𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌷𑍋𑌡𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌇𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑌮𑌾𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑍍𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍋𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑍈𑌃 ॥ 1 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌚𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑍍𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍋𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌾𑌰𑍈𑌃 ।
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑍁𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍋𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌵𑌾𑌟𑌿𑌕𑌾𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑍀𑌵 𑌗𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ।
𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌲𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌤𑍈𑌃 𑌸𑌶𑌲𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌭𑍃𑌶𑌮𑌶𑍍𑌰𑍂𑌣𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌤𑍍 ॥ 3 ॥
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌮𑍂𑌲𑍇𑌨𑌿𑌰𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌾𑌂𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌭𑌿𑌃𑌪𑌰𑍀𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌭𑍃𑌤𑌃𑌪𑍍𑌰𑌣𑌤𑌃𑌪𑍍𑌰𑌹𑍍𑌵𑌸𑍍𑌸𑍋𑌽𑌭𑌿𑌗𑌮𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌚 ॥ 4 ॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌨𑍍𑌦𑍇𑌵𑍀𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌤𑍂𑌷𑍍𑌣𑍀𑌮𑌾𑌸𑍍𑌤𑌤𑌦𑌾𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌭𑌵𑌤𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 5 ॥
𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌖𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌲𑌵𑌗𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌵𑌚𑌨𑌂𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍁𑌮𑍁𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 6 ॥
𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌕𑍁𑌶𑌲𑍀𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌵𑌭𑍀𑌷𑌣𑌸𑌹𑌾𑌯𑌶𑍍𑌚𑌹𑌰𑍀𑌣𑌾𑌂𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋𑌬𑌲𑍈𑌃 ॥ 7 ॥
𑌕𑍁𑌶𑌲𑌞𑍍𑌚𑌾𑌹𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑍋𑌹𑌤𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌰𑌿𑌮𑌤𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑍍 ।
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌸𑌹𑌾𑌯𑍇𑌨𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌹𑌰𑌿𑌭𑌿𑌸𑍍𑌸𑌹 ॥ 8 ॥
𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋𑌦𑍇𑌵𑌿𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌚 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑍇𑌦𑍇𑌵𑌿𑌭𑍂𑌯𑌶𑍍𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂𑌸𑌭𑌾𑌜𑌯𑍇 ॥ 9 ॥
𑌤𑌵𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑌾𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍇𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ।
𑌲𑌬𑍍𑌧𑍋𑌽𑌯𑌂𑌵𑌿𑌜𑌯𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑍇𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌭𑌵𑌗𑌤𑌜𑍍𑌵𑌰𑌾 ॥ 10 ॥
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌶𑍍𑌚𑌹𑌤𑌶𑍍𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌰𑍍𑌲𑌙𑍍𑌕𑌚𑍈𑌵𑌵𑌶𑍀𑌕𑍃𑌤𑌾 ।
𑌮𑌯𑌾𑌹𑍍𑌯𑌲𑌬𑍍𑌨𑍍𑌦𑌿𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣𑌧𑍃𑌤𑍇𑌨𑌤𑌵𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌯𑍇 ॥ 11 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑍈𑌷𑌾𑌵𑌿𑌨𑌿𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌬𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾𑌸𑍇𑌤𑍁𑌮𑍍𑌮𑌹𑍋𑌦𑌧𑍗 ।
𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌶𑍍𑌚 𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑌾𑌵𑌣𑌾𑌲𑌯𑍇 ॥ 12 ॥
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑌂𑌹𑌿𑌲𑌙𑍍𑌕𑍈𑌶𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌮𑌿𑌦𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑌿𑌹𑌿𑌵𑌿𑌸𑍍𑌰𑌬𑍍𑌧𑌂𑌸𑍍𑌵𑌗𑍃𑌹𑍇𑌪𑌰𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌸𑍇 ॥ 13 ॥
𑌅𑌯𑌞𑍍𑌚𑌾𑌭𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿𑌸𑌮𑍍𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌶𑌨𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑍁𑌕𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌤𑍍𑌯𑌸𑍀𑌤𑌾𑌶𑌶𑌿𑌨𑌿𑌭𑌾𑌨𑌨𑌾 ॥ 14 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣𑌾𑌵𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌸𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾𑌹𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌨 𑌶𑌶𑌾𑌕 𑌹 ।
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌧𑌰𑌿𑌵𑌰𑌃𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑌲𑍍𑌪𑌤𑍀𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌕𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌸𑍇𑌦𑍇𑌵𑌿𑌕𑌿𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌸𑍇 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌹𑌨𑍁𑌮𑌤𑌾𑌸𑍀𑌤𑌾𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌥𑍇𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾 ॥ 16 ॥
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌗𑌦𑍍𑌗𑌦𑌯𑌾𑌗𑌿𑌰𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍇𑌤𑌦𑍁𑌪𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌯𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌜𑌯𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌯𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑌵𑌶𑌮𑌾𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌹𑌿𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌸𑌦𑍃𑌶𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾 ॥ 18 ॥
𑌮𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌯𑌾𑌬𑍍𑌯𑌾𑌨𑌕𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌭𑌿𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌹𑌿𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑌤𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌮𑌪𑌿𑌵𑌾𑌨𑌰 ॥ 19 ॥
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑍇𑌤𑌵𑌦𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ।
𑌹𑌿𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂𑌵𑌾𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂𑌵𑌾𑌰𑌤𑍍𑌨𑌾𑌨𑌿𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌿𑌚 ॥ 20 ॥
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂𑌵𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍁𑌨𑍈𑌤𑌦𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌃 ॥ 21 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌰𑍍𑌹𑌰𑍍𑌷𑌾𑌸𑌤𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑍇𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ।
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌹𑌿𑌤𑍇𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌜𑌯𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌃 ॥ 22 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌮𑍇𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑌂𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑍍𑌯𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌿𑌤𑍇 ।
𑌤𑌵𑍈𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯𑍇𑌸𑌾𑌰𑌵𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 23 ॥
𑌰𑌤𑍍𑌨𑍗𑌘𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌚𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿𑌦𑍇𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌅𑌰𑍍𑌥𑌤𑌶𑍍𑌚𑌮𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌦𑍇𑌵𑌰𑌜𑍍𑌯𑌾𑌦𑌯𑍋𑌗𑍁𑌣𑌾𑌃 ॥ 24 ॥
𑌹𑌤𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌂𑌵𑌿𑌜𑌯𑌿𑌨𑌂𑌰𑌾𑌮𑌮𑍍𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌸𑍁𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ॥ 25 ॥
𑌤𑌤𑌃𑌶𑍁𑌭𑌤𑌰𑌂𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑌪𑌵𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ।
𑌅𑌤𑌿𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑍍𑌮𑌾𑌧𑍁𑌰𑍍𑌯𑌗𑍁𑌣𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌹𑍍𑌯𑌷𑍍𑌟𑌾𑌙𑍍𑌗𑌯𑌾𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ।
𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑌨𑍀𑌯𑍋𑌽𑌨𑌿𑌲𑌸𑍍𑌯𑌤𑍍𑌵𑌂𑌸𑍁𑌤𑌃𑌪𑌰𑌮𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌃 ॥ 27 ॥
𑌬𑌲𑌂𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌂𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍋𑌦𑌾𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌤𑍇𑌜𑌃𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌧𑍃𑌤𑌿𑌸𑍍𑌸𑍍𑌥𑍈𑌰𑍍𑌯𑌂𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 28 ॥
𑌏𑌤𑍇𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌚 𑌬𑌹𑌵𑍋𑌗𑍁𑌣𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑍍𑌯𑍇𑌵𑌶𑍋𑌭𑌨𑌾𑌃 ।
𑌅𑌥𑍋𑌵𑌾𑌚𑌪𑍁𑌨𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑌵𑌤𑍍 ॥ 29 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌾𑌞𑍍𑌚𑌲𑌿𑌰𑍍𑌹𑌰𑍍𑌷𑌾𑌤𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑍇𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ।
𑌇𑌮𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁𑌖𑌲𑍁𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌯𑍋𑌯𑌦𑌿𑌤𑍍𑌵𑌮𑌨𑍁𑌮𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 30 ॥
𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌯𑌾𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾 ।
𑌕𑍍𑌲𑌿𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌶𑍋𑌕𑌵𑌨𑌿𑌕𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 31 ॥
𑌘𑍋𑌰𑌰𑍂𑌪𑌸𑌮𑌾𑌚𑌾𑌰𑌾𑌃𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌾𑌃𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌤𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌃 ।
𑌇𑌹𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌾𑌮𑌯𑌾𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌯𑍋𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑌨𑌾𑌃 ॥ 32 ॥
𑌅𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍𑌪𑌰𑍁𑌷𑍈𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌵𑌦𑍍𑌨𑌤𑍍𑌯𑍋𑌰𑌾𑌵𑌣𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ।
𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌕𑌾𑌰𑌾𑌃𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌾𑌃𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌕𑌚𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌃 ॥ 33 ॥
𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑌾𑌘𑌤𑍈𑌰𑍍𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑍇𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌾𑌃 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌯𑍋𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌕𑌥𑌾𑌵𑌰𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌯𑌚𑍍𑌛𑌮𑍇 ॥ 34 ॥
𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌃𑌪𑌰𑍍𑌷𑌿𑌣𑌘𑌾𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑍈𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌬𑌾𑌹𑍁𑌭𑌿𑌃 ।
𑌜𑌙𑍍𑌘𑌾𑌜𑌾𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚𑌦𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑌾𑌞𑍍𑌚𑍈𑌵𑌪𑍀𑌡𑌨𑍈𑌃 ॥ 35 ॥
𑌭𑌕𑍍𑌷𑌣𑍈𑌃𑌕𑌰𑍍𑌣𑌨𑌾𑌸𑌾𑌨𑌾𑌙𑍍𑌕𑍇𑌶𑌾𑌨𑌾𑌂𑌲𑍁𑌞𑍍𑌚𑌨𑍈𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌭𑍃𑌶𑌂𑌶𑍁𑌷𑍍𑌕𑌮𑍁𑌖𑍈𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌦𑌾𑌰𑌣𑍈𑌰𑍍𑌲𑌙𑍍𑌘𑌨𑍈𑌰𑍍𑌹𑌤𑍈𑌃 ॥ 36 ॥
𑌵𑌿𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌶𑌙𑍍𑌕𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌾𑌂𑌶𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌕𑍈𑌶𑍍𑌚𑌕𑌲𑍇𑌵𑌰𑍈𑌃 ।
𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑍍𑌯𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿𑌤𑌵𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀𑌃 ॥ 37 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍈𑌰𑍍𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌃𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿 ।
𑌘𑌾𑌤𑌯𑍇𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌰𑍂𑌪𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾 ॥ 38 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑌾𑌹𑌨𑍁𑌮𑌤𑌾𑌕𑍃𑌪𑌣𑌾𑌦𑍀𑌨𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑌾 ।
𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑍇𑌦𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌵𑌿𑌮𑍃𑌶𑍍𑌯 𑌚 ॥ 39 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌯𑌵𑌶𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌙𑍍𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌤𑍀𑌨𑌾𑌮𑍍𑌪𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ।
𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌦𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾𑌙𑍍𑌕𑌃𑌕𑍁𑌪𑍍𑌯𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮 ॥ 40 ॥
𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌵𑍈𑌷𑌮𑍍𑌯𑌦𑍋𑌷𑍇𑌣𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌦𑍍𑌧𑍁𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌮𑌯𑍈𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂𑌸𑍍𑌵𑌕𑍃𑌤𑌂𑌹𑍍𑌯𑍁𑌪𑌭𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 41 ॥
𑌮𑍈𑌵𑌂𑌵𑌦𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋 𑌦𑍈𑌵𑍇𑌹𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾𑌪𑌰𑌾𑌗𑌤𑌿𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁𑌦𑌶𑌾𑌯𑍋𑌗𑌾𑌨𑍍𑌮𑌯𑍈𑌤𑌦𑌿𑌤𑌿𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 42 ॥
𑌦𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾𑌂𑌰𑌾𑌵𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑌮𑍍𑌮𑌰𑍍𑌷𑌯𑌾𑌮𑍀𑌹𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑌲𑌾 ।
𑌆𑌜𑍍𑌞𑌪𑍍𑌤𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍇𑌹𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌰𑍍𑌜𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 43 ॥
𑌹𑌤𑍇𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿𑌤𑌰𑍍𑌜𑌨𑌮𑍍𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ।
𑌅𑌯𑌂𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌸𑌮𑍀𑌪𑍇𑌤𑍁𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍋𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑌂𑌹𑌿𑌤𑌃 ॥ 44 ॥
𑌋𑌕𑍍𑌷𑍇𑌣𑌗𑍀𑌤𑌃𑌶𑍍𑌲𑍋𑌕𑍋𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿𑌤𑌨𑍍𑌨𑌿𑌬𑍋𑌧𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮 ।
𑌨 𑌪𑌰𑌃 𑌪𑌾𑌪𑌮𑌾𑌦𑌤𑍍𑌤𑍇𑌪𑌰𑍇𑌷𑌾𑌮𑍍𑌪𑌾𑌪𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 45 ॥
𑌸𑌮𑌯𑍋𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁𑌸𑌪𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑌿𑌤𑍍𑌰𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌃 ।
𑌪𑌾𑌪𑌾𑌨𑌾𑌂𑌵𑌾𑌶𑍁𑌭𑌾𑌨𑌾𑌂𑌵𑌾𑌵𑌧𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌣𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮 ॥ 46 ॥
𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌙𑍍𑌕𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌨 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌲𑍋𑌕𑌹𑌿𑌂𑌸𑌾𑌵𑌿𑌹𑌾𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 47 ॥
𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌤𑌾𑌮𑌪𑌿𑌪𑌾𑌪𑌾𑌨𑌿𑌨𑍈𑌵𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌶𑍋𑌭𑌨𑌮𑍍 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌃 ॥ 48 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂𑌰𑌾𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌯𑌶𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌭𑌵𑌤𑍀𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌯𑌶𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ॥ 49 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑌨𑍍𑌦𑌿𑌶𑌮𑌾𑌨𑍍𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑍇𑌯𑌤𑍍𑌰𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌹𑌨𑍁𑌮𑌤𑌾𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑌿𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ॥ 50 ॥
𑌸𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌧𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂𑌵𑌾𑌨𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌪𑌵𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ॥ 51 ॥
𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌂𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑍇𑌦𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌮𑌤𑌿𑌃 ।
𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌨𑌨𑌂𑌰𑌾𑌮𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ॥ 52 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂𑌹𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂𑌶𑌚𑍀𑌵𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌤𑌾𑌮𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑌿𑌵𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 53 ॥
𑌆𑌜𑌗𑌾𑌮𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑍋𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌸𑌪𑌦𑌿𑌹𑌰𑌿𑌵𑌰𑌸𑍍𑌤𑌤𑍋𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌵𑌚𑌨𑌞𑍍𑌜𑌨𑌕𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌯𑌾𑌃 ।
𑌕𑌥𑌿𑌤𑌮𑌕𑌥𑌯𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇𑌣𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑌵𑌰𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑌾𑌯𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌯 ॥ 54 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌷𑍋𑌡𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||
praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |
tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||
praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |
vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||
vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |
nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||
dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |
tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||
saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |
rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||
vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |
vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||
kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |
vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||
nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |
priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||
tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |
labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||
rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |
mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||
pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |
sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||
vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |
tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||
ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |
evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||
praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |
tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||
kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |
evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||
abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |
priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||
praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |
na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||
mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |
nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||
sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |
hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||
rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |
evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||
pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |
bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||
snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |
tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||
ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |
arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||
hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |
tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||
tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |
atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||
buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |
ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||
balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |
tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||
etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |
athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||
pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |
imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||
hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |
kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||
ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |
ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||
asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |
vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||
icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |
rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||
muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |
jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||
bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |
bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||
vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |
nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||
evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |
ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||
ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |
hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||
rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |
vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||
bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |
mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||
maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |
prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||
dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |
ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||
hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |
ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||
ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |
na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||
samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |
pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||
kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |
lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||
kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |
evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||
pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |
yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||
pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |
evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||
sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |
tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||
harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |
pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||
sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |
tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||
ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |
sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |
kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।
इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।
प्रविवेशपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचरैः ॥ 1 ॥
प्रविश्य चपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचारैः ।
ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ॥ 2 ॥
प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा ।
वाक्षल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 3 ॥
वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।
निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ॥ 4 ॥
दृष्टवासमागतन्देवीहनूमन्तम्महाबलम् ।
तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ॥ 5 ॥
सौम्यन्तस्यामुखन्दृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।
रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ 6 ॥
वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।
वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ॥ 7 ॥
कुशलञ्चाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।
विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ॥ 8 ॥
निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ॥ 9 ॥
तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।
लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ॥ 10 ॥
रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।
मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ॥ 11 ॥
प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुम्महोदधौ ।
सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ॥ 12 ॥
विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदङ्कृतम् ।
तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ॥ 13 ॥
अयञ्चाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।
एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ॥ 14 ॥
प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।
ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ॥ 15 ॥
किन्त्वञ्चिन्तयसेदेविकिं च मान्नाभिभाषसे ।
एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ॥ 16 ॥
अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।
प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ॥ 17 ॥
प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।
न हिपश्यामिसदृशञ्चिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ॥ 18 ॥
मप्रतियाब्यानकस्येहदातुम्प्रत्यभिनन्दनम् ।
नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ॥ 19 ॥
सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।
हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ॥ 20 ॥
राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।
एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ॥ 21 ॥
प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ 22 ॥
स्निग्धमेवंविधंवाक्यन्त्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।
तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ॥ 23 ॥
रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।
अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ॥ 24 ॥
हतशत्रुंविजयिनंरामम्पश्यामिसुस्थितम् ।
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ॥ 25 ॥
ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।
अतिलक्षणसम्पन्नम्माधुर्यगुणभूषितम् ॥ 26 ॥
बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तन्त्वमेवार्हसिभाषितुम् ।
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ॥ 27 ॥
बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।
तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ॥ 28 ॥
एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ॥ 29 ॥
प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ॥ 30 ॥
हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वन्तर्जितापुरा ।
क्लिश्यन्तीं पतिदेवान्त्वामशोकवनिकाङ्गताम् ॥ 31 ॥
घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।
इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ॥ 32 ॥
असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ॥ 33 ॥
इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।
राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ॥ 34 ॥
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।
जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानाञ्चैवपीडनैः ॥ 35 ॥
भक्षणैःकर्णनासानाङ्केशानांलुञ्चनैस्तथा ।
भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ॥ 36 ॥
विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।
निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ॥ 37 ॥
एवम्प्रहारैर्बहुभिःसम्प्प्रहार्ययशस्विनि ।
घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वन्तर्जितापुरा ॥ 38 ॥
इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।
हनूमन्तमुवाचेदञ्चिन्तयित्वाविमृश्य च ॥ 39 ॥
राजसंश्रयवश्यानाङ्कुर्वतीनाम्पराज्ञया ।
विधेयानां च दासीनाङ्कःकुप्यद्वानरोत्तम ॥ 40 ॥
भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।
मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ॥ 41 ॥
मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।
प्राप्तव्यन्तुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ॥ 42 ॥
दासीनांरावणस्याहम्मर्षयामीहदुर्बला ।
आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ॥ 43 ॥
हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनम्मारुतात्मज ।
अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ॥ 44 ॥
ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितन्निबोधप्लवङ्गम ।
न परः पापमादत्तेपरेषाम्पापकर्मणाम् ॥ 45 ॥
समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।
पापानांवाशुभानांवावधार्हाणाम्प्लवङ्गम ॥ 46 ॥
कार्यङ्करुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।
लोकहिंसाविहाराणांरक्षसाङ्कामरूपिणाम् ॥ 47 ॥
कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।
एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ॥ 48 ॥
प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।
युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ॥ 49 ॥
प्रतिसन्दिशमान्देवि गमिष्येयत्रराघवः ।
एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ॥ 50 ॥
साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।
तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ॥ 51 ॥
हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदम्महामतिः ।
पूर्णचन्द्राननंरामन्द्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ॥ 52 ॥
स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।
तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ॥ 53 ॥
आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।
सपदिहरिवरस्ततोहनूमान् प्रतिवचनञ्जनकेश्वरात्मजायाः ।
कथितमकथयद्यथाक्रमेणत्रिदशवरप्रतिमायराघवाय ॥ 54 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||
praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |
tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||
praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |
vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||
vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |
nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||
dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |
tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||
saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |
rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||
vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |
vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||
kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |
vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||
nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |
priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||
tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |
labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||
rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |
mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||
pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |
sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||
vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |
tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||
ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |
evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||
praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |
tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||
kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |
evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||
abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |
priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||
praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |
na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||
mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |
nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||
sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |
hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||
rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |
evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||
pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |
bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||
snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |
tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||
ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |
arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||
hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |
tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||
tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |
atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||
buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |
ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||
balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |
tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||
etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |
athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||
pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |
imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||
hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |
kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||
ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |
ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||
asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |
vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||
icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |
rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||
muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |
jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||
bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |
bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||
vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |
nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||
evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |
ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||
ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |
hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||
rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |
vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||
bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |
mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||
maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |
prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||
dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |
ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||
hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |
ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||
ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |
na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||
samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |
pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||
kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |
lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||
kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |
evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||
pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |
yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||
pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |
evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||
sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |
tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||
harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |
pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||
sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |
tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||
ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |
sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |
kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.