ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ನಿಹತಂಶ್ರುತ್ವಾರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಕ್ರೋಧೇನಮಹತಾಽವಿಷ್ಟೋನಿಶ್ಶ್ವಸನ್ನುರಗೋಯಥಾ ॥ 1 ॥
ದೀರ್ಘಮುಷ್ಣಂವಿನಿಶ್ಶ್ವಸ್ಯಕ್ರೋಧೇನಕಲುಷೀಕೃತಃ ।
ಅಬ್ರವೀದ್ರಾಕ್ಷಸಙ್ಕ್ರೂರಂವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಗಚ್ಛತ್ವಂವೀರ ನಿರ್ಯಾಹಿರಾಕ್ಷಸೈಃಪರಿವಾರಿತಃ ।
ಜಹಿದಾಶರಥಿಂರಾಮಂಸುಗ್ರೀವಂವಾನರೈಃಸಹ ॥ 3 ॥
ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾದ್ರುತತರಮ್ಮಾಯಾವೀರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ।
ನಿರ್ಜಗಾಮಬಲೈಸ್ಸಾರ್ದಮ್ಬಹುಭಿಃಪರಿವಾರಿತಃ ॥ 4 ॥
ನಾಗೈರಶ್ವೈಃಖರೈರುಷ್ಟ್ರೈಃಸಂಯುಕ್ತಸ್ಸುಸಮಾಹಿತಃ ।
ಪತಾಕಾಧ್ವಜಚಿತ್ರೈಶ್ಚರಥೈಶ್ಚಸಮಲಙ್ಕೃತಃ ॥ 5 ॥
ತತೋವಿಚಿತ್ರಕೇಯೂರಮುಕುಟೈಶ್ಚವಿಭೂಷಿತಃ ।
ತನುತ್ರಾಣಿಚಸಮಾವೃತ್ಯಸಧನುರ್ನಿರ್ಯಯೌದ್ರುತಮ್ ॥ 6 ॥
ಪತಾಕಾಲಙ್ಕೃತನ್ದೀಪ್ತನ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಭೂಷಿತಮ್ ।
ರಥಮ್ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಙ್ಕೃತ್ವಾಸಮಾರೋಹಚ್ಚಮೂಪತಿಃ ॥ 7 ॥
ಯಷ್ಟಿಭಿಸ್ತೋಮರೈಚಶಿತ್ರೈಶ್ಶೂಲೈಶ್ಚಮುಸಲೈರಪಿ ।
ಭಿಣ್ಡಿಪಾಲೈಶ್ಚಪಾಶೈಶ್ಚಶಕ್ತಿಭಿಃಪಟ್ಟಸೈರಪಿ ॥ 8 ॥
ಖಡಗೈಶ್ಚಕ್ರೈರ್ಗದಾಭಿಶ್ಚನಿಶಿತೈಶ್ಚಪರಶ್ವಧೈಃ ।
ಪದಾತಯಶ್ಚನಿರ್ಯಾನ್ತಿವಿವಿಧಾಃಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ ॥ 9 ॥
ವಿಚಿತ್ರವಾಸಸಃ ಸರ್ವೇ ದೀಪ್ತಾ ರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಾಃ ।
ಗಜ ಮದೋತ್ಕಟಾಃ ಶೂರಾಶ್ಚಲನ್ತ ಇವ ಪರ್ವತಾ ॥ 10 ॥
ತೇಯುದ್ಧಕುಶಲೈರೂಢಾಸ್ತೋಮರಾಙ್ಕುಶಪಾಣಿಭಿಃ ।
ಅನ್ಯೇಲಕ್ಷಣಸಂಯುಕ್ತಾಶ್ಶೂರಾರೂಢಾಮಹಾಬಲಾಃ ॥ 11 ॥
ತದ್ರಾಕ್ಷಸಬಲಂಸರ್ವಂವಿಪ್ರಸ್ಥಿತಮಶೋಭತ ।
ಪ್ರಾವೃಟಕಾಲೇಯಥಾಮೇಘಾನರ್ದಮಾನಾಸ್ಸವಿದ್ಯುತಃ ॥ 12 ॥
ನಿಸ್ಸೃತಾದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರಾದಙ್ಗದೋಯತ್ರಯೂಥಪಃ ।
ತೇಷಾನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮಮಾಣಾನಾಮಶುಭಂಸಮಜಾಯತ ॥ 13 ॥
ಆಕಾಶಾದ್ವಿಘನಾತ್ತೀವ್ರಾದುಲ್ಕಾಶ್ಚಾಭ್ಯನ್ಯಪತಂಸ್ತದಾ ।
ವಮನ್ತ್ಯಃಪಾವಕಜ್ವಾಲಾಶಶಿವಾಘೋರಂವವಾಶಿರೇ ॥ 14 ॥
ವ್ಯಾಹರನ್ತಮೃಗಾಘೋರಾರಕ್ಷಸಾನ್ನಿಧನನ್ತದಾ ।
ಸಮಾಪತನ್ತೋಯೋಧಾಸ್ತುಪ್ರಾಸ್ಖಲನ್ ಸ್ತತ್ರದಾರುಣಮ್ ॥ 15 ॥
ಏತಾನೌತ್ಪಾತಿಕಾನ್ ದೃಷ್ಟವಾವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರೋಮಹಾಬಲಃ ।
ಧೈರ್ಯಮಾಲಮ್ಭ್ಯತೇಜಸ್ವೀನಿರ್ಜಗಾಮರಣೋತ್ಸುಕಃ ॥ 16 ॥
ತಾಂಸ್ತುನಿಷ್ಕ್ರಮತೋದೃಷ್ಟವಾವಾನರಾಜಿತಕಾಶಿನಃ ।
ಪ್ರಣೇದುಸ್ಸುಮಹಾನಾದಾನ್ಪೂರಯಾಂಶ್ಚದಿಶೋದಶ ॥ 17 ॥
ತತಃಪ್ರವೃತ್ತನ್ತುಮುಲಂಹರೀಣಾಂರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಹ ।
ಘೋರಾಣಾಮ್ಭೀಮರೂಪಾಣಾಮನ್ಯೋನ್ಯವಥಕಾಙ್ ಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 18 ॥
ನಿಷ್ಪತನ್ತೋಮಹೋತ್ಸಾಹೋಭಿನ್ನದೇಹಶಿರೋಧರಾಃ ।
ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಸರ್ವಾಙ್ಗಾನ್ಯಪತನ್ಥರಣೀತಲೇ ॥ 19 ॥
ಕೇಚಿದನ್ಯೋನ್ಯಮಾಸಾದ್ಯಶೂರಾಃಪರಿಘಪಾಣಯಃ ।
ಚಿಕ್ಷಿಪುರ್ವಿವಿಧಂಶಸ್ತ್ರಂಸಮರೇಷ್ನ್ವಿವರ್ತಿನಃ ॥ 20 ॥
ದ್ರುಮಾಣಾಞ್ಚಶಿಲಾನಾಞ್ಚಶಸ್ತ್ರಾಣಾಞ್ಚಾಪಿನಿಸ್ಸ್ವನಃ ॥ 21 ॥
ಶ್ರೂಯತೇಸುಮಹಾಂಸ್ತತ್ರಘೋರೋಹೃದಯಭೇದಸಃ ।
ರಥನೇಮಿಸ್ವನಸ್ತತ್ರಧನುಷಶ್ಚಾಪಿನಿಸ್ವಸತ್ ॥ 22 ॥
ಶಙ್ಖಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಾನಾಮ್ಬಭೂವತುಮುಲಃಸ್ವನಃ ।
ಕೇಚಿದಸ್ತ್ರಾಣಿಸನ್ಸೃಜ್ಯಬಾಹುಯುದ್ಧಮಕುರ್ವತ ।
ತಲೈಶ್ಚಚರಣೈಶ್ಚಾಪಿಮುಷ್ಟಿಭಿಶ್ಚದ್ರುಮೈರಪಿ ॥ 23 ॥
ಜಾನುಭಿಶ್ಚಹತಾಃಕೇಚಿದ್ಭಿನ್ನದೇಹಾಶ್ಚರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಶಿಲಾಭಿಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾಃಕೇಚಿದ್ವಾನರೈರ್ಯುದ್ಧದುರ್ಮದೈಃ ॥ 24 ॥
ಶಿಲಾಭಿಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾಃ ಕೇಚಿದ್ವಾನರೈರ್ಯುದ್ಧದುರ್ಮದೈಃ ।
ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರೋ ಭೃಶಂ ಬಾನೈ ರಣೇ ವಿತ್ರಾಸಯನ್ ಹರೀನ್ ॥ 25 ॥
ಬಲವನ್ತೋಽಸ್ತ್ರವಿದುಷೋನಾನಾಪ್ರಹರಣಾರಣೇ ।
ಜಘ್ನುರ್ವಾನರಸೈನ್ಯಾನಿರಾಕ್ಷಸಾಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ॥ 26 ॥
ಜಘ್ನರ್ವಾನರಸೈನ್ಯಾನಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚಿತಾಃ ।
ಜಘ್ನೇ ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಧೃಷ್ಟೋ ವಾಲಿಸುತೋ ರಣೇ ॥ 27 ॥
ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಗಣಾನ್ಸರ್ವಾನ್ವೃಕ್ಷಮುದ್ಯಮ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಅಙ್ಗದಃಕ್ರೋಧತಾಮ್ರಾಕ್ಷಃಸಿಂಹಃಕ್ಷುದ್ರಮೃಗಾನಿವ ॥ 28 ॥
ಕಾರಕದನಙ್ಘೋರಂಶಕ್ರತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ॥ 29 ॥
ಅಙ್ಗದಾಭಿಹತಾಸ್ತತ್ರರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮವಿಕ್ರಮಾಃ ।
ವಿಭಿನ್ನಶಿರಸಃಪೇತುರ್ವಿಕೃತಾಇವಪಾದಪಾಃ ॥ 30 ॥
ರಥೈರಶ್ವೈರ್ಧ್ವಜೈಶ್ಚಿತ್ರೈಶ್ಶರೈರ್ಹರಿರಕ್ಷಸಾಮ್ ।
ರುಧಿರೇಣಸಞ್ಛನ್ನಾಭೂಮಿರ್ಭಯಕರಾತದಾ ॥ 31 ॥
ಹಾರಕೇಯೂರವಸ್ಸ್ರೈಶ್ಚಶತ್ರೈಶ್ಚಸಮಲಙ್ಕೃತಾ ।
ಭೂಮಿರ್ಭಾತಿರಣೇತತ್ರಶಾರದೀವಯಥಾನಿಶಾ ॥ 32 ॥
ಅಙ್ಗದಸ್ಯಚವೇಗೇನತದ್ರಾಕ್ಷಸಬಲಮ್ಮಹತ್ ।
ಪ್ರಾಕಮ್ಪತತದಾತತ್ರಪವನೇನಾಮ್ಬುದೋಯಥಾ ॥ 33 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
dhūmrākṣannihataṃśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
krodhenamahatā'viṣṭoniśśvasannuragoyathā || 1 ||
dīrghamuṣṇaṃviniśśvasyakrodhenakaluṣīkṛtaḥ |
abravīdrākṣasaṅkrūraṃvajradaṃṣṭrammahābalam || 2 ||
gacchatvaṃvīra niryāhirākṣasaiḥparivāritaḥ |
jahidāśarathiṃrāmaṃsugrīvaṃvānaraiḥsaha || 3 ||
tathetyuktvādrutatarammāyāvīrākṣaseśvaram |
nirjagāmabalaissārdambahubhiḥparivāritaḥ || 4 ||
nāgairaśvaiḥkharairuṣṭraiḥsaṃyuktassusamāhitaḥ |
patākādhvajacitraiścarathaiścasamalaṅkṛtaḥ || 5 ||
tatovicitrakeyūramukuṭaiścavibhūṣitaḥ |
tanutrāṇicasamāvṛtyasadhanurniryayaudrutam || 6 ||
patākālaṅkṛtandīptantaptakāñcanabhūṣitam |
rathampradakṣiṇaṅkṛtvāsamārohaccamūpatiḥ || 7 ||
yaṣṭibhistomaraicaśitraiśśūlaiścamusalairapi |
bhiṇḍipālaiścapāśaiścaśaktibhiḥpaṭṭasairapi || 8 ||
khaḍagaiścakrairgadābhiścaniśitaiścaparaśvadhaiḥ |
padātayaścaniryāntivividhāḥśastrapāṇayaḥ || 9 ||
vicitravāsasaḥ sarve dīptā rākṣasapuṅgavāḥ |
gaja madotkaṭāḥ śūrāścalanta iva parvatā || 10 ||
teyuddhakuśalairūḍhāstomarāṅkuśapāṇibhiḥ |
anyelakṣaṇasaṃyuktāśśūrārūḍhāmahābalāḥ || 11 ||
tadrākṣasabalaṃsarvaṃviprasthitamaśobhata |
prāvṛṭakāleyathāmeghānardamānāssavidyutaḥ || 12 ||
nissṛtādakṣiṇadvārādaṅgadoyatrayūthapaḥ |
teṣānniṣkramamāṇānāmaśubhaṃsamajāyata || 13 ||
ākāśādvighanāttīvrādulkāścābhyanyapataṃstadā |
vamantyaḥpāvakajvālāśaśivāghoraṃvavāśire || 14 ||
vyāharantamṛgāghorārakṣasānnidhanantadā |
samāpatantoyodhāstuprāskhalan statradāruṇam || 15 ||
etānautpātikān dṛṣṭavāvajradaṃṣṭromahābalaḥ |
dhairyamālambhyatejasvīnirjagāmaraṇotsukaḥ || 16 ||
tāṃstuniṣkramatodṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ |
praṇedussumahānādānpūrayāṃścadiśodaśa || 17 ||
tataḥpravṛttantumulaṃharīṇāṃrākṣasaissaha |
ghorāṇāmbhīmarūpāṇāmanyonyavathakāṅ kṣiṇām || 18 ||
niṣpatantomahotsāhobhinnadehaśirodharāḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgānyapatantharaṇītale || 19 ||
kecidanyonyamāsādyaśūrāḥparighapāṇayaḥ |
cikṣipurvividhaṃśastraṃsamareṣnvivartinaḥ || 20 ||
drumāṇāñcaśilānāñcaśastrāṇāñcāpinissvanaḥ || 21 ||
śrūyatesumahāṃstatraghorohṛdayabhedasaḥ |
rathanemisvanastatradhanuṣaścāpinisvasat || 22 ||
śaṅkhabherīmṛdaṅgānāmbabhūvatumulaḥsvanaḥ |
kecidastrāṇisansṛjyabāhuyuddhamakurvata |
talaiścacaraṇaiścāpimuṣṭibhiścadrumairapi || 23 ||
jānubhiścahatāḥkecidbhinnadehāścarākṣasāḥ |
śilābhiścūrṇitāḥkecidvānarairyuddhadurmadaiḥ || 24 ||
śilābhiścūrṇitāḥ kecidvānarairyuddhadurmadaiḥ |
vajradaṃṣṭro bhṛśaṃ bānai raṇe vitrāsayan harīn || 25 ||
balavanto'straviduṣonānāpraharaṇāraṇe |
jaghnurvānarasainyānirākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ || 26 ||
jaghnarvānarasainyāni rākṣasāḥ krodhamūrcitāḥ |
jaghne tān rākṣasān sarvān dhṛṣṭo vālisuto raṇe || 27 ||
tān rākṣasagaṇānsarvānvṛkṣamudyamyavīryavān |
aṅgadaḥkrodhatāmrākṣaḥsiṃhaḥkṣudramṛgāniva || 28 ||
kārakadanaṅghoraṃśakratulyaparākramaḥ || 29 ||
aṅgadābhihatāstatrarākṣasābhīmavikramāḥ |
vibhinnaśirasaḥpeturvikṛtāivapādapāḥ || 30 ||
rathairaśvairdhvajaiścitraiśśarairharirakṣasām |
rudhireṇasañchannābhūmirbhayakarātadā || 31 ||
hārakeyūravassraiścaśatraiścasamalaṅkṛtā |
bhūmirbhātiraṇetatraśāradīvayathāniśā || 32 ||
aṅgadasyacavegenatadrākṣasabalammahat |
prākampatatadātatrapavanenāmbudoyathā || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रिपञ्चाशस्सर्गः ।
धूम्राक्षन्निहतंश्रुत्वारावणोराक्षसेश्वरः ।
क्रोधेनमहताऽविष्टोनिश्श्वसन्नुरगोयथा ॥ 1 ॥
दीर्घमुष्णंविनिश्श्वस्यक्रोधेनकलुषीकृतः ।
अब्रवीद्राक्षसङ्क्रूरंवज्रदंष्ट्रम्महाबलम् ॥ 2 ॥
गच्छत्वंवीर निर्याहिराक्षसैःपरिवारितः ।
जहिदाशरथिंरामंसुग्रीवंवानरैःसह ॥ 3 ॥
तथेत्युक्त्वाद्रुततरम्मायावीराक्षसेश्वरम् ।
निर्जगामबलैस्सार्दम्बहुभिःपरिवारितः ॥ 4 ॥
नागैरश्वैःखरैरुष्ट्रैःसंयुक्तस्सुसमाहितः ।
पताकाध्वजचित्रैश्चरथैश्चसमलङ्कृतः ॥ 5 ॥
ततोविचित्रकेयूरमुकुटैश्चविभूषितः ।
तनुत्राणिचसमावृत्यसधनुर्निर्ययौद्रुतम् ॥ 6 ॥
पताकालङ्कृतन्दीप्तन्तप्तकाञ्चनभूषितम् ।
रथम्प्रदक्षिणङ्कृत्वासमारोहच्चमूपतिः ॥ 7 ॥
यष्टिभिस्तोमरैचशित्रैश्शूलैश्चमुसलैरपि ।
भिण्डिपालैश्चपाशैश्चशक्तिभिःपट्टसैरपि ॥ 8 ॥
खडगैश्चक्रैर्गदाभिश्चनिशितैश्चपरश्वधैः ।
पदातयश्चनिर्यान्तिविविधाःशस्त्रपाणयः ॥ 9 ॥
विचित्रवाससः सर्वे दीप्ता राक्षसपुङ्गवाः ।
गज मदोत्कटाः शूराश्चलन्त इव पर्वता ॥ 10 ॥
तेयुद्धकुशलैरूढास्तोमराङ्कुशपाणिभिः ।
अन्येलक्षणसंयुक्ताश्शूरारूढामहाबलाः ॥ 11 ॥
तद्राक्षसबलंसर्वंविप्रस्थितमशोभत ।
प्रावृटकालेयथामेघानर्दमानास्सविद्युतः ॥ 12 ॥
निस्सृतादक्षिणद्वारादङ्गदोयत्रयूथपः ।
तेषान्निष्क्रममाणानामशुभंसमजायत ॥ 13 ॥
आकाशाद्विघनात्तीव्रादुल्काश्चाभ्यन्यपतंस्तदा ।
वमन्त्यःपावकज्वालाशशिवाघोरंववाशिरे ॥ 14 ॥
व्याहरन्तमृगाघोरारक्षसान्निधनन्तदा ।
समापतन्तोयोधास्तुप्रास्खलन् स्तत्रदारुणम् ॥ 15 ॥
एतानौत्पातिकान् दृष्टवावज्रदंष्ट्रोमहाबलः ।
धैर्यमालम्भ्यतेजस्वीनिर्जगामरणोत्सुकः ॥ 16 ॥
तांस्तुनिष्क्रमतोदृष्टवावानराजितकाशिनः ।
प्रणेदुस्सुमहानादान्पूरयांश्चदिशोदश ॥ 17 ॥
ततःप्रवृत्तन्तुमुलंहरीणांराक्षसैस्सह ।
घोराणाम्भीमरूपाणामन्योन्यवथकाङ् क्षिणाम् ॥ 18 ॥
निष्पतन्तोमहोत्साहोभिन्नदेहशिरोधराः ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गान्यपतन्थरणीतले ॥ 19 ॥
केचिदन्योन्यमासाद्यशूराःपरिघपाणयः ।
चिक्षिपुर्विविधंशस्त्रंसमरेष्न्विवर्तिनः ॥ 20 ॥
द्रुमाणाञ्चशिलानाञ्चशस्त्राणाञ्चापिनिस्स्वनः ॥ 21 ॥
श्रूयतेसुमहांस्तत्रघोरोहृदयभेदसः ।
रथनेमिस्वनस्तत्रधनुषश्चापिनिस्वसत् ॥ 22 ॥
शङ्खभेरीमृदङ्गानाम्बभूवतुमुलःस्वनः ।
केचिदस्त्राणिसन्सृज्यबाहुयुद्धमकुर्वत ।
तलैश्चचरणैश्चापिमुष्टिभिश्चद्रुमैरपि ॥ 23 ॥
जानुभिश्चहताःकेचिद्भिन्नदेहाश्चराक्षसाः ।
शिलाभिश्चूर्णिताःकेचिद्वानरैर्युद्धदुर्मदैः ॥ 24 ॥
शिलाभिश्चूर्णिताः केचिद्वानरैर्युद्धदुर्मदैः ।
वज्रदंष्ट्रो भृशं बानै रणे वित्रासयन् हरीन् ॥ 25 ॥
बलवन्तोऽस्त्रविदुषोनानाप्रहरणारणे ।
जघ्नुर्वानरसैन्यानिराक्षसाःक्रोधमूर्छिताः ॥ 26 ॥
जघ्नर्वानरसैन्यानि राक्षसाः क्रोधमूर्चिताः ।
जघ्ने तान् राक्षसान् सर्वान् धृष्टो वालिसुतो रणे ॥ 27 ॥
तान् राक्षसगणान्सर्वान्वृक्षमुद्यम्यवीर्यवान् ।
अङ्गदःक्रोधताम्राक्षःसिंहःक्षुद्रमृगानिव ॥ 28 ॥
कारकदनङ्घोरंशक्रतुल्यपराक्रमः ॥ 29 ॥
अङ्गदाभिहतास्तत्रराक्षसाभीमविक्रमाः ।
विभिन्नशिरसःपेतुर्विकृताइवपादपाः ॥ 30 ॥
रथैरश्वैर्ध्वजैश्चित्रैश्शरैर्हरिरक्षसाम् ।
रुधिरेणसञ्छन्नाभूमिर्भयकरातदा ॥ 31 ॥
हारकेयूरवस्स्रैश्चशत्रैश्चसमलङ्कृता ।
भूमिर्भातिरणेतत्रशारदीवयथानिशा ॥ 32 ॥
अङ्गदस्यचवेगेनतद्राक्षसबलम्महत् ।
प्राकम्पततदातत्रपवनेनाम्बुदोयथा ॥ 33 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रिपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
dhūmrākṣannihataṃśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
krodhenamahatā'viṣṭoniśśvasannuragoyathā || 1 ||
dīrghamuṣṇaṃviniśśvasyakrodhenakaluṣīkṛtaḥ |
abravīdrākṣasaṅkrūraṃvajradaṃṣṭrammahābalam || 2 ||
gacchatvaṃvīra niryāhirākṣasaiḥparivāritaḥ |
jahidāśarathiṃrāmaṃsugrīvaṃvānaraiḥsaha || 3 ||
tathetyuktvādrutatarammāyāvīrākṣaseśvaram |
nirjagāmabalaissārdambahubhiḥparivāritaḥ || 4 ||
nāgairaśvaiḥkharairuṣṭraiḥsaṃyuktassusamāhitaḥ |
patākādhvajacitraiścarathaiścasamalaṅkṛtaḥ || 5 ||
tatovicitrakeyūramukuṭaiścavibhūṣitaḥ |
tanutrāṇicasamāvṛtyasadhanurniryayaudrutam || 6 ||
patākālaṅkṛtandīptantaptakāñcanabhūṣitam |
rathampradakṣiṇaṅkṛtvāsamārohaccamūpatiḥ || 7 ||
yaṣṭibhistomaraicaśitraiśśūlaiścamusalairapi |
bhiṇḍipālaiścapāśaiścaśaktibhiḥpaṭṭasairapi || 8 ||
khaḍagaiścakrairgadābhiścaniśitaiścaparaśvadhaiḥ |
padātayaścaniryāntivividhāḥśastrapāṇayaḥ || 9 ||
vicitravāsasaḥ sarve dīptā rākṣasapuṅgavāḥ |
gaja madotkaṭāḥ śūrāścalanta iva parvatā || 10 ||
teyuddhakuśalairūḍhāstomarāṅkuśapāṇibhiḥ |
anyelakṣaṇasaṃyuktāśśūrārūḍhāmahābalāḥ || 11 ||
tadrākṣasabalaṃsarvaṃviprasthitamaśobhata |
prāvṛṭakāleyathāmeghānardamānāssavidyutaḥ || 12 ||
nissṛtādakṣiṇadvārādaṅgadoyatrayūthapaḥ |
teṣānniṣkramamāṇānāmaśubhaṃsamajāyata || 13 ||
ākāśādvighanāttīvrādulkāścābhyanyapataṃstadā |
vamantyaḥpāvakajvālāśaśivāghoraṃvavāśire || 14 ||
vyāharantamṛgāghorārakṣasānnidhanantadā |
samāpatantoyodhāstuprāskhalan statradāruṇam || 15 ||
etānautpātikān dṛṣṭavāvajradaṃṣṭromahābalaḥ |
dhairyamālambhyatejasvīnirjagāmaraṇotsukaḥ || 16 ||
tāṃstuniṣkramatodṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ |
praṇedussumahānādānpūrayāṃścadiśodaśa || 17 ||
tataḥpravṛttantumulaṃharīṇāṃrākṣasaissaha |
ghorāṇāmbhīmarūpāṇāmanyonyavathakāṅ kṣiṇām || 18 ||
niṣpatantomahotsāhobhinnadehaśirodharāḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgānyapatantharaṇītale || 19 ||
kecidanyonyamāsādyaśūrāḥparighapāṇayaḥ |
cikṣipurvividhaṃśastraṃsamareṣnvivartinaḥ || 20 ||
drumāṇāñcaśilānāñcaśastrāṇāñcāpinissvanaḥ || 21 ||
śrūyatesumahāṃstatraghorohṛdayabhedasaḥ |
rathanemisvanastatradhanuṣaścāpinisvasat || 22 ||
śaṅkhabherīmṛdaṅgānāmbabhūvatumulaḥsvanaḥ |
kecidastrāṇisansṛjyabāhuyuddhamakurvata |
talaiścacaraṇaiścāpimuṣṭibhiścadrumairapi || 23 ||
jānubhiścahatāḥkecidbhinnadehāścarākṣasāḥ |
śilābhiścūrṇitāḥkecidvānarairyuddhadurmadaiḥ || 24 ||
śilābhiścūrṇitāḥ kecidvānarairyuddhadurmadaiḥ |
vajradaṃṣṭro bhṛśaṃ bānai raṇe vitrāsayan harīn || 25 ||
balavanto'straviduṣonānāpraharaṇāraṇe |
jaghnurvānarasainyānirākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ || 26 ||
jaghnarvānarasainyāni rākṣasāḥ krodhamūrcitāḥ |
jaghne tān rākṣasān sarvān dhṛṣṭo vālisuto raṇe || 27 ||
tān rākṣasagaṇānsarvānvṛkṣamudyamyavīryavān |
aṅgadaḥkrodhatāmrākṣaḥsiṃhaḥkṣudramṛgāniva || 28 ||
kārakadanaṅghoraṃśakratulyaparākramaḥ || 29 ||
aṅgadābhihatāstatrarākṣasābhīmavikramāḥ |
vibhinnaśirasaḥpeturvikṛtāivapādapāḥ || 30 ||
rathairaśvairdhvajaiścitraiśśarairharirakṣasām |
rudhireṇasañchannābhūmirbhayakarātadā || 31 ||
hārakeyūravassraiścaśatraiścasamalaṅkṛtā |
bhūmirbhātiraṇetatraśāradīvayathāniśā || 32 ||
aṅgadasyacavegenatadrākṣasabalammahat |
prākampatatadātatrapavanenāmbudoyathā || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.