ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನತುತದ್ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತಂಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ರಾಘವಃ ।
ಸನ್ದಧೇಪರವೀರಘ್ನೋಧನುರಾದಾಯವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 1 ॥
ರಾವಣಾಯಶರಾನಘೋರಾನ್ವಿಸಸರ್ಜಚಮೂಮುಖೇ ।
ಅಧಾನ್ಯಂರಥಮಾಸ್ಥಾಯರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ॥ 2 ॥
ಅಭ್ಯಧಾವತಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂಸ್ವರ್ಭಾನುರಿವಭಾಸ್ಕರಮ್ ।
ದಶಗ್ರೀವೋರಧಸ್ಥಸ್ತುರಾಮಂವಜ್ರೋಪಮೈಶ್ಶರೈಃ ॥ 3 ॥
ಆಜಘಾನಮಹಾಶೈಲನ್ಧಾರಾಭಿರಿವತೋಯದಃ ।
ದೀಪ್ತಪಾವಕಸಙ್ಕಾಶೈಃಶರೈಃಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣೈಃ ॥ 4 ॥
ಅಭ್ಯವರ್ಷದ್ರಣರಾಮೋದಶಗ್ರೀವಂಸಮಾಹಿತಃ ।
ಭೂಮೌಸ್ಥಿತಸ್ಯರಾಮಸ್ಯರಥಸ್ಥಸ್ಯ ಚ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 5 ॥
ನ ಸಮಂಯುದ್ಧಮಿತ್ಯಾಹುರ್ದೇವಗನ್ಧರ್ವಕಿನ್ನರಾಃ ।
ತತೋದೇವವರರ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರುತ್ವಾತೇಷಾಂವಚೋಽಮೃತಮ್ ॥ 6 ॥
ಆಹೂಯಮಾತಲಿಂಶಕ್ರೋವಚನಞ್ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।
ರಥೇನಮಮಭೂಮಿಷ್ಠಂಶೀಘ್ರಂಯಾಹಿರಘೂತ್ತಮಮ್ ॥ 7 ॥
ಆಹೂಯಭೂತಲಂಯಾತಃಕುರುದೇವಹಿತಮ್ಮಹತ್ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತೋದೇವರಾಜೇನಮಾತಲಿರ್ದೇವಸಾರಥಿಃ ॥ 8 ॥
ಪ್ರಣಮ್ಯಶಿರಸಾದೇವನ್ತತೋವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಶೀಘ್ರಂಯಾಸ್ಯಾಮಿದೇವೇನ್ದ್ರಸಾರಥ್ಯಂ ಚ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ॥ 9 ॥
ತತೋಹಯೈಶ್ಚಸಮ್ಯೋಜ್ಯಹರಿತೈಃಸ್ಯನ್ದನೋತ್ತಮಮ್ ।
ತತಃಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಙ್ಗಃಕಿಙ್ಕಿಣೀಶತಭೂಷಿತಃ ॥ 10 ॥
ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶೋವೈದೂರ್ಯಮಯಕೂಬರಃ ।
ಸದಶ್ವೈಃಕಾಞ್ಚನಾಪೀಡೈರ್ಯುಕ್ತಶ್ಶ್ವೇತಪ್ರಕೀರ್ಣಕೈಃ ॥ 11 ॥
ಹರಿಭಿಃಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈರ್ಹೇಮಜಾಲವಿಭೂಷಿತೈಃ ।
ರುಕ್ಮವೇಣುಧ್ವಜ್ಶ್ರೀಮನ್ದೇವರಾಜರಥೋವರಃ ॥ 12 ॥
ದೇವರಾಜೇನನ್ದಿಷ್ಟೋರಥಮಾರುಹ್ಯಮಾತಲಿಃ ।
ಅಭ್ಯವರ್ತತಕಾಕುತ್ಸ್ಥಮವತೀರ್ಯತ್ರಿವಷ್ಟಪಾತ್ ॥ 13 ॥
ಅಬ್ರವೀಚ್ಚತದಾರಾಮಂಸಪ್ರತೋದೋರಥೇಸ್ಥಿತಃ ।
ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ಮಾತಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯಸಾರಥಿಃ ॥ 14 ॥
ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೇಣಕಾಕುತ್ಥ್ಸರಥೋಽಯಂವಿಜಯಾಯತೇ ।
ದತ್ತಸ್ತವಮಹಾಸತ್ತ್ವಶ್ರೀಮನ್ ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣ ॥ 15 ॥
ಇದಮೈನ್ದ್ರಮ್ಮಹಚ್ಚಾಪಙ್ಕವಚಞ್ಚಾನಗಿಸನ್ನಿಭಮ್ ।
ಶರಾಶ್ಚಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶಾಃಶಕ್ತಿಶ್ಚವಿಮಲಾಶಿವಾ ॥ 16 ॥
ಶೂರೋಽಹಮಿತಿ ಚಾತ್ಮಾನಮವಗಚ್ಛಸಿ ದುರ್ಮತೇ ।
ನೈವ ಲಜ್ಜಾಸ್ತಿ ತೇ ಸೀತಾನ್ ಚೋರವದ್ವ್ಯಪಕರ್ಷತಃ ॥ 17 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಃಸಮ್ಪರಿಕ್ರಮ್ಯರಥನ್ತಮಭಿವಾದ್ಯ ಚ ।
ಆರುರೋಹತದಾರಾಮೋಲೋಕಾನ್ ಲಕ್ಷ್ಮವಿರಾಜಯನ್ ॥ 18 ॥
ತದ್ಭಭೂವಾದ್ಭುತಂಯುದ್ಧನ್ತುಮುಲಂರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।
ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಾಹೋರಾವಣಸ್ಯ ಚ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 19 ॥
ಸ ಗಾನ್ಧರ್ವೇಣಗಾನ್ಧರ್ವನ್ದೈವನ್ದೈವೇನರಾಘವಃ ।
ಅಸ್ತ್ರಂರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯಜಘಾನಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿತ್ ॥ 20 ॥
ಅಸ್ತ್ರನ್ತುಪರಮಙ್ಘೋರಂರಾಕ್ಷಸಂರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।
ಸಸರ್ಜಪರಮಕ್ರುದ್ಧಃಪುನರೇವನಿಶಾಚರಃ ॥ 21 ॥
ತೇರಾವಣಧನುರ್ಮುಕ್ತಾಃಶರಾಃಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಾಃ ।
ಅಭ್ಯವರ್ತನ್ತಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂಸರ್ಪಾಭೂತ್ವಾಮಹಾವಿಷಾಃ ॥ 22 ॥
ತೇದೀಪ್ತವದನಾದೀಪ್ತಂಸಮನ್ತೋಜ್ವಲನಮ್ಮುಖೈಃ ।
ರಾಮಮೇವಾಭ್ಯವರ್ತನ್ತವ್ಯಾದಿತಾಸ್ಯಾಭಯಾನಕಾಃ ॥ 23 ॥
ತೈರ್ವಾಸುಕಿಸಮಸ್ಪರ್ಶೈರ್ದೀಪ್ತಭೋಗೈರ್ಮಹಾವಿಷೈಃ ।
ದಿಶಶ್ಚಸನ್ತತಾಸ್ಸರ್ವಾಪ್ರದಿಶಶ್ಚಸಮಾವೃತಾಃ ॥ 24 ॥
ತಾನ್ ದೃಷ್ಟವಾಪನ್ನಗಾನ್ ರಾಮಃಸಮಾಪತತಆಹವೇ ।
ಅಸ್ತ್ರಙ್ಗಾರುತ್ಮತಙ್ಘೋರಮ್ಪ್ರಾದುಶ್ಚಕ್ರೇಭಯಾವಹಮ್ ॥ 25 ॥
ತೇರಾಘವಧನುರ್ಮುಕ್ತಾರುಕ್ಮಪುಙ್ಖಾಃಶಿಖಿಪ್ರಭಾಃ ।
ಸುಪರ್ಣಾಃಕಾಞ್ಚನಾಭೂತ್ವಾವಿಚೇರುಃಸರ್ಪಶತ್ರವಃ ॥ 26 ॥
ತೇತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ ಜಘ್ನುಸ್ಸರ್ಪರೂಪಾನ್ಮಹಾಜವಾನ್ ।
ಸುಪರ್ಣರೂಪಾರಾಮಸ್ಯವಿಶಿಖಾಃಕಾಮರೂಪಿಣಃ ॥ 27 ॥
ಅಸ್ತ್ರೇಪ್ರತಿಹತೇಕ್ರುದ್ಧೋರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।
ಅಭ್ಯವರ್ಷತ್ತದಾರಾಮಙ್ಘೋರಾಭಿಃಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 28 ॥
ತತಶ್ಶರಸಹಸ್ರೇಣರಾಮಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್ ।
ಅರ್ದಯಿತ್ವಾಶರೌಘೇಣಮಾತಲಿಮ್ಪ್ರತ್ಯವಿಧ್ಯತ ॥ 29 ॥
ಚಿಚ್ಛೇದಕೇತುಮುದ್ಧಿಶ್ಯಶರೇಣೈಕೇನರಾವಣಃ ।
ಪಾತಯಿತ್ವಾರಥೋಪಸ್ಥೇರಥಾತ್ಕೇತುಂ ಚ ಕಾಞ್ಚನಮ್ ॥ 30 ॥
ಐನ್ದ್ರಾನಪಿಜಘಾನಾಶ್ವಾನ್ಶರಜಾಲೇನರಾವಣಃ ।
ತದೃಷ್ಟ್ವಾಸುಮಹಾತತ್ಕರ್ಮರಾವಣಸ್ಯದುರಾತ್ಮನಾಃ ।
ವಿಷೇದುರ್ದೇವಗನ್ಧರ್ವಾಚಾರಣಾದಾನವೈಸ್ಸಹ ॥ 31 ॥
ರಾಮಮಾರ್ತನ್ತದಾದೃಷ್ಟವಾಸಿದ್ಧಾಶ್ಚಪರಮರ್ಷಯಃ ।
ವ್ಯಥಿತಾವಾನರೇನ್ದ್ರಾಶ್ಚಬಭೂವುಸ್ಸವಿಭೀಷಣಾಃ ॥ 32 ॥
ರಾಮಚನ್ದ್ರಮಸನ್ದೃಷ್ಟವಾಗ್ರಸ್ತಂರಾವಣರಾಹುಣಾ ।
ಪ್ರಾಜಾತ್ಯಂ ಚ ನಕ್ಷತ್ರಂರೋಹಿಣೀಙ್ಕಶಶಿನಃಪ್ರಿಯಾಮ್ ॥ 33 ॥
ಸಮಾಕ್ರಮ್ಯಬುಧಸ್ತಸ್ಥೌಪ್ರಜಾನಾಮಶುಭಾವಹಃ ।
ಸಧೂಮಪರಿವೃತ್ತೋರ್ಮಿಃಪ್ರಜ್ವಲನ್ನಿವಸಾಗರಃ ॥ 34 ॥
ಉತ್ಪಪಾತತದಾಕ್ರುದ್ಧಸ್ಸ್ಪೃಶನ್ನಿವದಿವಾಕರಮ್ ।
ಶಸ್ತ್ರವರ್ಣಸ್ಸುಪರುಷೋಮನ್ದರಶ್ಮಿದ್ದಿವಾಕರಃ ॥ 35 ॥
ಅದೃಶ್ಯತಕಬನ್ಧಾಙ್ಕಃಸಂಸಕ್ತೋಧೂಮಕೇತುನಾ ।
ಕೋಸಲಾನಾಂ ಚ ನಕ್ಷತ್ರಂವ್ಯಕ್ತಮಿನ್ದ್ರಾಗ್ನಿದೈವತಮ್ ॥ 36 ॥
ಆಕ್ರಮ್ಯಾಙ್ಗಾರಕಸ್ತಸ್ಥೌವಿಶಾಖಾಮಪಿಚಾಮ್ಬರೇ ।
ದಶಾಸ್ಯೋವಿಂಶತಿಭುಜಃಪ್ರಗೃಹೀತಶರಾಸನಃ ॥ 37 ॥
ಅದೃಶಾಸ್ಯಃದಶಗ್ರೀವಃಮೈನಾಕಃಪರ್ವತಃಇವ ನಿರಸ್ಯಮಾನೋರಾಮಸ್ತುದಶಗ್ರೀವೇಣರಕ್ಷಸಾ ॥ 38 ॥
ನಾಶಕ್ನೋದಭಿಸನ್ಧಾತುಂಸಾಯಕಾನ್ರಣಮೂರ್ಧನಿ ।
ಸಃಕೃತ್ವಾಭ್ರುಕುಟಿಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಮ್ರಕ್ತಲೋಚನಃ ॥ 39 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्र्यधिकशततमस्सर्गः ।
लक्ष्मणेनतुतद्वाक्यमुक्तंश्रुत्वा स राघवः ।
सन्दधेपरवीरघ्नोधनुरादायवीर्यवान् ॥ 1 ॥
रावणायशरानघोरान्विससर्जचमूमुखे ।
अधान्यंरथमास्थायरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
अभ्यधावतकाकुत्स्थंस्वर्भानुरिवभास्करम् ।
दशग्रीवोरधस्थस्तुरामंवज्रोपमैश्शरैः ॥ 3 ॥
आजघानमहाशैलन्धाराभिरिवतोयदः ।
दीप्तपावकसङ्काशैःशरैःकाञ्चनभूषणैः ॥ 4 ॥
अभ्यवर्षद्रणरामोदशग्रीवंसमाहितः ।
भूमौस्थितस्यरामस्यरथस्थस्य च रक्षसः ॥ 5 ॥
न समंयुद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिन्नराः ।
ततोदेववरर्श्रीमान् श्रुत्वातेषांवचोऽमृतम् ॥ 6 ॥
आहूयमातलिंशक्रोवचनञ्चेदमब्रवीत् ।
रथेनममभूमिष्ठंशीघ्रंयाहिरघूत्तमम् ॥ 7 ॥
आहूयभूतलंयातःकुरुदेवहितम्महत् ।
इत्युक्तोदेवराजेनमातलिर्देवसारथिः ॥ 8 ॥
प्रणम्यशिरसादेवन्ततोवचनमब्रवीत् ।
शीघ्रंयास्यामिदेवेन्द्रसारथ्यं च करोम्यहम् ॥ 9 ॥
ततोहयैश्चसम्योज्यहरितैःस्यन्दनोत्तमम् ।
ततःकाञ्चनचित्राङ्गःकिङ्किणीशतभूषितः ॥ 10 ॥
तरुणादित्यसङ्काशोवैदूर्यमयकूबरः ।
सदश्वैःकाञ्चनापीडैर्युक्तश्श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ 11 ॥
हरिभिःसूर्यसङ्काशैर्हेमजालविभूषितैः ।
रुक्मवेणुध्वज्श्रीमन्देवराजरथोवरः ॥ 12 ॥
देवराजेनन्दिष्टोरथमारुह्यमातलिः ।
अभ्यवर्ततकाकुत्स्थमवतीर्यत्रिवष्टपात् ॥ 13 ॥
अब्रवीच्चतदारामंसप्रतोदोरथेस्थितः ।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यंसहस्राक्षस्यसारथिः ॥ 14 ॥
सहस्राक्षेणकाकुत्थ्सरथोऽयंविजयायते ।
दत्तस्तवमहासत्त्वश्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ 15 ॥
इदमैन्द्रम्महच्चापङ्कवचञ्चानगिसन्निभम् ।
शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ॥ 16 ॥
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते ।
नैव लज्जास्ति ते सीतान् चोरवद्व्यपकर्षतः ॥ 17 ॥
इत्युक्तःसम्परिक्रम्यरथन्तमभिवाद्य च ।
आरुरोहतदारामोलोकान् लक्ष्मविराजयन् ॥ 18 ॥
तद्भभूवाद्भुतंयुद्धन्तुमुलंरोमहर्षणम् ।
रामस्य च महाबाहोरावणस्य च रक्षसः ॥ 19 ॥
स गान्धर्वेणगान्धर्वन्दैवन्दैवेनराघवः ।
अस्त्रंराक्षसराजस्यजघानपरमास्त्रवित् ॥ 20 ॥
अस्त्रन्तुपरमङ्घोरंराक्षसंराक्षसाधिपः ।
ससर्जपरमक्रुद्धःपुनरेवनिशाचरः ॥ 21 ॥
तेरावणधनुर्मुक्ताःशराःकाञ्चनभूषणाः ।
अभ्यवर्तन्तकाकुत्स्थंसर्पाभूत्वामहाविषाः ॥ 22 ॥
तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनम्मुखैः ।
राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ॥ 23 ॥
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः ।
दिशश्चसन्ततास्सर्वाप्रदिशश्चसमावृताः ॥ 24 ॥
तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।
अस्त्रङ्गारुत्मतङ्घोरम्प्रादुश्चक्रेभयावहम् ॥ 25 ॥
तेराघवधनुर्मुक्तारुक्मपुङ्खाःशिखिप्रभाः ।
सुपर्णाःकाञ्चनाभूत्वाविचेरुःसर्पशत्रवः ॥ 26 ॥
तेतान्सर्वान् जघ्नुस्सर्परूपान्महाजवान् ।
सुपर्णरूपारामस्यविशिखाःकामरूपिणः ॥ 27 ॥
अस्त्रेप्रतिहतेक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ।
अभ्यवर्षत्तदारामङ्घोराभिःशरवृष्टिभिः ॥ 28 ॥
ततश्शरसहस्रेणराममक्लिष्टकारिणम् ।
अर्दयित्वाशरौघेणमातलिम्प्रत्यविध्यत ॥ 29 ॥
चिच्छेदकेतुमुद्धिश्यशरेणैकेनरावणः ।
पातयित्वारथोपस्थेरथात्केतुं च काञ्चनम् ॥ 30 ॥
ऐन्द्रानपिजघानाश्वान्शरजालेनरावणः ।
तदृष्ट्वासुमहातत्कर्मरावणस्यदुरात्मनाः ।
विषेदुर्देवगन्धर्वाचारणादानवैस्सह ॥ 31 ॥
राममार्तन्तदादृष्टवासिद्धाश्चपरमर्षयः ।
व्यथितावानरेन्द्राश्चबभूवुस्सविभीषणाः ॥ 32 ॥
रामचन्द्रमसन्दृष्टवाग्रस्तंरावणराहुणा ।
प्राजात्यं च नक्षत्रंरोहिणीङ्कशशिनःप्रियाम् ॥ 33 ॥
समाक्रम्यबुधस्तस्थौप्रजानामशुभावहः ।
सधूमपरिवृत्तोर्मिःप्रज्वलन्निवसागरः ॥ 34 ॥
उत्पपाततदाक्रुद्धस्स्पृशन्निवदिवाकरम् ।
शस्त्रवर्णस्सुपरुषोमन्दरश्मिद्दिवाकरः ॥ 35 ॥
अदृश्यतकबन्धाङ्कःसंसक्तोधूमकेतुना ।
कोसलानां च नक्षत्रंव्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ 36 ॥
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौविशाखामपिचाम्बरे ।
दशास्योविंशतिभुजःप्रगृहीतशरासनः ॥ 37 ॥
अदृशास्यःदशग्रीवःमैनाकःपर्वतःइव निरस्यमानोरामस्तुदशग्रीवेणरक्षसा ॥ 38 ॥
नाशक्नोदभिसन्धातुंसायकान्रणमूर्धनि ।
सःकृत्वाभ्रुकुटिङ्क्रुद्धःकिञ्चित्सम्रक्तलोचनः ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.