Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ ષડધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
સતુમોહાત્સુસઙ્ક્રુદ્ધઃકૃતાન્તબલચોદિતઃ ।
ક્રોધસંરક્તનયનોરાવણંસૂતમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
ક્રોધસંરક્તનયનોરાવણંસૂતમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
Shloka 2
હીનવીર્યમિવાશક્તમ્પૌરુષેણવિવર્જિતમ્ ।
ભીરુંલઘુમિવાસત્ત્વંવિહીનમિવતેજસા ॥ 2 ॥
ભીરુંલઘુમિવાસત્ત્વંવિહીનમિવતેજસા ॥ 2 ॥
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
Shloka 3
વિમુક્તમિવમાયાભિરસ્ત્રૈરિવબહિષ્કૃતમ્ ।
મામવજ્ઞાયદુર્બુદ્ધેસ્વયાબુદ્ધ્યાવિચેષ્ટસે ॥ 3 ॥
મામવજ્ઞાયદુર્બુદ્ધેસ્વયાબુદ્ધ્યાવિચેષ્ટસે ॥ 3 ॥
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
Shloka 4
કિમર્થમ્મામવજ્ઞાયમચ્છન્દમનવેક્ષ્ય ચ ।
ત્વયાશત્રુસમક્ષમ્મેરથોઽયમપવાહિતઃ ॥ 4 ॥
ત્વયાશત્રુસમક્ષમ્મેરથોઽયમપવાહિતઃ ॥ 4 ॥
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
Shloka 5
ત્વયાદ્યહિમમાનાર્ય ચિરકાલસમાર્જિતમ્ ।
યશોવીર્યં ચ તેજશ્ચપ્રત્યયશ્ચવિનાશિતઃ ॥ 5 ॥
યશોવીર્યં ચ તેજશ્ચપ્રત્યયશ્ચવિનાશિતઃ ॥ 5 ॥
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
Shloka 6
પ્રખ્યાતવીર્યસ્યરઞ્જનીયસ્યવિક્રમૈઃ ।
પશ્યતોયુદ્ધલુબ્ધોઽહઙ્કૃતઙ્કાપુરુષસ્ત્વયા ॥ 6 ॥
પશ્યતોયુદ્ધલુબ્ધોઽહઙ્કૃતઙ્કાપુરુષસ્ત્વયા ॥ 6 ॥
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
Shloka 7
યસ્ત્વંરથમિદમ્મોહાન્નચેદ્વહસિદુર્મતે ।
સત્યોઽપ્રતિતર્કોમેપરેણત્વમુપસ્કૃતઃ ॥ 7 ॥
સત્યોઽપ્રતિતર્કોમેપરેણત્વમુપસ્કૃતઃ ॥ 7 ॥
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
Shloka 8
ન હિતદ્વિદ્યતેકર્મસુહૃદોહિતકાઙ્ક્ષિણઃ ।
રિપૂણાંસદૃશન્ત્વેતદ્યતત્ત્વયૈતદનુષ્ઠિતમ્ ॥ 8 ॥
રિપૂણાંસદૃશન્ત્વેતદ્યતત્ત્વયૈતદનુષ્ઠિતમ્ ॥ 8 ॥
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
Shloka 9
નિવર્તયરથંશીઘ્રંયાવન્નાપૈતિમેરિપુઃ ।
યદિવાધ્યુષિતોઽસિત્વંસ્મર્યતેયદિમેગુણઃ ॥ 9 ॥
યદિવાધ્યુષિતોઽસિત્વંસ્મર્યતેયદિમેગુણઃ ॥ 9 ॥
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
Shloka 10
એવમ્પુરુષમુક્તસ્તુહિતબુદ્ધિબુદ્ધિના ।
અબ્રવીદ્રાવણંસૂતોહિતંસાનુનયંવચઃ ॥ 10 ॥
અબ્રવીદ્રાવણંસૂતોહિતંસાનુનયંવચઃ ॥ 10 ॥
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
Shloka 11
ન ભીતોઽસ્મિ ન મૂઢોઽસ્મિનોપજપ્તોઽસ્મિશત્રુભિઃ ।
ન પ્રમત્તો ન નિઃસ્નેહોવિસ્મૃતા ન ચ સત્ક્રિયા ॥ 11 ॥
ન પ્રમત્તો ન નિઃસ્નેહોવિસ્મૃતા ન ચ સત્ક્રિયા ॥ 11 ॥
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
Shloka 12
મયાતુહિતકામેવયશશ્ચપરિરક્ષતા ।
સ્નેહપ્રસન્નમનસાહિતમિત્યપ્રિયઙ્કૃતમ્ ॥ 12 ॥
સ્નેહપ્રસન્નમનસાહિતમિત્યપ્રિયઙ્કૃતમ્ ॥ 12 ॥
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
Shloka 13
નાસ્મિન્નર્થેમહારાજ ત્વમ્મામ્પ્રિયહિતેરતમ્ ।
કશ્ચિલ્લઘુરિવાનાર્યોદોષતોગન્તુમર્હસિ ॥ 13 ॥
કશ્ચિલ્લઘુરિવાનાર્યોદોષતોગન્તુમર્હસિ ॥ 13 ॥
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
Shloka 14
પરિતુષ્ટઃ સ રામસ્ય તેન વાક્યેન માતલિઃ ।
પ્રચોદયામાસ રથન્ સુરસારથિસત્તમઃ ॥ 14 ॥
પ્રચોદયામાસ રથન્ સુરસારથિસત્તમઃ ॥ 14 ॥
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
Shloka 15
શ્રમન્તવાવગચ્છામિમહતારણકર્મણા ।
ન હિતેવીર્યસૌમુખ્યમ્પ્રકર્ષંવોપધારયે ॥ 15 ॥
ન હિતેવીર્યસૌમુખ્યમ્પ્રકર્ષંવોપધારયે ॥ 15 ॥
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
Shloka 16
રથોદ્વહનખિન્નાશ્ચભગ્નામેરથવાજિનઃ ।
દીનાઘર્મપરિશ્રાન્તાગાવોવર્ષહતાઇવ ॥ 16 ॥
દીનાઘર્મપરિશ્રાન્તાગાવોવર્ષહતાઇવ ॥ 16 ॥
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
Shloka 17
નિમિત્તાનિ ચ ભૂયિષ્ઠંયાનિપ્રાદુર્ભવન્તિનઃ ।
તેષુતેષ્વભિપન્નેષુલક્ષ્યામ્યપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 17 ॥
તેષુતેષ્વભિપન્નેષુલક્ષ્યામ્યપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 17 ॥
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
Shloka 18
દેશકાલૌ ચ વિજ્ઞેયૌલક્ષણાનીઙ્ગિતાનિ ચ ।
દૈન્યંહર્ષશ્ચખેદશ્ચરથિનશ્ચબલાબલમ્ ॥ 18 ॥
દૈન્યંહર્ષશ્ચખેદશ્ચરથિનશ્ચબલાબલમ્ ॥ 18 ॥
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
Shloka 19
સ્થલનિમ્નાનિભૂમેશ્ચસમાનિવિષમાણિ ચ ।
યુદ્ધકાલશ્ચવિજ્ઞેયઃપરસ્યાન્તરદર્શનમ્ ॥ 19 ॥
યુદ્ધકાલશ્ચવિજ્ઞેયઃપરસ્યાન્તરદર્શનમ્ ॥ 19 ॥
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
Shloka 20
ઉપયાનાપયાને ચ સ્થાનમ્પ્રત્યપસર્પણમ્ ।
સર્વમેતદ્રથસ્થેનજ્ઞેયંરથકુટુમ્ભિના ॥ 20 ॥
સર્વમેતદ્રથસ્થેનજ્ઞેયંરથકુટુમ્ભિના ॥ 20 ॥
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
Shloka 21
તવવિશ્રામહેતોસ્તુતથૈષાંરથવાજિનામ્ ।
રૌદ્રંવર્જયતાખેદઙ્ક્ષમઙ્કૃતમિદમ્મયા ॥ 21 ॥
રૌદ્રંવર્જયતાખેદઙ્ક્ષમઙ્કૃતમિદમ્મયા ॥ 21 ॥
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
Shloka 22
સ્વેચ્છયાન મયાવીરરથોઽયમપવાહિતઃ ।
ભર્તૃસ્નેહપરીતેનમયેદંયત્કૃતમ્પ્રભો ॥ 22 ॥
ભર્તૃસ્નેહપરીતેનમયેદંયત્કૃતમ્પ્રભો ॥ 22 ॥
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
Shloka 23
આજ્ઞાપયયથાતત્ત્વંવક્ષ્યસ્યરિનિષૂદન ।
તત્કરિષ્યામ્યહંવીરગતાનૃણ્યેનચેતસા ॥ 23 ॥
તત્કરિષ્યામ્યહંવીરગતાનૃણ્યેનચેતસા ॥ 23 ॥
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
Shloka 24
સન્તુષ્ટસ્તેનવાક્યેનરાવણસ્તસ્યસારથેઃ ।
પ્રશસ્યૈનમ્બહુવિધંયુદ્ધલુબ્ધોઽબ્રવીદિદમ્ ॥ 24 ॥
પ્રશસ્યૈનમ્બહુવિધંયુદ્ધલુબ્ધોઽબ્રવીદિદમ્ ॥ 24 ॥
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
Shloka 25
રથંશીઘ્રમિદંસૂતરાઘવાભિમુખન્નય ।
નાહત્વાસમરેશત્રૂન્નિવર્તિષ્યતિરાવણઃ ॥ 25 ॥
નાહત્વાસમરેશત્રૂન્નિવર્તિષ્યતિરાવણઃ ॥ 25 ॥
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
Shloka 26
એવમુક્ત્વાતતસ્તુષ્ટોરાવણોરાક્ષસેશ્વરઃ ।
દદૌતસ્યશુભંહ્યેકંહસ્તાભરણમુત્તમમ્ ॥ 26 ॥
દદૌતસ્યશુભંહ્યેકંહસ્તાભરણમુત્તમમ્ ॥ 26 ॥
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
Shloka 27
શ્રુત્વારાવણવાક્યાનિસારથિસ્સન્યવર્તત ।
તતોદ્રુતંરાવણવાક્યચોદિતઃપ્રચોદયામાસહયાન્સસારથિઃ ।
સ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય તતો મહારથઃક્ષણેનરામસ્યરથાગ્રતોઽભવત્ ॥ 27 ॥
તતોદ્રુતંરાવણવાક્યચોદિતઃપ્રચોદયામાસહયાન્સસારથિઃ ।
સ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય તતો મહારથઃક્ષણેનરામસ્યરથાગ્રતોઽભવત્ ॥ 27 ॥
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ષડધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षडधिकशततमस्सर्गः ।
सतुमोहात्सुसङ्क्रुद्धःकृतान्तबलचोदितः ।
क्रोधसंरक्तनयनोरावणंसूतमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हीनवीर्यमिवाशक्तम्पौरुषेणविवर्जितम् ।
भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ॥ 2 ॥
विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् ।
मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ॥ 3 ॥
किमर्थम्मामवज्ञायमच्छन्दमनवेक्ष्य च ।
त्वयाशत्रुसमक्षम्मेरथोऽयमपवाहितः ॥ 4 ॥
त्वयाद्यहिममानार्य चिरकालसमार्जितम् ।
यशोवीर्यं च तेजश्चप्रत्ययश्चविनाशितः ॥ 5 ॥
प्रख्यातवीर्यस्यरञ्जनीयस्यविक्रमैः ।
पश्यतोयुद्धलुब्धोऽहङ्कृतङ्कापुरुषस्त्वया ॥ 6 ॥
यस्त्वंरथमिदम्मोहान्नचेद्वहसिदुर्मते ।
सत्योऽप्रतितर्कोमेपरेणत्वमुपस्कृतः ॥ 7 ॥
न हितद्विद्यतेकर्मसुहृदोहितकाङ्क्षिणः ।
रिपूणांसदृशन्त्वेतद्यतत्त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ 8 ॥
निवर्तयरथंशीघ्रंयावन्नापैतिमेरिपुः ।
यदिवाध्युषितोऽसित्वंस्मर्यतेयदिमेगुणः ॥ 9 ॥
एवम्पुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना ।
अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ॥ 10 ॥
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मिनोपजप्तोऽस्मिशत्रुभिः ।
न प्रमत्तो न निःस्नेहोविस्मृता न च सत्क्रिया ॥ 11 ॥
मयातुहितकामेवयशश्चपरिरक्षता ।
स्नेहप्रसन्नमनसाहितमित्यप्रियङ्कृतम् ॥ 12 ॥
नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वम्माम्प्रियहितेरतम् ।
कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ॥ 13 ॥
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः ।
प्रचोदयामास रथन् सुरसारथिसत्तमः ॥ 14 ॥
श्रमन्तवावगच्छामिमहतारणकर्मणा ।
न हितेवीर्यसौमुख्यम्प्रकर्षंवोपधारये ॥ 15 ॥
रथोद्वहनखिन्नाश्चभग्नामेरथवाजिनः ।
दीनाघर्मपरिश्रान्तागावोवर्षहताइव ॥ 16 ॥
निमित्तानि च भूयिष्ठंयानिप्रादुर्भवन्तिनः ।
तेषुतेष्वभिपन्नेषुलक्ष्याम्यप्रदक्षिणम् ॥ 17 ॥
देशकालौ च विज्ञेयौलक्षणानीङ्गितानि च ।
दैन्यंहर्षश्चखेदश्चरथिनश्चबलाबलम् ॥ 18 ॥
स्थलनिम्नानिभूमेश्चसमानिविषमाणि च ।
युद्धकालश्चविज्ञेयःपरस्यान्तरदर्शनम् ॥ 19 ॥
उपयानापयाने च स्थानम्प्रत्यपसर्पणम् ।
सर्वमेतद्रथस्थेनज्ञेयंरथकुटुम्भिना ॥ 20 ॥
तवविश्रामहेतोस्तुतथैषांरथवाजिनाम् ।
रौद्रंवर्जयताखेदङ्क्षमङ्कृतमिदम्मया ॥ 21 ॥
स्वेच्छयान मयावीररथोऽयमपवाहितः ।
भर्तृस्नेहपरीतेनमयेदंयत्कृतम्प्रभो ॥ 22 ॥
आज्ञापययथातत्त्वंवक्ष्यस्यरिनिषूदन ।
तत्करिष्याम्यहंवीरगतानृण्येनचेतसा ॥ 23 ॥
सन्तुष्टस्तेनवाक्येनरावणस्तस्यसारथेः ।
प्रशस्यैनम्बहुविधंयुद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ 24 ॥
रथंशीघ्रमिदंसूतराघवाभिमुखन्नय ।
नाहत्वासमरेशत्रून्निवर्तिष्यतिरावणः ॥ 25 ॥
एवमुक्त्वाततस्तुष्टोरावणोराक्षसेश्वरः ।
ददौतस्यशुभंह्येकंहस्ताभरणमुत्तमम् ॥ 26 ॥
श्रुत्वारावणवाक्यानिसारथिस्सन्यवर्तत ।
ततोद्रुतंरावणवाक्यचोदितःप्रचोदयामासहयान्ससारथिः ।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथःक्षणेनरामस्यरथाग्रतोऽभवत् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षडधिकशततमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.