ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ ද්විතීයස්සර්ගඃ .
තන්තුශෝකපරිද්යූනංරාමන්දශරථාත්මජම් .
උවාචවචනංශ්රීමාන් සුග්රීවශ්ශෝකනාශනම් .. 1 ..
කිං ත්වයා තප්යතේ වීර යථාන්යඃ ප්රාකෘතස්තථා .
මෛවං භූස්ත්යජ සතාපං කෘතඝ්න ඉව සෞහෘදම් .. 2 ..
සන්තාපස්යචතේස්ථානන්නහිපශ්යාමිරාඝව .
ප්රවෘත්තාවුපලබ්ධායාඤ්ජ්ඤාතේචනිලයේරිපෝඃ .. 3 ..
මතිමාන්ශාස්ත්රවිත්ප්රාජ්ඤඃපණ්ඩිතශ්චාසිරාඝව .
ත්යජේමාම්පාපිකාම්බුද්ධිඞ්කෘතාත්මේවාර්ථදූෂණීම් .. 4 ..
සමුද්රංලඞ්ඝයිත්වාතුමහානක්රසමාකුලම් .
ලඞ්කාමාරෝහයිෂ්යාමෝහනිෂ්යාමශ්චතේරිපුම් .. 5 ..
නිරුත්සාහස්යදීනස්යශෝකපර්යාකුලාත්මනඃ .
සර්වාර්ථාව්යවසීදන්තිව්යසනඤ්චාධිගච්ඡති .. 6 ..
ඉමේශූරාස්සමර්ථාශ්චසර්වනෝහරියූථපාඃ .
ත්වත්ප්රියාර්ථඞ්කෘතෝත්සාහාඃප්රවේෂ්ටුමපිපාවකම් .
ඒෂාංහර්ෂේණජානාමිතර්කශ්චාස්මින් දෘඪෝමම .. 7 ..
වික්රමේණසමානේෂ්යේසීතාංහත්වායථාරිපුම් .
රාවණම්පාපකර්මාණන්තථාත්වඞ්කර්තුමර්හසි .. 8 ..
සේතුරත්රයථාබධ්යේද්යථාපශ්යේමතාම්පුරීම් .
තස්යරාක්ෂසරාජස්යතථාත්වඞ්කුරුරාඝව .. 9 ..
දෘෂ්ටවාතාන්තුපුරීංලඞ්කාන්ත්රිකූටශිඛරේස්ථිතාම් .
හතඤ්චරාවණංයුද්ධේදර්ශනාවධාරය .. 10 ..
අබධ්වාසාගරේසේතුඞ්ඝෝරේචතුවරුණාලයේ .
ලඞ්කාන්නමර්දිතුංශක්යාසේන්ද්රෛරපිසුරාසුරෛඃ .. 11 ..
සේතුර්බද්ධස්සමුද්රේචයාවල්ලඞ්කාස්සමීපතඃ .. 12 ..
සර්වන්තීර්ණඤ්චමේසෛන්යඤ්ජිතමිත්යුපධාරය .
ඉමේහිසමරේවීරාහරයඃකාමරූපිණ .. 13 ..
තදලංවික්ලබාම්බුද්ධිං රාජන සර්වාර්ථනාශනීම් .
පුරුෂස්යහිලෝකේ(අ)ස්මින් ශෝකශ්ශෞර්යාපකර්ෂණඃ .. 14 ..
යත්තුකාර්යම්මනුෂ්යේණශෞණ්ඩීර්යමවලම්බතා .
අස්මින් කාලේමහාප්රාජ්ඤසත්ත්වමාතිෂ්ඨතේජසා .. 15 ..
ශූරාණාංහිමනුෂ්යාණාන්ත්වද්විධානාම්මහාත්මනාම් .
විනෂ්ටේවාප්රණෂ්ටේවාශෝකස්සර්වාර්ථනාශනඃ .. 16 ..
තත්ත්වම්බුද්ධිමතාංශ්රේෂ්ඨස්සර්වශාස්ත්රාර්ථකෝවිදඃ .
මද්විධෛස්සචිවෛස්සාර්ථමරිඤ්ජේතුමිහාර්හසි .. 17 ..
නහිපශ්යාම්යහඞ්කඤ්චිත් ත්රිෂුලෝකේෂුරාඝව .
ගෘහීතධනුෂේයස්තේතිෂ්ඨේදභිමුඛෝරණේ .. 18 ..
වානරේෂුසමාසක්තන්නතේකාර්යංවිපත්ස්යතේ .
අචිරාද්ද්රක්ෂ්යසේසීතාන්තීර්ත්වාසාගරමක්ෂ්යම් .. 19 ..
තදලංශෝකමාලම්බ්යක්රෝධමාලම්බභූපතේ .
නිශ්චේෂ්ටාඃක්ෂත්රියාමන්දාස්සර්වේචණ්ඩස්යබිභ්යති .. 20 ..
ලඞ්ඝනාර්ථඤ්චඝෝරස්යසමුද්රස්යනදීම්පතේඃ .
සහාස්මාභිරිහෝපේතස්සූක්ෂ්මබුද්ධිර්විචාරය .. 21 ..
ලඞ්ඝිතේතස්යතෛස්සෛන්යඤ්ජිතමිත්යුපධාරය .
සර්වන්තීර්ණඤ්චමේසෛන්යඤ්ජිතමිත්යවධාර්යතාම් .. 22 ..
ඉමේහිහරයශ්ශූරාස්සමරේකාමරූපිණඃ .
තානරීන්විධමිෂ්යන්තිශිලාපාදපවෘෂ්ටිභිඃ .. 23 ..
කථඤ්චිත්සන්තරිෂ්යාමස්තේවයංවරුණාලයම් .
හතමිත්යේවතම්මන්යේයුද්ධේශත්රුනිබර්හණ .. 24 ..
කිමුක්ත්වාබහුධාචාපිසර්වථාවිජයීභවාන් .
නිමිත්තානිචපශ්යාමිමනෝමේසම්ප්රහෘෂ්යති .. 25 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ද්විතීයස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||
kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||
santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||
matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||
samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||
nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||
imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||
vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||
seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||
dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||
abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||
seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||
tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||
yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||
śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||
tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||
nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||
vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||
tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||
laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||
laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||
imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||
kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||
kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वितीयस्सर्गः ।
तन्तुशोकपरिद्यूनंरामन्दशरथात्मजम् ।
उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ॥ 1 ॥
किं त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ।
मैवं भूस्त्यज सतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ 2 ॥
सन्तापस्यचतेस्थानन्नहिपश्यामिराघव ।
प्रवृत्तावुपलब्धायाञ्ज्ञातेचनिलयेरिपोः ॥ 3 ॥
मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।
त्यजेमाम्पापिकाम्बुद्धिङ्कृतात्मेवार्थदूषणीम् ॥ 4 ॥
समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।
लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ॥ 5 ॥
निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।
सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनञ्चाधिगच्छति ॥ 6 ॥
इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।
त्वत्प्रियार्थङ्कृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।
एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ॥ 7 ॥
विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।
रावणम्पापकर्माणन्तथात्वङ्कर्तुमर्हसि ॥ 8 ॥
सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमताम्पुरीम् ।
तस्यराक्षसराजस्यतथात्वङ्कुरुराघव ॥ 9 ॥
दृष्टवातान्तुपुरींलङ्कान्त्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।
हतञ्चरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ॥ 10 ॥
अबध्वासागरेसेतुङ्घोरेचतुवरुणालये ।
लङ्कान्नमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ॥ 11 ॥
सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ॥ 12 ॥
सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्युपधारय ।
इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ॥ 13 ॥
तदलंविक्लबाम्बुद्धिं राजन सर्वार्थनाशनीम् ।
पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ॥ 14 ॥
यत्तुकार्यम्मनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।
अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ॥ 15 ॥
शूराणांहिमनुष्याणान्त्वद्विधानाम्महात्मनाम् ।
विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ॥ 16 ॥
तत्त्वम्बुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिञ्जेतुमिहार्हसि ॥ 17 ॥
नहिपश्याम्यहङ्कञ्चित् त्रिषुलोकेषुराघव ।
गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ॥ 18 ॥
वानरेषुसमासक्तन्नतेकार्यंविपत्स्यते ।
अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतान्तीर्त्वासागरमक्ष्यम् ॥ 19 ॥
तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।
निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ॥ 20 ॥
लङ्घनार्थञ्चघोरस्यसमुद्रस्यनदीम्पतेः ।
सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ॥ 21 ॥
लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यञ्जितमित्युपधारय ।
सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्यवधार्यताम् ॥ 22 ॥
इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।
तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ॥ 23 ॥
कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।
हतमित्येवतम्मन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ॥ 24 ॥
किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।
निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||
kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||
santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||
matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||
samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||
nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||
imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||
vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||
seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||
dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||
abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||
seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||
tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||
yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||
śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||
tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||
nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||
vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||
tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||
laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||
laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||
imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||
kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||
kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.