𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁𑌶𑍋𑌕𑌪𑌰𑌿𑌦𑍍𑌯𑍂𑌨𑌂𑌰𑌾𑌮𑌨𑍍𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚𑌵𑌚𑌨𑌂𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌨𑌾𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌤𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌵𑍀𑌰 𑌯𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑍃𑌤𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌮𑍈𑌵𑌂 𑌭𑍂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜 𑌸𑌤𑌾𑌪𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌘𑍍𑌨 𑌇𑌵 𑌸𑍗𑌹𑍃𑌦𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌪𑌸𑍍𑌯𑌚𑌤𑍇𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌨𑍍𑌨𑌹𑌿𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌵𑍁𑌪𑌲𑌬𑍍𑌧𑌾𑌯𑌾𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍇𑌚𑌨𑌿𑌲𑌯𑍇𑌰𑌿𑌪𑍋𑌃 ॥ 3 ॥
𑌮𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌃𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌮𑌾𑌮𑍍𑌪𑌾𑌪𑌿𑌕𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑍇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌦𑍂𑌷𑌣𑍀𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌂𑌲𑌙𑍍𑌘𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑍁𑌮𑌹𑌾𑌨𑌕𑍍𑌰𑌸𑌮𑌾𑌕𑍁𑌲𑌮𑍍 ।
𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌾𑌰𑍋𑌹𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍋𑌹𑌨𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌶𑍍𑌚𑌤𑍇𑌰𑌿𑌪𑍁𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌨𑌿𑌰𑍁𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌸𑍍𑌯𑌦𑍀𑌨𑌸𑍍𑌯𑌶𑍋𑌕𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍀𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌞𑍍𑌚𑌾𑌧𑌿𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ॥ 6 ॥
𑌇𑌮𑍇𑌶𑍂𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌾𑌶𑍍𑌚𑌸𑌰𑍍𑌵𑌨𑍋𑌹𑌰𑌿𑌯𑍂𑌥𑌪𑌾𑌃 ।
𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌪𑌿𑌪𑌾𑌵𑌕𑌮𑍍 ।
𑌏𑌷𑌾𑌂𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣𑌜𑌾𑌨𑌾𑌮𑌿𑌤𑌰𑍍𑌕𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌦𑍃𑌢𑍋𑌮𑌮 ॥ 7 ॥
𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇𑌣𑌸𑌮𑌾𑌨𑍇𑌷𑍍𑌯𑍇𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯𑌥𑌾𑌰𑌿𑌪𑍁𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌮𑍍𑌪𑌾𑌪𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌨𑍍𑌤𑌥𑌾𑌤𑍍𑌵𑌙𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 8 ॥
𑌸𑍇𑌤𑍁𑌰𑌤𑍍𑌰𑌯𑌥𑌾𑌬𑌧𑍍𑌯𑍇𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾𑌪𑌶𑍍𑌯𑍇𑌮𑌤𑌾𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯𑌤𑌥𑌾𑌤𑍍𑌵𑌙𑍍𑌕𑍁𑌰𑍁𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 9 ॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌕𑍂𑌟𑌶𑌿𑌖𑌰𑍇𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌞𑍍𑌚𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌵𑌧𑌾𑌰𑌯 ॥ 10 ॥
𑌅𑌬𑌧𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇𑌸𑍇𑌤𑍁𑌙𑍍𑌘𑍋𑌰𑍇𑌚𑌤𑍁𑌵𑌰𑍁𑌣𑌾𑌲𑌯𑍇 ।
𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌨𑍍𑌨𑌮𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑍁𑌂𑌶𑌕𑍍𑌯𑌾𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈𑌰𑌪𑌿𑌸𑍁𑌰𑌾𑌸𑍁𑌰𑍈𑌃 ॥ 11 ॥
𑌸𑍇𑌤𑍁𑌰𑍍𑌬𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑍇𑌚𑌯𑌾𑌵𑌲𑍍𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍀𑌪𑌤𑌃 ॥ 12 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌞𑍍𑌚𑌮𑍇𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌪𑌧𑌾𑌰𑌯 ।
𑌇𑌮𑍇𑌹𑌿𑌸𑌮𑌰𑍇𑌵𑍀𑌰𑌾𑌹𑌰𑌯𑌃𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣 ॥ 13 ॥
𑌤𑌦𑌲𑌂𑌵𑌿𑌕𑍍𑌲𑌬𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑌾𑌶𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯𑌹𑌿𑌲𑍋𑌕𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌶𑍋𑌕𑌶𑍍𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌾𑌪𑌕𑌰𑍍𑌷𑌣𑌃 ॥ 14 ॥
𑌯𑌤𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑍍𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌣𑌶𑍗𑌣𑍍𑌡𑍀𑌰𑍍𑌯𑌮𑌵𑌲𑌮𑍍𑌬𑌤𑌾 ।
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌕𑌾𑌲𑍇𑌮𑌹𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 ॥ 15 ॥
𑌶𑍂𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂𑌹𑌿𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌨𑌷𑍍𑌟𑍇𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑍇𑌵𑌾𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑌾𑌶𑌨𑌃 ॥ 16 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌤𑌾𑌂𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌃 ।
𑌮𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑍈𑌸𑍍𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌸𑍍𑌸𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌰𑌿𑌞𑍍𑌜𑍇𑌤𑍁𑌮𑌿𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 17 ॥
𑌨𑌹𑌿𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌙𑍍𑌕𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍁𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌧𑌨𑍁𑌷𑍇𑌯𑌸𑍍𑌤𑍇𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑍇𑌦𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑍋𑌰𑌣𑍇 ॥ 18 ॥
𑌵𑌾𑌨𑌰𑍇𑌷𑍁𑌸𑌮𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌨𑍍𑌨𑌤𑍇𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂𑌵𑌿𑌪𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌅𑌚𑌿𑌰𑌾𑌦𑍍𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑍇𑌸𑍀𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌗𑌰𑌮𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌤𑌦𑌲𑌂𑌶𑍋𑌕𑌮𑌾𑌲𑌮𑍍𑌬𑍍𑌯𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑌾𑌲𑌮𑍍𑌬𑌭𑍂𑌪𑌤𑍇 ।
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑌨𑍍𑌦𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌚𑌣𑍍𑌡𑌸𑍍𑌯𑌬𑌿𑌭𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 20 ॥
𑌲𑌙𑍍𑌘𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌞𑍍𑌚𑌘𑍋𑌰𑌸𑍍𑌯𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍𑌪𑌤𑍇𑌃 ।
𑌸𑌹𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑌿𑌹𑍋𑌪𑍇𑌤𑌸𑍍𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌯 ॥ 21 ॥
𑌲𑌙𑍍𑌘𑌿𑌤𑍇𑌤𑌸𑍍𑌯𑌤𑍈𑌸𑍍𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌪𑌧𑌾𑌰𑌯 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌞𑍍𑌚𑌮𑍇𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌧𑌾𑌰𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌇𑌮𑍇𑌹𑌿𑌹𑌰𑌯𑌶𑍍𑌶𑍂𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌃 ।
𑌤𑌾𑌨𑌰𑍀𑌨𑍍𑌵𑌿𑌧𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌶𑌿𑌲𑌾𑌪𑌾𑌦𑌪𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 23 ॥
𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍇𑌵𑌯𑌂𑌵𑌰𑍁𑌣𑌾𑌲𑌯𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌤𑌮𑍍𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌨𑌿𑌬𑌰𑍍𑌹𑌣 ॥ 24 ॥
𑌕𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌬𑌹𑍁𑌧𑌾𑌚𑌾𑌪𑌿𑌸𑌰𑍍𑌵𑌥𑌾𑌵𑌿𑌜𑌯𑍀𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌚𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌮𑌨𑍋𑌮𑍇𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 25 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||
kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||
santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||
matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||
samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||
nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||
imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||
vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||
seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||
dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||
abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||
seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||
tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||
yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||
śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||
tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||
nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||
vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||
tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||
laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||
laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||
imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||
kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||
kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वितीयस्सर्गः ।
तन्तुशोकपरिद्यूनंरामन्दशरथात्मजम् ।
उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ॥ 1 ॥
किं त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ।
मैवं भूस्त्यज सतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ 2 ॥
सन्तापस्यचतेस्थानन्नहिपश्यामिराघव ।
प्रवृत्तावुपलब्धायाञ्ज्ञातेचनिलयेरिपोः ॥ 3 ॥
मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।
त्यजेमाम्पापिकाम्बुद्धिङ्कृतात्मेवार्थदूषणीम् ॥ 4 ॥
समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।
लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ॥ 5 ॥
निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।
सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनञ्चाधिगच्छति ॥ 6 ॥
इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।
त्वत्प्रियार्थङ्कृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।
एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ॥ 7 ॥
विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।
रावणम्पापकर्माणन्तथात्वङ्कर्तुमर्हसि ॥ 8 ॥
सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमताम्पुरीम् ।
तस्यराक्षसराजस्यतथात्वङ्कुरुराघव ॥ 9 ॥
दृष्टवातान्तुपुरींलङ्कान्त्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।
हतञ्चरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ॥ 10 ॥
अबध्वासागरेसेतुङ्घोरेचतुवरुणालये ।
लङ्कान्नमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ॥ 11 ॥
सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ॥ 12 ॥
सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्युपधारय ।
इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ॥ 13 ॥
तदलंविक्लबाम्बुद्धिं राजन सर्वार्थनाशनीम् ।
पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ॥ 14 ॥
यत्तुकार्यम्मनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।
अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ॥ 15 ॥
शूराणांहिमनुष्याणान्त्वद्विधानाम्महात्मनाम् ।
विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ॥ 16 ॥
तत्त्वम्बुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिञ्जेतुमिहार्हसि ॥ 17 ॥
नहिपश्याम्यहङ्कञ्चित् त्रिषुलोकेषुराघव ।
गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ॥ 18 ॥
वानरेषुसमासक्तन्नतेकार्यंविपत्स्यते ।
अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतान्तीर्त्वासागरमक्ष्यम् ॥ 19 ॥
तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।
निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ॥ 20 ॥
लङ्घनार्थञ्चघोरस्यसमुद्रस्यनदीम्पतेः ।
सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ॥ 21 ॥
लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यञ्जितमित्युपधारय ।
सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्यवधार्यताम् ॥ 22 ॥
इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।
तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ॥ 23 ॥
कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।
हतमित्येवतम्मन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ॥ 24 ॥
किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।
निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||
kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||
santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||
matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||
samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||
nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||
imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||
vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||
seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||
dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||
abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||
seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||
tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||
yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||
śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||
tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||
nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||
vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||
tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||
laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||
laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||
imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||
kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||
kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.