Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
રાઘવશ્ચાપિવિપુલન્તંરાક્ષસવનૌકસામ્ ।
શ્રુત્વાસઙ્ગ્રામનિર્ઘોષઞ્જામ્બવન્તમુવાચ હ ॥ 1 ॥
શ્રુત્વાસઙ્ગ્રામનિર્ઘોષઞ્જામ્બવન્તમુવાચ હ ॥ 1 ॥
rāghavaścāpivipulantaṃrākṣasavanaukasām |
śrutvāsaṅgrāmanirghoṣañjāmbavantamuvāca ha || 1 ||
śrutvāsaṅgrāmanirghoṣañjāmbavantamuvāca ha || 1 ||
Shloka 2
સૌમ્યનૂનંહનુમતાકૃતઙ્કર્મસુદુષ્કરમ્ ।
શ્રૂયતે ચ યથાભીમસ્સુમહાવાયુધસ્વનઃ ॥ 2 ॥
શ્રૂયતે ચ યથાભીમસ્સુમહાવાયુધસ્વનઃ ॥ 2 ॥
saumyanūnaṃhanumatākṛtaṅkarmasuduṣkaram |
śrūyate ca yathābhīmassumahāvāyudhasvanaḥ || 2 ||
śrūyate ca yathābhīmassumahāvāyudhasvanaḥ || 2 ||
Shloka 3
તદ્ગચ્છકુરુસાહાય્યંસ્વબલેનાભિસમ્વૃતઃ ।
ક્ષિપ્રમક્ષપતેતસ્યકપિશ્રેષ્ઠસ્યયુધ્યતઃ ॥ 3 ॥
ક્ષિપ્રમક્ષપતેતસ્યકપિશ્રેષ્ઠસ્યયુધ્યતઃ ॥ 3 ॥
tadgacchakurusāhāyyaṃsvabalenābhisamvṛtaḥ |
kṣipramakṣapatetasyakapiśreṣṭhasyayudhyataḥ || 3 ||
kṣipramakṣapatetasyakapiśreṣṭhasyayudhyataḥ || 3 ||
Shloka 4
ઋક્ષરાક્ષસ્તથોક્તસ્તુસ્વેનાનીકેનસમ્વૃતઃ ।
આગચ્છત્પશ્ચિમદ્વારંહનૂમાન્યત્રવાનરઃ ॥ 4 ॥
આગચ્છત્પશ્ચિમદ્વારંહનૂમાન્યત્રવાનરઃ ॥ 4 ॥
ṛkṣarākṣastathoktastusvenānīkenasamvṛtaḥ |
āgacchatpaścimadvāraṃhanūmānyatravānaraḥ || 4 ||
āgacchatpaścimadvāraṃhanūmānyatravānaraḥ || 4 ||
Shloka 5
અથાયાન્તંહનૂમન્તન્દદર્શર્ક્ષપતિપથિ ।
વાનરૈઃકૃતસઙ્ગ્રામૈશ્શ્વસદ્ભિરભિસમ્વૃતમ્ ॥ 5 ॥
વાનરૈઃકૃતસઙ્ગ્રામૈશ્શ્વસદ્ભિરભિસમ્વૃતમ્ ॥ 5 ॥
athāyāntaṃhanūmantandadarśarkṣapatipathi |
vānaraiḥkṛtasaṅgrāmaiśśvasadbhirabhisamvṛtam || 5 ||
vānaraiḥkṛtasaṅgrāmaiśśvasadbhirabhisamvṛtam || 5 ||
Shloka 6
દૃષ્ટાપથિહનૂમાંશ્ચતદૃક્ષબલમુદ્યતમ્ ।
નીલમેઘનિભમ્ભીમંસન્નિવાર્યન્યવર્તત ॥ 6 ॥
નીલમેઘનિભમ્ભીમંસન્નિવાર્યન્યવર્તત ॥ 6 ॥
dṛṣṭāpathihanūmāṃścatadṛkṣabalamudyatam |
nīlameghanibhambhīmaṃsannivāryanyavartata || 6 ||
nīlameghanibhambhīmaṃsannivāryanyavartata || 6 ||
Shloka 7
સ તેનસહસૈન્યેનસન્નિકર્ષમ્મહાયશાઃ ।
શીઘ્રમાગમ્યરામાયદુઃખિતોવાક્યમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥
શીઘ્રમાગમ્યરામાયદુઃખિતોવાક્યમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥
sa tenasahasainyenasannikarṣammahāyaśāḥ |
śīghramāgamyarāmāyaduḥkhitovākyamabravīt || 7 ||
śīghramāgamyarāmāyaduḥkhitovākyamabravīt || 7 ||
Shloka 8
સમરેયુધ્યમાનાનામસ્માકમ્પ્રેક્ષતામ્પુરઃ ।
જઘાનરુદતીંસીતામિન્દ્રજિદ્રાવણાત્મજઃ ॥ 8 ॥
જઘાનરુદતીંસીતામિન્દ્રજિદ્રાવણાત્મજઃ ॥ 8 ॥
samareyudhyamānānāmasmākamprekṣatāmpuraḥ |
jaghānarudatīṃsītāmindrajidrāvaṇātmajaḥ || 8 ||
jaghānarudatīṃsītāmindrajidrāvaṇātmajaḥ || 8 ||
Shloka 9
ઉદ્ભ્રાન્તચિત્તસ્તાન્દૃષ્ટવાવિષણ્ણોઽહમરિન્દમઃ ।
તદહમ્ભવતોવૃતંવિજ્ઞાપયિતુમાગતઃ ॥ 9 ॥
તદહમ્ભવતોવૃતંવિજ્ઞાપયિતુમાગતઃ ॥ 9 ॥
udbhrāntacittastāndṛṣṭavāviṣaṇṇo'hamarindamaḥ |
tadahambhavatovṛtaṃvijñāpayitumāgataḥ || 9 ||
tadahambhavatovṛtaṃvijñāpayitumāgataḥ || 9 ||
Shloka 10
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વારાઘવશ્શોકમૂર્ચિતઃ ।
નિપપાતતદાભૂમૌછિન્નમૂલંઇવદ્રુમઃ ॥ 10 ॥
નિપપાતતદાભૂમૌછિન્નમૂલંઇવદ્રુમઃ ॥ 10 ॥
tasyatadvacanaṃśrutvārāghavaśśokamūrcitaḥ |
nipapātatadābhūmauchinnamūlaṃivadrumaḥ || 10 ||
nipapātatadābhūmauchinnamūlaṃivadrumaḥ || 10 ||
Shloka 11
તમ્ભૂમૌદેવસઙ્કાશમ્પતિતન્દૃશ્યરાઘવમ્ ।
અભિપેતુસ્સમુત્પત્યસર્વતઃકપિસત્તમાઃ ॥ 11 ॥
અભિપેતુસ્સમુત્પત્યસર્વતઃકપિસત્તમાઃ ॥ 11 ॥
tambhūmaudevasaṅkāśampatitandṛśyarāghavam |
abhipetussamutpatyasarvataḥkapisattamāḥ || 11 ||
abhipetussamutpatyasarvataḥkapisattamāḥ || 11 ||
Shloka 12
આસિઞ્ચન્ સલિલૈશ્ચૈનમ્પદ્મોત્પલસુગન્ધિભિઃ ।
પ્રદહન્તમાનાસાદ્યંસહસાગ્નિમિવોદ્યતમ્ ॥ 12 ॥
પ્રદહન્તમાનાસાદ્યંસહસાગ્નિમિવોદ્યતમ્ ॥ 12 ॥
āsiñcan salilaiścainampadmotpalasugandhibhiḥ |
pradahantamānāsādyaṃsahasāgnimivodyatam || 12 ||
pradahantamānāsādyaṃsahasāgnimivodyatam || 12 ||
Shloka 13
તંલક્ષ્મણોઽથબાહુભ્યામ્પરિષ્વજ્યસુદુઃખિતઃ ।
ઉવાચરામમસ્વસ્થંવાક્યંહેત્વર્થસમ્યુતમ્ ॥ 13 ॥
ઉવાચરામમસ્વસ્થંવાક્યંહેત્વર્થસમ્યુતમ્ ॥ 13 ॥
taṃlakṣmaṇo'thabāhubhyāmpariṣvajyasuduḥkhitaḥ |
uvācarāmamasvasthaṃvākyaṃhetvarthasamyutam || 13 ||
uvācarāmamasvasthaṃvākyaṃhetvarthasamyutam || 13 ||
Shloka 14
શુભેવર્ત્મનિતિષ્ઠન્તન્ત્વામાર્યવિજિતેન્દ્રિયમ્ ।
અનર્થેભ્યો ન શક્નોતિત્રાતુન્ધર્મોનિરર્થકઃ ॥ 14 ॥
અનર્થેભ્યો ન શક્નોતિત્રાતુન્ધર્મોનિરર્થકઃ ॥ 14 ॥
śubhevartmanitiṣṭhantantvāmāryavijitendriyam |
anarthebhyo na śaknotitrātundharmonirarthakaḥ || 14 ||
anarthebhyo na śaknotitrātundharmonirarthakaḥ || 14 ||
Shloka 15
ભૂતાનાંસ્થાવારાણાં ચ જઙ્ગમાનાં ચ દર્શનમ્ ।
યથાસ્તિ ન તથાધર્મસ્તેનનાસ્તીતિમેમતિઃ ॥ 15 ॥
યથાસ્તિ ન તથાધર્મસ્તેનનાસ્તીતિમેમતિઃ ॥ 15 ॥
bhūtānāṃsthāvārāṇāṃ ca jaṅgamānāṃ ca darśanam |
yathāsti na tathādharmastenanāstītimematiḥ || 15 ||
yathāsti na tathādharmastenanāstītimematiḥ || 15 ||
Shloka 16
યથૈવસ્થાવરંવ્યક્તઞ્જઙ્ગમં ન તથાવિધમ્ ।
નાયમર્થસ્તથાયુક્તસ્ત્વદ્વિધો ન વિપદ્યતે ॥ 16 ॥
નાયમર્થસ્તથાયુક્તસ્ત્વદ્વિધો ન વિપદ્યતે ॥ 16 ॥
yathaivasthāvaraṃvyaktañjaṅgamaṃ na tathāvidham |
nāyamarthastathāyuktastvadvidho na vipadyate || 16 ||
nāyamarthastathāyuktastvadvidho na vipadyate || 16 ||
Shloka 17
યદ્યધર્મોભવેદ્ભૂતોરાવણોનરકંવ્રજેત્ ।
ભવાંશ્ચધર્મસમ્યુક્તોનૈવંવ્યસનમાપ્નુયાત્ ॥ 17 ॥
ભવાંશ્ચધર્મસમ્યુક્તોનૈવંવ્યસનમાપ્નુયાત્ ॥ 17 ॥
yadyadharmobhavedbhūtorāvaṇonarakaṃvrajet |
bhavāṃścadharmasamyuktonaivaṃvyasanamāpnuyāt || 17 ||
bhavāṃścadharmasamyuktonaivaṃvyasanamāpnuyāt || 17 ||
Shloka 18
તસ્ય ચ વ્યસનાભાવાદ્વ્યસનઞ્ચાગતેત્વયિ ।
ધર્મોભવત્યધર્મશ્ચપરસ્પરવિરોધિનૌ ॥ 18 ॥
ધર્મોભવત્યધર્મશ્ચપરસ્પરવિરોધિનૌ ॥ 18 ॥
tasya ca vyasanābhāvādvyasanañcāgatetvayi |
dharmobhavatyadharmaścaparasparavirodhinau || 18 ||
dharmobhavatyadharmaścaparasparavirodhinau || 18 ||
Shloka 19
ધર્મેણોપલભેદ્ધર્મમધર્મઞ્ચાપ્યધર્મતઃ ।
યદ્યધર્મેણયુજ્યેયુર્યેષ્વધર્મઃપ્રતિષ્ઠિતઃ ॥ 19 ॥
યદ્યધર્મેણયુજ્યેયુર્યેષ્વધર્મઃપ્રતિષ્ઠિતઃ ॥ 19 ॥
dharmeṇopalabheddharmamadharmañcāpyadharmataḥ |
yadyadharmeṇayujyeyuryeṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ || 19 ||
yadyadharmeṇayujyeyuryeṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ || 19 ||
Shloka 20
યદિધર્મેણવિયુજ્યેરન્નધર્મરુચયોજનાઃ ।
ધર્મેણચરતાન્ધર્મઞ્ચૈષાન્ધર્મફલમ્ભવેત્ ॥ 20 ॥
ધર્મેણચરતાન્ધર્મઞ્ચૈષાન્ધર્મફલમ્ભવેત્ ॥ 20 ॥
yadidharmeṇaviyujyerannadharmarucayojanāḥ |
dharmeṇacaratāndharmañcaiṣāndharmaphalambhavet || 20 ||
dharmeṇacaratāndharmañcaiṣāndharmaphalambhavet || 20 ||
Shloka 21
યસ્માદર્થાવિવર્ધન્તેયેષ્વધર્મઃપ્રતિષ્ઠિતઃ ।
ક્લિશ્યન્તેધર્મશીલાશ્ચતસ્માદેતૌનિરર્થકૌ ॥ 21 ॥
ક્લિશ્યન્તેધર્મશીલાશ્ચતસ્માદેતૌનિરર્થકૌ ॥ 21 ॥
yasmādarthāvivardhanteyeṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ |
kliśyantedharmaśīlāścatasmādetaunirarthakau || 21 ||
kliśyantedharmaśīlāścatasmādetaunirarthakau || 21 ||
Shloka 22
વધ્યન્તેપાપકર્માણોયદ્યધર્મેણરાઘવ ।
વધકર્મહતોઽધર્મઃ સ હતઃકિંવધિષ્યતિ ॥ 22 ॥
વધકર્મહતોઽધર્મઃ સ હતઃકિંવધિષ્યતિ ॥ 22 ॥
vadhyantepāpakarmāṇoyadyadharmeṇarāghava |
vadhakarmahato'dharmaḥ sa hataḥkiṃvadhiṣyati || 22 ||
vadhakarmahato'dharmaḥ sa hataḥkiṃvadhiṣyati || 22 ||
Shloka 23
અથવાવિહિતેનાયંહન્યતેહન્તિવાપરમ્ ।
વિધિરાલિપ્યતેતેન ન સ પાપેનકર્મણા ॥ 23 ॥
વિધિરાલિપ્યતેતેન ન સ પાપેનકર્મણા ॥ 23 ॥
athavāvihitenāyaṃhanyatehantivāparam |
vidhirālipyatetena na sa pāpenakarmaṇā || 23 ||
vidhirālipyatetena na sa pāpenakarmaṇā || 23 ||
Shloka 24
અદૃષ્ટપ્રતિકારેણત્વવ્યક્તેનાસતાસતા ।
કથંશક્યમ્પરમ્પ્રાપ્તુન્ધર્મેણારિવિકર્ષણ ॥ 24 ॥
કથંશક્યમ્પરમ્પ્રાપ્તુન્ધર્મેણારિવિકર્ષણ ॥ 24 ॥
adṛṣṭapratikāreṇatvavyaktenāsatāsatā |
kathaṃśakyamparamprāptundharmeṇārivikarṣaṇa || 24 ||
kathaṃśakyamparamprāptundharmeṇārivikarṣaṇa || 24 ||
Shloka 25
યદિસત્સ્યાત્સતામ્મુખ્યનાસત્સ્યત્તવકિઞ્ચન ।
ત્વયાયદીદૃશમ્પ્રાપ્તન્તસ્માત્સન્નોપપદ્યતે ॥ 25 ॥
ત્વયાયદીદૃશમ્પ્રાપ્તન્તસ્માત્સન્નોપપદ્યતે ॥ 25 ॥
yadisatsyātsatāmmukhyanāsatsyattavakiñcana |
tvayāyadīdṛśamprāptantasmātsannopapadyate || 25 ||
tvayāyadīdṛśamprāptantasmātsannopapadyate || 25 ||
Shloka 26
બલસ્ય યદિ ચેદ્ધર્મો ગુણભૂતઃ પરાક્રમે ।
ધર્મમુત્સૃજ્ય વર્તસ્વ યથા ધર્મે તથા બલે ॥ 26 ॥
ધર્મમુત્સૃજ્ય વર્તસ્વ યથા ધર્મે તથા બલે ॥ 26 ॥
balasya yadi ceddharmo guṇabhūtaḥ parākrame |
dharmamutsṛjya vartasva yathā dharme tathā bale || 26 ||
dharmamutsṛjya vartasva yathā dharme tathā bale || 26 ||
Shloka 27
બલસ્યયદિચેદ્ધર્મોગુણભૂતઃપરાક્રમે ।
ધર્મમુત્સૃજ્યવર્તસ્વયથાધર્મેતથાબલે ॥ 27 ॥
ધર્મમુત્સૃજ્યવર્તસ્વયથાધર્મેતથાબલે ॥ 27 ॥
balasyayadiceddharmoguṇabhūtaḥparākrame |
dharmamutsṛjyavartasvayathādharmetathābale || 27 ||
dharmamutsṛjyavartasvayathādharmetathābale || 27 ||
Shloka 28
અથચેત્સત્યવચનન્ધર્મઃ કિલપરન્તપ ।
અનૃતસ્ત્વય્યકરુણઃકિં ન બદ્ધસ્ત્વયાપિતા ॥ 28 ॥
અનૃતસ્ત્વય્યકરુણઃકિં ન બદ્ધસ્ત્વયાપિતા ॥ 28 ॥
athacetsatyavacanandharmaḥ kilaparantapa |
anṛtastvayyakaruṇaḥkiṃ na baddhastvayāpitā || 28 ||
anṛtastvayyakaruṇaḥkiṃ na baddhastvayāpitā || 28 ||
Shloka 29
અધર્મસંશ્રિતો ધર્મો વિનાશયતિ રાઘવ ।
સર્વમેતદ્યથાકામં કાકુત્સ્થ કુરુતે નરઃ ॥ 29 ॥
સર્વમેતદ્યથાકામં કાકુત્સ્થ કુરુતે નરઃ ॥ 29 ॥
adharmasaṃśrito dharmo vināśayati rāghava |
sarvametadyathākāmaṃ kākutstha kurute naraḥ || 29 ||
sarvametadyathākāmaṃ kākutstha kurute naraḥ || 29 ||
Shloka 30
અધર્મસંશ્રિતોધર્મોવિનાશયતિરાઘવ ।
સર્વમેતદ્યથાકામઙ્કાકુત્સ્થકુરુતેનરઃ ॥ 30 ॥
સર્વમેતદ્યથાકામઙ્કાકુત્સ્થકુરુતેનરઃ ॥ 30 ॥
adharmasaṃśritodharmovināśayatirāghava |
sarvametadyathākāmaṅkākutsthakurutenaraḥ || 30 ||
sarvametadyathākāmaṅkākutsthakurutenaraḥ || 30 ||
Shloka 31
મમચેદમ્મતન્તાતધરોઽયમિતિરાઘવ ।
ધર્મમૂલન્ત્વયાછિન્નંરાજ્યમુત્સૃજતાતદા ॥ 31 ॥
ધર્મમૂલન્ત્વયાછિન્નંરાજ્યમુત્સૃજતાતદા ॥ 31 ॥
mamacedammatantātadharo'yamitirāghava |
dharmamūlantvayāchinnaṃrājyamutsṛjatātadā || 31 ||
dharmamūlantvayāchinnaṃrājyamutsṛjatātadā || 31 ||
Shloka 32
અર્થેભ્યોહિપ્રવૃદ્ધેભ્યઃસમ્વૃત્તેભ્યસ્તતસ્તતઃ ।
ક્રિયાઃસર્વાઃપ્રવર્તન્તેપર્વતેભ્યઃઇવાપગાઃ ॥ 32 ॥
ક્રિયાઃસર્વાઃપ્રવર્તન્તેપર્વતેભ્યઃઇવાપગાઃ ॥ 32 ॥
arthebhyohipravṛddhebhyaḥsamvṛttebhyastatastataḥ |
kriyāḥsarvāḥpravartanteparvatebhyaḥivāpagāḥ || 32 ||
kriyāḥsarvāḥpravartanteparvatebhyaḥivāpagāḥ || 32 ||
Shloka 33
અર્થેનહિવિમુક્તસ્યપુરુષસ્યાલ્પચેતસઃ ।
વિચ્છિદ્યન્તેક્રિયાસ્સર્વાગ્રીષ્મેકુસરિતોયથા ॥ 33 ॥
વિચ્છિદ્યન્તેક્રિયાસ્સર્વાગ્રીષ્મેકુસરિતોયથા ॥ 33 ॥
arthenahivimuktasyapuruṣasyālpacetasaḥ |
vicchidyantekriyāssarvāgrīṣmekusaritoyathā || 33 ||
vicchidyantekriyāssarvāgrīṣmekusaritoyathā || 33 ||
Shloka 34
સોઽયમર્થમ્પરિત્યજ્યસુખકામઃસુખૈધિતઃ ।
પાપમારભતેકર્તુન્તદાદોષઃપ્રવર્તતે ॥ 34 ॥
પાપમારભતેકર્તુન્તદાદોષઃપ્રવર્તતે ॥ 34 ॥
so'yamarthamparityajyasukhakāmaḥsukhaidhitaḥ |
pāpamārabhatekartuntadādoṣaḥpravartate || 34 ||
pāpamārabhatekartuntadādoṣaḥpravartate || 34 ||
Shloka 35
યસ્યાર્થાસ્તસ્યમિત્રાણિયસ્યાર્થાસ્યસ્યબાન્ધવાઃ ।
યસ્યાર્થાસ્સપુમાન્લોકેયસ્યાર્થાઃ સ ચ પણ્ડિતઃ ॥ 35 ॥
યસ્યાર્થાસ્સપુમાન્લોકેયસ્યાર્થાઃ સ ચ પણ્ડિતઃ ॥ 35 ॥
yasyārthāstasyamitrāṇiyasyārthāsyasyabāndhavāḥ |
yasyārthāssapumānlokeyasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 35 ||
yasyārthāssapumānlokeyasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 35 ||
Shloka 36
યસ્યાર્થાસ્સ ચ વિક્રાન્તોયસ્યાર્થાસ્સ ચ બુદ્ધિમાન્ ।
યસ્યાર્થાસ્સમહાભાગોયસ્યાર્થાસ્સમહાગુણઃ ॥ 36 ॥
યસ્યાર્થાસ્સમહાભાગોયસ્યાર્થાસ્સમહાગુણઃ ॥ 36 ॥
yasyārthāssa ca vikrāntoyasyārthāssa ca buddhimān |
yasyārthāssamahābhāgoyasyārthāssamahāguṇaḥ || 36 ||
yasyārthāssamahābhāgoyasyārthāssamahāguṇaḥ || 36 ||
Shloka 37
અર્થસ્યૈતેપરિત્યાગેદોષાઃપ્રવ્યાહૃતામયા ।
રાજ્યમુત્સૃજતાવીરયેનબુદ્ધિસ્ત્વયાકૃતા ॥ 37 ॥
રાજ્યમુત્સૃજતાવીરયેનબુદ્ધિસ્ત્વયાકૃતા ॥ 37 ॥
arthasyaiteparityāgedoṣāḥpravyāhṛtāmayā |
rājyamutsṛjatāvīrayenabuddhistvayākṛtā || 37 ||
rājyamutsṛjatāvīrayenabuddhistvayākṛtā || 37 ||
Shloka 38
યસ્યાર્થાઃધર્મકામાર્થાસ્તસ્યસર્વમ્પ્રદક્ષિણમ્ ।
અધનેનાર્થકામેનનાર્થશ્શક્યોવિચિન્વતા ॥ 38 ॥
અધનેનાર્થકામેનનાર્થશ્શક્યોવિચિન્વતા ॥ 38 ॥
yasyārthāḥdharmakāmārthāstasyasarvampradakṣiṇam |
adhanenārthakāmenanārthaśśakyovicinvatā || 38 ||
adhanenārthakāmenanārthaśśakyovicinvatā || 38 ||
Shloka 39
હર્ષઃકામશ્ચદર્પશ્ચધર્મઃક્રોધશ્શમોદમઃ ।
અર્થાદેતાનિસર્વાણિપ્રવર્તન્તેનરાધિપ ॥ 39 ॥
અર્થાદેતાનિસર્વાણિપ્રવર્તન્તેનરાધિપ ॥ 39 ॥
harṣaḥkāmaścadarpaścadharmaḥkrodhaśśamodamaḥ |
arthādetānisarvāṇipravartantenarādhipa || 39 ||
arthādetānisarvāṇipravartantenarādhipa || 39 ||
Shloka 40
યેષાન્નશ્યત્યયંલોકશ્ચરતાન્ધર્મચારિણામ્ ।
તેઽર્થાસ્ત્વયિ ન દૃશ્યન્તેદુર્દિનેષુયથાગ્રહાઃ ॥ 40 ॥
તેઽર્થાસ્ત્વયિ ન દૃશ્યન્તેદુર્દિનેષુયથાગ્રહાઃ ॥ 40 ॥
yeṣānnaśyatyayaṃlokaścaratāndharmacāriṇām |
te'rthāstvayi na dṛśyantedurdineṣuyathāgrahāḥ || 40 ||
te'rthāstvayi na dṛśyantedurdineṣuyathāgrahāḥ || 40 ||
Shloka 41
ત્વયિપ્રવ્રજિતેવીરગુરોશ્ચવચનેસ્થિતે ।
રક્ષસાપહૃતાભાર્યાપ્રાણૈઃપ્રિયતરાતવ ॥ 41 ॥
રક્ષસાપહૃતાભાર્યાપ્રાણૈઃપ્રિયતરાતવ ॥ 41 ॥
tvayipravrajitevīraguroścavacanesthite |
rakṣasāpahṛtābhāryāprāṇaiḥpriyatarātava || 41 ||
rakṣasāpahṛtābhāryāprāṇaiḥpriyatarātava || 41 ||
Shloka 42
તદદ્યવિપુલંવીરદુઃખમિન્દ્રજિતાકૃતમ્ ।
કર્મણાવ્યપનેષ્યામિતસ્માદુત્તિષ્ઠરાઘવ ॥ 42 ॥
કર્મણાવ્યપનેષ્યામિતસ્માદુત્તિષ્ઠરાઘવ ॥ 42 ॥
tadadyavipulaṃvīraduḥkhamindrajitākṛtam |
karmaṇāvyapaneṣyāmitasmāduttiṣṭharāghava || 42 ||
karmaṇāvyapaneṣyāmitasmāduttiṣṭharāghava || 42 ||
Shloka 43
ઉત્થિષ્ઠનરશાર્દૂલદીર્ઘબાહોધૃતવ્રત ।
કિમાત્માનમ્મહાત્માનમ્માત્માનં ન બુધ્યસે ॥ 43 ॥
કિમાત્માનમ્મહાત્માનમ્માત્માનં ન બુધ્યસે ॥ 43 ॥
utthiṣṭhanaraśārdūladīrghabāhodhṛtavrata |
kimātmānammahātmānammātmānaṃ na budhyase || 43 ||
kimātmānammahātmānammātmānaṃ na budhyase || 43 ||
Shloka 44
અયમનઘતવોદિતઃપ્રિયાર્થઞ્જનકસુતાનિધનન્નિરીક્ષ્યરુષ્ટઃ ।
સરથગજહયાંસરાક્ષસેન્દ્રામ્ભૃશમિષુભિર્વિનિપાતયામિલઙ્કામ્ ॥ 44 ॥
સરથગજહયાંસરાક્ષસેન્દ્રામ્ભૃશમિષુભિર્વિનિપાતયામિલઙ્કામ્ ॥ 44 ॥
ayamanaghatavoditaḥpriyārthañjanakasutānidhanannirīkṣyaruṣṭaḥ |
sarathagajahayāṃsarākṣasendrāmbhṛśamiṣubhirvinipātayāmilaṅkām || 44 ||
sarathagajahayāṃsarākṣasendrāmbhṛśamiṣubhirvinipātayāmilaṅkām || 44 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्याशीतितमस्सर्गः ।
राघवश्चापिविपुलन्तंराक्षसवनौकसाम् ।
श्रुत्वासङ्ग्रामनिर्घोषञ्जाम्बवन्तमुवाच ह ॥ 1 ॥
सौम्यनूनंहनुमताकृतङ्कर्मसुदुष्करम् ।
श्रूयते च यथाभीमस्सुमहावायुधस्वनः ॥ 2 ॥
तद्गच्छकुरुसाहाय्यंस्वबलेनाभिसम्वृतः ।
क्षिप्रमक्षपतेतस्यकपिश्रेष्ठस्ययुध्यतः ॥ 3 ॥
ऋक्षराक्षस्तथोक्तस्तुस्वेनानीकेनसम्वृतः ।
आगच्छत्पश्चिमद्वारंहनूमान्यत्रवानरः ॥ 4 ॥
अथायान्तंहनूमन्तन्ददर्शर्क्षपतिपथि ।
वानरैःकृतसङ्ग्रामैश्श्वसद्भिरभिसम्वृतम् ॥ 5 ॥
दृष्टापथिहनूमांश्चतदृक्षबलमुद्यतम् ।
नीलमेघनिभम्भीमंसन्निवार्यन्यवर्तत ॥ 6 ॥
स तेनसहसैन्येनसन्निकर्षम्महायशाः ।
शीघ्रमागम्यरामायदुःखितोवाक्यमब्रवीत् ॥ 7 ॥
समरेयुध्यमानानामस्माकम्प्रेक्षताम्पुरः ।
जघानरुदतींसीतामिन्द्रजिद्रावणात्मजः ॥ 8 ॥
उद्भ्रान्तचित्तस्तान्दृष्टवाविषण्णोऽहमरिन्दमः ।
तदहम्भवतोवृतंविज्ञापयितुमागतः ॥ 9 ॥
तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोकमूर्चितः ।
निपपाततदाभूमौछिन्नमूलंइवद्रुमः ॥ 10 ॥
तम्भूमौदेवसङ्काशम्पतितन्दृश्यराघवम् ।
अभिपेतुस्समुत्पत्यसर्वतःकपिसत्तमाः ॥ 11 ॥
आसिञ्चन् सलिलैश्चैनम्पद्मोत्पलसुगन्धिभिः ।
प्रदहन्तमानासाद्यंसहसाग्निमिवोद्यतम् ॥ 12 ॥
तंलक्ष्मणोऽथबाहुभ्याम्परिष्वज्यसुदुःखितः ।
उवाचराममस्वस्थंवाक्यंहेत्वर्थसम्युतम् ॥ 13 ॥
शुभेवर्त्मनितिष्ठन्तन्त्वामार्यविजितेन्द्रियम् ।
अनर्थेभ्यो न शक्नोतित्रातुन्धर्मोनिरर्थकः ॥ 14 ॥
भूतानांस्थावाराणां च जङ्गमानां च दर्शनम् ।
यथास्ति न तथाधर्मस्तेननास्तीतिमेमतिः ॥ 15 ॥
यथैवस्थावरंव्यक्तञ्जङ्गमं न तथाविधम् ।
नायमर्थस्तथायुक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ॥ 16 ॥
यद्यधर्मोभवेद्भूतोरावणोनरकंव्रजेत् ।
भवांश्चधर्मसम्युक्तोनैवंव्यसनमाप्नुयात् ॥ 17 ॥
तस्य च व्यसनाभावाद्व्यसनञ्चागतेत्वयि ।
धर्मोभवत्यधर्मश्चपरस्परविरोधिनौ ॥ 18 ॥
धर्मेणोपलभेद्धर्ममधर्मञ्चाप्यधर्मतः ।
यद्यधर्मेणयुज्येयुर्येष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ॥ 19 ॥
यदिधर्मेणवियुज्येरन्नधर्मरुचयोजनाः ।
धर्मेणचरतान्धर्मञ्चैषान्धर्मफलम्भवेत् ॥ 20 ॥
यस्मादर्थाविवर्धन्तेयेष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।
क्लिश्यन्तेधर्मशीलाश्चतस्मादेतौनिरर्थकौ ॥ 21 ॥
वध्यन्तेपापकर्माणोयद्यधर्मेणराघव ।
वधकर्महतोऽधर्मः स हतःकिंवधिष्यति ॥ 22 ॥
अथवाविहितेनायंहन्यतेहन्तिवापरम् ।
विधिरालिप्यतेतेन न स पापेनकर्मणा ॥ 23 ॥
अदृष्टप्रतिकारेणत्वव्यक्तेनासतासता ।
कथंशक्यम्परम्प्राप्तुन्धर्मेणारिविकर्षण ॥ 24 ॥
यदिसत्स्यात्सताम्मुख्यनासत्स्यत्तवकिञ्चन ।
त्वयायदीदृशम्प्राप्तन्तस्मात्सन्नोपपद्यते ॥ 25 ॥
बलस्य यदि चेद्धर्मो गुणभूतः पराक्रमे ।
धर्ममुत्सृज्य वर्तस्व यथा धर्मे तथा बले ॥ 26 ॥
बलस्ययदिचेद्धर्मोगुणभूतःपराक्रमे ।
धर्ममुत्सृज्यवर्तस्वयथाधर्मेतथाबले ॥ 27 ॥
अथचेत्सत्यवचनन्धर्मः किलपरन्तप ।
अनृतस्त्वय्यकरुणःकिं न बद्धस्त्वयापिता ॥ 28 ॥
अधर्मसंश्रितो धर्मो विनाशयति राघव ।
सर्वमेतद्यथाकामं काकुत्स्थ कुरुते नरः ॥ 29 ॥
अधर्मसंश्रितोधर्मोविनाशयतिराघव ।
सर्वमेतद्यथाकामङ्काकुत्स्थकुरुतेनरः ॥ 30 ॥
ममचेदम्मतन्तातधरोऽयमितिराघव ।
धर्ममूलन्त्वयाछिन्नंराज्यमुत्सृजतातदा ॥ 31 ॥
अर्थेभ्योहिप्रवृद्धेभ्यःसम्वृत्तेभ्यस्ततस्ततः ।
क्रियाःसर्वाःप्रवर्तन्तेपर्वतेभ्यःइवापगाः ॥ 32 ॥
अर्थेनहिविमुक्तस्यपुरुषस्याल्पचेतसः ।
विच्छिद्यन्तेक्रियास्सर्वाग्रीष्मेकुसरितोयथा ॥ 33 ॥
सोऽयमर्थम्परित्यज्यसुखकामःसुखैधितः ।
पापमारभतेकर्तुन्तदादोषःप्रवर्तते ॥ 34 ॥
यस्यार्थास्तस्यमित्राणियस्यार्थास्यस्यबान्धवाः ।
यस्यार्थास्सपुमान्लोकेयस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ 35 ॥
यस्यार्थास्स च विक्रान्तोयस्यार्थास्स च बुद्धिमान् ।
यस्यार्थास्समहाभागोयस्यार्थास्समहागुणः ॥ 36 ॥
अर्थस्यैतेपरित्यागेदोषाःप्रव्याहृतामया ।
राज्यमुत्सृजतावीरयेनबुद्धिस्त्वयाकृता ॥ 37 ॥
यस्यार्थाःधर्मकामार्थास्तस्यसर्वम्प्रदक्षिणम् ।
अधनेनार्थकामेननार्थश्शक्योविचिन्वता ॥ 38 ॥
हर्षःकामश्चदर्पश्चधर्मःक्रोधश्शमोदमः ।
अर्थादेतानिसर्वाणिप्रवर्तन्तेनराधिप ॥ 39 ॥
येषान्नश्यत्ययंलोकश्चरतान्धर्मचारिणाम् ।
तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्तेदुर्दिनेषुयथाग्रहाः ॥ 40 ॥
त्वयिप्रव्रजितेवीरगुरोश्चवचनेस्थिते ।
रक्षसापहृताभार्याप्राणैःप्रियतरातव ॥ 41 ॥
तदद्यविपुलंवीरदुःखमिन्द्रजिताकृतम् ।
कर्मणाव्यपनेष्यामितस्मादुत्तिष्ठराघव ॥ 42 ॥
उत्थिष्ठनरशार्दूलदीर्घबाहोधृतव्रत ।
किमात्मानम्महात्मानम्मात्मानं न बुध्यसे ॥ 43 ॥
अयमनघतवोदितःप्रियार्थञ्जनकसुतानिधनन्निरीक्ष्यरुष्टः ।
सरथगजहयांसराक्षसेन्द्राम्भृशमिषुभिर्विनिपातयामिलङ्काम् ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्याशीतितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.