ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ චතුර්විංශස්සර්ගඃ .
සාවීරසමිතීරාජ්ඤාවිරරාජව්යවස්ථිතා .
ශශිනාශුභනක්ෂත්රාපෞර්ණමාසීවශාරදී .. 1 ..
ප්රචචාලචවේගේනත්රස්තාචෛවවසුන්ධරා .
පීඩ්යමානාබලෞඝේනතේනසාගරවර්චසා .. 2 ..
තතශ්ශුශ්රුවුරාක්රුෂ්ටංලඞ්කායාඞ්කානනෞකසඃ .
භේරීමෘදඞ්ගසඞ්ඝුෂ්ටන්තුමුලංරෝමහර්ෂණම් .. 3 ..
බභූවුස්තේනඝෝෂේණසංහෘෂ්ටාහරියූථපාඃ .
අමෘෂ්යමාණාස්තඞ්ඝෝෂංවිනේදුර්ඝෝෂවත්තරම් .. 4 ..
රාක්ෂසාස්තුප්ලවඞ්ගානාංශුශ්රුවුශ්චා(අ)පිගර්ජිතම් .
නර්දතාමිවදෘප්තානාම්මේඝානාමම්බරේස්වනම් .. 5 ..
දෘෂ්ටවාදාශරථිර්ලඞ්කාඤ්චිත්රධ්වජපතාකිනීම් .
ජගාමමනසාසීතන්දූයමානේනචේතසා .. 6 ..
අත්රසාමෘගශාබාක්ෂීරාවණේනෝපරුධ්යතේ .
අභිභූතාග්රහේණේවලෝහිතාඞ්ගේනරෝහිණී .. 7 ..
දීර්ඝමුෂ්ණඤ්චනිශ්වස්යසමුද්වීක්ෂ්යචලක්ෂ්මණම් .
උවාචවචනංවීරස්තත්කාලහිතමාත්මනඃ .. 8 ..
ආලිඛන්තීමිවාකාශමුත්ථිතාම්පශ්යලක්ෂ්මණ .
මනසේවකෘතාංලඞ්කාන්නගාග්රේවිශ්වකර්මණා .. 9 ..
විමානෛර්බහුභිර්ලඞ්කාසඞ්කීර්ණාභුවිරාජතේ .
විෂ්ණෝඃපදමිවාකාශඤ්ඡාදිතම්පාණ්ඩුභිර්ඝනෛඃ .. 10 ..
පුෂ්පිතෛශ්ශෝභිතාලඞ්කාවනෛශ්චත්රරථෝපමෛඃ .
නානාපතගසඞ්ඝුෂ්ටෛඃ ඵලපුෂ්පෝපගෛශ්ශුභෛඃ .. 11 ..
පශ්යමත්තවිහාඞ්ගානිප්රලීනභ්රමරාණිච .
කෝකිලාකුලෂණ්ඩානිදෝධවීතිශිවෝ(අ)නිලඃ .. 12 ..
ඉතිදාශරථීරාමෝලක්ෂ්මණංසමභාෂත .
බලඤ්චතද්වෛවිභජන් ශාස්ත්රදෘෂ්ටේනකර්මණා .. 13 ..
ශශාසකපිසේනායාම්බලමාදායවීර්යවාන් .
අඞ්ගදස්සහනීලේනතිෂ්ඨේදුරසිදුර්ජයඃ .. 14 ..
තිෂ්ඨේද්වානරවාහින්යාවානරෞඝසමාවෘතඃ .
ආශ්රිත්යදක්ෂිණම්පාර්ශ්වමෘෂභෝවානරර්ෂභඃ .. 15 ..
ගන්ධහස්තීවදුර්ධර්ෂස්තරස්වීගන්ධමාදනඃ .
තිෂ්ඨේද්වානරවාහින්යාස්සව්යම්පාර්ශ්වංසමාශ්රිතඃ .. 16 ..
මූර්ධ්නිස්ථාස්යාම්යහංයුක්තෝලක්ෂ්මණේනසමන්විතඃ .
ජාම්බවාංශ්චසුෂේණශ්චවේගදර්ශීචවානරඃ .. 17 ..
ඍක්ෂමුඛ්යාමහාත්මානඃකුක්ෂිංරක්ෂන්තුතේත්රයඃ .
ජඝනඞ්කපිසේනායාඃකපිරාජෝ(අ)භිරක්ෂතු .
පශ්චාර්ධමිවලෝකස්යප්රචේතාස්තේජසාවෘතඃ .. 18 ..
සුවිභක්තමහාව්යූහාමහාවානරරක්ෂිතා .
අනීකිනීසාවිබභෞයථාද්යෞස්සාභ්රසම්ප්ලවා .. 19 ..
ප්රගෘහ්යගිරිශෘඞ්ගාණිමහාතශ්චමහීරුහන් .
ලඞ්කාංවිමර්දයිෂවෝරණේ .. 20 ..
ශිඛරෛර්විකිරාමෛනාංලඞ්කාම්මුෂ්ටභිරේවවා .
ඉතිස්මදධිරේසර්වේමනාංසිහරිපුඞ්ගවාඃ .. 21 ..
තතෝරාමෝමහාතේජාස්සුග්රීවමිදමබ්රවීත් .
සුවිභක්තානිසෛන්යානිශුකඒෂවිමුච්යතාම් .. 22 ..
රාමස්යතුවචශ්ශ්රුත්වාවානරේන්ද්රෝමහාබලඃ .
මෝචයාමාසතන්දූතංශුකංරාමස්යශාසනාත් .. 23 ..
මෝචිතෝරාමවාක්යේනවානරෛශ්චනිපීඩිතඃ .
ශුකඃපරමසන්ත්රස්තෝරක්ෂෝධිපමුපාගමත් .. 24 ..
රාවණඃප්රහසන්නේවශුකංවාක්යමුවාචහ .. 25 ..
කිමිමෞතේසිතෞපක්ෂෞලූනපක්ෂශ්චදෘශ්යසේ .
කච්චින්නානේකචිත්තානාන්තේෂාන්ත්වංවශමාගතඃ .. 26 ..
තතස්සභයසංවිග්නස්තදාරාජ්ඤාභිචෝදිතඃ .
වචනම්ප්රත්යුවාචේදංරාක්ෂසාධිපමුත්තමම් .. 27 ..
සාගරස්යෝත්තරේතීරේ(අ)බ්රවන්තේවචනන්තථා .
යථාසන්ධේශමක්ලිෂ්ටංසාන්ත්වයන් ශ්ලක්ෂ්ණයාගිරා .. 28 ..
ක්රුද්ධෛස්සෛරහමුත්ප්ලුතදෘෂ්ටමාත්රඃප්ලවඞ්ගමෛඃ .
ගෘහීතෝ(අ)ස්ම්යපිචාරබ්දෝහන්තුංලෝප්තුඤ්චමුෂ්ටිභි .. 29 ..
නෛවසම්භාෂිතුංශක්යාස්සම්ප්රශ්නෝ(අ)ත්රනලභ්යතේ .
ප්රකෘත්යාකෝපනාස්තීක්ෂ්ණානානරාරාක්ෂසාධිප .. 30 ..
සචහන්තාවිරාධස්යකබන්ධස්යඛරස්යච .
සුග්රීවසහිතෝරාමස්සීතායාඃ පදමාගතඃ .. 31 ..
සකෘත්වාසාගරේසේතුන්තීර්ත්වාචලවණෝදධිම් .
ඒෂරක්ෂාංසිනිර්දූයධන්වීතිෂ්ඨතිරාඝවඃ .. 32 ..
ඍක්ෂවානරසඞ්ඝානාමනීකානිසහස්රශඃ .
ගිරිමේඝනිකාශානාඤ්ඡාදයන්තිවසුන්ධරාම් .. 33 ..
රාක්ෂසානාම්බලෞඝස්යවානරේන්ද්රබලස්යච .
නෛතයෝර්විද්යතේසන්ධිර්දේවදානවයෝරිව .. 34 ..
පුරාප්රාකාරමායාන්තික්ෂිප්රමේකතරඞ්කුරු .
සීතාංවාස්මෛප්රයච්ඡාශුසුයුද්ධංවාපිප්රදීයතාම් .. 35 ..
ශුකස්යවචනංශ්රුත්වාරාවණෝවාක්යමබ්රවීත් .
රෝෂසංරක්තනයනෝනිර්දහන්නිනචක්ෂුෂා .. 36 ..
යදිමාම්ප්රතියුධ්යේරන් දේවගන්ධර්වදානවාඃ .
නෛවසීතාම්ප්රදාස්යාමිසර්වලෝකභයාදපි .. 37 ..
කදාසමභිධාවන්තිරාඝවම්මාමකාශ්ශරාඃ .
වසන්තේපුෂ්පිතම්මත්තාභ්රමරාඉවපාදපම් .. 38 ..
කදාතූණීයශෛර්දීප්තෛර්ගණශඃ කාර්මුකච්යුතෛඃ .
ශරෛරාදීපයාම්යේනමුල්කාභිරිවකුඤ්ජරම් .. 39 ..
තච්චාස්යබලමාදාස්යේබලේනමහතාවෘතඃ .
ජ්යෝතිෂාමිවසර්වේෂාම්ප්රභාමුද්යන්දිවාකරඃ .. 40 ..
සාගරස්යේවමේවේගෝමාරුතස්යේවමේගතිඃ .
නහිදාශරථිර්වේදතේනමාංයෝද්ධුමිච්ඡති .. 41 ..
නමේතූණීශයාන්බාණාන් සවිෂානිවපන්නගාන් .
රාමඃපශ්යතිසඞ්ග්රාමේතේනමාංයෝධ්දුමිච්ඡති .. 42 ..
නජානාතිපුරාවීර්යමමයුද්ධේසරාඝවඃ .
මමචාපමයීංවීණාංශරකෝණෛඃප්රවාදිතාම් .. 43 ..
ජ්යාශබ්දතුමුලාඞ්ඝෝරාමාර්තභීතමහාස්වනාම් .
නාරාචතලසන්නාදාන්තාම්මමාහිතවාහිනීම් .. 44 ..
අවගාහ්යමහාරඞ්ගංවාදයිෂ්යාම්යහංරණේ .
නවාසවේනාපිසහස්රචක්ෂුෂායථාස්මිශක්යෝවරුණේනවාස්වයම් .
යමේනවාධර්ෂයිතුංශරාග්නිනාමහාහවේවෛශ්රවණේනවාපුනඃ .. 45 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ චතුර්විංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
sāvīrasamitīrājñāvirarājavyavasthitā |
śaśināśubhanakṣatrāpaurṇamāsīvaśāradī || 1 ||
pracacālacavegenatrastācaivavasundharā |
pīḍyamānābalaughenatenasāgaravarcasā || 2 ||
tataśśuśruvurākruṣṭaṃlaṅkāyāṅkānanaukasaḥ |
bherīmṛdaṅgasaṅghuṣṭantumulaṃromaharṣaṇam || 3 ||
babhūvustenaghoṣeṇasaṃhṛṣṭāhariyūthapāḥ |
amṛṣyamāṇāstaṅghoṣaṃvinedurghoṣavattaram || 4 ||
rākṣasāstuplavaṅgānāṃśuśruvuścā'pigarjitam |
nardatāmivadṛptānāmmeghānāmambaresvanam || 5 ||
dṛṣṭavādāśarathirlaṅkāñcitradhvajapatākinīm |
jagāmamanasāsītandūyamānenacetasā || 6 ||
atrasāmṛgaśābākṣīrāvaṇenoparudhyate |
abhibhūtāgraheṇevalohitāṅgenarohiṇī || 7 ||
dīrghamuṣṇañcaniśvasyasamudvīkṣyacalakṣmaṇam |
uvācavacanaṃvīrastatkālahitamātmanaḥ || 8 ||
ālikhantīmivākāśamutthitāmpaśyalakṣmaṇa |
manasevakṛtāṃlaṅkānnagāgreviśvakarmaṇā || 9 ||
vimānairbahubhirlaṅkāsaṅkīrṇābhuvirājate |
viṣṇoḥpadamivākāśañchāditampāṇḍubhirghanaiḥ || 10 ||
puṣpitaiśśobhitālaṅkāvanaiścatrarathopamaiḥ |
nānāpatagasaṅghuṣṭaiḥ phalapuṣpopagaiśśubhaiḥ || 11 ||
paśyamattavihāṅgānipralīnabhramarāṇica |
kokilākulaṣaṇḍānidodhavītiśivo'nilaḥ || 12 ||
itidāśarathīrāmolakṣmaṇaṃsamabhāṣata |
balañcatadvaivibhajan śāstradṛṣṭenakarmaṇā || 13 ||
śaśāsakapisenāyāmbalamādāyavīryavān |
aṅgadassahanīlenatiṣṭhedurasidurjayaḥ || 14 ||
tiṣṭhedvānaravāhinyāvānaraughasamāvṛtaḥ |
āśrityadakṣiṇampārśvamṛṣabhovānararṣabhaḥ || 15 ||
gandhahastīvadurdharṣastarasvīgandhamādanaḥ |
tiṣṭhedvānaravāhinyāssavyampārśvaṃsamāśritaḥ || 16 ||
mūrdhnisthāsyāmyahaṃyuktolakṣmaṇenasamanvitaḥ |
jāmbavāṃścasuṣeṇaścavegadarśīcavānaraḥ || 17 ||
ṛkṣamukhyāmahātmānaḥkukṣiṃrakṣantutetrayaḥ |
jaghanaṅkapisenāyāḥkapirājo'bhirakṣatu |
paścārdhamivalokasyapracetāstejasāvṛtaḥ || 18 ||
suvibhaktamahāvyūhāmahāvānararakṣitā |
anīkinīsāvibabhauyathādyaussābhrasamplavā || 19 ||
pragṛhyagiriśṛṅgāṇimahātaścamahīruhan |
laṅkāṃvimardayiṣavoraṇe || 20 ||
śikharairvikirāmaināṃlaṅkāmmuṣṭabhirevavā |
itismadadhiresarvemanāṃsiharipuṅgavāḥ || 21 ||
tatorāmomahātejāssugrīvamidamabravīt |
suvibhaktānisainyāniśukaeṣavimucyatām || 22 ||
rāmasyatuvacaśśrutvāvānarendromahābalaḥ |
mocayāmāsatandūtaṃśukaṃrāmasyaśāsanāt || 23 ||
mocitorāmavākyenavānaraiścanipīḍitaḥ |
śukaḥparamasantrastorakṣodhipamupāgamat || 24 ||
rāvaṇaḥprahasannevaśukaṃvākyamuvācaha || 25 ||
kimimautesitaupakṣaulūnapakṣaścadṛśyase |
kaccinnānekacittānānteṣāntvaṃvaśamāgataḥ || 26 ||
tatassabhayasaṃvignastadārājñābhicoditaḥ |
vacanampratyuvācedaṃrākṣasādhipamuttamam || 27 ||
sāgarasyottaretīre'bravantevacanantathā |
yathāsandheśamakliṣṭaṃsāntvayan ślakṣṇayāgirā || 28 ||
kruddhaissairahamutplutadṛṣṭamātraḥplavaṅgamaiḥ |
gṛhīto'smyapicārabdohantuṃloptuñcamuṣṭibhi || 29 ||
naivasambhāṣituṃśakyāssampraśno'tranalabhyate |
prakṛtyākopanāstīkṣṇānānarārākṣasādhipa || 30 ||
sacahantāvirādhasyakabandhasyakharasyaca |
sugrīvasahitorāmassītāyāḥ padamāgataḥ || 31 ||
sakṛtvāsāgaresetuntīrtvācalavaṇodadhim |
eṣarakṣāṃsinirdūyadhanvītiṣṭhatirāghavaḥ || 32 ||
ṛkṣavānarasaṅghānāmanīkānisahasraśaḥ |
girimeghanikāśānāñchādayantivasundharām || 33 ||
rākṣasānāmbalaughasyavānarendrabalasyaca |
naitayorvidyatesandhirdevadānavayoriva || 34 ||
purāprākāramāyāntikṣipramekataraṅkuru |
sītāṃvāsmaiprayacchāśusuyuddhaṃvāpipradīyatām || 35 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāvaṇovākyamabravīt |
roṣasaṃraktanayanonirdahanninacakṣuṣā || 36 ||
yadimāmpratiyudhyeran devagandharvadānavāḥ |
naivasītāmpradāsyāmisarvalokabhayādapi || 37 ||
kadāsamabhidhāvantirāghavammāmakāśśarāḥ |
vasantepuṣpitammattābhramarāivapādapam || 38 ||
kadātūṇīyaśairdīptairgaṇaśaḥ kārmukacyutaiḥ |
śarairādīpayāmyenamulkābhirivakuñjaram || 39 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
jyotiṣāmivasarveṣāmprabhāmudyandivākaraḥ || 40 ||
sāgarasyevamevegomārutasyevamegatiḥ |
nahidāśarathirvedatenamāṃyoddhumicchati || 41 ||
nametūṇīśayānbāṇān saviṣānivapannagān |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāṃyodhdumicchati || 42 ||
najānātipurāvīryamamayuddhesarāghavaḥ |
mamacāpamayīṃvīṇāṃśarakoṇaiḥpravāditām || 43 ||
jyāśabdatumulāṅghorāmārtabhītamahāsvanām |
nārācatalasannādāntāmmamāhitavāhinīm || 44 ||
avagāhyamahāraṅgaṃvādayiṣyāmyahaṃraṇe |
navāsavenāpisahasracakṣuṣāyathāsmiśakyovaruṇenavāsvayam |
yamenavādharṣayituṃśarāgnināmahāhavevaiśravaṇenavāpunaḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुर्विंशस्सर्गः ।
सावीरसमितीराज्ञाविरराजव्यवस्थिता ।
शशिनाशुभनक्षत्रापौर्णमासीवशारदी ॥ 1 ॥
प्रचचालचवेगेनत्रस्ताचैववसुन्धरा ।
पीड्यमानाबलौघेनतेनसागरवर्चसा ॥ 2 ॥
ततश्शुश्रुवुराक्रुष्टंलङ्कायाङ्काननौकसः ।
भेरीमृदङ्गसङ्घुष्टन्तुमुलंरोमहर्षणम् ॥ 3 ॥
बभूवुस्तेनघोषेणसंहृष्टाहरियूथपाः ।
अमृष्यमाणास्तङ्घोषंविनेदुर्घोषवत्तरम् ॥ 4 ॥
राक्षसास्तुप्लवङ्गानांशुश्रुवुश्चाऽपिगर्जितम् ।
नर्दतामिवदृप्तानाम्मेघानामम्बरेस्वनम् ॥ 5 ॥
दृष्टवादाशरथिर्लङ्काञ्चित्रध्वजपताकिनीम् ।
जगाममनसासीतन्दूयमानेनचेतसा ॥ 6 ॥
अत्रसामृगशाबाक्षीरावणेनोपरुध्यते ।
अभिभूताग्रहेणेवलोहिताङ्गेनरोहिणी ॥ 7 ॥
दीर्घमुष्णञ्चनिश्वस्यसमुद्वीक्ष्यचलक्ष्मणम् ।
उवाचवचनंवीरस्तत्कालहितमात्मनः ॥ 8 ॥
आलिखन्तीमिवाकाशमुत्थिताम्पश्यलक्ष्मण ।
मनसेवकृतांलङ्कान्नगाग्रेविश्वकर्मणा ॥ 9 ॥
विमानैर्बहुभिर्लङ्कासङ्कीर्णाभुविराजते ।
विष्णोःपदमिवाकाशञ्छादितम्पाण्डुभिर्घनैः ॥ 10 ॥
पुष्पितैश्शोभितालङ्कावनैश्चत्ररथोपमैः ।
नानापतगसङ्घुष्टैः फलपुष्पोपगैश्शुभैः ॥ 11 ॥
पश्यमत्तविहाङ्गानिप्रलीनभ्रमराणिच ।
कोकिलाकुलषण्डानिदोधवीतिशिवोऽनिलः ॥ 12 ॥
इतिदाशरथीरामोलक्ष्मणंसमभाषत ।
बलञ्चतद्वैविभजन् शास्त्रदृष्टेनकर्मणा ॥ 13 ॥
शशासकपिसेनायाम्बलमादायवीर्यवान् ।
अङ्गदस्सहनीलेनतिष्ठेदुरसिदुर्जयः ॥ 14 ॥
तिष्ठेद्वानरवाहिन्यावानरौघसमावृतः ।
आश्रित्यदक्षिणम्पार्श्वमृषभोवानरर्षभः ॥ 15 ॥
गन्धहस्तीवदुर्धर्षस्तरस्वीगन्धमादनः ।
तिष्ठेद्वानरवाहिन्यास्सव्यम्पार्श्वंसमाश्रितः ॥ 16 ॥
मूर्ध्निस्थास्याम्यहंयुक्तोलक्ष्मणेनसमन्वितः ।
जाम्बवांश्चसुषेणश्चवेगदर्शीचवानरः ॥ 17 ॥
ऋक्षमुख्यामहात्मानःकुक्षिंरक्षन्तुतेत्रयः ।
जघनङ्कपिसेनायाःकपिराजोऽभिरक्षतु ।
पश्चार्धमिवलोकस्यप्रचेतास्तेजसावृतः ॥ 18 ॥
सुविभक्तमहाव्यूहामहावानररक्षिता ।
अनीकिनीसाविबभौयथाद्यौस्साभ्रसम्प्लवा ॥ 19 ॥
प्रगृह्यगिरिशृङ्गाणिमहातश्चमहीरुहन् ।
लङ्कांविमर्दयिषवोरणे ॥ 20 ॥
शिखरैर्विकिरामैनांलङ्काम्मुष्टभिरेववा ।
इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरिपुङ्गवाः ॥ 21 ॥
ततोरामोमहातेजास्सुग्रीवमिदमब्रवीत् ।
सुविभक्तानिसैन्यानिशुकएषविमुच्यताम् ॥ 22 ॥
रामस्यतुवचश्श्रुत्वावानरेन्द्रोमहाबलः ।
मोचयामासतन्दूतंशुकंरामस्यशासनात् ॥ 23 ॥
मोचितोरामवाक्येनवानरैश्चनिपीडितः ।
शुकःपरमसन्त्रस्तोरक्षोधिपमुपागमत् ॥ 24 ॥
रावणःप्रहसन्नेवशुकंवाक्यमुवाचह ॥ 25 ॥
किमिमौतेसितौपक्षौलूनपक्षश्चदृश्यसे ।
कच्चिन्नानेकचित्तानान्तेषान्त्वंवशमागतः ॥ 26 ॥
ततस्सभयसंविग्नस्तदाराज्ञाभिचोदितः ।
वचनम्प्रत्युवाचेदंराक्षसाधिपमुत्तमम् ॥ 27 ॥
सागरस्योत्तरेतीरेऽब्रवन्तेवचनन्तथा ।
यथासन्धेशमक्लिष्टंसान्त्वयन् श्लक्ष्णयागिरा ॥ 28 ॥
क्रुद्धैस्सैरहमुत्प्लुतदृष्टमात्रःप्लवङ्गमैः ।
गृहीतोऽस्म्यपिचारब्दोहन्तुंलोप्तुञ्चमुष्टिभि ॥ 29 ॥
नैवसम्भाषितुंशक्यास्सम्प्रश्नोऽत्रनलभ्यते ।
प्रकृत्याकोपनास्तीक्ष्णानानराराक्षसाधिप ॥ 30 ॥
सचहन्ताविराधस्यकबन्धस्यखरस्यच ।
सुग्रीवसहितोरामस्सीतायाः पदमागतः ॥ 31 ॥
सकृत्वासागरेसेतुन्तीर्त्वाचलवणोदधिम् ।
एषरक्षांसिनिर्दूयधन्वीतिष्ठतिराघवः ॥ 32 ॥
ऋक्षवानरसङ्घानामनीकानिसहस्रशः ।
गिरिमेघनिकाशानाञ्छादयन्तिवसुन्धराम् ॥ 33 ॥
राक्षसानाम्बलौघस्यवानरेन्द्रबलस्यच ।
नैतयोर्विद्यतेसन्धिर्देवदानवयोरिव ॥ 34 ॥
पुराप्राकारमायान्तिक्षिप्रमेकतरङ्कुरु ।
सीतांवास्मैप्रयच्छाशुसुयुद्धंवापिप्रदीयताम् ॥ 35 ॥
शुकस्यवचनंश्रुत्वारावणोवाक्यमब्रवीत् ।
रोषसंरक्तनयनोनिर्दहन्निनचक्षुषा ॥ 36 ॥
यदिमाम्प्रतियुध्येरन् देवगन्धर्वदानवाः ।
नैवसीताम्प्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ॥ 37 ॥
कदासमभिधावन्तिराघवम्मामकाश्शराः ।
वसन्तेपुष्पितम्मत्ताभ्रमराइवपादपम् ॥ 38 ॥
कदातूणीयशैर्दीप्तैर्गणशः कार्मुकच्युतैः ।
शरैरादीपयाम्येनमुल्काभिरिवकुञ्जरम् ॥ 39 ॥
तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।
ज्योतिषामिवसर्वेषाम्प्रभामुद्यन्दिवाकरः ॥ 40 ॥
सागरस्येवमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।
नहिदाशरथिर्वेदतेनमांयोद्धुमिच्छति ॥ 41 ॥
नमेतूणीशयान्बाणान् सविषानिवपन्नगान् ।
रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमांयोध्दुमिच्छति ॥ 42 ॥
नजानातिपुरावीर्यममयुद्धेसराघवः ।
ममचापमयींवीणांशरकोणैःप्रवादिताम् ॥ 43 ॥
ज्याशब्दतुमुलाङ्घोरामार्तभीतमहास्वनाम् ।
नाराचतलसन्नादान्ताम्ममाहितवाहिनीम् ॥ 44 ॥
अवगाह्यमहारङ्गंवादयिष्याम्यहंरणे ।
नवासवेनापिसहस्रचक्षुषायथास्मिशक्योवरुणेनवास्वयम् ।
यमेनवाधर्षयितुंशराग्निनामहाहवेवैश्रवणेनवापुनः ॥ 45 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
sāvīrasamitīrājñāvirarājavyavasthitā |
śaśināśubhanakṣatrāpaurṇamāsīvaśāradī || 1 ||
pracacālacavegenatrastācaivavasundharā |
pīḍyamānābalaughenatenasāgaravarcasā || 2 ||
tataśśuśruvurākruṣṭaṃlaṅkāyāṅkānanaukasaḥ |
bherīmṛdaṅgasaṅghuṣṭantumulaṃromaharṣaṇam || 3 ||
babhūvustenaghoṣeṇasaṃhṛṣṭāhariyūthapāḥ |
amṛṣyamāṇāstaṅghoṣaṃvinedurghoṣavattaram || 4 ||
rākṣasāstuplavaṅgānāṃśuśruvuścā'pigarjitam |
nardatāmivadṛptānāmmeghānāmambaresvanam || 5 ||
dṛṣṭavādāśarathirlaṅkāñcitradhvajapatākinīm |
jagāmamanasāsītandūyamānenacetasā || 6 ||
atrasāmṛgaśābākṣīrāvaṇenoparudhyate |
abhibhūtāgraheṇevalohitāṅgenarohiṇī || 7 ||
dīrghamuṣṇañcaniśvasyasamudvīkṣyacalakṣmaṇam |
uvācavacanaṃvīrastatkālahitamātmanaḥ || 8 ||
ālikhantīmivākāśamutthitāmpaśyalakṣmaṇa |
manasevakṛtāṃlaṅkānnagāgreviśvakarmaṇā || 9 ||
vimānairbahubhirlaṅkāsaṅkīrṇābhuvirājate |
viṣṇoḥpadamivākāśañchāditampāṇḍubhirghanaiḥ || 10 ||
puṣpitaiśśobhitālaṅkāvanaiścatrarathopamaiḥ |
nānāpatagasaṅghuṣṭaiḥ phalapuṣpopagaiśśubhaiḥ || 11 ||
paśyamattavihāṅgānipralīnabhramarāṇica |
kokilākulaṣaṇḍānidodhavītiśivo'nilaḥ || 12 ||
itidāśarathīrāmolakṣmaṇaṃsamabhāṣata |
balañcatadvaivibhajan śāstradṛṣṭenakarmaṇā || 13 ||
śaśāsakapisenāyāmbalamādāyavīryavān |
aṅgadassahanīlenatiṣṭhedurasidurjayaḥ || 14 ||
tiṣṭhedvānaravāhinyāvānaraughasamāvṛtaḥ |
āśrityadakṣiṇampārśvamṛṣabhovānararṣabhaḥ || 15 ||
gandhahastīvadurdharṣastarasvīgandhamādanaḥ |
tiṣṭhedvānaravāhinyāssavyampārśvaṃsamāśritaḥ || 16 ||
mūrdhnisthāsyāmyahaṃyuktolakṣmaṇenasamanvitaḥ |
jāmbavāṃścasuṣeṇaścavegadarśīcavānaraḥ || 17 ||
ṛkṣamukhyāmahātmānaḥkukṣiṃrakṣantutetrayaḥ |
jaghanaṅkapisenāyāḥkapirājo'bhirakṣatu |
paścārdhamivalokasyapracetāstejasāvṛtaḥ || 18 ||
suvibhaktamahāvyūhāmahāvānararakṣitā |
anīkinīsāvibabhauyathādyaussābhrasamplavā || 19 ||
pragṛhyagiriśṛṅgāṇimahātaścamahīruhan |
laṅkāṃvimardayiṣavoraṇe || 20 ||
śikharairvikirāmaināṃlaṅkāmmuṣṭabhirevavā |
itismadadhiresarvemanāṃsiharipuṅgavāḥ || 21 ||
tatorāmomahātejāssugrīvamidamabravīt |
suvibhaktānisainyāniśukaeṣavimucyatām || 22 ||
rāmasyatuvacaśśrutvāvānarendromahābalaḥ |
mocayāmāsatandūtaṃśukaṃrāmasyaśāsanāt || 23 ||
mocitorāmavākyenavānaraiścanipīḍitaḥ |
śukaḥparamasantrastorakṣodhipamupāgamat || 24 ||
rāvaṇaḥprahasannevaśukaṃvākyamuvācaha || 25 ||
kimimautesitaupakṣaulūnapakṣaścadṛśyase |
kaccinnānekacittānānteṣāntvaṃvaśamāgataḥ || 26 ||
tatassabhayasaṃvignastadārājñābhicoditaḥ |
vacanampratyuvācedaṃrākṣasādhipamuttamam || 27 ||
sāgarasyottaretīre'bravantevacanantathā |
yathāsandheśamakliṣṭaṃsāntvayan ślakṣṇayāgirā || 28 ||
kruddhaissairahamutplutadṛṣṭamātraḥplavaṅgamaiḥ |
gṛhīto'smyapicārabdohantuṃloptuñcamuṣṭibhi || 29 ||
naivasambhāṣituṃśakyāssampraśno'tranalabhyate |
prakṛtyākopanāstīkṣṇānānarārākṣasādhipa || 30 ||
sacahantāvirādhasyakabandhasyakharasyaca |
sugrīvasahitorāmassītāyāḥ padamāgataḥ || 31 ||
sakṛtvāsāgaresetuntīrtvācalavaṇodadhim |
eṣarakṣāṃsinirdūyadhanvītiṣṭhatirāghavaḥ || 32 ||
ṛkṣavānarasaṅghānāmanīkānisahasraśaḥ |
girimeghanikāśānāñchādayantivasundharām || 33 ||
rākṣasānāmbalaughasyavānarendrabalasyaca |
naitayorvidyatesandhirdevadānavayoriva || 34 ||
purāprākāramāyāntikṣipramekataraṅkuru |
sītāṃvāsmaiprayacchāśusuyuddhaṃvāpipradīyatām || 35 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāvaṇovākyamabravīt |
roṣasaṃraktanayanonirdahanninacakṣuṣā || 36 ||
yadimāmpratiyudhyeran devagandharvadānavāḥ |
naivasītāmpradāsyāmisarvalokabhayādapi || 37 ||
kadāsamabhidhāvantirāghavammāmakāśśarāḥ |
vasantepuṣpitammattābhramarāivapādapam || 38 ||
kadātūṇīyaśairdīptairgaṇaśaḥ kārmukacyutaiḥ |
śarairādīpayāmyenamulkābhirivakuñjaram || 39 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
jyotiṣāmivasarveṣāmprabhāmudyandivākaraḥ || 40 ||
sāgarasyevamevegomārutasyevamegatiḥ |
nahidāśarathirvedatenamāṃyoddhumicchati || 41 ||
nametūṇīśayānbāṇān saviṣānivapannagān |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāṃyodhdumicchati || 42 ||
najānātipurāvīryamamayuddhesarāghavaḥ |
mamacāpamayīṃvīṇāṃśarakoṇaiḥpravāditām || 43 ||
jyāśabdatumulāṅghorāmārtabhītamahāsvanām |
nārācatalasannādāntāmmamāhitavāhinīm || 44 ||
avagāhyamahāraṅgaṃvādayiṣyāmyahaṃraṇe |
navāsavenāpisahasracakṣuṣāyathāsmiśakyovaruṇenavāsvayam |
yamenavādharṣayituṃśarāgnināmahāhavevaiśravaṇenavāpunaḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.