6.116 Yuddhakanda - Shodashadhikashatatama Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ෂෝඩශාධිකශතතමස්සර්ගඃ .

ඉතිප්රතිසමාදිෂ්ටෝහනූමාන්මාරුතාත්මජඃ .

ප්රවිවේශපුරීංලඞ්කාම්පූජ්යමානෝනිශාචරෛඃ .. 1 ..

ප්රවිශ්ය චපුරීංලඞ්කාම්පූජ්යමානෝනිශාචාරෛඃ .

තතස්තේනාභ්යුනුජ්ඤාතෝහනුමාන්වෘක්ෂවාටිකාම් .. 2 ..

ප්රවිශන්තීව ගාත්රාණි ස්වාන්යේව ජනකාත්මජා .

වාක්ෂල්යෛස්තෛඃ සශල්යේව භෘශමශ්රූණ්යවර්තයත් .. 3 ..

වෘක්ෂමූලේනිරානන්දාංරාක්ෂසීභිඃපරීවෘතාම් .

නිභෘතඃප්රණතඃප්රහ්වස්සෝ(අ)භිගම්යාභිවාද්ය ච .. 4 ..

දෘෂ්ටවාසමාගතන්දේවීහනූමන්තම්මහාබලම් .

තූෂ්ණීමාස්තතදාදෘෂ්ටවාස්මෘත්වාසෘෂ්ටාභවත්තදා .. 5 ..

සෞම්යන්තස්යාමුඛන්දෘෂ්ටවාහනුමාන්ප්ලවගෝත්තමඃ .

රාමස්යවචනංසර්වමාඛ්යාතුමුපචක්රමේ .. 6 ..

වෛදේහී කුශලීරාමස්සහසුග්රීවලක්ෂ්මණඃ .

වභීෂණසහායශ්චහරීණාංසහිතෝබලෛඃ .. 7 ..

කුශලඤ්චාහසිද්ධාර්ථෝහතශත්රුරිමත්රජිත් .

විභීෂණසහායේනරාමේණහරිභිස්සහ .. 8 ..

නිහතෝරාවණෝදේවිලක්ෂ්මණේන ච වීර්යවාන් .

ප්රියමාඛ්යාමිතේදේවිභූයශ්චත්වාංසභාජයේ .. 9 ..

තවප්රභාවාද්ධර්මජේමහාන් රාමේණසංයුගේ .

ලබ්ධෝ(අ)යංවිජයස්සීතේස්වස්ථාභවගතජ්වරා .. 10 ..

රාවණශ්චහතශ්ශත්රුර්ලඞ්කචෛවවශීකෘතා .

මයාහ්යලබ්න්දිද්රේණධෘතේනතවනිර්ජයේ .. 11 ..

ප්රතිජ්ඤෛෂාවිනිස්තීර්ණාබද්ධ්වාසේතුම්මහෝදධෞ .

සම්භ්රමශ්ච න කර්තව්යෝවර්තන්ත්යාරාවණාලයේ .. 12 ..

විභීෂණවිධේයංහිලඞ්කෛශ්වර්යමිදඞ්කෘතම් .

තදාශ්වසිහිවිස්රබ්ධංස්වගෘහේපරිවර්තසේ .. 13 ..

අයඤ්චාභ්යේතිසම්හෘෂ්ටස්ත්වද්ධර්ශනසමුත්සුකඃ .

ඒවමුක්තාසමුත්පත්යසීතාශශිනිභානනා .. 14 ..

ප්රහර්ෂේණාවරුද්ධාසාව්යාහර්තුං න ශශාක හ .

තතෝ(අ)බ්රවීද්ධරිවරඃසීතාමප්රතිජල්පතීම් .. 15 ..

කින්ත්වඤ්චින්තයසේදේවිකිං ච මාන්නාභිභාෂසේ .

ඒවමුක්තාහනුමතාසීතාධර්මපථේස්ථිතා .. 16 ..

අබ්රවීත්පරමප්රීතාබාෂ්පගද්ගදයාගිරා .

ප්රියමේතදුපශ්රුත්යභර්තුර්විජයසංශ්රයම් .. 17 ..

ප්රහර්ෂවශමාපන්නානිර්වාක්යාස්මික්ෂණාන්තරම් .

න හිපශ්යාමිසදෘශඤ්චින්තයන්තීප්ලවඞ්ගමා .. 18 ..

මප්රතියාබ්යානකස්යේහදාතුම්ප්රත්යභිනන්දනම් .

නහිපශ්යාමිතතසෞම්යපෘථිව්යාමපිවානර .. 19 ..

සදෘශංයත්ප්රියාඛ්යානේතවදත්ත්වාභවේත්සුඛම් .

හිරණ්යංවාසුවර්ණංවාරත්නානිවිවිධානිච .. 20 ..

රාජ්යංවාත්රිෂුලෝකේෂුනෛතදර්හතිභාෂිතම් .

ඒවමුක්තස්තුවෛදේහ්යාප්රත්යුවාචප්ලවඞ්ගමඃ .. 21 ..

ප්රගෘහීතාඤ්ජලිර්හර්ෂාසතීතායාඃප්රමුඛේස්ථිතඃ .

භර්තුඃප්රියහිතේයුක්තේභර්තුර්විජයකාඞ්ක්ෂිණඃ .. 22 ..

ස්නිග්ධමේවංවිධංවාක්යන්ත්වමේවාර්හස්යනින්දිතේ .

තවෛතද්වචනංසෞම්යේසාරවත් ස්නිග්ධමේව ච .. 23 ..

රත්නෞඝාද්විවිධාච්චාපිදේවරාජ්යාද්විශිෂ්යතේ .

අර්ථතශ්චමයාප්රාප්තාදේවරජ්යාදයෝගුණාඃ .. 24 ..

හතශත්රුංවිජයිනංරාමම්පශ්යාමිසුස්ථිතම් .

තස්යතද්වචනංශ්රුත්වාමෛථිලීජනකාත්මජා .. 25 ..

තතඃශුභතරංවාක්යමුවාචපවනාත්මජම් .

අතිලක්ෂණසම්පන්නම්මාධුර්යගුණභූෂිතම් .. 26 ..

බුද්ධ්යාහ්යෂ්ටාඞ්ගයායුක්තන්ත්වමේවාර්හසිභාෂිතුම් .

ශ්ලාඝනීයෝ(අ)නිලස්යත්වංසුතඃපරමධාර්මිකඃ .. 27 ..

බලංශෞර්යංශ්රුතංසත්ත්වංවික්රමෝදාක්ෂ්යමුත්තමම් .

තේජඃක්ෂමාධෘතිස්ස්ථෛර්යංවිනීතත්වං න සංශයඃ .. 28 ..

ඒතේචාන්යේ ච බහවෝගුණාස්ත්වය්යේවශෝභනාඃ .

අථෝවාචපුනස්සීතාමසම්භ්රාන්තෝවිනීතවත් .. 29 ..

ප්රගෘහීතාඤ්චලිර්හර්ෂාත්සීතායාඃප්රමුඛේස්ථිතඃ .

ඉමාස්තුඛලුරාක්ෂස්යෝයදිත්වමනුමන්යසේ .. 30 ..

හන්තුමිච්ඡාමිතාස්සර්වායාභිස්ත්වන්තර්ජිතාපුරා .

ක්ලිශ්යන්තීං පතිදේවාන්ත්වාමශෝකවනිකාඞ්ගතාම් .. 31 ..

ඝෝරරූපසමාචාරාඃක්රූරාඃක්රූරතරේක්ෂණාඃ .

ඉහශ්රුතාමයාදේවි රාක්ෂස්යෝවිකෘතානනාඃ .. 32 ..

අසකෘත්පරුෂෛර්වාක්යෛර්වද්නත්යෝරාවණාජ්ඤයා .

විකෘතාවිකෘතාකාරාඃක්රූරාඃක්රූරකචේක්ෂණාඃ .. 33 ..

ඉච්ඡාමිවිවිධෛරාඝතෛර්හන්තුමේතාස්සුදාරුණාඃ .

රාක්ෂස්යෝදාරුණකථාවරමේතත්ප්රයච්ඡමේ .. 34 ..

මුෂ්ටිභිඃපර්ෂිණඝාතෛශ්චවිශාලෛශ්චෛවබාහුභිඃ .

ජඞ්ඝාජානුප්රහාරෛශ්චදන්තානාඤ්චෛවපීඩනෛඃ .. 35 ..

භක්ෂණෛඃකර්ණනාසානාඞ්කේශානාංලුඤ්චනෛස්තථා .

භෘශංශුෂ්කමුඛෛශ්චෛවදාරණෛර්ලඞ්ඝනෛර්හතෛඃ .. 36 ..

විභින්නශඞ්කුග්රීවාංශපාර්ශ්වකෛශ්චකලේවරෛඃ .

නිපාත්යහන්තුමිච්ඡාමිතවවිප්රියකාරිණීඃ .. 37 ..

ඒවම්ප්රහාරෛර්බහුභිඃසම්ප්ප්රහාර්යයශස්විනි .

ඝාතයේතීව්රරූපාභිර්යාභිස්ත්වන්තර්ජිතාපුරා .. 38 ..

ඉත්යුක්තාසාහනුමතාකෘපණාදීනවත්සලා .

හනූමන්තමුවාචේදඤ්චින්තයිත්වාවිමෘශ්ය ච .. 39 ..

රාජසංශ්රයවශ්යානාඞ්කුර්වතීනාම්පරාජ්ඤයා .

විධේයානාං ච දාසීනාඞ්කඃකුප්යද්වානරෝත්තම .. 40 ..

භාග්යවෛෂම්යදෝෂේණපුරස්තාද්ධුෂ්කෘතේන ච .

මයෛතත්ප්රාප්යසර්වංස්වකෘතංහ්යුපභුජ්යතේ .. 41 ..

මෛවංවදමහාබාහෝ දෛවේහ්යේෂාපරාගතිඃ .

ප්රාප්තව්යන්තුදශායෝගාන්මයෛතදිතිනිශ්චිතම් .. 42 ..

දාසීනාංරාවණස්යාහම්මර්ෂයාමීහදුර්බලා .

ආජ්ඤප්තාරාක්ෂසේනේහරාක්ෂස්යස්තර්ජයන්තිමාම් .. 43 ..

හතේතස්මින්නකුර්වන්තිතර්ජනම්මාරුතාත්මජ .

අයංව්යාඝ්රසමීපේතුපුරාණෝධර්මසංහිතඃ .. 44 ..

ඍක්ෂේණගීතඃශ්ලෝකෝ(අ)ස්තිතන්නිබෝධප්ලවඞ්ගම .

න පරඃ පාපමාදත්තේපරේෂාම්පාපකර්මණාම් .. 45 ..

සමයෝරක්ෂිතව්යස්තුසප්තශ්චාරිත්රභූෂණාඃ .

පාපානාංවාශුභානාංවාවධාර්හාණාම්ප්ලවඞ්ගම .. 46 ..

කාර්යඞ්කරුණ්යමාර්යේණ න කශ්චින්නාපරාධ්යති .

ලෝකහිංසාවිහාරාණාංරක්ෂසාඞ්කාමරූපිණාම් .. 47 ..

කුර්වතාමපිපාපානිනෛවකාර්යමශෝභනම් .

ඒවමුක්තස්තුහනුමාන් සීතයාවාක්යකෝවිදඃ .. 48 ..

ප්රත්යුවාචතතස්සීතාංරාමපත්නීයශශ්විනීම් .

යුක්තාරාමස්යභවතීධර්මපත්නීයශශ්විනී .. 49 ..

ප්රතිසන්දිශමාන්දේවි ගමිෂ්යේයත්රරාඝවඃ .

ඒවමුක්තාහනුමතාවෛදේහිජනකාත්මජා .. 50 ..

සාබ්රවීද්ධ්රෂ්ටුමිච්ඡාමිභර්තාරංවානරෝත්තම .

තස්යාස්තද්වචනංශ්රුත්වාහනුමාන්පවනාත්මජඃ .. 51 ..

හර්ෂයන්මෛථිලීංවාක්යමුවාචේදම්මහාමතිඃ .

පූර්ණචන්ද්රානනංරාමන්ද්රක්ෂ්යස්යාර්යේසලක්ෂ්මණම් .. 52 ..

ස්ථිරමිත්රංහතාමිත්රංශචීවත්රිදශේශ්වරම් .

තාමේවමුක්ත්වාරාජන්තීංසීතාංසාක්ෂාදිවශ්රියම් .. 53 ..

ආජගාමමහාවේගෝහනූමාන්යත්රරාඝවඃ .

සපදිහරිවරස්තතෝහනූමාන් ප්රතිවචනඤ්ජනකේශ්වරාත්මජායාඃ .

කථිතමකථයද්යථාක්රමේණත්රිදශවරප්රතිමායරාඝවාය .. 54 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ෂෝඩශාධිකශතතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |

itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |

praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||

praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |

tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||

praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |

vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||

vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |

nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||

dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |

tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||

saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |

rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||

vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |

vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||

kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |

vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||

nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |

priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||

tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |

labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||

rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |

mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||

pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |

sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||

vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |

tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||

ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |

evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||

praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |

tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||

kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |

evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||

abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |

priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||

praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |

na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||

mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |

nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||

sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |

hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||

rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |

evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||

pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |

bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||

snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |

tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||

ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |

arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||

hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |

tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||

tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |

atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||

buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |

ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||

balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |

tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||

etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |

athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||

pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |

imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||

hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |

kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||

ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |

ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||

asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |

vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||

icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |

rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||

muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |

jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||

bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |

bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||

vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |

nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||

evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |

ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||

ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |

hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||

rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |

vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||

bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |

mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||

maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |

prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||

dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |

ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||

hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |

ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||

ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |

na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||

samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |

pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||

kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |

lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||

kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |

evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||

pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |

yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||

pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |

evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||

sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |

tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||

harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |

pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||

sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |

tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||

ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |

sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |

kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।

इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।

प्रविवेशपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचरैः ॥ 1 ॥

प्रविश्य चपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचारैः ।

ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ॥ 2 ॥

प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा ।

वाक्षल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 3 ॥

वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।

निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ॥ 4 ॥

दृष्टवासमागतन्देवीहनूमन्तम्महाबलम् ।

तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ॥ 5 ॥

सौम्यन्तस्यामुखन्दृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।

रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ 6 ॥

वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।

वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ॥ 7 ॥

कुशलञ्चाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।

विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ॥ 8 ॥

निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ॥ 9 ॥

तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।

लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ॥ 10 ॥

रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।

मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ॥ 11 ॥

प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुम्महोदधौ ।

सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ॥ 12 ॥

विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदङ्कृतम् ।

तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ॥ 13 ॥

अयञ्चाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।

एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ॥ 14 ॥

प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।

ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ॥ 15 ॥

किन्त्वञ्चिन्तयसेदेविकिं च मान्नाभिभाषसे ।

एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ॥ 16 ॥

अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।

प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ॥ 17 ॥

प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।

न हिपश्यामिसदृशञ्चिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ॥ 18 ॥

मप्रतियाब्यानकस्येहदातुम्प्रत्यभिनन्दनम् ।

नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ॥ 19 ॥

सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।

हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ॥ 20 ॥

राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।

एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ॥ 21 ॥

प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ 22 ॥

स्निग्धमेवंविधंवाक्यन्त्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।

तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ॥ 23 ॥

रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।

अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ॥ 24 ॥

हतशत्रुंविजयिनंरामम्पश्यामिसुस्थितम् ।

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ॥ 25 ॥

ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।

अतिलक्षणसम्पन्नम्माधुर्यगुणभूषितम् ॥ 26 ॥

बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तन्त्वमेवार्हसिभाषितुम् ।

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ॥ 27 ॥

बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।

तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ॥ 28 ॥

एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ॥ 29 ॥

प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ॥ 30 ॥

हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वन्तर्जितापुरा ।

क्लिश्यन्तीं पतिदेवान्त्वामशोकवनिकाङ्गताम् ॥ 31 ॥

घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।

इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ॥ 32 ॥

असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ॥ 33 ॥

इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।

राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ॥ 34 ॥

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।

जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानाञ्चैवपीडनैः ॥ 35 ॥

भक्षणैःकर्णनासानाङ्केशानांलुञ्चनैस्तथा ।

भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ॥ 36 ॥

विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।

निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ॥ 37 ॥

एवम्प्रहारैर्बहुभिःसम्प्प्रहार्ययशस्विनि ।

घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वन्तर्जितापुरा ॥ 38 ॥

इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।

हनूमन्तमुवाचेदञ्चिन्तयित्वाविमृश्य च ॥ 39 ॥

राजसंश्रयवश्यानाङ्कुर्वतीनाम्पराज्ञया ।

विधेयानां च दासीनाङ्कःकुप्यद्वानरोत्तम ॥ 40 ॥

भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।

मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ॥ 41 ॥

मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।

प्राप्तव्यन्तुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ॥ 42 ॥

दासीनांरावणस्याहम्मर्षयामीहदुर्बला ।

आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ॥ 43 ॥

हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनम्मारुतात्मज ।

अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ॥ 44 ॥

ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितन्निबोधप्लवङ्गम ।

न परः पापमादत्तेपरेषाम्पापकर्मणाम् ॥ 45 ॥

समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।

पापानांवाशुभानांवावधार्हाणाम्प्लवङ्गम ॥ 46 ॥

कार्यङ्करुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।

लोकहिंसाविहाराणांरक्षसाङ्कामरूपिणाम् ॥ 47 ॥

कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।

एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ॥ 48 ॥

प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।

युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ॥ 49 ॥

प्रतिसन्दिशमान्देवि गमिष्येयत्रराघवः ।

एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ॥ 50 ॥

साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ॥ 51 ॥

हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदम्महामतिः ।

पूर्णचन्द्राननंरामन्द्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ॥ 52 ॥

स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।

तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ॥ 53 ॥

आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।

सपदिहरिवरस्ततोहनूमान् प्रतिवचनञ्जनकेश्वरात्मजायाः ।

कथितमकथयद्यथाक्रमेणत्रिदशवरप्रतिमायराघवाय ॥ 54 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥