ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ අෂ්ටාදශස්සර්ගඃ .
අථරාමඃප්රසන්නාත්මාශෘත්වාවායුසුතස්යහ .
ප්රත්යභාෂතදුර්ධෂශ්රුතවානාත්මනිස්ථිතම් .. 1 ..
මමාපිතුවිවක්ෂා(අ)ස්තිකාචිත්ප්රතිවිභීෂණම් .
ශ්රෝතුමිච්ඡාමිතත්සර්වම්භවද්භිශ්ශ්රේයසිස්ථිතෛඃ .. 2 ..
මිත්රභාවේනසම්ප්රාප්තන්නත්යජේයඞ්කථඤ්චන .
දෝෂෝයද්යපිතස්යස්යාත්සතාමේතදගර්හිතම් .. 3 ..
සුග්රීස්ත්වථතද්වාක්යමාභාෂ්යචවිමෘශ්යච .
තතශ්ශුභතරංවාක්යමුවාචහරිපුඞ්ගවඃ .. 4 ..
සුදුෂ්ටෝවාප්යදුෂ්ටෝවාකිමේෂරජනීචරඃ .
ඊදෘශංව්යසනම්ප්රාප්තම්භ්රාතරංයඃපරිත්යජේත් .. 5 ..
කෝනාමසභවේත්තස්යයමේෂනපරිත්යජේත් .
වානරාධිපතේර්වාක්යංශ්රුත්වාසර්වානුදීක්ෂ්යච .. 6 ..
ඊෂදුත්ස්මයමානස්තුලක්ෂ්මණම්පුණ්යලක්ෂණම් .
ඉතිහෝවාචකාකුත්ස්ථෝවාක්යංසත්යපරාක්රමඃ .. 7 ..
අනධීත්යචශාස්ත්රාණිවෘද්ධානනුපසේව්යච .
නශක්යමීදෘශංවක්තුංයදුවාචහරීශ්වරඃ .. 8 ..
අස්තිසූක්ෂ්මතරඞ්කිඤ්චිද්යදත්රප්රතිභාතිමේ .
ප්රත්යක්ෂංලෞකිකඤ්චාපිවිද්යතේසර්වරාජසු .. 9 ..
අමිත්රාස්තත්කුලීනාශ්චප්රාතිදේශ්යාශ්චකීර්තිතාඃ .
ව්යසනේෂුප්රහර්තාරස්තස්මාදයමිහාගතඃ .. 10 ..
අපාපාස්තත්කුලීනාශ්චමානයන්තිස්වකාන්හිතාන් .
ඒෂප්රායෝනරේන්ද්රාණාංශඞ්කනීයස්තුශෝභනඃ .. 11 ..
යස්තුදෝෂස්ත්වයාප්රෝක්තෝහ්යාදානේ(අ)රිබලස්යච .
තත්රතේකීර්තයිෂ්යාමියථාශාස්ත්රමිදංශෘණු .. 12 ..
නවයන්තත්කුලීනාශ්චරාජ්යකාඞ් ක්ෂීචරාක්ෂසඃ .
පණ්ඩිතාහිභවිෂ්යන්තිතස්මාද්ග්රාහ්යෝවිභීෂණඃ .. 13 ..
අව්යග්රාශ්චප්රහෘෂ්ටාශ්චනභවිෂ්යන්තිසඞ්ගතා .
ප්රණාදශ්චමහානේෂතතෝ(අ)ස්යභයමාගතම් .. 14 ..
ඉතිභේදඞ්ගමිෂ්යන්තිතස්මාග්රාහ්යෝවිභීෂණඃ .
නසර්වේභ්රාතරස්තාතභවන්තිභරතෝපමාඃ .
මද්විථාවාපිතුඃපුත්රාස්සුහෘදෝනාභවද්විථාඃ .. 15 ..
ඒවමුක්තස්තුරාමේණසුග්රීවස්සහලක්ෂ්මණඃ .
උත්ථායේදම්මහාප්රාජ්ඤඃප්රණතෝවාක්යමබ්රවීත් .. 16 ..
රාවණේනප්රණිහිතන්තමවේහිවිභීෂණම් .
තස්යාහන්නිග්රහම්මන්යේක්ෂමඞ්ක්ෂමවතාංවර .. 17 ..
රාක්ෂසෝජිහ්මයාබුධ්යාසන්දිෂ්ටෝ(අ)යමිහාගතඃ .
ප්රහර්තුන්ත්වයිවිශ්වස්තේප්රච්ඡන්නෝමයිවානඝ .. 18 ..
ලක්ෂ්මණේවාමහාබාහෝ සවධ්යස්සචිවෛස්සහා .
රාවණස්යනෘශංසස්යභ්රාතාහ්යේෂවිභීෂණඃ .
ඒවමුක්ත්වාරඝුශ්රේෂ්ඨංසුග්රීවෝවාහිනීපතිඃ .
වාක්යජ්ඤෝවාක්යකුශලන්තතෝමෞනමුපාගමත් .. 19 ..
සුග්රීවස්යතුතද්වාක්යංරාමශ්රුත්වාවිමෘශ්යච .
තතශ්ශුභතරංවාක්යමුවාචහරිපුඞ්ගවම් .. 20 ..
සුදුෂ්ටෝවාප්යදුෂ්ටෝවාකිමේෂරජනීචරඃ .
සූක්ෂ්මමප්යහිතඞ්කර්තුම්මමාශක්තඃකථඤ්චන .. 21 ..
තතඃ ශුභතරං වාක්යං උවාච හරි පුම්ගවම් .
සුදුෂ්ටෝ වා අපි අදුෂ්ටෝ වා කිං ඒෂ රජනී චරඃ .. 22 ..
ශ්රූයතේහිකපෝතේනශත්රුශ්ශරණමාගතඃ .
අර්චිතශ්චයථාන්යායංස්වෛශ්චමාංසෛර්නිමන්ත්රිතඃ .. 23 ..
සහිතම්ප්රතිජග්රාහභාර්යාහර්තාරමාගතඃ .
කපෝතෝවානරශ්රේෂ්ඨඃ කිම්පුනර්මද්විධෝජනඃ .. 24 ..
ඍෂේඃකණ්වස්යපුත්රේණකණ්ඩුනාපරමර්ෂිණා .
ශෘණුගාථාම්පුරාගීතාන්ධර්මිෂ්ඨාසත්යවාදිනා .. 25 ..
බද්ධාඤ්ජලිපුටන්දීනංයාචන්තංශරණාගතම් .
නහන්යදානෘශංස්යාර්ථමපිශත්රුම්පරන්තප .. 26 ..
ආර්තෝවායදිවාදෘප්තඃපරේෂාංශරණාඞ්ගතඃ .
අරිඃප්රාණාන්පරිත්යජ්යරක්ෂිතව්යඃකෘතාත්මනා .. 27 ..
සචේද්භයාද්වාමෝහාද්වාකාමාද්වාපිනරක්ෂති .
ස්වයාශක්ත්යායථාසත්ත්වන්තත්පාපංලෝකගර්හිතම් .. 28 ..
විනෂ්ටඃපශ්යතස්තස්යාරක්ෂිණශ්ශරණාගතඃ .
ආදායසුකෘතන්තස්යසර්වඞ්ගච්ඡේදරක්ෂිතඃ .. 29 ..
ඒවන්දෝෂෝමහානත්රප්රපන්නානාමරක්ෂණේ .
අස්වර්ග්යඤ්චායශස්යඤ්චබලවීර්යවිනාශනම් .. 30 ..
කරිෂ්යාමියථාර්ථන්තුකණ්ඩෝර්වචනමුත්තමම් .
ධර්මිෂ්ඨඤ්චයශස්යඤ්චස්වර්ග්යංස්යාත්තුඵලෝදයේ .. 31 ..
සකෘදේවප්රපන්නායතවාස්මීතිචයාචතේ .
අභයංසර්වභූතේභ්යෝදදාම්යේතද්ව්රතම්මම .. 32 ..
අනයෛනංහරිශ්රේෂ්ඨඃ දත්තමස්යාභයම්මයා .
විභීෂණෝවාසුග්රීවඃ යදිවාරාවණස්ස්වයම් .. 33 ..
රාමස්යතුවච්ශුත්වාසුග්රීවඃප්ලවගේශ්වරඃ .
ප්රත්යභාෂතකාකුත්ස්ථංසෞහාර්දේනප්රචෝදිතඃ .. 34 ..
කිමත්රචිත්රන්ධර්මජ්ඤඃ ලෝකනාථඃ සුඛාවහාඃ .
යත්ත්වමාර්යම්ප්රභාෂේථාස්සත්ත්වවාන් සත්පථේස්ථිතඃ .. 35 ..
මමචාප්යන්තරාත්මායංශුද්ධංවේත්තිවිභීෂණම් .
අනුමානාච්චභාවාච්චසර්වතස්සුපරීක්ෂිතඃ .. 36 ..
තස්මාත් ක්ෂිප්රංසහාස්මාභිස්තුල්යෝභවතරාඝවඃ .
විභීෂණෝමහාප්රාජ්ඤස්සඛිත්වඤ්චාභ්යුපෛතුනඃ .. 37 ..
තතස්තුසුග්රීවවචෝනිශම්යතද්දරීශ්වරේණාභිහිතන්නරේශ්වරඃ .
විභීෂණේනාශුජගාමසඞ්ගමම්පතත්ත්රිරාජේනයථාපුරන්දරඃ .. 38 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ අෂ්ටාදශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
atharāmaḥprasannātmāśṛtvāvāyusutasyaha |
pratyabhāṣatadurdhaṣaśrutavānātmanisthitam || 1 ||
mamāpituvivakṣā'stikācitprativibhīṣaṇam |
śrotumicchāmitatsarvambhavadbhiśśreyasisthitaiḥ || 2 ||
mitrabhāvenasamprāptannatyajeyaṅkathañcana |
doṣoyadyapitasyasyātsatāmetadagarhitam || 3 ||
sugrīstvathatadvākyamābhāṣyacavimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavaḥ || 4 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
īdṛśaṃvyasanamprāptambhrātaraṃyaḥparityajet || 5 ||
konāmasabhavettasyayameṣanaparityajet |
vānarādhipatervākyaṃśrutvāsarvānudīkṣyaca || 6 ||
īṣadutsmayamānastulakṣmaṇampuṇyalakṣaṇam |
itihovācakākutsthovākyaṃsatyaparākramaḥ || 7 ||
anadhītyacaśāstrāṇivṛddhānanupasevyaca |
naśakyamīdṛśaṃvaktuṃyaduvācaharīśvaraḥ || 8 ||
astisūkṣmataraṅkiñcidyadatrapratibhātime |
pratyakṣaṃlaukikañcāpividyatesarvarājasu || 9 ||
amitrāstatkulīnāścaprātideśyāścakīrtitāḥ |
vyasaneṣuprahartārastasmādayamihāgataḥ || 10 ||
apāpāstatkulīnāścamānayantisvakānhitān |
eṣaprāyonarendrāṇāṃśaṅkanīyastuśobhanaḥ || 11 ||
yastudoṣastvayāproktohyādāne'ribalasyaca |
tatratekīrtayiṣyāmiyathāśāstramidaṃśṛṇu || 12 ||
navayantatkulīnāścarājyakāṅ kṣīcarākṣasaḥ |
paṇḍitāhibhaviṣyantitasmādgrāhyovibhīṣaṇaḥ || 13 ||
avyagrāścaprahṛṣṭāścanabhaviṣyantisaṅgatā |
praṇādaścamahāneṣatato'syabhayamāgatam || 14 ||
itibhedaṅgamiṣyantitasmāgrāhyovibhīṣaṇaḥ |
nasarvebhrātarastātabhavantibharatopamāḥ |
madvithāvāpituḥputrāssuhṛdonābhavadvithāḥ || 15 ||
evamuktasturāmeṇasugrīvassahalakṣmaṇaḥ |
utthāyedammahāprājñaḥpraṇatovākyamabravīt || 16 ||
rāvaṇenapraṇihitantamavehivibhīṣaṇam |
tasyāhannigrahammanyekṣamaṅkṣamavatāṃvara || 17 ||
rākṣasojihmayābudhyāsandiṣṭo'yamihāgataḥ |
prahartuntvayiviśvastepracchannomayivānagha || 18 ||
lakṣmaṇevāmahābāho savadhyassacivaissahā |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyeṣavibhīṣaṇaḥ |
evamuktvāraghuśreṣṭhaṃsugrīvovāhinīpatiḥ |
vākyajñovākyakuśalantatomaunamupāgamat || 19 ||
sugrīvasyatutadvākyaṃrāmaśrutvāvimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavam || 20 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
sūkṣmamapyahitaṅkartummamāśaktaḥkathañcana || 21 ||
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ uvāca hari pumgavam |
suduṣṭo vā api aduṣṭo vā kiṃ eṣa rajanī caraḥ || 22 ||
śrūyatehikapotenaśatruśśaraṇamāgataḥ |
arcitaścayathānyāyaṃsvaiścamāṃsairnimantritaḥ || 23 ||
sahitampratijagrāhabhāryāhartāramāgataḥ |
kapotovānaraśreṣṭhaḥ kimpunarmadvidhojanaḥ || 24 ||
ṛṣeḥkaṇvasyaputreṇakaṇḍunāparamarṣiṇā |
śṛṇugāthāmpurāgītāndharmiṣṭhāsatyavādinā || 25 ||
baddhāñjalipuṭandīnaṃyācantaṃśaraṇāgatam |
nahanyadānṛśaṃsyārthamapiśatrumparantapa || 26 ||
ārtovāyadivādṛptaḥpareṣāṃśaraṇāṅgataḥ |
ariḥprāṇānparityajyarakṣitavyaḥkṛtātmanā || 27 ||
sacedbhayādvāmohādvākāmādvāpinarakṣati |
svayāśaktyāyathāsattvantatpāpaṃlokagarhitam || 28 ||
vinaṣṭaḥpaśyatastasyārakṣiṇaśśaraṇāgataḥ |
ādāyasukṛtantasyasarvaṅgacchedarakṣitaḥ || 29 ||
evandoṣomahānatraprapannānāmarakṣaṇe |
asvargyañcāyaśasyañcabalavīryavināśanam || 30 ||
kariṣyāmiyathārthantukaṇḍorvacanamuttamam |
dharmiṣṭhañcayaśasyañcasvargyaṃsyāttuphalodaye || 31 ||
sakṛdevaprapannāyatavāsmīticayācate |
abhayaṃsarvabhūtebhyodadāmyetadvratammama || 32 ||
anayainaṃhariśreṣṭhaḥ dattamasyābhayammayā |
vibhīṣaṇovāsugrīvaḥ yadivārāvaṇassvayam || 33 ||
rāmasyatuvacśutvāsugrīvaḥplavageśvaraḥ |
pratyabhāṣatakākutsthaṃsauhārdenapracoditaḥ || 34 ||
kimatracitrandharmajñaḥ lokanāthaḥ sukhāvahāḥ |
yattvamāryamprabhāṣethāssattvavān satpathesthitaḥ || 35 ||
mamacāpyantarātmāyaṃśuddhaṃvettivibhīṣaṇam |
anumānāccabhāvāccasarvatassuparīkṣitaḥ || 36 ||
tasmāt kṣipraṃsahāsmābhistulyobhavatarāghavaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñassakhitvañcābhyupaitunaḥ || 37 ||
tatastusugrīvavaconiśamyataddarīśvareṇābhihitannareśvaraḥ |
vibhīṣaṇenāśujagāmasaṅgamampatattrirājenayathāpurandaraḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टादशस्सर्गः ।
अथरामःप्रसन्नात्माशृत्वावायुसुतस्यह ।
प्रत्यभाषतदुर्धषश्रुतवानात्मनिस्थितम् ॥ 1 ॥
ममापितुविवक्षाऽस्तिकाचित्प्रतिविभीषणम् ।
श्रोतुमिच्छामितत्सर्वम्भवद्भिश्श्रेयसिस्थितैः ॥ 2 ॥
मित्रभावेनसम्प्राप्तन्नत्यजेयङ्कथञ्चन ।
दोषोयद्यपितस्यस्यात्सतामेतदगर्हितम् ॥ 3 ॥
सुग्रीस्त्वथतद्वाक्यमाभाष्यचविमृश्यच ।
ततश्शुभतरंवाक्यमुवाचहरिपुङ्गवः ॥ 4 ॥
सुदुष्टोवाप्यदुष्टोवाकिमेषरजनीचरः ।
ईदृशंव्यसनम्प्राप्तम्भ्रातरंयःपरित्यजेत् ॥ 5 ॥
कोनामसभवेत्तस्ययमेषनपरित्यजेत् ।
वानराधिपतेर्वाक्यंश्रुत्वासर्वानुदीक्ष्यच ॥ 6 ॥
ईषदुत्स्मयमानस्तुलक्ष्मणम्पुण्यलक्षणम् ।
इतिहोवाचकाकुत्स्थोवाक्यंसत्यपराक्रमः ॥ 7 ॥
अनधीत्यचशास्त्राणिवृद्धाननुपसेव्यच ।
नशक्यमीदृशंवक्तुंयदुवाचहरीश्वरः ॥ 8 ॥
अस्तिसूक्ष्मतरङ्किञ्चिद्यदत्रप्रतिभातिमे ।
प्रत्यक्षंलौकिकञ्चापिविद्यतेसर्वराजसु ॥ 9 ॥
अमित्रास्तत्कुलीनाश्चप्रातिदेश्याश्चकीर्तिताः ।
व्यसनेषुप्रहर्तारस्तस्मादयमिहागतः ॥ 10 ॥
अपापास्तत्कुलीनाश्चमानयन्तिस्वकान्हितान् ।
एषप्रायोनरेन्द्राणांशङ्कनीयस्तुशोभनः ॥ 11 ॥
यस्तुदोषस्त्वयाप्रोक्तोह्यादानेऽरिबलस्यच ।
तत्रतेकीर्तयिष्यामियथाशास्त्रमिदंशृणु ॥ 12 ॥
नवयन्तत्कुलीनाश्चराज्यकाङ् क्षीचराक्षसः ।
पण्डिताहिभविष्यन्तितस्माद्ग्राह्योविभीषणः ॥ 13 ॥
अव्यग्राश्चप्रहृष्टाश्चनभविष्यन्तिसङ्गता ।
प्रणादश्चमहानेषततोऽस्यभयमागतम् ॥ 14 ॥
इतिभेदङ्गमिष्यन्तितस्माग्राह्योविभीषणः ।
नसर्वेभ्रातरस्तातभवन्तिभरतोपमाः ।
मद्विथावापितुःपुत्रास्सुहृदोनाभवद्विथाः ॥ 15 ॥
एवमुक्तस्तुरामेणसुग्रीवस्सहलक्ष्मणः ।
उत्थायेदम्महाप्राज्ञःप्रणतोवाक्यमब्रवीत् ॥ 16 ॥
रावणेनप्रणिहितन्तमवेहिविभीषणम् ।
तस्याहन्निग्रहम्मन्येक्षमङ्क्षमवतांवर ॥ 17 ॥
राक्षसोजिह्मयाबुध्यासन्दिष्टोऽयमिहागतः ।
प्रहर्तुन्त्वयिविश्वस्तेप्रच्छन्नोमयिवानघ ॥ 18 ॥
लक्ष्मणेवामहाबाहो सवध्यस्सचिवैस्सहा ।
रावणस्यनृशंसस्यभ्राताह्येषविभीषणः ।
एवमुक्त्वारघुश्रेष्ठंसुग्रीवोवाहिनीपतिः ।
वाक्यज्ञोवाक्यकुशलन्ततोमौनमुपागमत् ॥ 19 ॥
सुग्रीवस्यतुतद्वाक्यंरामश्रुत्वाविमृश्यच ।
ततश्शुभतरंवाक्यमुवाचहरिपुङ्गवम् ॥ 20 ॥
सुदुष्टोवाप्यदुष्टोवाकिमेषरजनीचरः ।
सूक्ष्ममप्यहितङ्कर्तुम्ममाशक्तःकथञ्चन ॥ 21 ॥
ततः शुभतरं वाक्यं उवाच हरि पुम्गवम् ।
सुदुष्टो वा अपि अदुष्टो वा किं एष रजनी चरः ॥ 22 ॥
श्रूयतेहिकपोतेनशत्रुश्शरणमागतः ।
अर्चितश्चयथान्यायंस्वैश्चमांसैर्निमन्त्रितः ॥ 23 ॥
सहितम्प्रतिजग्राहभार्याहर्तारमागतः ।
कपोतोवानरश्रेष्ठः किम्पुनर्मद्विधोजनः ॥ 24 ॥
ऋषेःकण्वस्यपुत्रेणकण्डुनापरमर्षिणा ।
शृणुगाथाम्पुरागीतान्धर्मिष्ठासत्यवादिना ॥ 25 ॥
बद्धाञ्जलिपुटन्दीनंयाचन्तंशरणागतम् ।
नहन्यदानृशंस्यार्थमपिशत्रुम्परन्तप ॥ 26 ॥
आर्तोवायदिवादृप्तःपरेषांशरणाङ्गतः ।
अरिःप्राणान्परित्यज्यरक्षितव्यःकृतात्मना ॥ 27 ॥
सचेद्भयाद्वामोहाद्वाकामाद्वापिनरक्षति ।
स्वयाशक्त्यायथासत्त्वन्तत्पापंलोकगर्हितम् ॥ 28 ॥
विनष्टःपश्यतस्तस्यारक्षिणश्शरणागतः ।
आदायसुकृतन्तस्यसर्वङ्गच्छेदरक्षितः ॥ 29 ॥
एवन्दोषोमहानत्रप्रपन्नानामरक्षणे ।
अस्वर्ग्यञ्चायशस्यञ्चबलवीर्यविनाशनम् ॥ 30 ॥
करिष्यामियथार्थन्तुकण्डोर्वचनमुत्तमम् ।
धर्मिष्ठञ्चयशस्यञ्चस्वर्ग्यंस्यात्तुफलोदये ॥ 31 ॥
सकृदेवप्रपन्नायतवास्मीतिचयाचते ।
अभयंसर्वभूतेभ्योददाम्येतद्व्रतम्मम ॥ 32 ॥
अनयैनंहरिश्रेष्ठः दत्तमस्याभयम्मया ।
विभीषणोवासुग्रीवः यदिवारावणस्स्वयम् ॥ 33 ॥
रामस्यतुवच्शुत्वासुग्रीवःप्लवगेश्वरः ।
प्रत्यभाषतकाकुत्स्थंसौहार्देनप्रचोदितः ॥ 34 ॥
किमत्रचित्रन्धर्मज्ञः लोकनाथः सुखावहाः ।
यत्त्वमार्यम्प्रभाषेथास्सत्त्ववान् सत्पथेस्थितः ॥ 35 ॥
ममचाप्यन्तरात्मायंशुद्धंवेत्तिविभीषणम् ।
अनुमानाच्चभावाच्चसर्वतस्सुपरीक्षितः ॥ 36 ॥
तस्मात् क्षिप्रंसहास्माभिस्तुल्योभवतराघवः ।
विभीषणोमहाप्राज्ञस्सखित्वञ्चाभ्युपैतुनः ॥ 37 ॥
ततस्तुसुग्रीववचोनिशम्यतद्दरीश्वरेणाभिहितन्नरेश्वरः ।
विभीषणेनाशुजगामसङ्गमम्पतत्त्रिराजेनयथापुरन्दरः ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
atharāmaḥprasannātmāśṛtvāvāyusutasyaha |
pratyabhāṣatadurdhaṣaśrutavānātmanisthitam || 1 ||
mamāpituvivakṣā'stikācitprativibhīṣaṇam |
śrotumicchāmitatsarvambhavadbhiśśreyasisthitaiḥ || 2 ||
mitrabhāvenasamprāptannatyajeyaṅkathañcana |
doṣoyadyapitasyasyātsatāmetadagarhitam || 3 ||
sugrīstvathatadvākyamābhāṣyacavimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavaḥ || 4 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
īdṛśaṃvyasanamprāptambhrātaraṃyaḥparityajet || 5 ||
konāmasabhavettasyayameṣanaparityajet |
vānarādhipatervākyaṃśrutvāsarvānudīkṣyaca || 6 ||
īṣadutsmayamānastulakṣmaṇampuṇyalakṣaṇam |
itihovācakākutsthovākyaṃsatyaparākramaḥ || 7 ||
anadhītyacaśāstrāṇivṛddhānanupasevyaca |
naśakyamīdṛśaṃvaktuṃyaduvācaharīśvaraḥ || 8 ||
astisūkṣmataraṅkiñcidyadatrapratibhātime |
pratyakṣaṃlaukikañcāpividyatesarvarājasu || 9 ||
amitrāstatkulīnāścaprātideśyāścakīrtitāḥ |
vyasaneṣuprahartārastasmādayamihāgataḥ || 10 ||
apāpāstatkulīnāścamānayantisvakānhitān |
eṣaprāyonarendrāṇāṃśaṅkanīyastuśobhanaḥ || 11 ||
yastudoṣastvayāproktohyādāne'ribalasyaca |
tatratekīrtayiṣyāmiyathāśāstramidaṃśṛṇu || 12 ||
navayantatkulīnāścarājyakāṅ kṣīcarākṣasaḥ |
paṇḍitāhibhaviṣyantitasmādgrāhyovibhīṣaṇaḥ || 13 ||
avyagrāścaprahṛṣṭāścanabhaviṣyantisaṅgatā |
praṇādaścamahāneṣatato'syabhayamāgatam || 14 ||
itibhedaṅgamiṣyantitasmāgrāhyovibhīṣaṇaḥ |
nasarvebhrātarastātabhavantibharatopamāḥ |
madvithāvāpituḥputrāssuhṛdonābhavadvithāḥ || 15 ||
evamuktasturāmeṇasugrīvassahalakṣmaṇaḥ |
utthāyedammahāprājñaḥpraṇatovākyamabravīt || 16 ||
rāvaṇenapraṇihitantamavehivibhīṣaṇam |
tasyāhannigrahammanyekṣamaṅkṣamavatāṃvara || 17 ||
rākṣasojihmayābudhyāsandiṣṭo'yamihāgataḥ |
prahartuntvayiviśvastepracchannomayivānagha || 18 ||
lakṣmaṇevāmahābāho savadhyassacivaissahā |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyeṣavibhīṣaṇaḥ |
evamuktvāraghuśreṣṭhaṃsugrīvovāhinīpatiḥ |
vākyajñovākyakuśalantatomaunamupāgamat || 19 ||
sugrīvasyatutadvākyaṃrāmaśrutvāvimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavam || 20 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
sūkṣmamapyahitaṅkartummamāśaktaḥkathañcana || 21 ||
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ uvāca hari pumgavam |
suduṣṭo vā api aduṣṭo vā kiṃ eṣa rajanī caraḥ || 22 ||
śrūyatehikapotenaśatruśśaraṇamāgataḥ |
arcitaścayathānyāyaṃsvaiścamāṃsairnimantritaḥ || 23 ||
sahitampratijagrāhabhāryāhartāramāgataḥ |
kapotovānaraśreṣṭhaḥ kimpunarmadvidhojanaḥ || 24 ||
ṛṣeḥkaṇvasyaputreṇakaṇḍunāparamarṣiṇā |
śṛṇugāthāmpurāgītāndharmiṣṭhāsatyavādinā || 25 ||
baddhāñjalipuṭandīnaṃyācantaṃśaraṇāgatam |
nahanyadānṛśaṃsyārthamapiśatrumparantapa || 26 ||
ārtovāyadivādṛptaḥpareṣāṃśaraṇāṅgataḥ |
ariḥprāṇānparityajyarakṣitavyaḥkṛtātmanā || 27 ||
sacedbhayādvāmohādvākāmādvāpinarakṣati |
svayāśaktyāyathāsattvantatpāpaṃlokagarhitam || 28 ||
vinaṣṭaḥpaśyatastasyārakṣiṇaśśaraṇāgataḥ |
ādāyasukṛtantasyasarvaṅgacchedarakṣitaḥ || 29 ||
evandoṣomahānatraprapannānāmarakṣaṇe |
asvargyañcāyaśasyañcabalavīryavināśanam || 30 ||
kariṣyāmiyathārthantukaṇḍorvacanamuttamam |
dharmiṣṭhañcayaśasyañcasvargyaṃsyāttuphalodaye || 31 ||
sakṛdevaprapannāyatavāsmīticayācate |
abhayaṃsarvabhūtebhyodadāmyetadvratammama || 32 ||
anayainaṃhariśreṣṭhaḥ dattamasyābhayammayā |
vibhīṣaṇovāsugrīvaḥ yadivārāvaṇassvayam || 33 ||
rāmasyatuvacśutvāsugrīvaḥplavageśvaraḥ |
pratyabhāṣatakākutsthaṃsauhārdenapracoditaḥ || 34 ||
kimatracitrandharmajñaḥ lokanāthaḥ sukhāvahāḥ |
yattvamāryamprabhāṣethāssattvavān satpathesthitaḥ || 35 ||
mamacāpyantarātmāyaṃśuddhaṃvettivibhīṣaṇam |
anumānāccabhāvāccasarvatassuparīkṣitaḥ || 36 ||
tasmāt kṣipraṃsahāsmābhistulyobhavatarāghavaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñassakhitvañcābhyupaitunaḥ || 37 ||
tatastusugrīvavaconiśamyataddarīśvareṇābhihitannareśvaraḥ |
vibhīṣaṇenāśujagāmasaṅgamampatattrirājenayathāpurandaraḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.