ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತೇಷಾಂಸುತುಮುಲಂಶಬ್ದಂವಾನರಾಣಾನ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।
ನರ್ದತಾಂರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಾರ್ಧನ್ತದಾಶುಶ್ರಾವರಾವಣಃ ॥ 1 ॥
ಸ್ನಿಗ್ಧಗಮ್ಭೀರನಿರ್ಘೋಷಂಶ್ರುತ್ವಾಸನಿನದಮ್ಭೃಶಮ್ ।
ಸಚಿವಾನಾನ್ತತಸ್ತೇಷಾಮ್ಮಧ್ಯೇವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥
ಯಥಾಽಸೌಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾನಾಂವಾನರಾಣಾಂಸಮುತ್ಥಿತಃ ।
ಬಹೂನಾಂಸುಮಹಾನ್ನಾದೋಮೇಘನಾಮಿವಗರ್ಜಿತಾಮ್ ॥ 3 ॥
ವ್ಯಕ್ತಂಸುಮಹತೀಪ್ರೀತಿರೇತೇಷಾನ್ನಾತ್ರಸಂಶಯಃ ।
ತಥಾಹಿವಿಪುಲೈರ್ನಾದೈಶ್ಚುಕ್ಷುಭೇವರುಣಾಲಯಃ ॥ 4 ॥
ತೌತುಬದ್ಧೌಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ಅಯಞ್ಚಸುಮಹಾನ್ನಾದಶಙ್ಕಾಞ್ಜನಯತೀವಮೇ ॥ 5 ॥
ಏತತ್ತುವಚನಞ್ಚೋಕ್ತ್ವಾಮನ್ತ್ರಿಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಉವಾಚನೈರೃತಾಂಸ್ತತ್ರಸಮೀಪಪರಿವರ್ತಿನಃ ॥ 6 ॥
ಜ್ಞಾಯತಾನ್ತೂರ್ಣಮೇತೇಷಾಂಸರ್ವೇಷಾಞ್ಚವನಚಾರಿಣಾಮ್ ।
ಶೋಕಕಾಲೇಸಮುತ್ಪನ್ನಹರ್ಷಕಾರಣಮುತ್ಥಿತಮ್ ॥ 7 ॥
ತಥೋಕ್ತಾಸ್ತೇನಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾಃಪ್ರಾಕಾರಮಧಿರುಹ್ಯಚ ।
ದದೃಶುಃಪಾಲಿತಾಂಸೇನಾಂಸುಗ್ರೀವೇಣಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 8 ॥
ತೌಚಮುಕ್ತೌಸುಘೋರೇಣಶರಬನ್ಧೇನರಾಘವೌ ।
ಸಮುತ್ಥಿತೌಮಹಾಭಾಗೌವಿಷೇದುಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 9 ॥
ಸನ್ತ್ರಸ್ತಹೃದಯಾಃಸರ್ವೇಪ್ರಾಕಾರಾತ್ ವರುಹ್ಯತೇ ।
ವಿಷಣ್ಣವದನಾಘೋರಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮುಪಸ್ಥಿತಾ ॥ 10 ॥
ತದಪ್ರಿಯನ್ದೀನಮುಖಾರಾವಣಸ್ಯನಿಶಾಚರಾಃ ।
ಕೃತ್ಸ್ನನ್ನಿವೇದಯಾಮಾಸುರ್ಯಥಾವದ್ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಾಃ ॥ 11 ॥
ಯೌತಾವಿನ್ದ್ರಜಿತಾಯುದ್ಧೇಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ನಿಬದ್ಧೌಶರಬನ್ಧೇನನಿಷ್ಪ್ರಕಮ್ಪಭುಜೌಕೃತೌ ॥ 12 ॥
ವಿಮುಕ್ತೌಶರಬನ್ಧೇನದೃಶ್ಯೇತೇತೌರಣಾಜಿರೇ ।
ಪಾಶಾನಿವಗಜೌಛಿತ್ವಾಗಜೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮೌ ॥ 13 ॥
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾವಚನನ್ತೇಷಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋಮಹಾಬಲಃ ।
ಚಿನ್ತಾರೋಷಸಮಾಕ್ರಾನ್ತೋವಿಷಣ್ಣವದನೋಽಭವತ್ ॥ 14 ॥
ಘೋರೈರ್ದತ್ತವರೈರ್ಭದ್ಧೌಶರೈರಾಶೀವಿಷೋಪಮೈಃ ।
ಅಮೋಘೈಸ್ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈಃಪ್ರಮಥ್ಯೇನ್ದ್ರಜಿತಾಯುಧಿ ॥ 15 ॥
ತದಸ್ತ್ರಬನ್ಧಮಾಸಾದ್ಯಯದಿಮುಕ್ತೌರಿಪೂಮಮ ।
ಸಂಶಯಸ್ಥಮಿದಂಸರ್ವಮನುಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಮ್ಬಲಮ್ ॥ 16 ॥
ನಿಷ್ಫಲಾಃಖಲುಸಮ್ವೃತ್ತಾಶ್ಶರಾಃವಾಸುಕಿತೇಜಸಃ ।
ಅದತ್ತಂಯೈಸ್ತುಸಙ್ಗ್ರಾಮೇರಿಪೂಣಾಞ್ಜೀವಿತಮ್ಮಮ ॥ 17 ॥
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾತುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋನಿಶ್ಶ್ವಸನ್ನುರಗೋಯಥಾ ।
ಅಬ್ರವೀದ್ರಕ್ಷಸಾಮ್ಮಧ್ಯೇಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ನಾಮರಾಕ್ಷಸಮ್ ॥ 18 ॥
ಬಲೇನಮಹತಾಯುಕ್ತೋರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ।
ತ್ವಂವಧಾಯಾಭಿನಿರ್ಯಾಹಿರಾಮಸ್ಯಸಹವಾನರೈಃ ॥ 19 ॥
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣಧೀಮತಾ ।
ಕೃತ್ವಾಪ್ರಣಾಮಂಸಮ್ಹೃಷ್ಟೋನಿರ್ಜಗಾಮನೃಪಾಲಯತ್ ॥ 20 ॥
ಅಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯತದದ್ವಾರಮ್ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಮುವಾಚಹ ।
ತ್ವರಯಸ್ವಬಲನ್ತೂರ್ಣಙ್ಕಿಞ್ಚಿರೇಣಯುಯುತ್ಸತಃ ॥ 21 ॥
ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷೋಬಲಾನುಗಃ ।
ಬಲಮುದ್ಯೋಜಯಾಮಾಸರಾವಣಸ್ಯಾಜ್ಞಯಾದ್ರುತಮ್ ॥ 22 ॥
ತೇಬದ್ಧಘಣ್ಟಾಬಲಿನೋಘೋರರೂಪಾನಿಶಾಚರಾಃ ।
ವಿಗರ್ಜಮಾನಾಸ್ಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಮ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ॥ 23 ॥
ವಿವಿಧಾಯುಧಹಸ್ತಾಶ್ಚಶೂಲಮುದ್ಗರಪಾಣಯಃ ।
ಗದಾಭಿಃಪಟ್ಟಸೈರ್ದಣ್ಡೈರಾಯಸೈರ್ಮುಸಲೈರ್ಭೃಶಮ್ ॥ 24 ॥
ಪರಿಘೈರ್ಭಿಣ್ಡಿವಾಲೈಶ್ಚಭಲ್ಲೈಪ್ರಾಸೈಃ ಪರಶ್ವಥೈಃ ।
ನಿರ್ಯಯೂರಾಕ್ಷಸಾದಿಭ್ಯೋನರ್ಧನ್ತೋಜಲದಾಯಥಾ ॥ 25 ॥
ರಥೈಃಕವಚಿನಸ್ತ್ವನ್ಯೇಧ್ವಜೈಶ್ಚಸಮಲಙ್ಕೃತೈಃ ।
ಸುವರ್ಣಜಾಲವಿಹಿತೈಃಖರೈಶ್ಚವಿವಿಧಾನನೈಃ ॥ 26 ॥
ಹಯೈಃಪರಮಶೀಘ್ರೈಶ್ಚಗಜೈಶ್ಚೈವಮದೋತ್ಕಟೈಃ ।
ನಿರ್ಯಯುರ್ನೈರೃತವ್ಯಾಘ್ರಾವ್ಯಾಘ್ರಾಇವದುರಾಸದಾಃ ॥ 27 ॥
ವೃಕಸಿಂಹಮುಖೈರ್ಯುಕ್ತಙ್ಖರೈಃಕನಕಭೂಷಣೈಃ ।
ಆರುರೋಹರಥನ್ದಿವ್ಯನ್ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಃಖರನಿಸ್ಸ್ವನಃ ॥ 28 ॥
ಸನಿರ್ಯಾತೋಮಹಾವೀರ್ಯೋಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋರಾಕ್ಷಸೈರ್ವೃತಃ ।
ಪ್ರಹಸನ್ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರಂಹನುಮಾನ್ಯತ್ರಯೂಥಪಃ ॥ 29 ॥
ರಥಪ್ರವರಮಾಸ್ಥಾಯಖರಯುಕ್ತಙ್ಖರಸ್ವನಮ್ ।
ಪ್ರಯಾನ್ತನ್ತುಮಹಾಘೋರಂರಾಕ್ಷಸಮ್ಭೀಮದರ್ಶನಮ್ ॥ 30 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗತಾಃಘೋರಾಶಕುನಾಃಪ್ರತ್ಯಷೇಧಯನ್ ।
ರಥಶೀರ್ಷೇಮಹಾನ್ಭೀಮೋಗೃಧ್ರಶ್ಚನಿಪಪಾತಹ ॥ 31 ॥
ಧ್ವಜಾಗ್ರೇಗ್ರಥಿತಾಶ್ಚೈವನಿಪೇತುಃಕುಣಪಾಶನಾಃ ।
ರುಧಿರಾರ್ದ್ರೋಮಹಾನ್ ಶ್ವೇತಃಕಬನ್ಧಃಪತಿತೋಭುವಿ ॥ 32 ॥
ವಿಸ್ವರಞ್ಚೋತ್ಸೃಜನ್ನಾದನ್ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯಸಮೀಪತಃ ।
ವವರ್ಷರುಧಿರನ್ದೇವಸ್ಸಞ್ಚಚಾಲಚಮೇದಿನೀ ॥ 33 ॥
ಪ್ರತಿಲೋಮಂವನೌವಾಯುರ್ನಿರ್ಘಾತಸಮನಿಸ್ವನಃ ।
ತಿಮಿರೌಘವೃತಾಸ್ತತ್ರದಿಶಶ್ಚನಚಕಾಶಿರೇ ॥ 34 ॥
ಸತೂತ್ಪಾತಾಂಸ್ತದಾದೃಷ್ಟವಾರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಭಯಾವಹಾನ್ ।
ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾನ್ಸುಘೋರಾಂಶ್ಚಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋವ್ಯಥಿತೋಽಭವತ್ ॥ 35 ॥
ಮುಮುಹೂರಾಕ್ಷಸಾಃಸರ್ವೇಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯಪುರಸ್ಸರಾಃ ।
ತತಃಸುಭೀಮೋಬಹುಭಿರ್ನಿಶಾಚರೈರ್ವೃತೋಽಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯರಣೋತ್ಸುಕೋಬಲೀ ।
ದದರ್ಶತಾಂರಾಘವಬಾಹುಪಾಲಿತಾಮ್ಮಹೌಘಕಲ್ಪಾಮ್ಬಹುವಾನರೀಞ್ಚಮೂಮ್ ॥ 36 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
तेषांसुतुमुलंशब्दंवानराणान्तरस्विनाम् ।
नर्दतांराक्षसैस्सार्धन्तदाशुश्रावरावणः ॥ 1 ॥
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषंश्रुत्वासनिनदम्भृशम् ।
सचिवानान्ततस्तेषाम्मध्येवचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथाऽसौसम्प्रहृष्टानांवानराणांसमुत्थितः ।
बहूनांसुमहान्नादोमेघनामिवगर्जिताम् ॥ 3 ॥
व्यक्तंसुमहतीप्रीतिरेतेषान्नात्रसंशयः ।
तथाहिविपुलैर्नादैश्चुक्षुभेवरुणालयः ॥ 4 ॥
तौतुबद्धौशरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
अयञ्चसुमहान्नादशङ्काञ्जनयतीवमे ॥ 5 ॥
एतत्तुवचनञ्चोक्त्वामन्त्रिणोराक्षसेश्वरः ।
उवाचनैरृतांस्तत्रसमीपपरिवर्तिनः ॥ 6 ॥
ज्ञायतान्तूर्णमेतेषांसर्वेषाञ्चवनचारिणाम् ।
शोककालेसमुत्पन्नहर्षकारणमुत्थितम् ॥ 7 ॥
तथोक्तास्तेनसम्भ्रान्ताःप्राकारमधिरुह्यच ।
ददृशुःपालितांसेनांसुग्रीवेणमहात्मना ॥ 8 ॥
तौचमुक्तौसुघोरेणशरबन्धेनराघवौ ।
समुत्थितौमहाभागौविषेदुःप्रेक्ष्यराक्षसाः ॥ 9 ॥
सन्त्रस्तहृदयाःसर्वेप्राकारात् वरुह्यते ।
विषण्णवदनाघोराराक्षसेन्द्रमुपस्थिता ॥ 10 ॥
तदप्रियन्दीनमुखारावणस्यनिशाचराः ।
कृत्स्नन्निवेदयामासुर्यथावद्वाक्यकोविदाः ॥ 11 ॥
यौताविन्द्रजितायुद्धेभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
निबद्धौशरबन्धेननिष्प्रकम्पभुजौकृतौ ॥ 12 ॥
विमुक्तौशरबन्धेनदृश्येतेतौरणाजिरे ।
पाशानिवगजौछित्वागजेन्द्रसमविक्रमौ ॥ 13 ॥
तच्छ्रुत्वावचनन्तेषांराक्षसेन्द्रोमहाबलः ।
चिन्तारोषसमाक्रान्तोविषण्णवदनोऽभवत् ॥ 14 ॥
घोरैर्दत्तवरैर्भद्धौशरैराशीविषोपमैः ।
अमोघैस्सूर्यसङ्काशैःप्रमथ्येन्द्रजितायुधि ॥ 15 ॥
तदस्त्रबन्धमासाद्ययदिमुक्तौरिपूमम ।
संशयस्थमिदंसर्वमनुपश्याम्यहम्बलम् ॥ 16 ॥
निष्फलाःखलुसम्वृत्ताश्शराःवासुकितेजसः ।
अदत्तंयैस्तुसङ्ग्रामेरिपूणाञ्जीवितम्मम ॥ 17 ॥
एवमुक्त्वातुसङ्क्रुद्धोनिश्श्वसन्नुरगोयथा ।
अब्रवीद्रक्षसाम्मध्येधूम्राक्षन्नामराक्षसम् ॥ 18 ॥
बलेनमहतायुक्तोराक्षसैर्भीमविक्रमः ।
त्वंवधायाभिनिर्याहिरामस्यसहवानरैः ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तुधूम्राक्षोराक्षसेन्द्रेणधीमता ।
कृत्वाप्रणामंसम्हृष्टोनिर्जगामनृपालयत् ॥ 20 ॥
अभिनिष्क्रम्यतदद्वारम्बलाध्यक्षमुवाचह ।
त्वरयस्वबलन्तूर्णङ्किञ्चिरेणयुयुत्सतः ॥ 21 ॥
धूम्राक्षवचनंश्रुत्वाबलाध्यक्षोबलानुगः ।
बलमुद्योजयामासरावणस्याज्ञयाद्रुतम् ॥ 22 ॥
तेबद्धघण्टाबलिनोघोररूपानिशाचराः ।
विगर्जमानास्सम्हृष्टाधूम्राक्षम्पर्यवारयन् ॥ 23 ॥
विविधायुधहस्ताश्चशूलमुद्गरपाणयः ।
गदाभिःपट्टसैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ॥ 24 ॥
परिघैर्भिण्डिवालैश्चभल्लैप्रासैः परश्वथैः ।
निर्ययूराक्षसादिभ्योनर्धन्तोजलदायथा ॥ 25 ॥
रथैःकवचिनस्त्वन्येध्वजैश्चसमलङ्कृतैः ।
सुवर्णजालविहितैःखरैश्चविविधाननैः ॥ 26 ॥
हयैःपरमशीघ्रैश्चगजैश्चैवमदोत्कटैः ।
निर्ययुर्नैरृतव्याघ्राव्याघ्राइवदुरासदाः ॥ 27 ॥
वृकसिंहमुखैर्युक्तङ्खरैःकनकभूषणैः ।
आरुरोहरथन्दिव्यन्धूम्राक्षःखरनिस्स्वनः ॥ 28 ॥
सनिर्यातोमहावीर्योधूम्राक्षोराक्षसैर्वृतः ।
प्रहसन्पश्चिमद्वारंहनुमान्यत्रयूथपः ॥ 29 ॥
रथप्रवरमास्थायखरयुक्तङ्खरस्वनम् ।
प्रयान्तन्तुमहाघोरंराक्षसम्भीमदर्शनम् ॥ 30 ॥
अन्तरिक्षगताःघोराशकुनाःप्रत्यषेधयन् ।
रथशीर्षेमहान्भीमोगृध्रश्चनिपपातह ॥ 31 ॥
ध्वजाग्रेग्रथिताश्चैवनिपेतुःकुणपाशनाः ।
रुधिरार्द्रोमहान् श्वेतःकबन्धःपतितोभुवि ॥ 32 ॥
विस्वरञ्चोत्सृजन्नादन्धूम्राक्षस्यसमीपतः ।
ववर्षरुधिरन्देवस्सञ्चचालचमेदिनी ॥ 33 ॥
प्रतिलोमंवनौवायुर्निर्घातसमनिस्वनः ।
तिमिरौघवृतास्तत्रदिशश्चनचकाशिरे ॥ 34 ॥
सतूत्पातांस्तदादृष्टवाराक्षसानाम्भयावहान् ।
प्रादुर्भूतान्सुघोरांश्चधूम्राक्षोव्यथितोऽभवत् ॥ 35 ॥
मुमुहूराक्षसाःसर्वेधूम्राक्षस्यपुरस्सराः ।
ततःसुभीमोबहुभिर्निशाचरैर्वृतोऽभिनिष्क्रम्यरणोत्सुकोबली ।
ददर्शतांराघवबाहुपालिताम्महौघकल्पाम्बहुवानरीञ्चमूम् ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.