ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନତୁତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଂଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଘଵଃ ।
ସନ୍ଦଧେପରଵୀରଘ୍ନୋଧନୁରାଦାଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ରାଵଣାଯଶରାନଘୋରାନ୍ଵିସସର୍ଜଚମୂମୁଖେ ।
ଅଧାନ୍ଯଂରଥମାସ୍ଥାଯରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ 2 ॥
ଅଭ୍ଯଧାଵତକାକୁତ୍ସ୍ଥଂସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵଭାସ୍କରମ୍ ।
ଦଶଗ୍ରୀଵୋରଧସ୍ଥସ୍ତୁରାମଂଵଜ୍ରୋପମୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 3 ॥
ଆଜଘାନମହାଶୈଲନ୍ଧାରାଭିରିଵତୋଯଦଃ ।
ଦୀପ୍ତପାଵକସଙ୍କାଶୈଃଶରୈଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ ॥ 4 ॥
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଦ୍ରଣରାମୋଦଶଗ୍ରୀଵଂସମାହିତଃ ।
ଭୂମୌସ୍ଥିତସ୍ଯରାମସ୍ଯରଥସ୍ଥସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 5 ॥
ନ ସମଂଯୁଦ୍ଧମିତ୍ଯାହୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।
ତତୋଦେଵଵରର୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵାତେଷାଂଵଚୋଽମୃତମ୍ ॥ 6 ॥
ଆହୂଯମାତଲିଂଶକ୍ରୋଵଚନଞ୍ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରଥେନମମଭୂମିଷ୍ଠଂଶୀଘ୍ରଂଯାହିରଘୂତ୍ତମମ୍ ॥ 7 ॥
ଆହୂଯଭୂତଲଂଯାତଃକୁରୁଦେଵହିତମ୍ମହତ୍ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଦେଵରାଜେନମାତଲିର୍ଦେଵସାରଥିଃ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣମ୍ଯଶିରସାଦେଵନ୍ତତୋଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଶୀଘ୍ରଂଯାସ୍ଯାମିଦେଵେନ୍ଦ୍ରସାରଥ୍ଯଂ ଚ କରୋମ୍ଯହମ୍ ॥ 9 ॥
ତତୋହଯୈଶ୍ଚସମ୍ଯୋଜ୍ଯହରିତୈଃସ୍ଯନ୍ଦନୋତ୍ତମମ୍ ।
ତତଃକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଙ୍ଗଃକିଙ୍କିଣୀଶତଭୂଷିତଃ ॥ 10 ॥
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶୋଵୈଦୂର୍ଯମଯକୂବରଃ ।
ସଦଶ୍ଵୈଃକାଞ୍ଚନାପୀଡୈର୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଶ୍ଵେତପ୍ରକୀର୍ଣକୈଃ ॥ 11 ॥
ହରିଭିଃସୂର୍ଯସଙ୍କାଶୈର୍ହେମଜାଲଵିଭୂଷିତୈଃ ।
ରୁକ୍ମଵେଣୁଧ୍ଵଜ୍ଶ୍ରୀମନ୍ଦେଵରାଜରଥୋଵରଃ ॥ 12 ॥
ଦେଵରାଜେନନ୍ଦିଷ୍ଟୋରଥମାରୁହ୍ଯମାତଲିଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତତକାକୁତ୍ସ୍ଥମଵତୀର୍ଯତ୍ରିଵଷ୍ଟପାତ୍ ॥ 13 ॥
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚତଦାରାମଂସପ୍ରତୋଦୋରଥେସ୍ଥିତଃ ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ମାତଲିର୍ଵାକ୍ଯଂସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯସାରଥିଃ ॥ 14 ॥
ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣକାକୁତ୍ଥ୍ସରଥୋଽଯଂଵିଜଯାଯତେ ।
ଦତ୍ତସ୍ତଵମହାସତ୍ତ୍ଵଶ୍ରୀମନ୍ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ॥ 15 ॥
ଇଦମୈନ୍ଦ୍ରମ୍ମହଚ୍ଚାପଙ୍କଵଚଞ୍ଚାନଗିସନ୍ନିଭମ୍ ।
ଶରାଶ୍ଚାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶାଃଶକ୍ତିଶ୍ଚଵିମଲାଶିଵା ॥ 16 ॥
ଶୂରୋଽହମିତି ଚାତ୍ମାନମଵଗଚ୍ଛସି ଦୁର୍ମତେ ।
ନୈଵ ଲଜ୍ଜାସ୍ତି ତେ ସୀତାନ୍ ଚୋରଵଦ୍ଵ୍ଯପକର୍ଷତଃ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯରଥନ୍ତମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ।
ଆରୁରୋହତଦାରାମୋଲୋକାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଵିରାଜଯନ୍ ॥ 18 ॥
ତଦ୍ଭଭୂଵାଦ୍ଭୁତଂଯୁଦ୍ଧନ୍ତୁମୁଲଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ମହାବାହୋରାଵଣସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 19 ॥
ସ ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣଗାନ୍ଧର୍ଵନ୍ଦୈଵନ୍ଦୈଵେନରାଘଵଃ ।
ଅସ୍ତ୍ରଂରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯଜଘାନପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ॥ 20 ॥
ଅସ୍ତ୍ରନ୍ତୁପରମଙ୍ଘୋରଂରାକ୍ଷସଂରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ସସର୍ଜପରମକ୍ରୁଦ୍ଧଃପୁନରେଵନିଶାଚରଃ ॥ 21 ॥
ତେରାଵଣଧନୁର୍ମୁକ୍ତାଃଶରାଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତକାକୁତ୍ସ୍ଥଂସର୍ପାଭୂତ୍ଵାମହାଵିଷାଃ ॥ 22 ॥
ତେଦୀପ୍ତଵଦନାଦୀପ୍ତଂସମନ୍ତୋଜ୍ଵଲନମ୍ମୁଖୈଃ ।
ରାମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯାଭଯାନକାଃ ॥ 23 ॥
ତୈର୍ଵାସୁକିସମସ୍ପର୍ଶୈର୍ଦୀପ୍ତଭୋଗୈର୍ମହାଵିଷୈଃ ।
ଦିଶଶ୍ଚସନ୍ତତାସ୍ସର୍ଵାପ୍ରଦିଶଶ୍ଚସମାଵୃତାଃ ॥ 24 ॥
ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାପନ୍ନଗାନ୍ ରାମଃସମାପତତଆହଵେ ।
ଅସ୍ତ୍ରଙ୍ଗାରୁତ୍ମତଙ୍ଘୋରମ୍ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେଭଯାଵହମ୍ ॥ 25 ॥
ତେରାଘଵଧନୁର୍ମୁକ୍ତାରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃଶିଖିପ୍ରଭାଃ ।
ସୁପର୍ଣାଃକାଞ୍ଚନାଭୂତ୍ଵାଵିଚେରୁଃସର୍ପଶତ୍ରଵଃ ॥ 26 ॥
ତେତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଜଘ୍ନୁସ୍ସର୍ପରୂପାନ୍ମହାଜଵାନ୍ ।
ସୁପର୍ଣରୂପାରାମସ୍ଯଵିଶିଖାଃକାମରୂପିଣଃ ॥ 27 ॥
ଅସ୍ତ୍ରେପ୍ରତିହତେକ୍ରୁଦ୍ଧୋରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ତଦାରାମଙ୍ଘୋରାଭିଃଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 28 ॥
ତତଶ୍ଶରସହସ୍ରେଣରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ।
ଅର୍ଦଯିତ୍ଵାଶରୌଘେଣମାତଲିମ୍ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ ॥ 29 ॥
ଚିଚ୍ଛେଦକେତୁମୁଦ୍ଧିଶ୍ଯଶରେଣୈକେନରାଵଣଃ ।
ପାତଯିତ୍ଵାରଥୋପସ୍ଥେରଥାତ୍କେତୁଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍ ॥ 30 ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାନପିଜଘାନାଶ୍ଵାନ୍ଶରଜାଲେନରାଵଣଃ ।
ତଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁମହାତତ୍କର୍ମରାଵଣସ୍ଯଦୁରାତ୍ମନାଃ ।
ଵିଷେଦୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଚାରଣାଦାନଵୈସ୍ସହ ॥ 31 ॥
ରାମମାର୍ତନ୍ତଦାଦୃଷ୍ଟଵାସିଦ୍ଧାଶ୍ଚପରମର୍ଷଯଃ ।
ଵ୍ଯଥିତାଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚବଭୂଵୁସ୍ସଵିଭୀଷଣାଃ ॥ 32 ॥
ରାମଚନ୍ଦ୍ରମସନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଗ୍ରସ୍ତଂରାଵଣରାହୁଣା ।
ପ୍ରାଜାତ୍ଯଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂରୋହିଣୀଙ୍କଶଶିନଃପ୍ରିଯାମ୍ ॥ 33 ॥
ସମାକ୍ରମ୍ଯବୁଧସ୍ତସ୍ଥୌପ୍ରଜାନାମଶୁଭାଵହଃ ।
ସଧୂମପରିଵୃତ୍ତୋର୍ମିଃପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵସାଗରଃ ॥ 34 ॥
ଉତ୍ପପାତତଦାକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ସ୍ପୃଶନ୍ନିଵଦିଵାକରମ୍ ।
ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଣସ୍ସୁପରୁଷୋମନ୍ଦରଶ୍ମିଦ୍ଦିଵାକରଃ ॥ 35 ॥
ଅଦୃଶ୍ଯତକବନ୍ଧାଙ୍କଃସଂସକ୍ତୋଧୂମକେତୁନା ।
କୋସଲାନାଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂଵ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଦୈଵତମ୍ ॥ 36 ॥
ଆକ୍ରମ୍ଯାଙ୍ଗାରକସ୍ତସ୍ଥୌଵିଶାଖାମପିଚାମ୍ବରେ ।
ଦଶାସ୍ଯୋଵିଂଶତିଭୁଜଃପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ ॥ 37 ॥
ଅଦୃଶାସ୍ଯଃଦଶଗ୍ରୀଵଃମୈନାକଃପର୍ଵତଃଇଵ ନିରସ୍ଯମାନୋରାମସ୍ତୁଦଶଗ୍ରୀଵେଣରକ୍ଷସା ॥ 38 ॥
ନାଶକ୍ନୋଦଭିସନ୍ଧାତୁଂସାଯକାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି ।
ସଃକୃତ୍ଵାଭ୍ରୁକୁଟିଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃକିଞ୍ଚିତ୍ସମ୍ରକ୍ତଲୋଚନଃ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.