6.103 যুদ্ধকাণ্ড - ত্র্যধিকশততম সর্গঃ

6.103 Yuddhakanda - Tryadhikashatatama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ ত্র্যধিকশততমস্সর্গঃ ।
লক্ষ্মণেনতুতদ্বাক্যমুক্তংশ্রুত্বা স রাঘবঃ ।
সন্দধেপরবীরঘ্নোধনুরাদাযবীর্যবান্ ॥ 1 ॥
রাবণাযশরানঘোরান্বিসসর্জচমূমুখে ।
অধান্যংরথমাস্থাযরাবণোরাক্ষসাধিপঃ ॥ 2 ॥
অভ্যধাবতকাকুত্স্থংস্বর্ভানুরিবভাস্করম্ ।
দশগ্রীবোরধস্থস্তুরামংবজ্রোপমৈশ্শরৈঃ ॥ 3 ॥
আজঘানমহাশৈলন্ধারাভিরিবতোযদঃ ।
দীপ্তপাবকসঙ্কাশৈঃশরৈঃকাঞ্চনভূষণৈঃ ॥ 4 ॥
অভ্যবর্ষদ্রণরামোদশগ্রীবংসমাহিতঃ ।
ভূমৌস্থিতস্যরামস্যরথস্থস্য চ রক্ষসঃ ॥ 5 ॥
ন সমংযুদ্ধমিত্যাহুর্দেবগন্ধর্বকিন্নরাঃ ।
ততোদেববরর্শ্রীমান্ শ্রুত্বাতেষাংবচোঽমৃতম্ ॥ 6 ॥
আহূযমাতলিংশক্রোবচনঞ্চেদমব্রবীত্ ।
রথেনমমভূমিষ্ঠংশীঘ্রংযাহিরঘূত্তমম্ ॥ 7 ॥
আহূযভূতলংযাতঃকুরুদেবহিতম্মহত্ ।
ইত্যুক্তোদেবরাজেনমাতলির্দেবসারথিঃ ॥ 8 ॥
প্রণম্যশিরসাদেবন্ততোবচনমব্রবীত্ ।
শীঘ্রংযাস্যামিদেবেন্দ্রসারথ্যং চ করোম্যহম্ ॥ 9 ॥
ততোহযৈশ্চসম্যোজ্যহরিতৈঃস্যন্দনোত্তমম্ ।
ততঃকাঞ্চনচিত্রাঙ্গঃকিঙ্কিণীশতভূষিতঃ ॥ 10 ॥
তরুণাদিত্যসঙ্কাশোবৈদূর্যমযকূবরঃ ।
সদশ্বৈঃকাঞ্চনাপীডৈর্যুক্তশ্শ্বেতপ্রকীর্ণকৈঃ ॥ 11 ॥
হরিভিঃসূর্যসঙ্কাশৈর্হেমজালবিভূষিতৈঃ ।
রুক্মবেণুধ্বজ্শ্রীমন্দেবরাজরথোবরঃ ॥ 12 ॥
দেবরাজেনন্দিষ্টোরথমারুহ্যমাতলিঃ ।
অভ্যবর্ততকাকুত্স্থমবতীর্যত্রিবষ্টপাত্ ॥ 13 ॥
অব্রবীচ্চতদারামংসপ্রতোদোরথেস্থিতঃ ।
প্রাঞ্জলির্মাতলির্বাক্যংসহস্রাক্ষস্যসারথিঃ ॥ 14 ॥
সহস্রাক্ষেণকাকুত্থ্সরথোঽযংবিজযাযতে ।
দত্তস্তবমহাসত্ত্বশ্রীমন্ শত্রুনিবর্হণ ॥ 15 ॥
ইদমৈন্দ্রম্মহচ্চাপঙ্কবচঞ্চানগিসন্নিভম্ ।
শরাশ্চাদিত্যসঙ্কাশাঃশক্তিশ্চবিমলাশিবা ॥ 16 ॥
শূরোঽহমিতি চাত্মানমবগচ্ছসি দুর্মতে ।
নৈব লজ্জাস্তি তে সীতান্ চোরবদ্ব্যপকর্ষতঃ ॥ 17 ॥
ইত্যুক্তঃসম্পরিক্রম্যরথন্তমভিবাদ্য চ ।
আরুরোহতদারামোলোকান্ লক্ষ্মবিরাজযন্ ॥ 18 ॥
তদ্ভভূবাদ্ভুতংযুদ্ধন্তুমুলংরোমহর্ষণম্ ।
রামস্য চ মহাবাহোরাবণস্য চ রক্ষসঃ ॥ 19 ॥
স গান্ধর্বেণগান্ধর্বন্দৈবন্দৈবেনরাঘবঃ ।
অস্ত্রংরাক্ষসরাজস্যজঘানপরমাস্ত্রবিত্ ॥ 20 ॥
অস্ত্রন্তুপরমঙ্ঘোরংরাক্ষসংরাক্ষসাধিপঃ ।
সসর্জপরমক্রুদ্ধঃপুনরেবনিশাচরঃ ॥ 21 ॥
তেরাবণধনুর্মুক্তাঃশরাঃকাঞ্চনভূষণাঃ ।
অভ্যবর্তন্তকাকুত্স্থংসর্পাভূত্বামহাবিষাঃ ॥ 22 ॥
তেদীপ্তবদনাদীপ্তংসমন্তোজ্বলনম্মুখৈঃ ।
রামমেবাভ্যবর্তন্তব্যাদিতাস্যাভযানকাঃ ॥ 23 ॥
তৈর্বাসুকিসমস্পর্শৈর্দীপ্তভোগৈর্মহাবিষৈঃ ।
দিশশ্চসন্ততাস্সর্বাপ্রদিশশ্চসমাবৃতাঃ ॥ 24 ॥
তান্ দৃষ্টবাপন্নগান্ রামঃসমাপততআহবে ।
অস্ত্রঙ্গারুত্মতঙ্ঘোরম্প্রাদুশ্চক্রেভযাবহম্ ॥ 25 ॥
তেরাঘবধনুর্মুক্তারুক্মপুঙ্খাঃশিখিপ্রভাঃ ।
সুপর্ণাঃকাঞ্চনাভূত্বাবিচেরুঃসর্পশত্রবঃ ॥ 26 ॥
তেতান্সর্বান্ জঘ্নুস্সর্পরূপান্মহাজবান্ ।
সুপর্ণরূপারামস্যবিশিখাঃকামরূপিণঃ ॥ 27 ॥
অস্ত্রেপ্রতিহতেক্রুদ্ধোরাবণোরাক্ষসাধিপঃ ।
অভ্যবর্ষত্তদারামঙ্ঘোরাভিঃশরবৃষ্টিভিঃ ॥ 28 ॥
ততশ্শরসহস্রেণরামমক্লিষ্টকারিণম্ ।
অর্দযিত্বাশরৌঘেণমাতলিম্প্রত্যবিধ্যত ॥ 29 ॥
চিচ্ছেদকেতুমুদ্ধিশ্যশরেণৈকেনরাবণঃ ।
পাতযিত্বারথোপস্থেরথাত্কেতুং চ কাঞ্চনম্ ॥ 30 ॥
ঐন্দ্রানপিজঘানাশ্বান্শরজালেনরাবণঃ ।
তদৃষ্ট্বাসুমহাতত্কর্মরাবণস্যদুরাত্মনাঃ ।
বিষেদুর্দেবগন্ধর্বাচারণাদানবৈস্সহ ॥ 31 ॥
রামমার্তন্তদাদৃষ্টবাসিদ্ধাশ্চপরমর্ষযঃ ।
ব্যথিতাবানরেন্দ্রাশ্চবভূবুস্সবিভীষণাঃ ॥ 32 ॥
রামচন্দ্রমসন্দৃষ্টবাগ্রস্তংরাবণরাহুণা ।
প্রাজাত্যং চ নক্ষত্রংরোহিণীঙ্কশশিনঃপ্রিযাম্ ॥ 33 ॥
সমাক্রম্যবুধস্তস্থৌপ্রজানামশুভাবহঃ ।
সধূমপরিবৃত্তোর্মিঃপ্রজ্বলন্নিবসাগরঃ ॥ 34 ॥
উত্পপাততদাক্রুদ্ধস্স্পৃশন্নিবদিবাকরম্ ।
শস্ত্রবর্ণস্সুপরুষোমন্দরশ্মিদ্দিবাকরঃ ॥ 35 ॥
অদৃশ্যতকবন্ধাঙ্কঃসংসক্তোধূমকেতুনা ।
কোসলানাং চ নক্ষত্রংব্যক্তমিন্দ্রাগ্নিদৈবতম্ ॥ 36 ॥
আক্রম্যাঙ্গারকস্তস্থৌবিশাখামপিচাম্বরে ।
দশাস্যোবিংশতিভুজঃপ্রগৃহীতশরাসনঃ ॥ 37 ॥
অদৃশাস্যঃদশগ্রীবঃমৈনাকঃপর্বতঃইব নিরস্যমানোরামস্তুদশগ্রীবেণরক্ষসা ॥ 38 ॥
নাশক্নোদভিসন্ধাতুংসাযকান্রণমূর্ধনি ।
সঃকৃত্বাভ্রুকুটিঙ্ক্রুদ্ধঃকিঞ্চিত্সম্রক্তলোচনঃ ॥ 39 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে ত্র্যধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in