6.51 Yuddhakanda - Ekapanchasha Sargah

ॐ

6.51 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಏಕಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತೇಷಾಂಸುತುಮುಲಂಶಬ್ದಂವಾನರಾಣಾನ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।

ನರ್ದತಾಂರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಾರ್ಧನ್ತದಾಶುಶ್ರಾವರಾವಣಃ ॥ 1 ॥

ಸ್ನಿಗ್ಧಗಮ್ಭೀರನಿರ್ಘೋಷಂಶ್ರುತ್ವಾಸನಿನದಮ್ಭೃಶಮ್ ।

ಸಚಿವಾನಾನ್ತತಸ್ತೇಷಾಮ್ಮಧ್ಯೇವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥

ಯಥಾಽಸೌಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾನಾಂವಾನರಾಣಾಂಸಮುತ್ಥಿತಃ ।

ಬಹೂನಾಂಸುಮಹಾನ್ನಾದೋಮೇಘನಾಮಿವಗರ್ಜಿತಾಮ್ ॥ 3 ॥

ವ್ಯಕ್ತಂಸುಮಹತೀಪ್ರೀತಿರೇತೇಷಾನ್ನಾತ್ರಸಂಶಯಃ ।

ತಥಾಹಿವಿಪುಲೈರ್ನಾದೈಶ್ಚುಕ್ಷುಭೇವರುಣಾಲಯಃ ॥ 4 ॥

ತೌತುಬದ್ಧೌಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಅಯಞ್ಚಸುಮಹಾನ್ನಾದಶಙ್ಕಾಞ್ಜನಯತೀವಮೇ ॥ 5 ॥

ಏತತ್ತುವಚನಞ್ಚೋಕ್ತ್ವಾಮನ್ತ್ರಿಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।

ಉವಾಚನೈರೃತಾಂಸ್ತತ್ರಸಮೀಪಪರಿವರ್ತಿನಃ ॥ 6 ॥

ಜ್ಞಾಯತಾನ್ತೂರ್ಣಮೇತೇಷಾಂಸರ್ವೇಷಾಞ್ಚವನಚಾರಿಣಾಮ್ ।

ಶೋಕಕಾಲೇಸಮುತ್ಪನ್ನಹರ್ಷಕಾರಣಮುತ್ಥಿತಮ್ ॥ 7 ॥

ತಥೋಕ್ತಾಸ್ತೇನಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾಃಪ್ರಾಕಾರಮಧಿರುಹ್ಯಚ ।

ದದೃಶುಃಪಾಲಿತಾಂಸೇನಾಂಸುಗ್ರೀವೇಣಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 8 ॥

ತೌಚಮುಕ್ತೌಸುಘೋರೇಣಶರಬನ್ಧೇನರಾಘವೌ ।

ಸಮುತ್ಥಿತೌಮಹಾಭಾಗೌವಿಷೇದುಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 9 ॥

ಸನ್ತ್ರಸ್ತಹೃದಯಾಃಸರ್ವೇಪ್ರಾಕಾರಾತ್ ವರುಹ್ಯತೇ ।

ವಿಷಣ್ಣವದನಾಘೋರಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮುಪಸ್ಥಿತಾ ॥ 10 ॥

ತದಪ್ರಿಯನ್ದೀನಮುಖಾರಾವಣಸ್ಯನಿಶಾಚರಾಃ ।

ಕೃತ್ಸ್ನನ್ನಿವೇದಯಾಮಾಸುರ್ಯಥಾವದ್ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಾಃ ॥ 11 ॥

ಯೌತಾವಿನ್ದ್ರಜಿತಾಯುದ್ಧೇಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ನಿಬದ್ಧೌಶರಬನ್ಧೇನನಿಷ್ಪ್ರಕಮ್ಪಭುಜೌಕೃತೌ ॥ 12 ॥

ವಿಮುಕ್ತೌಶರಬನ್ಧೇನದೃಶ್ಯೇತೇತೌರಣಾಜಿರೇ ।

ಪಾಶಾನಿವಗಜೌಛಿತ್ವಾಗಜೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮೌ ॥ 13 ॥

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾವಚನನ್ತೇಷಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋಮಹಾಬಲಃ ।

ಚಿನ್ತಾರೋಷಸಮಾಕ್ರಾನ್ತೋವಿಷಣ್ಣವದನೋಽಭವತ್ ॥ 14 ॥

ಘೋರೈರ್ದತ್ತವರೈರ್ಭದ್ಧೌಶರೈರಾಶೀವಿಷೋಪಮೈಃ ।

ಅಮೋಘೈಸ್ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈಃಪ್ರಮಥ್ಯೇನ್ದ್ರಜಿತಾಯುಧಿ ॥ 15 ॥

ತದಸ್ತ್ರಬನ್ಧಮಾಸಾದ್ಯಯದಿಮುಕ್ತೌರಿಪೂಮಮ ।

ಸಂಶಯಸ್ಥಮಿದಂಸರ್ವಮನುಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಮ್ಬಲಮ್ ॥ 16 ॥

ನಿಷ್ಫಲಾಃಖಲುಸಮ್ವೃತ್ತಾಶ್ಶರಾಃವಾಸುಕಿತೇಜಸಃ ।

ಅದತ್ತಂಯೈಸ್ತುಸಙ್ಗ್ರಾಮೇರಿಪೂಣಾಞ್ಜೀವಿತಮ್ಮಮ ॥ 17 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾತುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋನಿಶ್ಶ್ವಸನ್ನುರಗೋಯಥಾ ।

ಅಬ್ರವೀದ್ರಕ್ಷಸಾಮ್ಮಧ್ಯೇಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ನಾಮರಾಕ್ಷಸಮ್ ॥ 18 ॥

ಬಲೇನಮಹತಾಯುಕ್ತೋರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ತ್ವಂವಧಾಯಾಭಿನಿರ್ಯಾಹಿರಾಮಸ್ಯಸಹವಾನರೈಃ ॥ 19 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣಧೀಮತಾ ।

ಕೃತ್ವಾಪ್ರಣಾಮಂಸಮ್ಹೃಷ್ಟೋನಿರ್ಜಗಾಮನೃಪಾಲಯತ್ ॥ 20 ॥

ಅಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯತದದ್ವಾರಮ್ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಮುವಾಚಹ ।

ತ್ವರಯಸ್ವಬಲನ್ತೂರ್ಣಙ್ಕಿಞ್ಚಿರೇಣಯುಯುತ್ಸತಃ ॥ 21 ॥

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷೋಬಲಾನುಗಃ ।

ಬಲಮುದ್ಯೋಜಯಾಮಾಸರಾವಣಸ್ಯಾಜ್ಞಯಾದ್ರುತಮ್ ॥ 22 ॥

ತೇಬದ್ಧಘಣ್ಟಾಬಲಿನೋಘೋರರೂಪಾನಿಶಾಚರಾಃ ।

ವಿಗರ್ಜಮಾನಾಸ್ಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಮ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ॥ 23 ॥

ವಿವಿಧಾಯುಧಹಸ್ತಾಶ್ಚಶೂಲಮುದ್ಗರಪಾಣಯಃ ।

ಗದಾಭಿಃಪಟ್ಟಸೈರ್ದಣ್ಡೈರಾಯಸೈರ್ಮುಸಲೈರ್ಭೃಶಮ್ ॥ 24 ॥

ಪರಿಘೈರ್ಭಿಣ್ಡಿವಾಲೈಶ್ಚಭಲ್ಲೈಪ್ರಾಸೈಃ ಪರಶ್ವಥೈಃ ।

ನಿರ್ಯಯೂರಾಕ್ಷಸಾದಿಭ್ಯೋನರ್ಧನ್ತೋಜಲದಾಯಥಾ ॥ 25 ॥

ರಥೈಃಕವಚಿನಸ್ತ್ವನ್ಯೇಧ್ವಜೈಶ್ಚಸಮಲಙ್ಕೃತೈಃ ।

ಸುವರ್ಣಜಾಲವಿಹಿತೈಃಖರೈಶ್ಚವಿವಿಧಾನನೈಃ ॥ 26 ॥

ಹಯೈಃಪರಮಶೀಘ್ರೈಶ್ಚಗಜೈಶ್ಚೈವಮದೋತ್ಕಟೈಃ ।

ನಿರ್ಯಯುರ್ನೈರೃತವ್ಯಾಘ್ರಾವ್ಯಾಘ್ರಾಇವದುರಾಸದಾಃ ॥ 27 ॥

ವೃಕಸಿಂಹಮುಖೈರ್ಯುಕ್ತಙ್ಖರೈಃಕನಕಭೂಷಣೈಃ ।

ಆರುರೋಹರಥನ್ದಿವ್ಯನ್ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಃಖರನಿಸ್ಸ್ವನಃ ॥ 28 ॥

ಸನಿರ್ಯಾತೋಮಹಾವೀರ್ಯೋಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋರಾಕ್ಷಸೈರ್ವೃತಃ ।

ಪ್ರಹಸನ್ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರಂಹನುಮಾನ್ಯತ್ರಯೂಥಪಃ ॥ 29 ॥

ರಥಪ್ರವರಮಾಸ್ಥಾಯಖರಯುಕ್ತಙ್ಖರಸ್ವನಮ್ ।

ಪ್ರಯಾನ್ತನ್ತುಮಹಾಘೋರಂರಾಕ್ಷಸಮ್ಭೀಮದರ್ಶನಮ್ ॥ 30 ॥

ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗತಾಃಘೋರಾಶಕುನಾಃಪ್ರತ್ಯಷೇಧಯನ್ ।

ರಥಶೀರ್ಷೇಮಹಾನ್ಭೀಮೋಗೃಧ್ರಶ್ಚನಿಪಪಾತಹ ॥ 31 ॥

ಧ್ವಜಾಗ್ರೇಗ್ರಥಿತಾಶ್ಚೈವನಿಪೇತುಃಕುಣಪಾಶನಾಃ ।

ರುಧಿರಾರ್ದ್ರೋಮಹಾನ್ ಶ್ವೇತಃಕಬನ್ಧಃಪತಿತೋಭುವಿ ॥ 32 ॥

ವಿಸ್ವರಞ್ಚೋತ್ಸೃಜನ್ನಾದನ್ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯಸಮೀಪತಃ ।

ವವರ್ಷರುಧಿರನ್ದೇವಸ್ಸಞ್ಚಚಾಲಚಮೇದಿನೀ ॥ 33 ॥

ಪ್ರತಿಲೋಮಂವನೌವಾಯುರ್ನಿರ್ಘಾತಸಮನಿಸ್ವನಃ ।

ತಿಮಿರೌಘವೃತಾಸ್ತತ್ರದಿಶಶ್ಚನಚಕಾಶಿರೇ ॥ 34 ॥

ಸತೂತ್ಪಾತಾಂಸ್ತದಾದೃಷ್ಟವಾರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಭಯಾವಹಾನ್ ।

ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾನ್ಸುಘೋರಾಂಶ್ಚಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋವ್ಯಥಿತೋಽಭವತ್ ॥ 35 ॥

ಮುಮುಹೂರಾಕ್ಷಸಾಃಸರ್ವೇಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯಪುರಸ್ಸರಾಃ ।

ತತಃಸುಭೀಮೋಬಹುಭಿರ್ನಿಶಾಚರೈರ್ವೃತೋಽಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯರಣೋತ್ಸುಕೋಬಲೀ ।

ದದರ್ಶತಾಂರಾಘವಬಾಹುಪಾಲಿತಾಮ್ಮಹೌಘಕಲ್ಪಾಮ್ಬಹುವಾನರೀಞ್ಚಮೂಮ್ ॥ 36 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekapañcāśassargaḥ |

teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |

nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||

snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |

sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||

yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |

bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||

vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |

tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||

tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |

ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||

etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |

uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||

jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |

śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||

tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |

dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||

taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |

samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||

santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |

viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||

tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |

kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||

yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |

nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||

vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |

pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||

tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |

cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||

ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |

amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||

tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |

saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||

niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |

adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||

evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |

abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||

balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |

tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||

evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |

kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||

abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |

tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||

dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |

balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||

tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |

vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||

vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |

gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||

parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |

niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||

rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |

suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||

hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |

niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||

vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |

āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||

saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |

prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||

rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |

prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||

antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |

rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||

dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |

rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||

visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |

vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||

pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |

timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||

satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |

prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||

mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |

tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |

dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||