंयस्यहेतोस्सरोपितः ॥ 7 ॥

एषोपमामहाबाहोत्वमर्थंवेत्तुमर्हसि ।

यद्यस्मान्मनुजेन्द्रत्वम्भर्ताभृत्यान्नशाधिहि ॥ 8 ॥

जगदद्याभिषिक्तन्त्वामनुपश्यतुराघव ।

प्रतपन्तमिवादित्यम्मध्याह्नेदीप्ततेजसम् ॥ 9 ॥

तूर्यसङ्घान्तिर्घोषैःकाञ्चीनूपुरनिःस्वनैः ।

मधुरैर्गीतशब्दैश्चप्रतिबुध्यस्वशेष्व च ॥ 10 ॥

यावदावर्ततेचक्रंयावती च वसुन्धरा ।

तावत्त्वमिहलोकस्यस्वामित्वमनुवर्तय ॥ 11 ॥

भरतस्यवच्श्रुत्वारामःपरपुरञ्जयः ।

तथेतिप्रतिजग्राहनिषसादासनेशुभे ॥ 12 ॥

ततश्शत्रुघ्नवचनान्निपुणाःश्मश्रुवर्धनाः ।

सुखहस्ताःसुशीघ्राश्चराघवम्पर्यवारयन् ॥ 13 ॥

पूर्वन्तुभरतेस्नातेलक्ष्मणे च महाबले ।

सुग्रीवेवानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रेविभीषणे ॥ 14 ॥

विशोधितजटस्स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः ।

महार्हवसनोपेतस्तस्थौतत्रश्रियाज्वलन् ॥ 15 ॥

प्रतिकर्म च रामस्यकारयामासवीर्यवान ।

लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ 16 ॥

प्रतिकर्मचसीतायास्सर्वादशरथस्त्रियः ।

आत्मनैवतदाचक्रुर्मनस्विन्योमनोहरम् ॥ 17 ॥

ततोवानरपत्नीनांसर्वासामेवशोभनम् ।

चकारयत्नात्कौसल्याप्रहृष्टापुत्रवत्सला ॥ 18 ॥

ततः श्शत्रुघ्नवचनात्सुमन्त्रोनामसारथिः ।

योजयित्वाभिचक्रामरथंसर्वाङ्गशोभनम् ॥ 19 ॥

अर्कमण्डलसङ्काशन्दिव्यन्दृष्टवारथंस्थितम् ।

आरुरोहमहाबाहूरामःपरपुरंञ्जयः ॥ 20 ॥

सुग्रीवोहनुमांश्चैवमहेन्द्रसदृशद्युती ।

स्नातौदिव्यनिभैर्वस्त्रैर्जग्मतुश्शुभकुण्डलौ ॥ 21 ॥

सर्वाभरणजुष्टाश्चयुयुस्तश्शुभकुण्डलाः ।

सुग्रीवपत्नयःसीता च द्रष्टुन्नगरमुत्सुकाः ॥ 22 ॥

अयोध्यायान्तुसचिवाराज्ञोदशरथस्य च ।

पुरोहितम्पुरस्कृत्यमन्त्रयामासुरर्थवत् ॥ 23 ॥

अशोकोविजयश्चैवसिद्धार्थश्चसमाहिताः ।

मन्त्रयन्रामवृध्यर्थम्बुध्यर्थन्नगरस्य च ॥ 24 ॥

सर्वमेवाभिषेकार्थञ्जयार्हस्यमहात्मनः ।

कर्तुमर्हथरामस्ययद्यन्मङ्गलपूर्वकम् ॥ 25 ॥

इतितेमन्त्रिणस्सर्वेसन्दिश्य च पुरोहितम् ।

नगरान्निर्ययुस्तूर्णंरामदर्शनबुद्धयः ॥ 26 ॥

हरियुक्तंसहस्राक्षोरथमिन्द्रैवानघः ।

प्रययौरथमास्थायरामोनगरमुत्तमम् ॥ 27 ॥

जग्राहभरतोरमशीन्शत्रुघ्नश्चत्रमाददे ।

लक्ष्मणोव्यजनन्तस्यमूर्ध्निसम्पर्यवीजयत् ॥ 28 ॥

श्वेतं च वालव्यजनञ्जगृहेपरितस्स्थितः ।

अपरञ्चन्द्रसङ्काशंराक्षसेन्द्रोविभीषणः ॥ 29 ॥

ऋषिसङ्घैस्तदाकाशेदेवैश्चसमरुद्गणैः ।

स्तूयमास्यरामस्यशुश्रुवमधुरध्वनिः ॥ 30 ॥

ततःशत्रुञ्जयन्नामकुञ्जरम्पर्वतोपमम् ।

आरुरोहमहातेजास्सुग्रीवःप्लवगर्षभः ॥ 31 ॥

नवनागसहस्राणिययुरास्थायवानराः ।

मानुषंविग्रहङ्कृत्वासर्वाभरणभूषिताः ॥ 32 ॥

शङ्खशब्दप्रणादैश्चदुन्दुभीनां च निस्स्वनैः ।

प्रययौपुरुषव्याघ्रस्ताम्पुरींहर्म्यमालिनीम् ॥ 33 ॥

ददृशुस्तेसमायान्तंराघवंसपुरस्सरम् ।

विराजमानंवपुषारथेनातिरथन्तदा ॥ 34 ॥

तेवर्थयित्वाकाकुत्स्थंरामेणप्रतिनन्दिताः ।

अनुजग्मुर्महात्मानम्भ्रातृभिःपरिवारितम् ॥ 35 ॥

अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैवतथाप्रकृतिभिर्ववृतः ।

श्रियाविरुरुचेरामोनक्षत्ररिवचन्द्रमाः ॥ 36 ॥

स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः ।

प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानिवृतोययौ ॥ 37 ॥

अक्षतञ्जातरूपं च गावःकन्यास्सहद्विजाः ।

नरामोदकहस्ताश्चरामस्यपुरतोययुः ॥ 38 ॥

सख्यं च रामस्सुग्रीवेप्रभावञ्चानिलात्मजे ।

वानराणां च तत्कर्मह्याचचक्षेऽऽथमन्त्रिणाम् ॥ 39 ॥

श्रुत्वा च विस्मयञ्जग्मुरयोध्यापुरवासिनः ।

वानराणां च ततकर्मराक्षसानां च तद्बलम् ॥ 40 ॥

विभीषणस्यसम्योगमाचचक्षेऽथमन्त्रिणाम् ।

द्युतिमानेतदाख्यायरामोवानरसम्युतः ॥ 41 ॥

हृष्टपुष्टजनाकीर्णमयोध्याम्प्रविवेशसः ।

ततोह्यभ्युच्छ्रयन्पौराःपताकाश्चगृहेगृहे ॥ 42 ॥

ऐक्ष्वाकुध्युषितंरम्यमाससादपितुर्गृहम् ।

अथाब्रवीद्राजपुत्रोभरतन्धर्मिणांवरम् ॥ 43 ॥

अर्धोपहितयावाचामधुरंरघुनन्दनः ।

पितुर्भवनमासाद्यप्रविश्य च महात्मनः ॥ 44 ॥

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च ।

यच्छमद्भवनंश्रेष्ठंसाशोकवनिकम्महत् ॥ 45 ॥

मुक्तावैदूर्यसङ्कीर्णंसुग्रीवायनिवेदय ।

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाभरतस्सत्यविक्रमः ॥ 46 ॥

हस्तेगृहीत्वासुग्रीवम्प्रविवेशतमालयम् ।

ततः स्स्सैलप्रदीपांश्चपर्यङ्कास्तरणानि च ॥ 47 ॥

गृहीत्वाविविशुःक्षिप्रंशत्रुघ्नेप्रचोदिताः ।

उवाच च महातेजास्सुग्रीवंराघवानुजः ॥ 48 ॥

अभिषेकायरामस्यदूतानाज्ञापयप्रभो ।

सौवर्णान्वानरेन्द्राणाञ्चतुर्णाञ्चतुरोघटान् ॥ 49 ॥

ददौक्षिप्रंससुग्रीवस्सर्वरत्नविभूषितान् ।

यथाप्रत्यूषसमयेचतुर्णांसागराम्बसाम् ॥ 50 ॥

पूर्णघटैःप्रतीक्षध्वन्तथाकुरुतवानराः ।

एवमुक्तामहात्मानोवानरावारणोपमाः ॥ 51 ॥

उत्पेतुर्गगनंशीघ्रङ्गरुडाइवशीघ्रगाः ।

जाम्बवांश्चहनूमांश्चवेगदर्शी च वानरः ॥ 52 ॥

ऋषभश्चैवकलशान्जलपूर्णानथानयन् ।

नदीशतानाम्पञ्चानाञ्जलङ्कुम्भैरुपाहरन् ॥ 53 ॥

पूर्वात्समुद्रात्कलशञ्जलपूर्णमथानयत् ।

सुषेणस्सत्त्वसम्पन्नस्सर्वरत्नविभूषितम् ॥ 54 ॥

ऋषभोदक्षिणात्तूर्णंसमुद्राज्जलमानयत् ।

रक्तचन्दनशाखाभिस्सम्वृतङ्काञ्चनङ्घटम् ॥ 55 ॥

गवयःपश्चिमात्तोयमाजहारमहार्णवात् ।

रत्नकुम्भेनमहताशीतम्मारुतविक्रमः ॥ 56 ॥

उत्तराच्चजलंशीघ्रङ्गरुडानिलविक्रमः ।

आजहार स धर्मात्मानलःसर्वगुणान्वितः ॥ 57 ॥

ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतम्प्रेक्ष्यतज्जलम् ।

अभिषेकायरामस्यशत्रुघ्नस्सचिवैस्सह ॥ 58 ॥

पुरोहितायश्रेष्ठायसुहृद्भ्यश्चन्यवेदयत् ।

ततस्सप्रयतोवृद्धोवसिष्ठोब्राह्मणैःसह ॥ 59 ॥

रामंरत्नमयेपीठेससीतंसन्नयवेशयत् ।

वसिष्ठोवामदेवश्चजाबालिरथकाश्यपः ॥ 60 ॥

कात्यायनोसुयज्ञश्चगौतमोविजयस्तथा ।

अभ्यषिञ्चन्नरव्याघ्रम्प्रसन्नेनसुगन्धिना ॥ 61 ॥

सलिलेनसहस्राक्षंवसवोवासवंयथा ।

ऋग्भिर्भ्राह्मणैःपूर्वङ्कन्याभिर्मन्त्रिभिस्तथा ॥ 62 ॥

योथौश्चैवाभ्यषिञ्चंस्तेसम्प्रहृष्टास्सनैगमैः ।

सर्वौषधीनसैश्चापिदैवतैर्नभसिस्थितैः ॥ 63 ॥

चतुर्भिर्लोकपालैश्चसर्वैर्देवैश्चसङ्गतैः ।

ब्रह्मणानिर्मितम्पूर्वङ्किरीटंरत्नशोभितम् ॥ 64 ॥

अभिषिक्तःपुरायेवमनुस्तन्दीप्ततेजसम् ।

तस्यान्ववायेराजानःक्रमाद्येनाभिषेचिताः ॥ 65 ॥

सभायांहेमक्लुप्तायांशोभितायाम्महाधनैः ।

रत्नैर्नानाविधैश्चवचित्रितायांसुशोभनैः ॥ 66 ॥

नानारत्नमयेपीठेकल्पयित्वायथाविधि ।

किरीटेनततःपश्चाद्वसिष्ठेनमहात्मना ॥ 67 ॥

ऋत्विगिमभगिर्भूषणैश्चैवसमयोक्ष्यतराघवः ।

छत्रन्तस्य च जग्राहशत्रघ्नःपाण्डुरंशुभम् ॥ 68 ॥

श्वेतं च वालव्यजनंसुग्रीवोवानरेश्वरः ।

अपरञ्चन्द्रसङ्काशंराक्षसेन्द्रोविभीषणः ॥ 69 ॥

मालाञ्ज्वलन्तींवपुषाकाञ्चनींशतपुष्कराम् ।

राघवायददौवायुर्वासवेनप्रचोदितः ॥ 70 ॥

सर्वरत्नसमायुक्तम्मणिभिश्चविभूषितम् ।

मुक्ताहारन्नरेन्द्रायददौशक्रप्रचोदितः ॥ 71 ॥

प्रजगुर्धेवगन्धर्वाननृतुश्चाप्सरोगणाः ।

अभिषेकेतदर्हस्यतदारामस्यधीमतः ॥ 72 ॥

भूमिःसस्यवतीचैवफलवन्तश्चपादपाः ।

गन्धवन्ति च पुष्पाणिबभूवूराघवोत्सवे ॥ 73 ॥

सहस्रशतमश्वानान्धेनूनां च गवान्तथा ।

ददौशतवृषान्पूर्वन्द्विजेभ्योमनुजर्षभः ॥ 74 ॥

त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्यब्राह्मणेभ्योददौपुनः ।

नानाभरणवस्त्राणिमहार्हाणि च राघवः ॥ 75 ॥

अर्करश्मिप्रतीकाशाङ्काञ्चनीम्मणिविग्रहाम् ।

सुग्रीवायस्रजन्दिव्याम्प्रायच्छन्मनुजाधिपः ॥ 76 ॥

वैदूर्यमयचित्रे च मणिरत्नविभूषिते ।

वालिपुत्रायधृतिमानङ्गदायाङ्गदेददौ ॥ 77 ॥

मणिप्रवरजुष्टन्तुमुक्ताहारमनुत्तमम् ।

सीतायैप्रददौरामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम् ॥ 78 ॥

अरजेवाससीदिव्येशुभान्याभरणानि च ।

अवेक्षमाणावैदेहीप्रददौवायुसूनवे ॥ 79 ॥

अवमुच्यात्मनःकण्ठाद्दारञ्जनकनन्दिनी ।

अवैक्षतहरीन्सर्वान्भर्तारं च मुहुर्मुहुः ॥ 80 ॥

तामिङ्गितज्ञस्सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम् ।

प्रदेहिसुभगेहारंयस्यतुष्टासिभामिनि ॥ 81 ॥

तेजोधृतिर्यशोदाक्ष्यंसामर्थ्यंविनयोनयः ।

पौरुषंविक्रमोबुद्धिर्यस्मिन्नेतानिसर्वदा ॥ 82 ॥

ददौसावायुपुत्रायतंहारमसितेक्षणा ।

हनूमांस्तेनहारेणशुशुभेवानरर्षभः ॥ 83 ॥

चन्रांशुचयगौरेणश्वेताभ्रेणयथाचलः ।

तोद्विविदमैन्धाभ्यान्नीलाय च परन्तपः सर्वेवानरवृद्धाश्चयेचान्येवानरोत्तमाः ॥ 84 ॥

वासोभिर्भूषणैश्चैवयथार्हम्प्रतिपूजिताः ।

सर्वान्कामगुणावनीक्ष्यप्रददौवसुधाधिपः ॥ 85 ॥

विभीषणोऽथसुग्रीवोहनुमान्जाम्बवांस्तथा ॥ 86 ॥

सर्वेवानरमुख्याश्चरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।

यथार्हम्पूजिताःसर्वेकामैरत्नैश्चपुष्कलैः ॥ 87 ॥

प्रहृष्टमानसःसर्वेजग्मुरेवयथागतम् ।

दृष्ट्वासर्वेमहात्मानस्ततस्तेवानरर्षभाः ॥ 88 ॥

विसृष्टाःपार्थिवेन्द्रेणकिष्किन्धांसमुपागमन् ।

सुग्रीवोवानरश्रेष्ठो दृष्टवारामभिषेचनम् ॥ 89 ॥

पूजितश्चैवरामेयकिष्किन्धाम्प्राविशत्पुरीम् ।

विभीषणोऽपिधर्मात्मासहतैर्नैरृतर्षभैः ॥ 90 ॥

लब्ध्वाकुलधनंराजालङ्काम्प्रायान् महायशाः ।

सराज्यमखिलंशासन्निहतारिर्महायशाः ॥ 91 ॥

राघवःपरमोदारश्शशासपरयामुदा ।

उवाचलक्ष्मणंरामोधर्मज्ञन्धर्मवत्सलः ॥ 92 ॥

आतिष्ठधर्मज्ञ मयासहेमाङ्गाम्पूर्वराजाध्युषिताम्बलेन ।

तुल्यम्मयात्वम्पितृभिर्धृतायातांयौवराज्येधुरमुद्वहस्व ॥ 93 ॥

सर्वात्मनापर्यनुनीयमानोयदा न सौमित्रिरुपैतियोगम् ।

नियुज्यमानोऽपि च यौवराज्येततोऽभ्यषिञ्चद्भरतम्महात्मा ॥ 94 ॥

पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यांवाजपेयेनचासकृत् ।

अन्यैश्चविविधैर्यज्ञैरयजत्पार्थिवात्मजः ॥ 95 ॥

राज्यन्दशसहस्राणिप्राप्यवर्षाणिराघवः ।

शताश्वमेधानाजह्रेसदश्वान् भूरिदक्षिणान् ॥ 96 ॥

आजानुलम्बिबाहुस्समहावक्षाःप्रतापवान् ।

लक्ष्मणानुचरोरामःशशासपृथिवीमिमाम् ॥ 97 ॥

राघवश्चापिधर्मात्माप्राप्यराज्यमनुत्तमम् ।

ईजेबहुविधैर्यज्ञैससुतभ्रातृबान्धवः ॥ 98 ॥

स पर्यदेवन्विधवा न च व्यालकृतम्भयम् ।

न व्याधिजम्भयञ्चासीद्रामेराज्यम्प्रशासति ॥ 99 ॥

निर्दस्युरभवल्लोकोनानर्थङ्कश्चिदस्पृशत् ।

न च स्मवृद्धाबालानाम्प्रेतकार्याणिकुर्वते ॥ 100 ॥

सर्वम्मुदितमेवासीत्सर्वोधर्मपरोऽभवत् ।

राममेवानुपश्यन्तोनाभ्यहिंसन् परस्परम् ॥ 101 ॥

आसन्वर्षसहस्राणितथापुत्रसहस्रिणः ।

निरामयाविशोकाश्चरामेराज्यम्प्रशासति ॥ 102 ॥

रामोरामोरामः इतिप्रजानामभवन्कथाः ।

रामभूतञ्जगदभूद्रामेराज्यम्प्रशासति ॥ 103 ॥

नित्यपुष्पानित्यफलान्तरवस्तत्रनिर्व्रणाः ।

कामवर्षी च पर्जन्यस्सुखस्पर्शश्चमारुतः ॥ 104 ॥

ब्राह्मणाःक्षत्रियावैश्याश्शूद्रालोभविवर्जिताः ।

स्वकर्मसुप्रवर्तन्तेतुष्टास्स्वैरेवकर्मभिः ॥ 105 ॥

आसन्प्रजाधर्मपरारामेशासतिनानृताः ।

सर्वेलक्षणसम्पन्नास्सर्वेधर्मपरायणाः ॥ 106 ॥

दशवर्षसहस्राणिदशवर्षशतानि च भ्रातृभिः सहितःश्रीमानरामोराज्यमकारयत् ।

धन्यंयशस्यमायुष्यंराज्ञां च वियावहम् ॥ 107 ॥

आदिकाव्यमिदञ्चार्षम्पुरावाल्मीकिनाकृतम् ।

पठेध्यःशृणुयाल्लोकेनरःपापात्प्रमुच्यते ॥ 108 ॥

पुत्रकामश्चपुत्रान्वैधनकामोधनानि च ।

लभतेमनुजोलोकेश्रुत्वारामाभिषेचनम् ॥ 109 ॥

महींविजयतेराजारिपूंश्चाप्यधितिष्ठति ।

राघवेणयथामातासुमित्रालक्ष्मणेन च ॥ 110 ॥

भरतेन च कैकेयीजीवपुत्रास्तथास्त्रियः ।

भविष्यन्तिसदानन्दाःपुत्रपौत्रसमन्विताः ॥ 111 ॥

श्रुत्वारामायणमिदन्दीर्घमायुश्चविन्दति ।

रामस्यविजयञ्चैवसर्वमक्लिष्टकर्मणः ॥ 112 ॥

शृणोति य इदङ्काव्यम्पुरावाल्मीकिनाकृतम् ।

श्रद्धधानोजितक्रोधोदुर्गाण्यतितरत्यसौ ॥ 113 ॥

समागम्यप्रवासान्तेरमन्तेसहबान्धवैः ।

शृण्वन्ति य इदङ्काव्यम्पुरावाल्मीकिनाकृतम् ॥ 114 ॥

तेप्रार्थितान्वरान्सर्वान्प्राप्नुवन्तीहराघवात् ।

श्रवणेनसुरास्सर्वेप्रीयन्तेसम्प्रशृण्वताम् ॥ 115 ॥

विनायकाश्चशाम्यन्तिगृहेतिष्ठन्तियस्यवै ।

विजयेतमहींराजाप्रवासीस्वस्तिमान्भवेत् ॥ 116 ॥

स्त्रियोरजस्वलाश्रुत्वापुत्रान्सूयुरनुत्तमान् ।

पूजयंश्चपठंश्चैवमितिहासम्पुरातनम् ॥ 117 ॥

सर्वपापैःप्रमुच्येतदीर्घमायुरवाप्नुयात् ।

प्रणम्यशिरसानित्यंश्रोतव्यङ्क्षत्रियैर्द्विजात् ॥ 118 ॥

ऐश्वर्यम्पुत्रलाभाश्चभविष्यति न संशयः ।

रामायणमिदङ्कृत्स्नंशृण्वतःपठतस्सदा ॥ 119 ॥

प्रीयतेसततंरामस्सहिविष्णुस्सनातनः ।

आदिदेवोमहाबाहुर्हरिन्नारायणःप्रभुः ॥ 120 ॥

साक्षाद्रामोरघुश्रेष्ठश्शेषोलक्ष्मणौच्यते ।

एवमेतत्पुरावृत्तमाख्यानम्भद्रमस्तुवः ॥ 121 ॥

प्रव्याहरतविस्रब्धम्बलंविष्णोःप्रवर्थताम् ।

देवाश्चसर्वेतुष्यन्तिग्रहणाच्छ्रवणात्तथा ॥ 122 ॥

रामायणस्यश्रवणेतुष्यन्तिपितस्सदा ।

भक्त्यारामस्ययेचेमांसंसितामृषिणाकृताम् ॥ 123 ॥

येलिखन्ती ह च नरास्तेषांवासस्त्रिविष्टपे ।

कुटुम्बवृद्धिन्धनधान्यवृद्धिंस्त्रियश्चमुख्यास्सुखमुत्तमं च ।

श्रुत्वाशुभङ्काव्यमिदम्महार्थम्प्राप्नोतिसर्वाम्भुविचार्थसिद्धम् ॥ 124 ॥

आयुष्यमारोग्यकरंयशस्यंसौभ्रातृकम्बुद्धिकरंशुभं च ।

श्रोतव्यमेतन्नियमेनसद्भिराख्यानमोजस्करमृद्धिकामैः ॥ 125 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकत्रिंशदधिकशततमस्सर्गः ॥