6.103 யுத்தகாண்ட - த்ர்யதிகஶததம ஸர்கஃ

6.103 Yuddhakanda - Tryadhikashatatama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத த்ர்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
லக்ஷ்மணேநதுதத்வாக்யமுக்தம்ஶ்ருத்வா ஸ ராகவஃ ।
ஸந்ததேபரவீரக்நோதநுராதாயவீர்யவாந் ॥ 1 ॥
ராவணாயஶராநகோராந்விஸஸர்ஜசமூமுகே ।
அதாந்யம்ரதமாஸ்தாயராவணோராக்ஷஸாதிபஃ ॥ 2 ॥
அப்யதாவதகாகுத்ஸ்தம்ஸ்வர்பாநுரிவபாஸ்கரம் ।
தஶக்ரீவோரதஸ்தஸ்துராமம்வஜ்ரோபமைஶ்ஶரைஃ ॥ 3 ॥
ஆஜகாநமஹாஶைலந்தாராபிரிவதோயதஃ ।
தீப்தபாவகஸங்காஶைஃஶரைஃகாஞ்சநபூஷணைஃ ॥ 4 ॥
அப்யவர்ஷத்ரணராமோதஶக்ரீவம்ஸமாஹிதஃ ।
பூமௌஸ்திதஸ்யராமஸ்யரதஸ்தஸ்ய ச ரக்ஷஸஃ ॥ 5 ॥
ந ஸமம்யுத்தமித்யாஹுர்தேவகந்தர்வகிந்நராஃ ।
ததோதேவவரர்ஶ்ரீமாந் ஶ்ருத்வாதேஷாம்வசோऽம்ரு'தம் ॥ 6 ॥
ஆஹூயமாதலிம்ஶக்ரோவசநஞ்சேதமப்ரவீத் ।
ரதேநமமபூமிஷ்டம்ஶீக்ரம்யாஹிரகூத்தமம் ॥ 7 ॥
ஆஹூயபூதலம்யாதஃகுருதேவஹிதம்மஹத் ।
இத்யுக்தோதேவராஜேநமாதலிர்தேவஸாரதிஃ ॥ 8 ॥
ப்ரணம்யஶிரஸாதேவந்ததோவசநமப்ரவீத் ।
ஶீக்ரம்யாஸ்யாமிதேவேந்த்ரஸாரத்யம் ச கரோம்யஹம் ॥ 9 ॥
ததோஹயைஶ்சஸம்யோஜ்யஹரிதைஃஸ்யந்தநோத்தமம் ।
ததஃகாஞ்சநசித்ராங்கஃகிங்கிணீஶதபூஷிதஃ ॥ 10 ॥
தருணாதித்யஸங்காஶோவைதூர்யமயகூபரஃ ।
ஸதஶ்வைஃகாஞ்சநாபீடைர்யுக்தஶ்ஶ்வேதப்ரகீர்ணகைஃ ॥ 11 ॥
ஹரிபிஃஸூர்யஸங்காஶைர்ஹேமஜாலவிபூஷிதைஃ ।
ருக்மவேணுத்வஜ்ஶ்ரீமந்தேவராஜரதோவரஃ ॥ 12 ॥
தேவராஜேநந்திஷ்டோரதமாருஹ்யமாதலிஃ ।
அப்யவர்ததகாகுத்ஸ்தமவதீர்யத்ரிவஷ்டபாத் ॥ 13 ॥
அப்ரவீச்சததாராமம்ஸப்ரதோதோரதேஸ்திதஃ ।
ப்ராஞ்ஜலிர்மாதலிர்வாக்யம்ஸஹஸ்ராக்ஷஸ்யஸாரதிஃ ॥ 14 ॥
ஸஹஸ்ராக்ஷேணகாகுத்த்ஸரதோऽயம்விஜயாயதே ।
தத்தஸ்தவமஹாஸத்த்வஶ்ரீமந் ஶத்ருநிபர்ஹண ॥ 15 ॥
இதமைந்த்ரம்மஹச்சாபங்கவசஞ்சாநகிஸந்நிபம் ।
ஶராஶ்சாதித்யஸங்காஶாஃஶக்திஶ்சவிமலாஶிவா ॥ 16 ॥
ஶூரோऽஹமிதி சாத்மாநமவகச்சஸி துர்மதே ।
நைவ லஜ்ஜாஸ்தி தே ஸீதாந் சோரவத்வ்யபகர்ஷதஃ ॥ 17 ॥
இத்யுக்தஃஸம்பரிக்ரம்யரதந்தமபிவாத்ய ச ।
ஆருரோஹததாராமோலோகாந் லக்ஷ்மவிராஜயந் ॥ 18 ॥
தத்பபூவாத்புதம்யுத்தந்துமுலம்ரோமஹர்ஷணம் ।
ராமஸ்ய ச மஹாபாஹோராவணஸ்ய ச ரக்ஷஸஃ ॥ 19 ॥
ஸ காந்தர்வேணகாந்தர்வந்தைவந்தைவேநராகவஃ ।
அஸ்த்ரம்ராக்ஷஸராஜஸ்யஜகாநபரமாஸ்த்ரவித் ॥ 20 ॥
அஸ்த்ரந்துபரமங்கோரம்ராக்ஷஸம்ராக்ஷஸாதிபஃ ।
ஸஸர்ஜபரமக்ருத்தஃபுநரேவநிஶாசரஃ ॥ 21 ॥
தேராவணதநுர்முக்தாஃஶராஃகாஞ்சநபூஷணாஃ ।
அப்யவர்தந்தகாகுத்ஸ்தம்ஸர்பாபூத்வாமஹாவிஷாஃ ॥ 22 ॥
தேதீப்தவதநாதீப்தம்ஸமந்தோஜ்வலநம்முகைஃ ।
ராமமேவாப்யவர்தந்தவ்யாதிதாஸ்யாபயாநகாஃ ॥ 23 ॥
தைர்வாஸுகிஸமஸ்பர்ஶைர்தீப்தபோகைர்மஹாவிஷைஃ ।
திஶஶ்சஸந்ததாஸ்ஸர்வாப்ரதிஶஶ்சஸமாவ்ரு'தாஃ ॥ 24 ॥
தாந் த்ரு'ஷ்டவாபந்நகாந் ராமஃஸமாபததஆஹவே ।
அஸ்த்ரங்காருத்மதங்கோரம்ப்ராதுஶ்சக்ரேபயாவஹம் ॥ 25 ॥
தேராகவதநுர்முக்தாருக்மபுங்காஃஶிகிப்ரபாஃ ।
ஸுபர்ணாஃகாஞ்சநாபூத்வாவிசேருஃஸர்பஶத்ரவஃ ॥ 26 ॥
தேதாந்ஸர்வாந் ஜக்நுஸ்ஸர்பரூபாந்மஹாஜவாந் ।
ஸுபர்ணரூபாராமஸ்யவிஶிகாஃகாமரூபிணஃ ॥ 27 ॥
அஸ்த்ரேப்ரதிஹதேக்ருத்தோராவணோராக்ஷஸாதிபஃ ।
அப்யவர்ஷத்ததாராமங்கோராபிஃஶரவ்ரு'ஷ்டிபிஃ ॥ 28 ॥
ததஶ்ஶரஸஹஸ்ரேணராமமக்லிஷ்டகாரிணம் ।
அர்தயித்வாஶரௌகேணமாதலிம்ப்ரத்யவித்யத ॥ 29 ॥
சிச்சேதகேதுமுத்திஶ்யஶரேணைகேநராவணஃ ।
பாதயித்வாரதோபஸ்தேரதாத்கேதும் ச காஞ்சநம் ॥ 30 ॥
ஐந்த்ராநபிஜகாநாஶ்வாந்ஶரஜாலேநராவணஃ ।
தத்ரு'ஷ்ட்வாஸுமஹாதத்கர்மராவணஸ்யதுராத்மநாஃ ।
விஷேதுர்தேவகந்தர்வாசாரணாதாநவைஸ்ஸஹ ॥ 31 ॥
ராமமார்தந்ததாத்ரு'ஷ்டவாஸித்தாஶ்சபரமர்ஷயஃ ।
வ்யதிதாவாநரேந்த்ராஶ்சபபூவுஸ்ஸவிபீஷணாஃ ॥ 32 ॥
ராமசந்த்ரமஸந்த்ரு'ஷ்டவாக்ரஸ்தம்ராவணராஹுணா ।
ப்ராஜாத்யம் ச நக்ஷத்ரம்ரோஹிணீங்கஶஶிநஃப்ரியாம் ॥ 33 ॥
ஸமாக்ரம்யபுதஸ்தஸ்தௌப்ரஜாநாமஶுபாவஹஃ ।
ஸதூமபரிவ்ரு'த்தோர்மிஃப்ரஜ்வலந்நிவஸாகரஃ ॥ 34 ॥
உத்பபாதததாக்ருத்தஸ்ஸ்ப்ரு'ஶந்நிவதிவாகரம் ।
ஶஸ்த்ரவர்ணஸ்ஸுபருஷோமந்தரஶ்மித்திவாகரஃ ॥ 35 ॥
அத்ரு'ஶ்யதகபந்தாங்கஃஸம்ஸக்தோதூமகேதுநா ।
கோஸலாநாம் ச நக்ஷத்ரம்வ்யக்தமிந்த்ராக்நிதைவதம் ॥ 36 ॥
ஆக்ரம்யாங்காரகஸ்தஸ்தௌவிஶாகாமபிசாம்பரே ।
தஶாஸ்யோவிம்ஶதிபுஜஃப்ரக்ரு'ஹீதஶராஸநஃ ॥ 37 ॥
அத்ரு'ஶாஸ்யஃதஶக்ரீவஃமைநாகஃபர்வதஃஇவ நிரஸ்யமாநோராமஸ்துதஶக்ரீவேணரக்ஷஸா ॥ 38 ॥
நாஶக்நோதபிஸந்தாதும்ஸாயகாந்ரணமூர்தநி ।
ஸஃக்ரு'த்வாப்ருகுடிங்க்ருத்தஃகிஞ்சித்ஸம்ரக்தலோசநஃ ॥ 39 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே த்ர்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in