6.46 Yuddhakanda - Shatchatvarimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ෂට්චත්වාරිංශස්සර්ගඃ .

තතෝද්යාම්පෘථිවීඤ්චෛවවීක්ෂමාණාවනෞකසඃ .

දදෘශුඃසන්තතෞබාණෛර්භ්රාතරෞරාමලක්ෂ්මණෞ .. 1 ..

වෘෂ්ටවේවෝපරතේදේවේකෘතකර්මණිරාක්ෂසේ .

ආජගාමාථතන්දේශංසසුග්රීවෝවිභීෂණඃ .. 2 ..

නීලද්විවිදමෛන්දාශ්චසුෂේණඃකුමුදාඞ්ගදාඃ .

තූර්ණංහනුමතාසාර්ධමන්වශෝචන්තරාඝවෞ .. 3 ..

අචේෂ්ටෞමන්දනිශ්ශ්වාසෞශෝණිතෞඝපරිප්ලුතෞ .

ශරජාලාචිතෞස්තබ්දෞශයානෞශරතල්පයෝඃ .. 4 ..

නිඃශ්වසන්තෞයථාසර්පෞනිශ්චේෂ්ටෞමන්දවික්රමෞ .

රුධිරස්රාද්විග්ධාඞ්ගෞතාපනීයාවිවධ්වජෞ .. 5 ..

තෞවීරශයනේවීරෞශයානෞමන්දචේෂ්ටිතෞ .

යූථපෛස්තෛඃ පරිවෘතෞබාෂ්පව්යාකුලලෝචනෛඃ .. 6 ..

රාඝවෞපතිතෞදෘෂ්ටවාශරජාලසමාවෘතෞ .

බභූවුර්වේර්ව්යථිතාස්සර්වේවානරාස්සවිභීෂණාඃ .. 7 ..

අන්තරික්ෂන්නිරීක්ෂන්තෝදිශස්සර්වාශ්චවානරාඃ .

නචෛනම්මායයාඡන්නන්දදෘශූරාවණිඃරණේ .. 8 ..

තන්තුමායාප්රතිච්ඡන්නම්මායයෛවවිභීෂණඃ .

වීක්ෂමාණෝදදර්ශාථභ්රාතුඃපුත්රමවස්ථිතම් .. 9 ..

තමප්රතිකර්මාණමප්රතිද්වන්ද්වමාහවේ .

දදර්ශාන්තර්හිතංවීරංවරදානාද්විභීෂණඃ .. 10 ..

තේජසායශසාචෛවවික්රමේණචසම්යුතම් .

ඉන්ද්රජිත්ත්වාත්මනඃකර්මතෞශයානෞසමීක්ෂ්යච .. 11 ..

උවාචපරමප්රීතෝහර්ෂයන් සර්වනෛරෘතාන් .

දූෂණස්යචහන්තාරෞඛරස්යචමහාබලෞ .. 12 ..

සාදිතෞමාමකෛර්බාණෛර්භ්රාතරෞරාමලක්ෂ්මණෞ .

නේමෞමෝක්ෂයිතුංශක්යාවේතස්මාදිෂුබන්ධනාත් .. 13 ..

සර්වෛරපිසමාගම්යසර්ෂිසඞ්ඝෛස්සුරාසුරෛඃ .

යත්කෘතේචින්තයානස්යශෝකාර්තස්යපිතුර්මම .. 14 ..

අස්පෘෂ්ටවාශයනඞ්ගාත්රෛස්ත්රියාමායාතිශර්වරී .

ත්ස්නේයංයත්කෘතේලඞ්කානදීවර්ෂාස්විවාකුලා .. 15 ..

සෝ(අ)යම්මූලහරෝ(අ)නර්ථඃසර්වේෂාන්නිහතෝමයා .

රාමස්යලක්ෂ්මණස්යෛවසර්වේෂාඤ්චවනෞකසාම් .

වික්රමානිෂ්ඵලාඃසර්වේයථාශරදිතෝයදාඃ .. 16 ..

ඒවමුක්ත්වාතුතාන් සර්වාන්රාක්ෂසාන්පරිපාර්ශ්වතඃ .. 17 ..

යූථපානපිතාන්සර්වාංස්තාඩයාමාසරාවණිඃ .

නීලන්නවභිරාහත්යමෛන්දඤ්චද්විවිදන්තථා .. 18 ..

ත්රිභිස්ත්රිභිරමිත්රඝ්නස්තතාපප්රවරේෂුභිඃ .

ජාම්බවන්තම්මහේෂ්වාසෝවිද් ධ්වාබාණේනවක්ෂසි .. 19 ..

හනූමතෝවේගවතෝවිසසර්ජශරාන්දශ .

ගවාක්ෂංශරභඤ්චෛවද්වාවප්යමිතතේජසෞ .. 20 ..

ද්වාභ්යාන්ද්වාභ්යාම්මහාවේගෝවිව්යාධයුධිරාවණිඃ .

ගෝලාඞ්ගූලේශ්වරඤ්චෛවවාලිපුත්රමථාඞ්ගදම් .. 21 ..

විව්යාධබහුභිර්බාණෛස්ත්වරමාණෝ(අ)ථරාවණිඃ .

තාන්වානරවරාන්භිත්ත්වාශරෛරග්නිශිඛෝපමෛඃ .. 22 ..

නනාදබලවාංස්තත්රමහාසත්ත්වස්සරාවණිඃ .

තානර්ධයිත්වාබාණෞඝෛස්ත්රාසයිත්වාචවානරාන් .. 23 ..

ප්රජහාසමහාබාහුර්වචනඤ්චේදමබ්රවීත් .

ශරශබ්දේනඝෝරේණමයාබද්ධෞචමූමුඛේ .. 24 ..

සහිතෞභ්රාතරවේතෞනිශාමයතරාක්ෂසාඃ .

ඒවමුක්තාස්තුතේසර්වේරාක්ෂසාඃකූටයෝධිනඃ .. 25 ..

පරංවිස්මයාමාජග්මුඃකර්මණාතේනහර්ෂිතාඃ .

විනේදුශ්චමහානාදාන් සර්වේතේජලදෝපමාඃ .. 26 ..

හතෝ රාම;ඉති ජ්නාත්වා රාවණිං සමපූජයන් .

නිෂ්පන්දෞ තු තදා දෘෂ්ට්වා තාව් උභෞ රාම ලක්ෂ්මණෞ .. 27 ..

වසුධායාං නිරුච්ච්වාසෞ හතාව් ඉත්ය් අන්වමන්යත .

හර්ෂේණ තු සමාවිෂ්ට;ඉන්ද්රජිත් සමිතිං ජයඃ .. 28 ..

ප්රවිවේශපුරීංලඞ්කාංහර්ෂයන් සර්වනෛර්වෘතාන් .

රාමලක්ෂ්මණයෝර්දෘෂ්ටවාශරීරේසායකෛශ්චිතේ .. 29 ..

සර්වාණිචාඞ්ගෝපාඞ්ගානිසුග්රීවම්භයමාවිශත් .

පර්යවස්ථාපයාත්මානමනාථම්මාඤ්චවානර .. 30 ..

සත්යධර්මාභිරක්තානාන්නාස්තිමෘත්යුකෘතම්භයම් .

ඒවමුක්ත්වාතතස්තස්යජලක්ලන්නේනපාණිනා .. 31 ..

සුග්රීවස්යශුභේනේත්රේප්රමමාර්ජවිභීෂණඃ .

තතස්සලිලමාදායවිද්යයාපරිජප්යච .. 32 ..

සුග්රීවනේත්රේධර්මාත්මාසමමාර්ජවිභීෂණඃ .

විමෘජ්යවදනන්තස්යකපිරාජස්යධීමතඃ .. 33 ..

අබ්රවීත්කාලසම්ප්රාප්තසම්භ්රාන්තමිදංවචඃ .

නකාලඃකපිරාජේන්ද්රවෛක්ලබ්යමවලම්බිතුම් .. 34 ..

අතිස්නේහෝ(අ)ප්යකාලේ(අ)ස්මින්මරණායෝපකල්පතේ .

තස්මාදුත්සෘජ්යවෛක්ලබ්යංසර්වකාර්යවිනාශනම් .. 35 ..

හිතංරාමපුරෝගණාංසෛන්යානානුචින්ත්යතාම් .

අථවාරක්ෂ්යතාංරාමෝයාවත්සඤ්ජ්ඤාවිපර්යයඃ .. 36 ..

ලබ්ධසඤ්ජ්ඤෞහිකාකුත්ස්ථෞභයන්නෞව්යපනේෂ්යතඃ .

නෛතත්කිඤ්චනරාමස්යනචරාමෝමුමූර්ෂති .. 37 ..

නහ්යේනංහාස්යතේලක්ෂ්මීද්දුර්ලභායාගතායුෂාම් .

තස්මාදාශ්වාසයාත්මානම්බලඤ්චාශ්වාසයස්වකම් .. 38 ..

යාවත්කාර්යාණිසර්වාණිපුනඃසංස්ථාපයාම්යහම් .

ඒතේහිඵුල්ලනයනාස්ත්රාසාදාගතසාධ්වසාඃ .. 39 ..

කර්ණේකර්ණේප්රකථිතාහරයෝහරිසත්තම .

මාන්තුදෘෂ්ටවාප්රධාවන්තමනීකංසම්ප්රහර්ෂිතුම් .. 40 ..

ත්යජස්තුහරයස්ත්රාසම්භුක්තපූර්වාමිවස්රජම් .

සමාශ්වාස්යතුසුග්රීවංරාක්ෂසේන්ද්රෝවිභීෂණඃ .. 41 ..

විද්රුතංවානරානීකන්තත්සමාශ්වාසයත්පුනඃ .

ඉන්ද්රජිත්තුමහාමායඃසර්වසෛන්යසමාවෘතඃ .. 42 ..

කර්ණේ කර්ණේ ප්රකථිතා හරයෝ හරි පුම්ගව .

මාං තු දෘෂ්ට්වා ප්රධාවන්තං අනීකං සම්ප්රහර්ෂිතුම් .. 43 ..

ආචචක්ෂේප්රියම්පිත්රේනිහතෞරාමලක්ෂ්මණෞ .

උත්පපාතතතෝහෘෂ්ටඃපුත්රඤ්චපරිෂස්වජේ .. 44 ..

රාවණෝරක්ෂසාම්මධ්යේශ්රුත්වාශත්රූනිපාතිතෞ .

උපාඝ්රායචතම්මූද් ර්නේනම්පප්රච්ඡප්රීතමානසඃ .. 45 ..

පෘච්ඡතේචයථාවෘත්තම්පිත්රේතස්මෛසර්වන්න්යවේදයත් .

යථාතෞශරබන්ධේනනිශ්චේෂ්ටෞනිෂ්ප්රභෞකෘතෞ .. 46 ..

සහර්ෂවේගානුගතාන්තරාත්මාශ්රුත්වාවචස්තස්යමහාරථස්ය .

ජහෞජ්වරන්දාශරථේඃසමුත්ථිතම්ප්රහෘෂ්යවාචා(අ)භිනනන්දපුත්රම් .. 47 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ෂට්චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |

tatodyāmpṛthivīñcaivavīkṣamāṇāvanaukasaḥ |

dadṛśuḥsantataubāṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau || 1 ||

vṛṣṭavevoparatedevekṛtakarmaṇirākṣase |

ājagāmāthatandeśaṃsasugrīvovibhīṣaṇaḥ || 2 ||

nīladvividamaindāścasuṣeṇaḥkumudāṅgadāḥ |

tūrṇaṃhanumatāsārdhamanvaśocantarāghavau || 3 ||

aceṣṭaumandaniśśvāsauśoṇitaughapariplutau |

śarajālācitaustabdauśayānauśaratalpayoḥ || 4 ||

niḥśvasantauyathāsarpauniśceṣṭaumandavikramau |

rudhirasrādvigdhāṅgautāpanīyāvivadhvajau || 5 ||

tauvīraśayanevīrauśayānaumandaceṣṭitau |

yūthapaistaiḥ parivṛtaubāṣpavyākulalocanaiḥ || 6 ||

rāghavaupatitaudṛṣṭavāśarajālasamāvṛtau |

babhūvurvervyathitāssarvevānarāssavibhīṣaṇāḥ || 7 ||

antarikṣannirīkṣantodiśassarvāścavānarāḥ |

nacainammāyayāchannandadṛśūrāvaṇiḥraṇe || 8 ||

tantumāyāpraticchannammāyayaivavibhīṣaṇaḥ |

vīkṣamāṇodadarśāthabhrātuḥputramavasthitam || 9 ||

tamapratikarmāṇamapratidvandvamāhave |

dadarśāntarhitaṃvīraṃvaradānādvibhīṣaṇaḥ || 10 ||

tejasāyaśasācaivavikrameṇacasamyutam |

indrajittvātmanaḥkarmatauśayānausamīkṣyaca || 11 ||

uvācaparamaprītoharṣayan sarvanairṛtān |

dūṣaṇasyacahantāraukharasyacamahābalau || 12 ||

sāditaumāmakairbāṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |

nemaumokṣayituṃśakyāvetasmādiṣubandhanāt || 13 ||

sarvairapisamāgamyasarṣisaṅghaissurāsuraiḥ |

yatkṛtecintayānasyaśokārtasyapiturmama || 14 ||

aspṛṣṭavāśayanaṅgātraistriyāmāyātiśarvarī |

tsneyaṃyatkṛtelaṅkānadīvarṣāsvivākulā || 15 ||

so'yammūlaharo'narthaḥsarveṣānnihatomayā |

rāmasyalakṣmaṇasyaivasarveṣāñcavanaukasām |

vikramāniṣphalāḥsarveyathāśaraditoyadāḥ || 16 ||

evamuktvātutān sarvānrākṣasānparipārśvataḥ || 17 ||

yūthapānapitānsarvāṃstāḍayāmāsarāvaṇiḥ |

nīlannavabhirāhatyamaindañcadvividantathā || 18 ||

tribhistribhiramitraghnastatāpapravareṣubhiḥ |

jāmbavantammaheṣvāsovid dhvābāṇenavakṣasi || 19 ||

hanūmatovegavatovisasarjaśarāndaśa |

gavākṣaṃśarabhañcaivadvāvapyamitatejasau || 20 ||

dvābhyāndvābhyāmmahāvegovivyādhayudhirāvaṇiḥ |

golāṅgūleśvarañcaivavāliputramathāṅgadam || 21 ||

vivyādhabahubhirbāṇaistvaramāṇo'tharāvaṇiḥ |

tānvānaravarānbhittvāśarairagniśikhopamaiḥ || 22 ||

nanādabalavāṃstatramahāsattvassarāvaṇiḥ |

tānardhayitvābāṇaughaistrāsayitvācavānarān || 23 ||

prajahāsamahābāhurvacanañcedamabravīt |

śaraśabdenaghoreṇamayābaddhaucamūmukhe || 24 ||

sahitaubhrātaravetauniśāmayatarākṣasāḥ |

evamuktāstutesarverākṣasāḥkūṭayodhinaḥ || 25 ||

paraṃvismayāmājagmuḥkarmaṇātenaharṣitāḥ |

vineduścamahānādān sarvetejaladopamāḥ || 26 ||

hato rāma;iti jnātvā rāvaṇiṃ samapūjayan |

niṣpandau tu tadā dṛṣṭvā tāv ubhau rāma lakṣmaṇau || 27 ||

vasudhāyāṃ niruccvāsau hatāv ity anvamanyata |

harṣeṇa tu samāviṣṭa;indrajit samitiṃ jayaḥ || 28 ||

praviveśapurīṃlaṅkāṃharṣayan sarvanairvṛtān |

rāmalakṣmaṇayordṛṣṭavāśarīresāyakaiścite || 29 ||

sarvāṇicāṅgopāṅgānisugrīvambhayamāviśat |

paryavasthāpayātmānamanāthammāñcavānara || 30 ||

satyadharmābhiraktānānnāstimṛtyukṛtambhayam |

evamuktvātatastasyajalaklannenapāṇinā || 31 ||

sugrīvasyaśubhenetrepramamārjavibhīṣaṇaḥ |

tatassalilamādāyavidyayāparijapyaca || 32 ||

sugrīvanetredharmātmāsamamārjavibhīṣaṇaḥ |

vimṛjyavadanantasyakapirājasyadhīmataḥ || 33 ||

abravītkālasamprāptasambhrāntamidaṃvacaḥ |

nakālaḥkapirājendravaiklabyamavalambitum || 34 ||

atisneho'pyakāle'sminmaraṇāyopakalpate |

tasmādutsṛjyavaiklabyaṃsarvakāryavināśanam || 35 ||

hitaṃrāmapurogaṇāṃsainyānānucintyatām |

athavārakṣyatāṃrāmoyāvatsañjñāviparyayaḥ || 36 ||

labdhasañjñauhikākutsthaubhayannauvyapaneṣyataḥ |

naitatkiñcanarāmasyanacarāmomumūrṣati || 37 ||

nahyenaṃhāsyatelakṣmīddurlabhāyāgatāyuṣām |

tasmādāśvāsayātmānambalañcāśvāsayasvakam || 38 ||

yāvatkāryāṇisarvāṇipunaḥsaṃsthāpayāmyaham |

etehiphullanayanāstrāsādāgatasādhvasāḥ || 39 ||

karṇekarṇeprakathitāharayoharisattama |

māntudṛṣṭavāpradhāvantamanīkaṃsampraharṣitum || 40 ||

tyajastuharayastrāsambhuktapūrvāmivasrajam |

samāśvāsyatusugrīvaṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 41 ||

vidrutaṃvānarānīkantatsamāśvāsayatpunaḥ |

indrajittumahāmāyaḥsarvasainyasamāvṛtaḥ || 42 ||

karṇe karṇe prakathitā harayo hari pumgava |

māṃ tu dṛṣṭvā pradhāvantaṃ anīkaṃ sampraharṣitum || 43 ||

ācacakṣepriyampitrenihataurāmalakṣmaṇau |

utpapātatatohṛṣṭaḥputrañcapariṣasvaje || 44 ||

rāvaṇorakṣasāmmadhyeśrutvāśatrūnipātitau |

upāghrāyacatammūd rnenampapracchaprītamānasaḥ || 45 ||

pṛcchatecayathāvṛttampitretasmaisarvannyavedayat |

yathātauśarabandhenaniśceṣṭauniṣprabhaukṛtau || 46 ||

saharṣavegānugatāntarātmāśrutvāvacastasyamahārathasya |

jahaujvarandāśaratheḥsamutthitamprahṛṣyavācā'bhinanandaputram || 47 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षट्चत्वारिंशस्सर्गः ।

ततोद्याम्पृथिवीञ्चैववीक्षमाणावनौकसः ।

ददृशुःसन्ततौबाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 1 ॥

वृष्टवेवोपरतेदेवेकृतकर्मणिराक्षसे ।

आजगामाथतन्देशंससुग्रीवोविभीषणः ॥ 2 ॥

नीलद्विविदमैन्दाश्चसुषेणःकुमुदाङ्गदाः ।

तूर्णंहनुमतासार्धमन्वशोचन्तराघवौ ॥ 3 ॥

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।

शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ॥ 4 ॥

निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।

रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ॥ 5 ॥

तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।

यूथपैस्तैः परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ॥ 6 ॥

राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।

बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ॥ 7 ॥

अन्तरिक्षन्निरीक्षन्तोदिशस्सर्वाश्चवानराः ।

नचैनम्माययाछन्नन्ददृशूरावणिःरणे ॥ 8 ॥

तन्तुमायाप्रतिच्छन्नम्माययैवविभीषणः ।

वीक्षमाणोददर्शाथभ्रातुःपुत्रमवस्थितम् ॥ 9 ॥

तमप्रतिकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ।

ददर्शान्तर्हितंवीरंवरदानाद्विभीषणः ॥ 10 ॥

तेजसायशसाचैवविक्रमेणचसम्युतम् ।

इन्द्रजित्त्वात्मनःकर्मतौशयानौसमीक्ष्यच ॥ 11 ॥

उवाचपरमप्रीतोहर्षयन् सर्वनैरृतान् ।

दूषणस्यचहन्तारौखरस्यचमहाबलौ ॥ 12 ॥

सादितौमामकैर्बाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।

नेमौमोक्षयितुंशक्यावेतस्मादिषुबन्धनात् ॥ 13 ॥

सर्वैरपिसमागम्यसर्षिसङ्घैस्सुरासुरैः ।

यत्कृतेचिन्तयानस्यशोकार्तस्यपितुर्मम ॥ 14 ॥

अस्पृष्टवाशयनङ्गात्रैस्त्रियामायातिशर्वरी ।

त्स्नेयंयत्कृतेलङ्कानदीवर्षास्विवाकुला ॥ 15 ॥

सोऽयम्मूलहरोऽनर्थःसर्वेषान्निहतोमया ।

रामस्यलक्ष्मणस्यैवसर्वेषाञ्चवनौकसाम् ।

विक्रमानिष्फलाःसर्वेयथाशरदितोयदाः ॥ 16 ॥

एवमुक्त्वातुतान् सर्वान्राक्षसान्परिपार्श्वतः ॥ 17 ॥

यूथपानपितान्सर्वांस्ताडयामासरावणिः ।

नीलन्नवभिराहत्यमैन्दञ्चद्विविदन्तथा ॥ 18 ॥

त्रिभिस्त्रिभिरमित्रघ्नस्ततापप्रवरेषुभिः ।

जाम्बवन्तम्महेष्वासोविद् ध्वाबाणेनवक्षसि ॥ 19 ॥

हनूमतोवेगवतोविससर्जशरान्दश ।

गवाक्षंशरभञ्चैवद्वावप्यमिततेजसौ ॥ 20 ॥

द्वाभ्यान्द्वाभ्याम्महावेगोविव्याधयुधिरावणिः ।

गोलाङ्गूलेश्वरञ्चैववालिपुत्रमथाङ्गदम् ॥ 21 ॥

विव्याधबहुभिर्बाणैस्त्वरमाणोऽथरावणिः ।

तान्वानरवरान्भित्त्वाशरैरग्निशिखोपमैः ॥ 22 ॥

ननादबलवांस्तत्रमहासत्त्वस्सरावणिः ।

तानर्धयित्वाबाणौघैस्त्रासयित्वाचवानरान् ॥ 23 ॥

प्रजहासमहाबाहुर्वचनञ्चेदमब्रवीत् ।

शरशब्देनघोरेणमयाबद्धौचमूमुखे ॥ 24 ॥

सहितौभ्रातरवेतौनिशामयतराक्षसाः ।

एवमुक्तास्तुतेसर्वेराक्षसाःकूटयोधिनः ॥ 25 ॥

परंविस्मयामाजग्मुःकर्मणातेनहर्षिताः ।

विनेदुश्चमहानादान् सर्वेतेजलदोपमाः ॥ 26 ॥

हतो राम;इति ज्नात्वा रावणिं समपूजयन् ।

निष्पन्दौ तु तदा दृष्ट्वा ताव् उभौ राम लक्ष्मणौ ॥ 27 ॥

वसुधायां निरुच्च्वासौ हताव् इत्य् अन्वमन्यत ।

हर्षेण तु समाविष्ट;इन्द्रजित् समितिं जयः ॥ 28 ॥

प्रविवेशपुरींलङ्कांहर्षयन् सर्वनैर्वृतान् ।

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ॥ 29 ॥

सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवम्भयमाविशत् ।

पर्यवस्थापयात्मानमनाथम्माञ्चवानर ॥ 30 ॥

सत्यधर्माभिरक्तानान्नास्तिमृत्युकृतम्भयम् ।

एवमुक्त्वाततस्तस्यजलक्लन्नेनपाणिना ॥ 31 ॥

सुग्रीवस्यशुभेनेत्रेप्रममार्जविभीषणः ।

ततस्सलिलमादायविद्ययापरिजप्यच ॥ 32 ॥

सुग्रीवनेत्रेधर्मात्मासममार्जविभीषणः ।

विमृज्यवदनन्तस्यकपिराजस्यधीमतः ॥ 33 ॥

अब्रवीत्कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तमिदंवचः ।

नकालःकपिराजेन्द्रवैक्लब्यमवलम्बितुम् ॥ 34 ॥

अतिस्नेहोऽप्यकालेऽस्मिन्मरणायोपकल्पते ।

तस्मादुत्सृज्यवैक्लब्यंसर्वकार्यविनाशनम् ॥ 35 ॥

हितंरामपुरोगणांसैन्यानानुचिन्त्यताम् ।

अथवारक्ष्यतांरामोयावत्सञ्ज्ञाविपर्ययः ॥ 36 ॥

लब्धसञ्ज्ञौहिकाकुत्स्थौभयन्नौव्यपनेष्यतः ।

नैतत्किञ्चनरामस्यनचरामोमुमूर्षति ॥ 37 ॥

नह्येनंहास्यतेलक्ष्मीद्दुर्लभायागतायुषाम् ।

तस्मादाश्वासयात्मानम्बलञ्चाश्वासयस्वकम् ॥ 38 ॥

यावत्कार्याणिसर्वाणिपुनःसंस्थापयाम्यहम् ।

एतेहिफुल्लनयनास्त्रासादागतसाध्वसाः ॥ 39 ॥

कर्णेकर्णेप्रकथिताहरयोहरिसत्तम ।

मान्तुदृष्टवाप्रधावन्तमनीकंसम्प्रहर्षितुम् ॥ 40 ॥

त्यजस्तुहरयस्त्रासम्भुक्तपूर्वामिवस्रजम् ।

समाश्वास्यतुसुग्रीवंराक्षसेन्द्रोविभीषणः ॥ 41 ॥

विद्रुतंवानरानीकन्तत्समाश्वासयत्पुनः ।

इन्द्रजित्तुमहामायःसर्वसैन्यसमावृतः ॥ 42 ॥

कर्णे कर्णे प्रकथिता हरयो हरि पुम्गव ।

मां तु दृष्ट्वा प्रधावन्तं अनीकं सम्प्रहर्षितुम् ॥ 43 ॥

आचचक्षेप्रियम्पित्रेनिहतौरामलक्ष्मणौ ।

उत्पपातततोहृष्टःपुत्रञ्चपरिषस्वजे ॥ 44 ॥

रावणोरक्षसाम्मध्येश्रुत्वाशत्रूनिपातितौ ।

उपाघ्रायचतम्मूद् र्नेनम्पप्रच्छप्रीतमानसः ॥ 45 ॥

पृच्छतेचयथावृत्तम्पित्रेतस्मैसर्वन्न्यवेदयत् ।

यथातौशरबन्धेननिश्चेष्टौनिष्प्रभौकृतौ ॥ 46 ॥

सहर्षवेगानुगतान्तरात्माश्रुत्वावचस्तस्यमहारथस्य ।

जहौज्वरन्दाशरथेःसमुत्थितम्प्रहृष्यवाचाऽभिननन्दपुत्रम् ॥ 47 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्चत्वारिंशस्सर्गः ॥