શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ ત્ર્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
લક્ષ્મણેનતુતદ્વાક્યમુક્તંશ્રુત્વા સ રાઘવઃ ।
સન્દધેપરવીરઘ્નોધનુરાદાયવીર્યવાન્ ॥ 1 ॥
રાવણાયશરાનઘોરાન્વિસસર્જચમૂમુખે ।
અધાન્યંરથમાસ્થાયરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ॥ 2 ॥
અભ્યધાવતકાકુત્સ્થંસ્વર્ભાનુરિવભાસ્કરમ્ ।
દશગ્રીવોરધસ્થસ્તુરામંવજ્રોપમૈશ્શરૈઃ ॥ 3 ॥
આજઘાનમહાશૈલન્ધારાભિરિવતોયદઃ ।
દીપ્તપાવકસઙ્કાશૈઃશરૈઃકાઞ્ચનભૂષણૈઃ ॥ 4 ॥
અભ્યવર્ષદ્રણરામોદશગ્રીવંસમાહિતઃ ।
ભૂમૌસ્થિતસ્યરામસ્યરથસ્થસ્ય ચ રક્ષસઃ ॥ 5 ॥
ન સમંયુદ્ધમિત્યાહુર્દેવગન્ધર્વકિન્નરાઃ ।
તતોદેવવરર્શ્રીમાન્ શ્રુત્વાતેષાંવચોઽમૃતમ્ ॥ 6 ॥
આહૂયમાતલિંશક્રોવચનઞ્ચેદમબ્રવીત્ ।
રથેનમમભૂમિષ્ઠંશીઘ્રંયાહિરઘૂત્તમમ્ ॥ 7 ॥
આહૂયભૂતલંયાતઃકુરુદેવહિતમ્મહત્ ।
ઇત્યુક્તોદેવરાજેનમાતલિર્દેવસારથિઃ ॥ 8 ॥
પ્રણમ્યશિરસાદેવન્તતોવચનમબ્રવીત્ ।
શીઘ્રંયાસ્યામિદેવેન્દ્રસારથ્યં ચ કરોમ્યહમ્ ॥ 9 ॥
તતોહયૈશ્ચસમ્યોજ્યહરિતૈઃસ્યન્દનોત્તમમ્ ।
તતઃકાઞ્ચનચિત્રાઙ્ગઃકિઙ્કિણીશતભૂષિતઃ ॥ 10 ॥
તરુણાદિત્યસઙ્કાશોવૈદૂર્યમયકૂબરઃ ।
સદશ્વૈઃકાઞ્ચનાપીડૈર્યુક્તશ્શ્વેતપ્રકીર્ણકૈઃ ॥ 11 ॥
હરિભિઃસૂર્યસઙ્કાશૈર્હેમજાલવિભૂષિતૈઃ ।
રુક્મવેણુધ્વજ્શ્રીમન્દેવરાજરથોવરઃ ॥ 12 ॥
દેવરાજેનન્દિષ્ટોરથમારુહ્યમાતલિઃ ।
અભ્યવર્તતકાકુત્સ્થમવતીર્યત્રિવષ્ટપાત્ ॥ 13 ॥
અબ્રવીચ્ચતદારામંસપ્રતોદોરથેસ્થિતઃ ।
પ્રાઞ્જલિર્માતલિર્વાક્યંસહસ્રાક્ષસ્યસારથિઃ ॥ 14 ॥
સહસ્રાક્ષેણકાકુત્થ્સરથોઽયંવિજયાયતે ।
દત્તસ્તવમહાસત્ત્વશ્રીમન્ શત્રુનિબર્હણ ॥ 15 ॥
ઇદમૈન્દ્રમ્મહચ્ચાપઙ્કવચઞ્ચાનગિસન્નિભમ્ ।
શરાશ્ચાદિત્યસઙ્કાશાઃશક્તિશ્ચવિમલાશિવા ॥ 16 ॥
શૂરોઽહમિતિ ચાત્માનમવગચ્છસિ દુર્મતે ।
નૈવ લજ્જાસ્તિ તે સીતાન્ ચોરવદ્વ્યપકર્ષતઃ ॥ 17 ॥
ઇત્યુક્તઃસમ્પરિક્રમ્યરથન્તમભિવાદ્ય ચ ।
આરુરોહતદારામોલોકાન્ લક્ષ્મવિરાજયન્ ॥ 18 ॥
તદ્ભભૂવાદ્ભુતંયુદ્ધન્તુમુલંરોમહર્ષણમ્ ।
રામસ્ય ચ મહાબાહોરાવણસ્ય ચ રક્ષસઃ ॥ 19 ॥
સ ગાન્ધર્વેણગાન્ધર્વન્દૈવન્દૈવેનરાઘવઃ ।
અસ્ત્રંરાક્ષસરાજસ્યજઘાનપરમાસ્ત્રવિત્ ॥ 20 ॥
અસ્ત્રન્તુપરમઙ્ઘોરંરાક્ષસંરાક્ષસાધિપઃ ।
સસર્જપરમક્રુદ્ધઃપુનરેવનિશાચરઃ ॥ 21 ॥
તેરાવણધનુર્મુક્તાઃશરાઃકાઞ્ચનભૂષણાઃ ।
અભ્યવર્તન્તકાકુત્સ્થંસર્પાભૂત્વામહાવિષાઃ ॥ 22 ॥
તેદીપ્તવદનાદીપ્તંસમન્તોજ્વલનમ્મુખૈઃ ।
રામમેવાભ્યવર્તન્તવ્યાદિતાસ્યાભયાનકાઃ ॥ 23 ॥
તૈર્વાસુકિસમસ્પર્શૈર્દીપ્તભોગૈર્મહાવિષૈઃ ।
દિશશ્ચસન્તતાસ્સર્વાપ્રદિશશ્ચસમાવૃતાઃ ॥ 24 ॥
તાન્ દૃષ્ટવાપન્નગાન્ રામઃસમાપતતઆહવે ।
અસ્ત્રઙ્ગારુત્મતઙ્ઘોરમ્પ્રાદુશ્ચક્રેભયાવહમ્ ॥ 25 ॥
તેરાઘવધનુર્મુક્તારુક્મપુઙ્ખાઃશિખિપ્રભાઃ ।
સુપર્ણાઃકાઞ્ચનાભૂત્વાવિચેરુઃસર્પશત્રવઃ ॥ 26 ॥
તેતાન્સર્વાન્ જઘ્નુસ્સર્પરૂપાન્મહાજવાન્ ।
સુપર્ણરૂપારામસ્યવિશિખાઃકામરૂપિણઃ ॥ 27 ॥
અસ્ત્રેપ્રતિહતેક્રુદ્ધોરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ।
અભ્યવર્ષત્તદારામઙ્ઘોરાભિઃશરવૃષ્ટિભિઃ ॥ 28 ॥
તતશ્શરસહસ્રેણરામમક્લિષ્ટકારિણમ્ ।
અર્દયિત્વાશરૌઘેણમાતલિમ્પ્રત્યવિધ્યત ॥ 29 ॥
ચિચ્છેદકેતુમુદ્ધિશ્યશરેણૈકેનરાવણઃ ।
પાતયિત્વારથોપસ્થેરથાત્કેતું ચ કાઞ્ચનમ્ ॥ 30 ॥
ઐન્દ્રાનપિજઘાનાશ્વાન્શરજાલેનરાવણઃ ।
તદૃષ્ટ્વાસુમહાતત્કર્મરાવણસ્યદુરાત્મનાઃ ।
વિષેદુર્દેવગન્ધર્વાચારણાદાનવૈસ્સહ ॥ 31 ॥
રામમાર્તન્તદાદૃષ્ટવાસિદ્ધાશ્ચપરમર્ષયઃ ।
વ્યથિતાવાનરેન્દ્રાશ્ચબભૂવુસ્સવિભીષણાઃ ॥ 32 ॥
રામચન્દ્રમસન્દૃષ્ટવાગ્રસ્તંરાવણરાહુણા ।
પ્રાજાત્યં ચ નક્ષત્રંરોહિણીઙ્કશશિનઃપ્રિયામ્ ॥ 33 ॥
સમાક્રમ્યબુધસ્તસ્થૌપ્રજાનામશુભાવહઃ ।
સધૂમપરિવૃત્તોર્મિઃપ્રજ્વલન્નિવસાગરઃ ॥ 34 ॥
ઉત્પપાતતદાક્રુદ્ધસ્સ્પૃશન્નિવદિવાકરમ્ ।
શસ્ત્રવર્ણસ્સુપરુષોમન્દરશ્મિદ્દિવાકરઃ ॥ 35 ॥
અદૃશ્યતકબન્ધાઙ્કઃસંસક્તોધૂમકેતુના ।
કોસલાનાં ચ નક્ષત્રંવ્યક્તમિન્દ્રાગ્નિદૈવતમ્ ॥ 36 ॥
આક્રમ્યાઙ્ગારકસ્તસ્થૌવિશાખામપિચામ્બરે ।
દશાસ્યોવિંશતિભુજઃપ્રગૃહીતશરાસનઃ ॥ 37 ॥
અદૃશાસ્યઃદશગ્રીવઃમૈનાકઃપર્વતઃઇવ નિરસ્યમાનોરામસ્તુદશગ્રીવેણરક્ષસા ॥ 38 ॥
નાશક્નોદભિસન્ધાતુંસાયકાન્રણમૂર્ધનિ ।
સઃકૃત્વાભ્રુકુટિઙ્ક્રુદ્ધઃકિઞ્ચિત્સમ્રક્તલોચનઃ ॥ 39 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્ર્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.