ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕೋನಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಸ್ಮಿನ್ಹತೇರಾಕ್ಷಸಸೈನ್ಯಪಾಲೇಪ್ಲವಙ್ಗಮಾನಾಮೃಷಭೇಣಯುದ್ಧೇ ।
ಭೀಮಯುಧಂಸಾಗರತುಲ್ಯವೇಗಂವಿದುದ್ರುವೇರಾಕ್ಷಸರಾಜಸೈನ್ಯಮ್ ॥ 1 ॥
ಗತ್ವಾಽಥರಕ್ಷೋಧಿಪತೇಶ್ಶಶಂಸುಸ್ಸೇನಾಪತಿಮ್ಪಾವಕಸೂನುಶಸ್ತಮ್ ।
ತಚ್ಛಾಪಿತೇಷಾಂವಚನನ್ನಿಶಮ್ಯರಕ್ಷೋಧಿಪಃಕ್ರೋಧವಶಞ್ಜಗಾಮ ॥ 2 ॥
ಸಙ್ ಖ್ಯೇಪ್ರಹಸ್ತನ್ನಿಹತನ್ನಿಶಮ್ಯಶೋಕಾರ್ದಿತಃಕ್ರೋಧಪರೀತಚೇತಾಃ ।
ಉವಾಚತಾನ್ರಾಕ್ಷಸಯೂಥಮುಖ್ಯಾನಿನ್ದ್ರೋಯಥಾನಿರ್ಜರಯೋಥಮುಖ್ಯಾನ್ ॥ 3 ॥
ನಾವಜ್ಞಾರಿಪವೇಕಾರ್ಯಾಯೈರಿನ್ದ್ರಬಲಸೂದನಃ ।
ಸೂದಿತಸ್ಸೈನ್ಯಪಾಲೋಮೇಸಾನುಯಾತ್ರಸ್ಸಕುಞ್ಜರಃ ॥ 4 ॥
ಸೋಽಹಂರಿಪುವಿನಾಶಾಯವಿಜಯಾಯಾವಿಚಾರಯನ್ ।
ಸ್ವಯಮೇವಗಮಿಷ್ಯಾಮಿರಣಶೀರ್ಷನ್ತದದ್ಭುತಮ್ ॥ 5 ॥
ಅದ್ಯತದ್ವಾನರಾನೀಕಂರಾಮಞ್ಚಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।
ನಿರ್ದಹಿಷ್ಯಾಮಿಬಾಣೌಘೈರ್ವನನ್ದೀಪ್ಸ್ಸೈರಿವಾನಗಿಭಿಃ ॥ 6 ॥
ಸಏವಮುಕ್ತ್ವಾಜ್ವಲನಪ್ರಕಾಶಂರಥನ್ತುರಙ್ಗೋತ್ತಮರಾಜಯುಕ್ತಮ್ ।
ಪ್ರಕಾಶಮಾನಂವಪುಷಾಜ್ವಲನ್ತಂಸಮಾರುರೋಹಾಮರರಾಜಶತ್ರುಃ ॥ 7 ॥
ಸ ಶನ್ಖ ಭೇರೀ ಪಟಹ ಪ್ರಣಾದೈರ್ ।
ಆಸ್ಫೋಟಿತ ಕ್ಷ್ವೇಡಿತ ಸಿಮ್ಹ ನಾದೈಹ್ ।
ಪುಣ್ಯೈಹ್ ಸ್ತವೈಶ್ ಚ ಅಪ್ಯ್ ಅಭಿಪೂಜ್ಯಮಾನಸ್ ।
ಸ್ತದಾ ಯಯೌ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ಮುಖ್ಯಹ್ ॥ 8 ॥
ಸ ನೀಲಜೀಮೂತನಿಕಾಶರೂಪೈ ।
ರ್ಮಾಂಸ ಅಶನೈಹ್ ಪಾವಕ ದೀಪ್ತ ನೇತ್ರೈಹ್ ।
ಬಭೌ ವೃತೋ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ಮುಖ್ಯೈರ್ ।
ಭೂತೈರ್ ವೃತೋ ರುದ್ರ;ಇವ ಅಮರ ಈಶಹ್ ॥ 9 ॥
ತತೋನಗರ್ಯಾಸ್ಸಹಸಾಮಹೌಜಾನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯತದ್ವಾನರಸೈನ್ಯಮುಗ್ರಮ್ ।
ಮಹಾರ್ಣವಾಭ್ರಸ್ತನಿತನ್ದದರ್ಶಸಮುದ್ಯತಮ್ಪಾದಪಶೈಲಹಸ್ತಮ್ ॥ 10 ॥
ತದ್ರಾಕ್ಷಸಾನೀಕಮತಿಪ್ರಚಣ್ಡಮಾಲೋಕ್ಯರಾಮೋಭುಜಗೇನ್ದ್ರಬಾಹುಃ ।
ವಿಭೀಷಣಂಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಂವರಿಷ್ಠಮುವಾಚಸೇವಾನುಗತಃಪೃಥುಶ್ರೀಃ ॥ 11 ॥
ನಾನಾಪತಾಕಧ್ವಜಶಸ್ತ್ರಜುಷ್ಟಮ್ಪ್ರಾಸಾಸಿಶೂಲಾಯುಥವಜ್ರಜುಷ್ಟಮ್ ।
ಕಸ್ಯೇದಮಕ್ಷೋಭ್ಯಮಭೀರುಜುಷ್ಟಮ್ಮಹೇನ್ದ್ರೋಪಮನಾಗಜುಷ್ಟಮ್ ॥ 12 ॥
ತತಸ್ತುರಾಮಸ್ಯನಿಶಮ್ಯವಾಕ್ಯಂವಿಭೀಷಣಂಶ್ಶಕ್ರಸಮಾನವೀರ್ಯಃ ।
ಶಶಂಸರಾಮಸ್ಯಬಲಪ್ರವೇಗಮ್ಮಹಾತ್ಮನಾಂರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಾನಾಮ್ ॥ 13 ॥
ಯೋಽಸೌಗಜಸ್ಕನ್ಧಗತೋಮಹಾತ್ಮಾನವೋದಿತಾರ್ಕೋಪಮತಾಮ್ರವಕ್ತ್ರಃ ।
ಪ್ರಕಮ್ಪಯನ್ನಾಗಶಿರೋಽಭ್ಯುಪೈತಿಹ್ಯಕಮ್ಪನನ್ತ್ವೇನಮವೇಹಿರಾಜನ್ ॥ 14 ॥
ಯೋ ಅಸೌ ರಥಸ್ಥೋ ಮೃಗ ರಾಜ ಕೇತುರ್ ।
ಧೂನ್ವನ್ ಧನುಹ್ ಶಕ್ರ ಧನುಹ್ ಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ಕರೀ ಇವ ಭಾತ್ಯ್ ಉಗ್ರ ವಿವೃತ್ತ ದಮ್ಷ್ಟ್ರಹ್ ।
ಸ;ಇನ್ದ್ರಜಿನ್ ನಾಮ ವರ ಪ್ರಧಾನಹ್ ॥ 15 ॥
ಯಶ್ಚೈಷವ್ನಿಧ್ಯಾಸ್ತಮಹೇನ್ದ್ರಕಲ್ಪೋಧನ್ವೀರಥಸ್ಥೋಽತಿರಥೋತಿವೀರಃ ।
ವಿಷ್ಪಾರಯನ್ ಚಾಪಮತುಲ್ಯಮಾನನ್ನಾಮ್ನಾತಿಕಾಯೋಽತಿವಿವೃದ್ಧಕಾಯಃ ॥ 16 ॥
ಯೋಽಸೌನವಾರ್ಕೋದಿತತಾಮ್ರಚಕ್ಷುರಾರುಹ್ಯಘಣ್ಟಾನಿನದಪ್ರಣಾದಮ್ ।
ಗಜಙ್ಖರಙ್ಗರ್ಜತಿವೈಮಹಾತ್ಮಾಮಹೋದರೋನಾಮಸಏಷಃವೀರಃ ॥ 17 ॥
ಯೋಽಸೌಹಯಙ್ಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಭಾಣ್ಡಮಾರುಹ್ಯಸನ್ಧ್ಯಾಭ್ರಗಿರಿಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ಪ್ರಾಸಂಸಮುದ್ಯಮ್ಯಮರೀಚಿನದ್ಧಮ್ಪಿಶಾಚಏಷೋಽಶನಿತುಲ್ಯವೇಗಃ ॥ 18 ॥
ಯಶ್ಚೈಷಶೂಲನ್ನಿಶಿತಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಙ್ಕಿಙ್ಕರವಜ್ರವೇಗಮ್ ।
ವೃಷೇನ್ದ್ರಮಾಸ್ಥಾಯಗಿರಿಪ್ರಕಾಶಮಾಯಾತಿಯೋಽಸೌತ್ರಿಶಿರಾಯಶಸ್ವೀ ॥ 19 ॥
ಅಸೌಚಜೀಮೂತನಿಕಾಶರೂಪಃಕುಮ್ಭಃಪೃಥುವ್ಯೂಢಸುಜಾತವಕ್ಷಾಃ ।
ಸಮಾಹಿತಃಪನ್ನಗರಾಜಕೇತುರ್ವಿಷ್ಪಾರಯನ್ಯಾತಿಧನುರ್ವಿಧೂನ್ವನ್ ॥ 20 ॥
ಯಶ್ಚೈಷಜಾಮ್ಬೂನದವಜ್ರಜುಷ್ಟನ್ದೀಪ್ತಂಸಧೂಮಮ್ಪರಿಘಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ।
ಆಯಾತಿರಕ್ಷೋಬಲಕೇತುಭೂತಃಸೋಽಸೌನಿಕುಮ್ಭೋಽದ್ಭುತಘೋರಕರ್ಮಾ ॥ 21 ॥
ಯಶ್ಚೈಷಚಾಪಾಸಿಶರೌಘಜುಷ್ಟಮ್ಪತಾಕಿನಮ್ಪಾವಕದೀಪ್ತರೂಪಮ್ ।
ರಥಂಸಮಾಸ್ಥಾಯವಿಭಾತ್ಯುದಗ್ರೋನರಾನ್ತಕೋಽಸೌನಗಶೃಙ್ಗಯೋಧೀ ॥ 22 ॥
ಯಶ್ಚೈಷನಾನಾವಿಧಘೋರರೂಪೈರ್ವ್ಯಾಘ್ರೋಷ್ಟ್ರನಾಗೇನ್ದ್ರಮೃಗಾಶ್ವವಕ್ತ್ರೈಃ ।
ಭೂತೈರ್ವೃತೋಭಾತಿವಿವೃತ್ತನೇತ್ಸ್ರೈಸೋಽಸೌಸುರಾಣಾಮಪಿದರ್ಪಹನ್ತಾ ॥ 23 ॥
ಯತ್ರ ಏತದ್ ಇನ್ದು ಪ್ರತಿಮಂ ವಿಭಾತಿಚ್ ।
ಚತ್ತ್ರಂ ಸಿತಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಲಾಕಂ ಅಗ್ರ್ಯಮ್ ।
ಅತ್ರ ಏಷ ರಕ್ಷೋ ಅಧಿಪತಿರ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ।
ಭೂತೈರ್ ವೃತೋ ರುದ್ರ;ಇವ ಅವಭಾತಿ ॥ 24 ॥
ಅಸೌ ಕಿರೀಟೀ ಚಲ ಕುಣ್ಡಲ ಆಸ್ಯೋ ।
ನಾಗ ಇನ್ದ್ರ ವಿನ್ಧ್ಯ ಉಪಮ ಭೀಮ ಕಾಯಹ್ ।
ಮಹಾ ಇನ್ದ್ರ ವೈವಸ್ವತ ದರ್ಪ ಹನ್ತಾ ।
ರಕ್ಷೋ ಅಧಿಪಹ್ ಸೂರ್ಯ;ಇವ ಅವಭಾತಿ ॥ 25 ॥
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚತತೋರಾಮೋವಿಭೀಷಣಮರಿನ್ದಮ್ ।
ಅಹೋದೀಪ್ತಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ॥ 26 ॥
ಆದಿತ್ಯ;ಇವ ದುಷ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯೋ ರಶ್ಮಿಭಿರ್ ಭಾತಿ ರಾವಣಹ್ ।
ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ಲಕ್ಷಯೇ ಹ್ಯ್ ಅಸ್ಯ ರೂಪಂ ತೇಜಹ್ ಸಮಾವೃತಮ್ ॥ 27 ॥
ದೇವದಾನವವೀರಾಣಾಂವಪುರ್ನೈವಂವಿಧಮ್ಭವೇತ್ ।
ಯಾದೃಶಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯವಪುರೇತತ್ಪ್ರಕಾಶತೇ ॥ 28 ॥
ಸರ್ವೇಪರ್ವತಸಙ್ಕಾಶಾಸ್ಸರ್ವೇಪರ್ವತಯೋಧಿನಃ ।
ಸರ್ವೇದೀಪ್ತಾಯುಧಧರಾಯೋಧಾಶ್ಚಾಸ್ಯಮಹೋಜಸಃ ॥ 29 ॥
ಭಾತಿರಕ್ಷೋರಾಜೋಽಸೌಪ್ರದೀಪ್ತ್ತೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ ।
ಭೂತೈಃಪರಿವೃತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ದೇಹವದ್ಭಿರಿವಾನ್ತಕಃ ॥ 30 ॥
ದಿಷ್ಟ್ಯಾಽಯಮದ್ಯಪಾಪಾತ್ಮಾಮಮದೃಷ್ಟಿಪಥಙ್ಗತಃ ।
ಅದ್ಯಕ್ರೋಧಂವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿಸೀತಾಹರಣಸಮ್ಭವಮ್ ॥ 31 ॥
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾತತೋರಾಮೋಧನುರಾದಾಯವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಚರಸ್ತಸ್ಥೌಸಮುದ್ಧೃತ್ಯಶರೋತ್ತಮಮ್ ॥ 32 ॥
ತತಃಸರಕ್ಷೋಧಿಪತಿರ್ಮಹಾತ್ಮಾರಕ್ಷಾಂಸಿತಾನ್ಯಾಹಮಹಾಬಲಾನಿ ।
ದ್ವಾರೇಷುಚರ್ಯಾಗೃಹಗೋಪುರೇಷುಸುನಿರ್ವೃತಾಸ್ತಿಷ್ಠತನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಾಃ ॥ 33 ॥
ಹಾಽಗತಮ್ಮಾಂಸಹಿತಮ್ಭವದ್ಭಿರ್ವನೌಕಸಶ್ಛಿದ್ರಮಿದಂವಿದಿತ್ವಾ ।
ಶೂನ್ಯಾಪುರೀನ್ದುಷ್ಪ್ರಸಹಾಮ್ಪ್ರಮಥ್ಯಪ್ರಧರ್ಷಯೇಯುಸ್ಸಹಸಾಸಮೇತಾಃ ॥ 34 ॥
ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾಸಚಿವಾಂಸ್ತತಸ್ತಾನ್ಗತೇಷುರಕ್ಷಸ್ಸುಯಥಾನಿಯೋಗಮ್ ।
ವ್ಯಚಾರಯದ್ವಾನರಸಾಗರೌಘಮ್ಮಹಾಝಷಃಪೂರ್ಣಮಿವಾರ್ಣವೌಘಮ್ ॥ 35 ॥
ತಮಾಪತನ್ತಂಸಹಸಾಸಮೀಕ್ಷ್ಯದೀಪ್ತೇಷುಚಾಪಂಯುಧಿರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮ್ ।
ಮಹತ್ಸಮುತ್ಪಾಟ್ಯಮಹೀಧರಾಗ್ರನ್ದುದ್ರಾವರಕ್ಷೋಧಿಪತಿಂಹರೀಶಃ ॥ 36 ॥
ತಚ್ಛೈಲಶೃಙ್ಗಮ್ಬಹುವೃಕ್ಷಸಾನುಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯಚಿಕ್ಷೇಪನಿಶಾಚರಾಯ ।
ತಮಾಪತನ್ತಂಸಹಸಾಸಮೀಕ್ಷ್ಯಚಿಚ್ಛೇದಬಾಣೈಸ್ತಪನೀಯಪುಙ್ಖೈಃ ॥ 37 ॥
ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವೃದ್ಧೋತ್ತಮಸಾನುವೃಕ್ಷೇಶೃಙ್ಗೇವಿಕೀರ್ಣೇಪತಿತೇಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್ ।
ಮಹಾಹಿಕಲ್ಪಂಶರಮನ್ತಕಾಭಂಸಮಾದಧೇರಾಕ್ಷಸಲೋಕನಾಥಃ ॥ 38 ॥
ಸತಙ್ಗೃಹೀತ್ವಾಽನಿಲತುಲ್ಯವೇಗಂಸವಿಸ್ಫುಲಿಙ್ಗಜ್ವಲನಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ಬಾಣಮ್ಮಹೇನ್ದ್ರಾಶನಿತುಲ್ಯವೇಗಞ್ಚಿಕ್ಷೇಪಸುಗ್ರೀವವಧಾಯರುಷ್ಟಃ ॥ 39 ॥
ಸಸಾಯಕೋರಾವಣಬಾಹುಮುಕ್ತಃಶಕ್ರಾಶನಿಪ್ರಖ್ಯವಪುಶ್ಶಿತಾಗ್ರಃ ।
ಸುಗ್ರೀವಮಾಸಾದ್ಯಬಿಭೇದವೇಗಾದ್ಗುಹೇರಿತಾಕ್ರೌಞ್ಚಮಿವೋಗ್ರಶಕ್ತಿಃ ॥ 40 ॥
ಸಸಾಯಕಾರ್ತೋವಿಪರೀತಚೇತಾಃಕೂಜನ್ಪೃಥಿವ್ಯಾನ್ನಿಪಪಾತವೀರಃ ।
ತಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಭೂಮೌಪತಿತಂವಿಸಞ್ಜ್ಞನ್ನೇದುಃಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಯುಧಿಯಾತುಧಾನಾಃ ॥ 41 ॥
ತತೋಗವಾಕ್ಷೋಗವಯಸ್ಸುದಂಷ್ಟ್ರಸ್ತ್ವಥರ್ಷಭೋಜ್ಯೋತಿಮುಖೋನಲಶ್ಚ ।
ಶೈಲಾನ್ ಸಮುತ್ಪಾಟ್ಯವಿವೃದ್ಧಕಾಯಾಃಪ್ರದುದ್ರುವುಸ್ತಮ್ಪ್ರತಿರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮ್ ॥ 42 ॥
ತೇಷಾಮ್ಪ್ರಹಾರಾನ್ ಸಚಕಾರಮೋಘಾನ್ ರಕ್ಷೋಧಿಪೋಬಾಣಶತೈಃಶಿತಾಗ್ರೈಃ ।
ತಾನ್ವಾನರೇನ್ದ್ರಾನಪಿಬಾಣಜಾಲೈರ್ಬಿಭೇದಜಾಮ್ಬೂನದಚಿತ್ರಪುಙ್ಖೈಃ ॥ 43 ॥
ತೇವಾನರೇನ್ದ್ರಾಸ್ತ್ರಿದಶಾರಿಬಾಣೈರ್ಭಿನ್ನಾನಿಪೇತುರ್ಭುವಿಭೀಮಕಾಯಾಃ ।
ತತಸ್ತುತದ್ವಾನರಸೈನ್ಯಮುಗ್ರಮ್ಪ್ರಚ್ಛಾದಯಾಮಾಸಸಬಾಣಜಾಲೈಃ ॥ 44 ॥
ತೇವಧ್ಯಮಾನಾಃಪತಿತಾಃಪ್ರವೀರಾನಾನದ್ಯಮಾನಾಭಯಶಲ್ಯವಿದ್ಧಾಃ ।
ಶಾಖಾಮೃಗಾರಾವಣಸಾಯಕಾರ್ತಾಜಗ್ಮುಶ್ಶರಣ್ಯಂಶರಣಂಸ್ಮರಾಮಮ್ ॥ 45 ॥
ತತೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸ ಧನುರ್ ಧನುಷ್ಮಾನ್ ।
ಆದಾಯ ರಾಮಹ್ ಸಹರಾ ಜಗಾಮ ।
ತಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಹ್ ಪ್ರಾನ್ಜಲಿರ್ ಅಭ್ಯುಪೇತ್ಯ ।
ಉವಾಚ ವಾಕ್ಯಂ ಪರಮ ಅರ್ಥ ಯುಕ್ತಮ್ ॥ 46 ॥
ಕಾಮಮಾರ್ಯಸ್ಸುಪರ್ಯಾಪ್ತೋವಧಾಯಾಸ್ಯದುರಾತ್ಮನಃ ।
ವಿಧಮಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಞ್ಚೈತಮನುಜಾನೀಹಿಮಾಂವಿಭೋ ॥ 47 ॥
ತಮಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾರಾಮಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।
ಗಚ್ಛಯತ್ನಪರಶ್ಚಾಪಿಭವಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಂಯುಗೇ ॥ 48 ॥
ರಾವಣೋಹಿಮಹಾವೀರ್ಯೋರಣೇಽದ್ಭುತಪರಾಕ್ರಮಃ ।
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇನಾಪಿಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋದುಷ್ಪ್ರಸಹ್ಯೋನಸಂಶಯಃ ॥ 49 ॥
ತಸ್ಯಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿಮಾರ್ಗಸ್ವಸ್ವಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿಚಲಕ್ಷ್ಯ ।
ಚಕ್ಷುಷಾಧನುಷಾಯತ್ನಾ ಪ್ರಕ್ಷಾತ್ಮಾನಂಸಮಾಹಿತಃ ॥ 50 ॥
ರಾಘವಸ್ಯವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಸಪರಿಷ್ವಜ್ಯಾಭಿಪೂಜ್ಯಚ ।
ಅಭಿವಾದ್ಯತತ್ ರಾಮಂಯಯೌಸೌಮಿತ್ರಿರಾಹವಮ್ ॥ 51 ॥
ಸರಾವಣಂವಾರಣಹಸ್ತಬಾಹುನ್ದದರ್ಶಭೀಮೋದ್ಯತದೀಪ್ತಚಾಪಮ್ ।
ಪ್ರಚ್ಛಾದಯನ್ತಂಶರವೃಷ್ಟಿಜಾಲೈಸ್ತಾನ್ವಾನರಾಭನಿನ್ನವಿಕೀರ್ಣದೇಹಾನ್ ॥ 52 ॥
ತಮಾಲೋಕ್ಯಮಹಾತೇಜಾಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।
ನಿವಾರ್ಯಶರಜಾಲಾನಿಪ್ರದುದ್ರಾವಸರಾವಣಮ್ ॥ 53 ॥
ರಥನ್ತಸ್ಯಸಮಾಸಾದ್ಯಬಾಹುಮುದ್ಯಮ್ಯದಕ್ಷಿಣಮ್ ।
ತ್ರಾಸಯನ್ರಾವಣನ್ಧೀಮಾನ್ಹನೂಮಾನ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 54 ॥
ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವಾಯಕ್ಷಾಶ್ಚಸಹರಾಕ್ಷೈಸೈಃ ।
ಅವಶ್ಯನ್ತುತ್ವಯಾಭಗ್ನಾವಾನರೇಭ್ಯಸ್ತುತೇಭಯಮ್ ॥ 55 ॥
ಏಷಮೇದಕ್ಷಿಣೋಬಾಹುಃಪಞ್ಚಶಾಖಃಸಮುದ್ಯತಃ ।
ವಿಧಮಿಷ್ಯತಿತೇದೇಹಾದ್ಭೂತಾತ್ಮಾನಞ್ಚಿರೋಷಿತಮ್ ॥ 56 ॥
ಶ್ರುತ್ವಾಹನುಮತೋವಾಕ್ಯಂರಾವಣೋಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ।
ಸಂರಕ್ತನಯನಃಕ್ರೋಧಾದಿದಂವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 57 ॥
ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ಪ್ರಹರನಿಃಶಙ್ಕಂಸ್ಥಿರಾಙ್ಕೀರ್ತಿಮವಾಪ್ನುಹಿ ।
ತತಸ್ತ್ವಾಞ್ಜ್ಞಾತವಿಕ್ರಾನ್ತನ್ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿವಾನರ ॥ 58 ॥
ರಾವಣಸ್ಯವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾವಾಯುಸೂನುರ್ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್ ।
ಪ್ರಹೃತಂಹಿಮಯಾಪೂರ್ವಮಕ್ಷನ್ತವಸುತನ್ತವ ॥ 59 ॥
ಏವಮುಕ್ತೋಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಆಜಘಾನಾನಿಲಸುತನ್ತಲೇನೋರಸಿವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 60 ॥
ಸತಲಾಭಿಹತಸ್ತೇನಚಚಾಲಚಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ।
ಸ್ಥಿತ್ವಾಮುಹೂರ್ತನ್ತೇಜಸ್ವೀಸ್ಥೈರ್ಯಙ್ಕೃತ್ವಾಮಹಾಮತಿಃ ॥ 61 ॥
ಆಜಘಾನಾಭಿಸಙ್ಕೃದ್ಧಸ್ತಲೇನೈವಾಮರದ್ವಿಷಮ್ ।
ತತಸ್ತತೇನಾಭಿಹತೋವಾನರೇಣಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 62 ॥
ದಶಗ್ರೀವಃಸಮಾಧೂತೋಯಥಾಭೂಮಿಚಲೇಽಚಲಃ ।
ಸಙ್ಗ್ರಾಮೇತನ್ತಥಾದೃಷ್ಟವಾರಾವಣನ್ತಲತಾಡಿತಮ್ ॥ 63 ॥
ಋಷಯೋವಾನರಾಃಸಿದ್ಧಾನೇದುರ್ದೇವಾಸ್ಸಹಾಸುರೈಃ ।
ಅಥಾಽಶ್ವಾಸ್ಯಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೋವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 64 ॥
ಸಾಧುವಾನರ ವೀರ್ಯೇಣಶ್ಲಾಘನೀಯೋಽಸಿಮೇರಿಪುಃ ।
ರಾವಣೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತುಮಾರುತಿರ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 65 ॥
ಧಿಗಸ್ತುಮಮವೀರ್ಯೇಣಯಸ್ತ್ವಞ್ಜೀವಸಿರಾವಣ ।
ಸಕೃತ್ತುಪ್ರಹರೇದಾನೀನ್ದುರ್ಭುದ್ಧೇ ಕಿಂವಿಕತ್ಥಸೇ ॥ 66 ॥
ತತಸ್ತ್ವಾಮ್ಮಾಮಿಕಾಮುಷ್ಟಿರ್ನಯಿಷ್ಯತಿಯಮಕ್ಷಯಮ್ ।
ತೋಮಾರತಿವಾಕ್ಯೇನಕೋಧಸ್ತಸ್ಯತದಾಽಜ್ವಲತ್ ॥ 67 ॥
ಸಂರಕ್ತನಯನೋಯತ್ನಾನ್ಮುಷ್ಟಿಮುದ್ಯಮ್ಯದಕ್ಷಿಣಮ್ ।
ಪಾತಯಾಮಾಸವೇಗೇನವಾನರೋರಸಿವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 68 ॥
ಹನೂಮಾನ್ ವಕ್ಷಸಿವ್ಯೂಢೇಸಞ್ಚಚಾಲಹತಃಪುನಃ ।
ವಿಹ್ವಲನ್ತುತದಾದೃಷ್ಟವಾಹನೂಮನ್ತಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 69 ॥
ರಥೇನಾತಿರಥಶಶೀಘ್ರನ್ನೀಲಮ್ಪ್ರತಿಸಮಭ್ಯಗಾತ್ ।
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಧಿಪತಿರ್ಧಶಗ್ರೀವಃಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥ 70 ॥
ಪನ್ನಗಪ್ರತಿಮೈರ್ಭೀಮೈಃಪರಮರ್ಮಾಭಿಭೇದಿಭಿಃ ।
ಶರೈರಾದೀಪಯಾಮಾಸನೀಲಂಹರಿಚಮೂಪತಿಮ್ ॥ 71 ॥
ಸಶರೌಘಸಮಾಯಸ್ತೋನೀಲಃಕಪಿಚಮೂಪತಿಃ ।
ಕರೇಣೇಕೈನೇಶೈಲಾಗ್ರಂರಕ್ಷೋಧಿಪತಯೇಽಸೃಜತ್ ॥ 72 ॥
ಹನೂಮಾನಪಿತೇಜಸ್ವೀಸಮಾಶ್ವಸ್ತೋಮಹಾಮನಾಃ ।
ವಿಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋಯುದ್ಧೇಪ್ಸುಸ್ಸರೋಷಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 73 ॥
ನೀಲೇನಸಹಸಂಯುಕ್ತಂರಾವಣಂರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ।
ಅನ್ಯೇನಯುದ್ಯಮಾನಸ್ಯನಯುಕ್ತಮಭಿಧಾವನಮ್ ॥ 74 ॥
ರಾವಣೋಽಪಿಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಞ್ಚ್ಛೃಙ್ಗಂಸಪ್ತಭಿಃಶರೈಃ ।
ಆಜಘಾನಸುತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರೈಸ್ತದ್ವಿಕೀರ್ಣಮ್ಪಪಾತಹ ॥ 75 ॥
ತದ್ವಿಕೀರ್ಣಙ್ಗಿರೇಶ್ಶೃಙ್ಗನ್ದೃಷ್ಟವಾಹರಿಚಮೂಪತಿಃ ।
ಕಾಲಾನಗಿರಿವಜಜ್ವಾಲಕೋಪೇನಪರವೀರಹಾ ॥ 76 ॥
ಸೋಽಶ್ವಕರ್ಣಾನ್ಧಾನ್ ಶಾಲಾಂಶ್ಚೂತಾಶ್ಚಾಪಿಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ।
ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚವಿವಿಧಾನ್ ವೃಕ್ಷಾನ್ನೀಲಶ್ಚಿಕ್ಷೇಪಸಂಯುಗೇ ॥ 77 ॥
ಸತಾನ್ವೃಕ್ಷಾನ್ ಸಮಾಸಾದ್ಯಪ್ರತಿಚಿಚ್ಛೇದರಾವಣಃ ।
ಅಭ್ಯವರ್ಷತ್ಸುಘೋರೇಣಶರವರ್ಷೇಣಪಾವಕಿಮ್ ॥ 78 ॥
ಅಭಿವೃಷ್ಟಶ್ಶರೌಘೇಣಮೇಘೇನೇವಮಹಾಬಲಃ ।
ಹ್ರಸ್ವಙ್ಕೃತ್ವಾತತೋರೂಪನ್ಧ್ವಜಾಗ್ರೇನಿಪಪಾತಹ ॥ 79 ॥
ಪಾವಕಾತ್ಮಜಮಾಲೋಕ್ಯಧ್ವಜಾಗ್ರೇಸಮವಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಜಜ್ವಾಲರಾವಣಃಕ್ರೋಧಾತ್ತತೋನೀಲೋನನಾದಚ ॥ 80 ॥
ಧ್ವಜಾಗ್ರೇಧನುಷಶ್ಚಾಗ್ರೇಕಿರೀಟಾಗ್ರೇಚತಂಹರಿಮ್ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಥಹನೂಮಾಂಶ್ಚದೃಷ್ಟವಾರಾಮಶ್ಚವಿಸ್ಮಿತಾಃ ॥ 81 ॥
ರಾವಣೋಽಪಿಮಹಾತೇಜಾಃಕಪಿಲಾಘವವಿಸ್ಮಿತಃ ।
ಅಸ್ತ್ರಮಾಹಾರಯಾಮಾಸದೀಪ್ತಮಾಗ್ನೇಯಮದ್ಭುತಮ್ ॥ 82 ॥
ತತಸ್ತೇಚುಕ್ರುಶುರ್ಹೃಷ್ಟಾಲಬ್ದಲಕ್ಷಾಃಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।
ನೀಲಲಾಘವಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾವಣಮಾಹವೇ ॥ 83 ॥
ವಾನರಾಣಾಞ್ಚನಾದೇವಸಂರಬ್ದೋರಾವಣಸ್ತದಾ ।
ಸಮ್ಭ್ರಮಾವಿಷ್ಟಹೃದಯೋನಕಿಞ್ಚಿತ್ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ॥ 84 ॥
ಆಗ್ನೇಯೇನಾಧಸಂಯುಕ್ತಙ್ಗೃಹೀತ್ವಾರಾವಣಶ್ಶರಮ್ ।
ಧ್ವಜಶೀರ್ಷಸ್ಥಿತಂಸೀಲಮುದೈಕ್ಷತನಿಶಾಚರಃ ॥ 85 ॥
ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಕಪೇಲಾಘವಯುಕ್ತೋಽಸಿಮಾಯಯಾಪರಯಾಽನಯಾ ॥ 86 ॥
ಜೀವಿತಙ್ಖಲುರಕ್ಷಸ್ವಯದಿಶಕ್ತೋಽಪಿವಾನರ ।
ತಾನಿತಾನ್ಯಾತ್ಮರೂಪಾಣಿಸೃಜಸಿತ್ವಮನೇಕಶಃ ॥ 87 ॥
ತಥಾಪಿತ್ವಾಮ್ಮಯಾಮುಕ್ತಸ್ಸಾಯೋಕೋಽಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಜಿತಃ ।
ಜೀವಿತಮ್ಪರಿರಕ್ಷನ್ತಞ್ಜೀವಿತಾದ್ಭ್ರಂಶಯಿಷ್ಯತಿ ॥ 88 ॥
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಮಹಾಬಾಹೂರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಸನ್ಧಾಯಬಾಣಮಸ್ತ್ರಣಚಮೂಪತಿಮತಾಡಯತ್ ॥ 89 ॥
ಸೋಽಸ್ತ್ರಯುಕ್ತೇನಬಾಣೇನನೀಲೋವಕ್ಷಸಿತಾಡಿತಃ ।
ನಿರ್ಧಹ್ಯಮಾನಸ್ಸಹಸಾನಿಪಪಾತಮಹೀತಲೇ ॥ 90 ॥
ಪಿತೃಮಹಾತ್ಮ್ಯಸಂಯೋಗಾತ್ಮನಶ್ಚಾಪಿತೇಜಸಾ ।
ಜಾನುಭ್ಯಾನುಪತದ್ಭೂಮೌನತುಪ್ರಾಣೈರ್ವ್ಯಯುಜ್ಯತ ॥ 91 ॥
ವಿಸಞ್ಜ್ಞಂವಾನರನ್ದೃಷ್ಟವಾದಶಗ್ರೀವೋರಣೋತ್ಸುಕಃ ।
ರಥೇನಾಮ್ಬುದನಾದೇನಸೌಮಿತ್ರಿಮಭಿದುದ್ರುವೇ ॥ 92 ॥
ಆಸಾದ್ಯರಣಮಧ್ಯೇತಂವಾರಯಿತ್ವಾಸ್ಥಿತೋಜ್ವಲನ್ ।
ಧನುರ್ವಿಷ್ಫಾರಯಾಮಾಸಕಮ್ಪಯನ್ನಿವಮೇದಿನೀಮ್ ॥ 93 ॥
ತಮಾಹಸೌಮಿತ್ರಿರದೀನಸತ್ತ್ವೋವಿಷ್ಫಾರಯನ್ತನ್ಧನುರಪ್ರಮೇಯಮ್ ।
ಅಭ್ಯೇಹಿಮಾಮದ್ಯನಿಶಾಚರೇನ್ದ್ರನವಾನರಾಂಸ್ತ್ವಪ್ರತಿಯೋದ್ಧುಮರ್ಹಃ ॥ 94 ॥
ಸತಸ್ಯವಾಕ್ಯಮ್ಪ್ರತಿಪೂರ್ಣಘೋಷಞ್ಜ್ಯಾಶಬ್ದಮುಗ್ರಞ್ಚನಿಶಮ್ಯರಾಜಾ ।
ಆಸಾದ್ಯಸೌಮಿತ್ರಿಮವಸ್ಥಿತನ್ತಙ್ಕೋಪಾನ್ವಿತೋವಾಚಮುವಾಚರಕ್ಷಃ ॥ 95 ॥
ದಿಷ್ಟ್ಯಾಸಿಮೇರಾಘವ ದೃಷ್ಟಿಮಾರ್ಗಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೋಽನ್ತಗಾಮೀವಿಪರೀತಬುದ್ಧಿಃ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣೇಯಾಸ್ಯಸಿಮೃತ್ಯುದೇಶಂಸಮ್ಪಾದ್ಯಮಾನೋಮಮಬಾಣಜಾಲೈಃ ॥ 96 ॥
ತಮಾಹಸೌಮಿತ್ರಿರವಿಸ್ಮಯಾನೋಗರ್ಜನ್ತಮುದ್ವೃತ್ತಸಿತಾಗ್ರದಂಷ್ಟ್ರಮ್ ।
ರಾಜನ್ನಗರ್ಜನ್ತಿಮಹಾಪ್ರಭಾವಾವಿಕತ್ಥಸೇಪಾಪಕೃತಾಂವರಿಷ್ಠ ॥ 97 ॥
ಜಾನಾಮಿವೀರ್ಯನ್ತವರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಬಲಮ್ಪ್ರತಾಪಞ್ಚಪರಾಕ್ರಮಞ್ಚ ।
ಅವಸ್ಥಿತೋಽಹಂಶರಚಾಪಪಾಣಿರಾಗಚ್ಛಕಿಮ್ಮೋಘವಿಕತ್ಥನೇನ ॥ 98 ॥
ಸಏವಮುಕ್ತಃಕುಪಿತಸ್ಸಸರ್ಜರಕ್ಷೋಥಿಪಸ್ಸಪ್ತಶರಾನ್ ಸುಪುಙ್ಖಾನ್ ।
ತಾನ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಃಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಿಪುಙ್ಖೈಶ್ಚಿಚ್ಛೇದಬಾಣೈರ್ನಿಶಿತಾಗ್ರಧಾರೈಃ ॥ 99 ॥
ತಾನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಸಹಸಾನಿಕೃತ್ತಾನಿಕೃತ್ತಭೋಗಾನಿವಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರಾನ್ ।
ಲಙ್ಕೇಶ್ವರಃಕ್ರೋಧವಶಞ್ಜಗಾಮಸಸರ್ಜಚಾನ್ಯಾನ್ನಿಶಿತಾನ್ಪೃಷತ್ಕಾನ್ ॥ 100 ॥
ಸಬಾಣವರ್ಷನ್ತುವವರ್ಷತೀವ್ರಂರಾಮಾನುಜಃಕಾರ್ಮುಕಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಮ್ ।
ಕ್ಷುರಾರ್ಧಚನ್ದ್ರೋತ್ತಮಕರ್ಣಿಭಲ್ಲೈಃಶರಾಂಶ್ಚಚಿಚ್ಛೇದನಚುಕ್ಷುಭೇಚ ॥ 101 ॥
ಸಬಾಣಜಾಲಾನ್ಯಥತಾನಿತಾನಿಮೋಘಾನಿಪಶ್ಯಂಸ್ತ್ರಿದಶಾರಿರಾಜಃ ।
ವಿಸಿಸ್ಮಿಯೇಲಕ್ಷ್ಮಣಲಾಘವೇನಪುನಶ್ಚಬಾಣಾನ್ನಿಶಿತಾನ್ಮುಮೋಚ ॥ 102 ॥
ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಾಪಿಶರಾನ್ ಶಿತಾಗ್ರಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರತುಲ್ಯೋಽಶನಿತುಲ್ಯವೇಗಾನ್ ।
ಸನ್ಧಾಯಚಾಪೇಜ್ವಲನಪ್ರಕಾಶಾನ್ ಸಸರ್ಜರಕ್ಷೋಧಿಪತೇರ್ವಧಾಯ ॥ 103 ॥
ಸತಾನ್ ಪ್ರಚಿಚ್ಛೇದಹಿರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಃಛಿತ್ವಾಚತನ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಾಜಘಾನ ।
ಶರೇಣಕಾಲಾಗ್ನಿಸಮಪ್ರಭೇಣಸ್ವಯಮ್ಭುದತ್ತೇನಲಲಾಟದೇಶೇ ॥ 104 ॥
ಸಲಕ್ಷ್ಮಣೋರಾವಣಸಾಯಕಾರ್ತಶ್ಚಚಾಲಚಾಪಂಶಿಧಿಲಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ।
ಪುನಶ್ಚಸಞ್ಜ್ಞಾಮ್ಪ್ರತಿಲಭ್ಯಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಚಿಚ್ಛೇದಚಾಪನ್ತ್ರಿದಶೇನ್ದ್ರಶತ್ರೋ ॥ 105 ॥
ನಿಕೃತ್ತಚಾಪನ್ತ್ರಿಭಿರಾಜಘಾನಬಾಣೈಸ್ತದಾದಾಶರಥಿಶ್ಶಿತಾಗ್ರೈಃ ।
ಸಸಾಯಕಾರ್ತೋವಿಚಚಾಲರಾಜಾಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಛಸಞ್ಜ್ಞಾಮ್ಪುನರಾಸಸಾದ ॥ 106 ॥
ಸಕೃತ್ತಚಾಪಃಶರತಾಡಿತಶ್ಚಮೇದಾರ್ದ್ರಗಾತ್ರೋರುಧಿರಾವಸಿಕ್ತಃ ।
ಜಗ್ರಾಹಶಕ್ತಿಂಸ್ವಯಮುಗ್ರಶಕ್ತಿಸ್ಸ್ವಯಮ್ಭುದತ್ತಾಂಯುಧಿದೇವಶತ್ರುಃ ॥ 107 ॥
ಸತಾಂಸಧೂಮಾನಲಸನ್ನಿಕಾಶಾಂವಿತ್ರಾಸನೀಂಸಂಯತಿವಾನರಾಣಾಮ್ ।
ಚಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತಿನ್ತರಸಾಜ್ವಲನ್ತೀಂಸೌಮಿತ್ರಯೇರಾಕ್ಷಸರಾಷ್ಟ್ರನಾಥಃ ॥ 108 ॥
ತಾಮಾಪತನ್ತೀಮ್ಭರತಾನುಜೋಽಸ್ತ್ರೈರ್ಜಘಾನಬಾಣೈಶ್ಚಹುತಾಗ್ನಿಕಲ್ಪೈಃ ।
ತಥಾಪಿಸಾತಸ್ಯವಿವೇಶಶಕ್ತಿರ್ಭುಜಾನ್ತರನ್ದಾಶರಥೇರ್ವಿಶಾಲಮ್ ॥ 109 ॥
ಸಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಶಕ್ತಿಸಮಾಹತಃಸನ್ ಪ್ರಜಜ್ವಾಲಮುಹುಃರಘುಪ್ರವೀರಃ ।
ತಂವಿಹ್ವಲನ್ತಂಸಹಸಾಭ್ಯುಪೇತ್ಯಜಗ್ರಾಹರಾಜಾತರಸಾಭುಜಾಭ್ಯಾಮ್ ॥ 110 ॥
ಹಿಮವಾನ್ ಮನ್ದರೋಮೇರುಸ್ತೈಲೋಕ್ಯಂವಾಸಹಾಮರೈಃ ।
ಶಕ್ಯಮ್ಭುಜಾಭ್ಯಾಮುದ್ಧರ್ತುನ್ನಸಙ್ ಖ್ಯೇಭರತಾನುಜಃ ॥ 111 ॥
ಶಕ್ತ್ಯಾಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾಹಿಸೌಮಿತ್ರಿಸ್ತಾಡಿತಾಸ್ತುಸ್ತನಾನ್ತರೇ ।
ವಿಷ್ಣೋರಚಿನ್ಯನ್ತ್ಯಂಸ್ವಮ್ಭಾಗಮಾತ್ಮಾನಮ್ಪ್ರತ್ಯನುಸ್ಮರತ್ ॥ 112 ॥
ತತೋದಾನವದರ್ಪಘ್ನಂಸೌಮಿತ್ರಿನ್ದೇವಕಣ್ಟಕಃ ।
ತಮ್ಪೀಡಯಿತ್ವಾಬಾಹುಭ್ಯಾನ್ನಪ್ರಭುರ್ಲಙ್ಘನೇಽಭವತ್ ॥ 113 ॥
ಅಥವಾಯುಸುತಃಕ್ರುದ್ಧೋರಾವಣಂಸಮಭಿದ್ರವತ್ ।
ಆಜಘಾನೋರಸಿಕ್ರುದ್ಧೋವಜ್ರಕಲ್ಪೇನಮುಷ್ಟಿನಾ ॥ 114 ॥
ತೇನಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರೇಣರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಜಾನುಭ್ಯಾಮಪತದ್ಭೂಮೌಚಚಾಲಚಪಪಾತಚ ॥ 115 ॥
ಆಸ್ಯೈಶ್ಚ ನೇತ್ರೈಃ ಶ್ರವಣೈಃ ಪಪಾತ ರುಧಿರಂ ಬಹು ।
ವಿಘಾರ್ಣಮಾನೋ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟೋ ರಥೋಪಸ್ಥ ಉಪಾಚಿಶತ್ ॥ 116 ॥
ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋಮೂರ್ಚ್ಛ್ರಿತಶ್ಚಾಸೀನ್ನಚಸ್ಥಾನಂಸಮಾಲಭತ್ ।
ವಿಸಞ್ಜ್ಞಂರಾವಣನ್ದೃಷ್ಟವಾಸಮರೇಭೀಮವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 117 ॥
ಋಷಯೋವಾನರಾಶ್ಚೈವನೇದುರ್ದೇವಾಸ್ಸವಾಸವಾಃ ।
ಹನೂಮಾನಪಿತೇಜಸ್ವೀಲಕ್ಷ್ಮಣಂರಾವಣಾರ್ಧಿತಮ್ ॥ 118 ॥
ಆನಯದ್ರಾಘವಾಭ್ಯಾಶಮ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಯತಮ್ ।
ವಾಯುಸೂನೋಃಸುಹೃತ್ತ್ವೇನಭಕ್ತ್ಯಾಪರಮಯಾಚಸಃ ॥ 119 ॥
ಶತ್ರೂಣಾಮಪ್ರಕಮ್ಪ್ಯೋಽಪಿಲಘುತ್ವಮಗಮತ್ಕಪೇಃ ।
ತಂಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯಸಾಶಕ್ತಿಃಸೌಮಿತ್ರಿಂಯುಧಿದುರ್ಜಯಮ್ ॥ 120 ॥
ರಾವಣಸ್ಯರಥೇತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾನಮ್ಪುನರುಪಾಗತಾ ।
ಆಶ್ವಸ್ತಶ್ಚನಿಶಲ್ಯಶ್ಚಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಶತ್ರುಸೂದನಃ ॥ 121 ॥
ವಿಷ್ಣೋರ್ಭಾಗಮಮೀಮಾಂಸ್ಯಮಾತ್ಮಾನಮ್ಪ್ರತ್ಯನುಸ್ಮರನ್ ।
ರಾವಣೋಽಪಿಮಹಾತೇಜಾಃಪ್ರಾಪ್ಯಸಞ್ಜ್ಞಾಮ್ಮಹಾಹವೇ ॥ 122 ॥
ಆದದೇನಿಶಿತಾನ್ ಬಾಣಾನ್ ಜಗ್ರಾಹಚಮಹದ್ಧಮಃ ।
ನಿಪಾತಿತಮಹಾವೀರಾನ್ದ್ರವನ್ತೀಂವಾನರೀಞ್ಚಮೂಮ್ ॥ 123 ॥
ರಾಘವಸ್ತುರಣೇದೃಷ್ಟವಾರಾವಣಂಸಮಭಿದ್ರವತ್ ।
ಅಥೈವಮುಪಸಙ್ಗಮ್ಯಹನೂಮಾನ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 124 ॥
ಮಮಪೃಷ್ಠಂಸಮಾರುಹ್ಯರಾಕ್ಷಸಂಶಾಸ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।
ವಿಷ್ಣುರ್ಯಥಾಗರುತ್ಮನ್ತಮ್ಬಲವನ್ತಂಸಮಾಹಿತಃ ॥ 125 ॥
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾರಾಘವೋವಾಕ್ಯಂವಾಯುಪುತ್ರೇಣಭಾಷಿತಮ್ ।
ಆರುರೋಹಮಹಾಶೂರಮ್ಬಲವನ್ತಮ್ಮಹಾಕಪಿಮ್ ॥ 126 ॥
ರಥಸ್ಥಂರಾವಣಂಸಙ್ ಖ್ಯೇದದರ್ಶಮನುಜಾಧಿಪಃ ।
ತಮಾಲೋಕ್ಯಮಹಾತೇಜಾಃಪ್ರದುದ್ರಾವಸರಾಘವಃ ॥ 127 ॥
ವೈರೋಚನಿವಕ್ರುದ್ಧೋವಿಷ್ಣುರಭ್ಯುದ್ಯತಾಯುಧಃ ।
ಜ್ಯಾಶಬ್ದಮಕರೋತ್ತೀವ್ರಂವಜ್ರನಿಷ್ಪೇಷನಿಸ್ವನಮ್ ॥ 128 ॥
ಗಿರಾಗಮ್ಭೀರಯಾರಾಮೋರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮುವಾಚಹ ।
ತಿಷ್ಠತಿಷ್ಠಮಮತ್ವಂಹಿಕೃತ್ವಾವಿಪ್ರಿಯಮೀದೃಶಮ್ ॥ 129 ॥
ಕ್ವನುರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ ಗತೋಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ।
ಯದೀನ್ದ್ರವೈವಸ್ವತಭಾಸ್ಕರಾನ್ವಾಸ್ವಯಮ್ಭುವೈಶ್ವಾನರಶಙ್ಕರಾನ್ವಾ ।
ಗಮಿಷ್ಯಸಿತ್ವನ್ದಶವಾದಿಶೋವಾತಥಾಪಿಮೇನಾದ್ಯಗತೋವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ॥ 130 ॥
ಯಶ್ಚೈಷ ಶಕ್ತ್ಯಾ ನಿಹತಸ್ತ್ವಯಾದ್ಯ ।
ಗಚ್ಛನ್ವಿಷಾದಂ ಸಹಸಾಭ್ಯುಪೇತ್ಯ ।
ಸ ಏಷ ರಕ್ಷೋಗಣರಾಜ ಮೃತ್ಯುಃ ।
ಸಪುತ್ರಪೌತ್ರಸ್ಯ ತವಾದ್ಯ ಯುದ್ಧೇ ॥ 131 ॥
ಏತೇನಚಾತ್ಯದ್ಭುತದರ್ಶನಾನಿಶರೈರ್ಜವಸ್ಥಾನಕೃತಾಲಯಾನಿ ।
ಚತುರ್ಧಶಾನ್ಯಾತ್ತವರಾಯುಧಾನಿರಕ್ಷಃಸಹಸ್ರಾಣಿನಿಷೂದಿತಾನಿ ॥ 132 ॥
ರಾಘವಸ್ಯವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋಮಹಾಬಲಃ ।
ವಾಯುಪುತ್ರಮ್ಮಹಾವೇಗಂವಹನ್ತಂರಾಘವಂರಣೇ ॥ 133 ॥
ರೋಷೇಣಮಹತಾವಿಷ್ಟಃಪೂರ್ವವೈರಮನುಸ್ಮರನ್ ।
ಆಜಘಾನಶರೈರ್ದೀಪ್ಸ್ಸೈಃಕಾಲಾನಲಶಿಖೋಪಮೈಃ ॥ 134 ॥
ರಾಕ್ಷಸೇನಾಹವೇತಸ್ಯತಾಡಿತಸ್ಯಾಪಿಸಾಯಕೈಃ ।
ಸ್ವಭಾವತೇಜೋಯುಕ್ತಸ್ಯಭೂಯಸ್ತೇಜೋಽಭ್ಯವರ್ಧತ ॥ 135 ॥
ತತೋರಾಮೋಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೇನಕೃತವ್ರಣಮ್ ।
ದೃಷ್ಟವಾಪ್ಲವಗಶಾರ್ದೂಲಙ್ಕ್ರೋಧಸ್ಯವಶಮೇಯಿವಾನ್ ॥ 136 ॥
ತಸ್ಯಾಭಿಸಙ್ಕ್ರಮ್ಯರಥಂಸಚಕ್ರಂಸಾಶ್ವಧ್ವಜಚ್ಛತ್ರಮಹಾಪತಾಕಮ್ ।
ಸಸಾರಥಿಂಸಾಶನಿಶೂಲಖಡಗಂರಾಮಃಪ್ರಚಿಚ್ಛೇದಶರೈಸ್ಸುಪುಙ್ಖೈಃ ॥ 137 ॥
ಅಥೇನ್ದ್ರಶತ್ರುನ್ತರಸಾಜಘಾನಬಾಣೇನವಜ್ರಾಶನಿಸನ್ನಿಭೇನ ।
ಭುಜಾನ್ತರೇವ್ಯೂಢಸುಜಾತರೂಪೇವಜ್ರೇಣಮೇರುಮ್ಭಗವಾನಿವೇನ್ದ್ರಃ ॥ 138 ॥
ಯೋವಜ್ರಪಾತಶನಿಸನ್ನಿಪಾತಾನ್ನಚಕ್ಷುಭೇನಾಪಿಚಚಾಲರಾಜಾ ।
ಸರಾಮಬಾಣಾಭಿಹತೋಭೃಶಾರ್ತಶ್ಚಚಾಲಚಾಪಞ್ಚಮುಮೋಚವೀರಃ ॥ 139 ॥
ತಂವಿಹ್ವಲನ್ತಮ್ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯರಾಮಸ್ಸಮಾದದೇದೀಪ್ತಮಥಾರ್ಥಚನ್ದ್ರಮ್ ।
ತೇನಾರ್ಕವರ್ಣಂಸಹಸಾಕಿರೀಟಞ್ಚಿಚ್ಛೇದರಕ್ಷೋಧಿಪತೇರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ 140 ॥
ತನ್ನಿರ್ವಿಷಾಶೀವಿಷಸನ್ನಿಕಾಶಂಶಾನ್ತಾರ್ಚಿಷಂಸೂರ್ಯಮಿವಾಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ಗತಶ್ರಿಯಙ್ಕೃತ್ತಕಿರೀಟಕೂಟಮುವಾಚರಾಮೋಯುಧಿರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮ್ ॥ 141 ॥
ಕೃತಂ ತ್ವಯಾ ಕರ್ಮ ಮಹತ್ಸುಭೀಮಮ್ ।
ಹತಪ್ರವೀರಶ್ಚ ಕೃತಸ್ತ್ವಯಾಹಮ್ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಪರಿಶ್ರಾನ್ತ ಇತಿ ವ್ಯವಸ್ಯ ।
ನ್ನ ತ್ವಾಂ ಶರೈರ್ಮಋತ್ಯುವಶಂ ನಯಾಮಿ ॥ 142 ॥
ಗಚ್ಛಾನುಜಾನಾಮಿರಣಾರ್ಧಿತಸ್ತ್ವಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯರಾತ್ರಿಞ್ಚರರಾಜಲಙ್ಕಾಮ್ ।
ಆಶ್ವಸ್ಯನಿರ್ಯಾಹಿರಥೀಚಧನ್ವೀತದಾಬಲಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಸಿಮೇರಥಸ್ಥಃ ॥ 143 ॥
ಸಏವಮುಕ್ತೋಹತದರ್ಪಹರ್ಷೋನಿಕೃತ್ತಚಾಪಶ್ಚಹತಾಶ್ವಸೂತಃ ।
ಶರಾರ್ದಿತಃಕೃತ್ತಮಹಾಕಿರೀಟೋವಿವೇಶಲಙ್ಕಾಂಸಹಸಾಸ್ಮರಾಜಾ ॥ 144 ॥
ಪ್ರವಿಷ್ಟೇರಜನೀಚರೇನ್ದ್ರೇಮಹಾಬಲೇದಾವವದೇವಶತ್ರೌ ।
ಹರೀನ್ ವಿಶಲ್ಯಾನ್ ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಚಕಾರರಾಮಃಪರಮಾಹವಾಗ್ರೇ ॥ 145 ॥
ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಭನ್ನೇತ್ರಿದಶೇನ್ದ್ರಶತೌಸುರಾಸುರಾಭೂತಗಣಾದಿಶಶ್ಚ ।
ಸಸಾಗರಾಸ್ಸರ್ಷಿಮಹೋರಗಾಶ್ಚತಥೈವಭೂಮ್ಯಮ್ಬುಚರಾಶ್ಚಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ ॥ 146 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
tasminhaterākṣasasainyapāleplavaṅgamānāmṛṣabheṇayuddhe |
bhīmayudhaṃsāgaratulyavegaṃvidudruverākṣasarājasainyam || 1 ||
gatvā'tharakṣodhipateśśaśaṃsussenāpatimpāvakasūnuśastam |
tacchāpiteṣāṃvacananniśamyarakṣodhipaḥkrodhavaśañjagāma || 2 ||
saṅ khyeprahastannihatanniśamyaśokārditaḥkrodhaparītacetāḥ |
uvācatānrākṣasayūthamukhyānindroyathānirjarayothamukhyān || 3 ||
nāvajñāripavekāryāyairindrabalasūdanaḥ |
sūditassainyapālomesānuyātrassakuñjaraḥ || 4 ||
so'haṃripuvināśāyavijayāyāvicārayan |
svayamevagamiṣyāmiraṇaśīrṣantadadbhutam || 5 ||
adyatadvānarānīkaṃrāmañcasahalakṣmaṇam |
nirdahiṣyāmibāṇaughairvanandīpssairivānagibhiḥ || 6 ||
saevamuktvājvalanaprakāśaṃrathanturaṅgottamarājayuktam |
prakāśamānaṃvapuṣājvalantaṃsamārurohāmararājaśatruḥ || 7 ||
sa śankha bherī paṭaha praṇādair |
āsphoṭita kṣveḍita simha nādaih |
puṇyaih stavaiś ca apy abhipūjyamānas |
stadā yayau rākṣasa rāja mukhyah || 8 ||
sa nīlajīmūtanikāśarūpai |
rmāṃsa aśanaih pāvaka dīpta netraih |
babhau vṛto rākṣasa rāja mukhyair |
bhūtair vṛto rudra;iva amara īśah || 9 ||
tatonagaryāssahasāmahaujāniṣkramyatadvānarasainyamugram |
mahārṇavābhrastanitandadarśasamudyatampādapaśailahastam || 10 ||
tadrākṣasānīkamatipracaṇḍamālokyarāmobhujagendrabāhuḥ |
vibhīṣaṇaṃśastrabhṛtāṃvariṣṭhamuvācasevānugataḥpṛthuśrīḥ || 11 ||
nānāpatākadhvajaśastrajuṣṭamprāsāsiśūlāyuthavajrajuṣṭam |
kasyedamakṣobhyamabhīrujuṣṭammahendropamanāgajuṣṭam || 12 ||
tatasturāmasyaniśamyavākyaṃvibhīṣaṇaṃśśakrasamānavīryaḥ |
śaśaṃsarāmasyabalapravegammahātmanāṃrākṣasapuṅgavānām || 13 ||
yo'saugajaskandhagatomahātmānavoditārkopamatāmravaktraḥ |
prakampayannāgaśiro'bhyupaitihyakampanantvenamavehirājan || 14 ||
yo asau rathastho mṛga rāja ketur |
dhūnvan dhanuh śakra dhanuh prakāśam |
karī iva bhāty ugra vivṛtta damṣṭrah |
sa;indrajin nāma vara pradhānah || 15 ||
yaścaiṣavnidhyāstamahendrakalpodhanvīrathastho'tirathotivīraḥ |
viṣpārayan cāpamatulyamānannāmnātikāyo'tivivṛddhakāyaḥ || 16 ||
yo'saunavārkoditatāmracakṣurāruhyaghaṇṭāninadapraṇādam |
gajaṅkharaṅgarjativaimahātmāmahodaronāmasaeṣaḥvīraḥ || 17 ||
yo'sauhayaṅkāñcanacitrabhāṇḍamāruhyasandhyābhragiriprakāśam |
prāsaṃsamudyamyamarīcinaddhampiśācaeṣo'śanitulyavegaḥ || 18 ||
yaścaiṣaśūlanniśitampragṛhyavidyutprabhaṅkiṅkaravajravegam |
vṛṣendramāsthāyagiriprakāśamāyātiyo'sautriśirāyaśasvī || 19 ||
asaucajīmūtanikāśarūpaḥkumbhaḥpṛthuvyūḍhasujātavakṣāḥ |
samāhitaḥpannagarājaketurviṣpārayanyātidhanurvidhūnvan || 20 ||
yaścaiṣajāmbūnadavajrajuṣṭandīptaṃsadhūmamparighampragṛhya |
āyātirakṣobalaketubhūtaḥso'saunikumbho'dbhutaghorakarmā || 21 ||
yaścaiṣacāpāsiśaraughajuṣṭampatākinampāvakadīptarūpam |
rathaṃsamāsthāyavibhātyudagronarāntako'saunagaśṛṅgayodhī || 22 ||
yaścaiṣanānāvidhaghorarūpairvyāghroṣṭranāgendramṛgāśvavaktraiḥ |
bhūtairvṛtobhātivivṛttanetsraiso'sausurāṇāmapidarpahantā || 23 ||
yatra etad indu pratimaṃ vibhātic |
cattraṃ sitaṃ sūkṣma śalākaṃ agryam |
atra eṣa rakṣo adhipatir mahātmā |
bhūtair vṛto rudra;iva avabhāti || 24 ||
asau kirīṭī cala kuṇḍala āsyo |
nāga indra vindhya upama bhīma kāyah |
mahā indra vaivasvata darpa hantā |
rakṣo adhipah sūrya;iva avabhāti || 25 ||
pratyuvācatatorāmovibhīṣaṇamarindam |
ahodīptamahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 26 ||
āditya;iva duṣprekṣyo raśmibhir bhāti rāvaṇah |
suvyaktaṃ lakṣaye hy asya rūpaṃ tejah samāvṛtam || 27 ||
devadānavavīrāṇāṃvapurnaivaṃvidhambhavet |
yādṛśaṃrākṣasendrasyavapuretatprakāśate || 28 ||
sarveparvatasaṅkāśāssarveparvatayodhinaḥ |
sarvedīptāyudhadharāyodhāścāsyamahojasaḥ || 29 ||
bhātirakṣorājo'saupradīpttairbhīmavikramaiḥ |
bhūtaiḥparivṛtastīkṣṇairdehavadbhirivāntakaḥ || 30 ||
diṣṭyā'yamadyapāpātmāmamadṛṣṭipathaṅgataḥ |
adyakrodhaṃvimokṣyāmisītāharaṇasambhavam || 31 ||
evamuktvātatorāmodhanurādāyavīryavān |
lakṣmaṇānucarastasthausamuddhṛtyaśarottamam || 32 ||
tataḥsarakṣodhipatirmahātmārakṣāṃsitānyāhamahābalāni |
dvāreṣucaryāgṛhagopureṣusunirvṛtāstiṣṭhatanirviśaṅkāḥ || 33 ||
hā'gatammāṃsahitambhavadbhirvanaukasaśchidramidaṃviditvā |
śūnyāpurīnduṣprasahāmpramathyapradharṣayeyussahasāsametāḥ || 34 ||
visarjayitvāsacivāṃstatastāngateṣurakṣassuyathāniyogam |
vyacārayadvānarasāgaraughammahājhaṣaḥpūrṇamivārṇavaugham || 35 ||
tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyadīpteṣucāpaṃyudhirākṣasendram |
mahatsamutpāṭyamahīdharāgrandudrāvarakṣodhipatiṃharīśaḥ || 36 ||
tacchailaśṛṅgambahuvṛkṣasānumpragṛhyacikṣepaniśācarāya |
tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyacicchedabāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ || 37 ||
tasmin pravṛddhottamasānuvṛkṣeśṛṅgevikīrṇepatitepṛthivyām |
mahāhikalpaṃśaramantakābhaṃsamādadherākṣasalokanāthaḥ || 38 ||
sataṅgṛhītvā'nilatulyavegaṃsavisphuliṅgajvalanaprakāśam |
bāṇammahendrāśanitulyavegañcikṣepasugrīvavadhāyaruṣṭaḥ || 39 ||
sasāyakorāvaṇabāhumuktaḥśakrāśaniprakhyavapuśśitāgraḥ |
sugrīvamāsādyabibhedavegādguheritākrauñcamivograśaktiḥ || 40 ||
sasāyakārtoviparītacetāḥkūjanpṛthivyānnipapātavīraḥ |
tamprekṣyabhūmaupatitaṃvisañjñanneduḥprahṛṣṭāyudhiyātudhānāḥ || 41 ||
tatogavākṣogavayassudaṃṣṭrastvatharṣabhojyotimukhonalaśca |
śailān samutpāṭyavivṛddhakāyāḥpradudruvustampratirākṣasendram || 42 ||
teṣāmprahārān sacakāramoghān rakṣodhipobāṇaśataiḥśitāgraiḥ |
tānvānarendrānapibāṇajālairbibhedajāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ || 43 ||
tevānarendrāstridaśāribāṇairbhinnānipeturbhuvibhīmakāyāḥ |
tatastutadvānarasainyamugrampracchādayāmāsasabāṇajālaiḥ || 44 ||
tevadhyamānāḥpatitāḥpravīrānānadyamānābhayaśalyaviddhāḥ |
śākhāmṛgārāvaṇasāyakārtājagmuśśaraṇyaṃśaraṇaṃsmarāmam || 45 ||
tato mahātmā sa dhanur dhanuṣmān |
ādāya rāmah saharā jagāma |
taṃ lakṣmaṇah prānjalir abhyupetya |
uvāca vākyaṃ parama artha yuktam || 46 ||
kāmamāryassuparyāptovadhāyāsyadurātmanaḥ |
vidhamiṣyāmyahañcaitamanujānīhimāṃvibho || 47 ||
tamabravīnmahātejārāmassatyaparākramaḥ |
gacchayatnaparaścāpibhavalakṣmaṇa saṃyuge || 48 ||
rāvaṇohimahāvīryoraṇe'dbhutaparākramaḥ |
trailokyenāpisaṅkruddhoduṣprasahyonasaṃśayaḥ || 49 ||
tasyacchidrāṇimārgasvasvacchidrāṇicalakṣya |
cakṣuṣādhanuṣāyatnā prakṣātmānaṃsamāhitaḥ || 50 ||
rāghavasyavacaśśrutvāsapariṣvajyābhipūjyaca |
abhivādyatat rāmaṃyayausaumitrirāhavam || 51 ||
sarāvaṇaṃvāraṇahastabāhundadarśabhīmodyatadīptacāpam |
pracchādayantaṃśaravṛṣṭijālaistānvānarābhaninnavikīrṇadehān || 52 ||
tamālokyamahātejāhanūmānmārutātmajaḥ |
nivāryaśarajālānipradudrāvasarāvaṇam || 53 ||
rathantasyasamāsādyabāhumudyamyadakṣiṇam |
trāsayanrāvaṇandhīmānhanūmānvākyamabravīt || 54 ||
devadānavagandharvāyakṣāścasaharākṣaisaiḥ |
avaśyantutvayābhagnāvānarebhyastutebhayam || 55 ||
eṣamedakṣiṇobāhuḥpañcaśākhaḥsamudyataḥ |
vidhamiṣyatitedehādbhūtātmānañciroṣitam || 56 ||
śrutvāhanumatovākyaṃrāvaṇobhīmavikramaḥ |
saṃraktanayanaḥkrodhādidaṃvacanamabravīt || 57 ||
kṣiprampraharaniḥśaṅkaṃsthirāṅkīrtimavāpnuhi |
tatastvāñjñātavikrāntannāśayiṣyāmivānara || 58 ||
rāvaṇasyavacaśśrutvāvāyusūnurvaco'bravīt |
prahṛtaṃhimayāpūrvamakṣantavasutantava || 59 ||
evamuktomahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
ājaghānānilasutantalenorasivīryavān || 60 ||
satalābhihatastenacacālacamuhurmuhuḥ |
sthitvāmuhūrtantejasvīsthairyaṅkṛtvāmahāmatiḥ || 61 ||
ājaghānābhisaṅkṛddhastalenaivāmaradviṣam |
tatastatenābhihatovānareṇamahātmanā || 62 ||
daśagrīvaḥsamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ |
saṅgrāmetantathādṛṣṭavārāvaṇantalatāḍitam || 63 ||
ṛṣayovānarāḥsiddhānedurdevāssahāsuraiḥ |
athā'śvāsyamahātejārāvaṇovākyamabravīt || 64 ||
sādhuvānara vīryeṇaślāghanīyo'simeripuḥ |
rāvaṇenaivamuktastumārutirvākyamabravīt || 65 ||
dhigastumamavīryeṇayastvañjīvasirāvaṇa |
sakṛttupraharedānīndurbhuddhe kiṃvikatthase || 66 ||
tatastvāmmāmikāmuṣṭirnayiṣyatiyamakṣayam |
tomārativākyenakodhastasyatadā'jvalat || 67 ||
saṃraktanayanoyatnānmuṣṭimudyamyadakṣiṇam |
pātayāmāsavegenavānarorasivīryavān || 68 ||
hanūmān vakṣasivyūḍhesañcacālahataḥpunaḥ |
vihvalantutadādṛṣṭavāhanūmantammahābalam || 69 ||
rathenātirathaśaśīghrannīlampratisamabhyagāt |
rākṣasānāmadhipatirdhaśagrīvaḥpratāpavān || 70 ||
pannagapratimairbhīmaiḥparamarmābhibhedibhiḥ |
śarairādīpayāmāsanīlaṃharicamūpatim || 71 ||
saśaraughasamāyastonīlaḥkapicamūpatiḥ |
kareṇekaineśailāgraṃrakṣodhipataye'sṛjat || 72 ||
hanūmānapitejasvīsamāśvastomahāmanāḥ |
viprekṣamāṇoyuddhepsussaroṣamidamabravīt || 73 ||
nīlenasahasaṃyuktaṃrāvaṇaṃrākṣaseśvaram |
anyenayudyamānasyanayuktamabhidhāvanam || 74 ||
rāvaṇo'pimahātejāstañcchṛṅgaṃsaptabhiḥśaraiḥ |
ājaghānasutīkṣṇāgraistadvikīrṇampapātaha || 75 ||
tadvikīrṇaṅgireśśṛṅgandṛṣṭavāharicamūpatiḥ |
kālānagirivajajvālakopenaparavīrahā || 76 ||
so'śvakarṇāndhān śālāṃścūtāścāpisupuṣpitān |
anyāṃścavividhān vṛkṣānnīlaścikṣepasaṃyuge || 77 ||
satānvṛkṣān samāsādyapraticicchedarāvaṇaḥ |
abhyavarṣatsughoreṇaśaravarṣeṇapāvakim || 78 ||
abhivṛṣṭaśśaraugheṇameghenevamahābalaḥ |
hrasvaṅkṛtvātatorūpandhvajāgrenipapātaha || 79 ||
pāvakātmajamālokyadhvajāgresamavasthitam |
jajvālarāvaṇaḥkrodhāttatonīlonanādaca || 80 ||
dhvajāgredhanuṣaścāgrekirīṭāgrecataṃharim |
lakṣmaṇo'thahanūmāṃścadṛṣṭavārāmaścavismitāḥ || 81 ||
rāvaṇo'pimahātejāḥkapilāghavavismitaḥ |
astramāhārayāmāsadīptamāgneyamadbhutam || 82 ||
tatastecukruśurhṛṣṭālabdalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
nīlalāghavasambhrāntandṛṣṭavārāvaṇamāhave || 83 ||
vānarāṇāñcanādevasaṃrabdorāvaṇastadā |
sambhramāviṣṭahṛdayonakiñcitpratyapadyata || 84 ||
āgneyenādhasaṃyuktaṅgṛhītvārāvaṇaśśaram |
dhvajaśīrṣasthitaṃsīlamudaikṣataniśācaraḥ || 85 ||
tato'bravīnmahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
kapelāghavayukto'simāyayāparayā'nayā || 86 ||
jīvitaṅkhalurakṣasvayadiśakto'pivānara |
tānitānyātmarūpāṇisṛjasitvamanekaśaḥ || 87 ||
tathāpitvāmmayāmuktassāyoko'straprayojitaḥ |
jīvitamparirakṣantañjīvitādbhraṃśayiṣyati || 88 ||
evamuktvāmahābāhūrāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sandhāyabāṇamastraṇacamūpatimatāḍayat || 89 ||
so'strayuktenabāṇenanīlovakṣasitāḍitaḥ |
nirdhahyamānassahasānipapātamahītale || 90 ||
pitṛmahātmyasaṃyogātmanaścāpitejasā |
jānubhyānupatadbhūmaunatuprāṇairvyayujyata || 91 ||
visañjñaṃvānarandṛṣṭavādaśagrīvoraṇotsukaḥ |
rathenāmbudanādenasaumitrimabhidudruve || 92 ||
āsādyaraṇamadhyetaṃvārayitvāsthitojvalan |
dhanurviṣphārayāmāsakampayannivamedinīm || 93 ||
tamāhasaumitriradīnasattvoviṣphārayantandhanuraprameyam |
abhyehimāmadyaniśācarendranavānarāṃstvapratiyoddhumarhaḥ || 94 ||
satasyavākyampratipūrṇaghoṣañjyāśabdamugrañcaniśamyarājā |
āsādyasaumitrimavasthitantaṅkopānvitovācamuvācarakṣaḥ || 95 ||
diṣṭyāsimerāghava dṛṣṭimārgamprāpto'ntagāmīviparītabuddhiḥ |
asmin kṣaṇeyāsyasimṛtyudeśaṃsampādyamānomamabāṇajālaiḥ || 96 ||
tamāhasaumitriravismayānogarjantamudvṛttasitāgradaṃṣṭram |
rājannagarjantimahāprabhāvāvikatthasepāpakṛtāṃvariṣṭha || 97 ||
jānāmivīryantavarākṣasendrabalampratāpañcaparākramañca |
avasthito'haṃśaracāpapāṇirāgacchakimmoghavikatthanena || 98 ||
saevamuktaḥkupitassasarjarakṣothipassaptaśarān supuṅkhān |
tānlakṣmaṇaḥkāñcanacitripuṅkhaiścicchedabāṇairniśitāgradhāraiḥ || 99 ||
tān prekṣamāṇassahasānikṛttānikṛttabhogānivapannagendrān |
laṅkeśvaraḥkrodhavaśañjagāmasasarjacānyānniśitānpṛṣatkān || 100 ||
sabāṇavarṣantuvavarṣatīvraṃrāmānujaḥkārmukasamprayuktam |
kṣurārdhacandrottamakarṇibhallaiḥśarāṃścacicchedanacukṣubheca || 101 ||
sabāṇajālānyathatānitānimoghānipaśyaṃstridaśārirājaḥ |
visismiyelakṣmaṇalāghavenapunaścabāṇānniśitānmumoca || 102 ||
salakṣmaṇaścāpiśarān śitāgrānmahendratulyo'śanitulyavegān |
sandhāyacāpejvalanaprakāśān sasarjarakṣodhipatervadhāya || 103 ||
satān pracicchedahirākṣasendraḥchitvācatanlakṣmaṇamājaghāna |
śareṇakālāgnisamaprabheṇasvayambhudattenalalāṭadeśe || 104 ||
salakṣmaṇorāvaṇasāyakārtaścacālacāpaṃśidhilampragṛhya |
punaścasañjñāmpratilabhyakṛcchrāccicchedacāpantridaśendraśatro || 105 ||
nikṛttacāpantribhirājaghānabāṇaistadādāśarathiśśitāgraiḥ |
sasāyakārtovicacālarājākṛcchrācchasañjñāmpunarāsasāda || 106 ||
sakṛttacāpaḥśaratāḍitaścamedārdragātrorudhirāvasiktaḥ |
jagrāhaśaktiṃsvayamugraśaktissvayambhudattāṃyudhidevaśatruḥ || 107 ||
satāṃsadhūmānalasannikāśāṃvitrāsanīṃsaṃyativānarāṇām |
cikṣepaśaktintarasājvalantīṃsaumitrayerākṣasarāṣṭranāthaḥ || 108 ||
tāmāpatantīmbharatānujo'strairjaghānabāṇaiścahutāgnikalpaiḥ |
tathāpisātasyaviveśaśaktirbhujāntarandāśaratherviśālam || 109 ||
saśaktimān śaktisamāhataḥsan prajajvālamuhuḥraghupravīraḥ |
taṃvihvalantaṃsahasābhyupetyajagrāharājātarasābhujābhyām || 110 ||
himavān mandaromerustailokyaṃvāsahāmaraiḥ |
śakyambhujābhyāmuddhartunnasaṅ khyebharatānujaḥ || 111 ||
śaktyābrāhmyāhisaumitristāḍitāstustanāntare |
viṣṇoracinyantyaṃsvambhāgamātmānampratyanusmarat || 112 ||
tatodānavadarpaghnaṃsaumitrindevakaṇṭakaḥ |
tampīḍayitvābāhubhyānnaprabhurlaṅghane'bhavat || 113 ||
athavāyusutaḥkruddhorāvaṇaṃsamabhidravat |
ājaghānorasikruddhovajrakalpenamuṣṭinā || 114 ||
tenamuṣṭiprahāreṇarāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
jānubhyāmapatadbhūmaucacālacapapātaca || 115 ||
āsyaiśca netraiḥ śravaṇaiḥ papāta rudhiraṃ bahu |
vighārṇamāno niśceṣṭo rathopastha upāciśat || 116 ||
visañjñomūrcchritaścāsīnnacasthānaṃsamālabhat |
visañjñaṃrāvaṇandṛṣṭavāsamarebhīmavikramam || 117 ||
ṛṣayovānarāścaivanedurdevāssavāsavāḥ |
hanūmānapitejasvīlakṣmaṇaṃrāvaṇārdhitam || 118 ||
ānayadrāghavābhyāśambāhubhyāmparigṛhyatam |
vāyusūnoḥsuhṛttvenabhaktyāparamayācasaḥ || 119 ||
śatrūṇāmaprakampyo'pilaghutvamagamatkapeḥ |
taṃsamutsṛjyasāśaktiḥsaumitriṃyudhidurjayam || 120 ||
rāvaṇasyarathetasmin sthānampunarupāgatā |
āśvastaścaniśalyaścalakṣmaṇaśśatrusūdanaḥ || 121 ||
viṣṇorbhāgamamīmāṃsyamātmānampratyanusmaran |
rāvaṇo'pimahātejāḥprāpyasañjñāmmahāhave || 122 ||
ādadeniśitān bāṇān jagrāhacamahaddhamaḥ |
nipātitamahāvīrāndravantīṃvānarīñcamūm || 123 ||
rāghavasturaṇedṛṣṭavārāvaṇaṃsamabhidravat |
athaivamupasaṅgamyahanūmānvākyamabravīt || 124 ||
mamapṛṣṭhaṃsamāruhyarākṣasaṃśāstumarhasi |
viṣṇuryathāgarutmantambalavantaṃsamāhitaḥ || 125 ||
tacchrutvārāghavovākyaṃvāyuputreṇabhāṣitam |
ārurohamahāśūrambalavantammahākapim || 126 ||
rathasthaṃrāvaṇaṃsaṅ khyedadarśamanujādhipaḥ |
tamālokyamahātejāḥpradudrāvasarāghavaḥ || 127 ||
vairocanivakruddhoviṣṇurabhyudyatāyudhaḥ |
jyāśabdamakarottīvraṃvajraniṣpeṣanisvanam || 128 ||
girāgambhīrayārāmorākṣasendramuvācaha |
tiṣṭhatiṣṭhamamatvaṃhikṛtvāvipriyamīdṛśam || 129 ||
kvanurākṣasaśārdūla gatomokṣamavāpsyasi |
yadīndravaivasvatabhāskarānvāsvayambhuvaiśvānaraśaṅkarānvā |
gamiṣyasitvandaśavādiśovātathāpimenādyagatovimokṣyase || 130 ||
yaścaiṣa śaktyā nihatastvayādya |
gacchanviṣādaṃ sahasābhyupetya |
sa eṣa rakṣogaṇarāja mṛtyuḥ |
saputrapautrasya tavādya yuddhe || 131 ||
etenacātyadbhutadarśanāniśarairjavasthānakṛtālayāni |
caturdhaśānyāttavarāyudhānirakṣaḥsahasrāṇiniṣūditāni || 132 ||
rāghavasyavacaśśrutvārākṣasendromahābalaḥ |
vāyuputrammahāvegaṃvahantaṃrāghavaṃraṇe || 133 ||
roṣeṇamahatāviṣṭaḥpūrvavairamanusmaran |
ājaghānaśarairdīpssaiḥkālānalaśikhopamaiḥ || 134 ||
rākṣasenāhavetasyatāḍitasyāpisāyakaiḥ |
svabhāvatejoyuktasyabhūyastejo'bhyavardhata || 135 ||
tatorāmomahātejārāvaṇenakṛtavraṇam |
dṛṣṭavāplavagaśārdūlaṅkrodhasyavaśameyivān || 136 ||
tasyābhisaṅkramyarathaṃsacakraṃsāśvadhvajacchatramahāpatākam |
sasārathiṃsāśaniśūlakhaḍagaṃrāmaḥpracicchedaśaraissupuṅkhaiḥ || 137 ||
athendraśatruntarasājaghānabāṇenavajrāśanisannibhena |
bhujāntarevyūḍhasujātarūpevajreṇamerumbhagavānivendraḥ || 138 ||
yovajrapātaśanisannipātānnacakṣubhenāpicacālarājā |
sarāmabāṇābhihatobhṛśārtaścacālacāpañcamumocavīraḥ || 139 ||
taṃvihvalantamprasamīkṣyarāmassamādadedīptamathārthacandram |
tenārkavarṇaṃsahasākirīṭañcicchedarakṣodhipatermahātmā || 140 ||
tannirviṣāśīviṣasannikāśaṃśāntārciṣaṃsūryamivāprakāśam |
gataśriyaṅkṛttakirīṭakūṭamuvācarāmoyudhirākṣasendram || 141 ||
kṛtaṃ tvayā karma mahatsubhīmam |
hatapravīraśca kṛtastvayāham |
tasmātpariśrānta iti vyavasya |
nna tvāṃ śarairmaṛtyuvaśaṃ nayāmi || 142 ||
gacchānujānāmiraṇārdhitastvampraviśyarātriñcararājalaṅkām |
āśvasyaniryāhirathīcadhanvītadābalamprekṣyasimerathasthaḥ || 143 ||
saevamuktohatadarpaharṣonikṛttacāpaścahatāśvasūtaḥ |
śarārditaḥkṛttamahākirīṭoviveśalaṅkāṃsahasāsmarājā || 144 ||
praviṣṭerajanīcarendremahābaledāvavadevaśatrau |
harīn viśalyān sahalakṣmaṇenacakārarāmaḥparamāhavāgre || 145 ||
tasminprabhannetridaśendraśatausurāsurābhūtagaṇādiśaśca |
sasāgarāssarṣimahoragāścatathaivabhūmyambucarāścaprahṛṣṭāḥ || 146 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
तस्मिन्हतेराक्षससैन्यपालेप्लवङ्गमानामृषभेणयुद्धे ।
भीमयुधंसागरतुल्यवेगंविदुद्रुवेराक्षसराजसैन्यम् ॥ 1 ॥
गत्वाऽथरक्षोधिपतेश्शशंसुस्सेनापतिम्पावकसूनुशस्तम् ।
तच्छापितेषांवचनन्निशम्यरक्षोधिपःक्रोधवशञ्जगाम ॥ 2 ॥
सङ् ख्येप्रहस्तन्निहतन्निशम्यशोकार्दितःक्रोधपरीतचेताः ।
उवाचतान्राक्षसयूथमुख्यानिन्द्रोयथानिर्जरयोथमुख्यान् ॥ 3 ॥
नावज्ञारिपवेकार्यायैरिन्द्रबलसूदनः ।
सूदितस्सैन्यपालोमेसानुयात्रस्सकुञ्जरः ॥ 4 ॥
सोऽहंरिपुविनाशायविजयायाविचारयन् ।
स्वयमेवगमिष्यामिरणशीर्षन्तदद्भुतम् ॥ 5 ॥
अद्यतद्वानरानीकंरामञ्चसहलक्ष्मणम् ।
निर्दहिष्यामिबाणौघैर्वनन्दीप्स्सैरिवानगिभिः ॥ 6 ॥
सएवमुक्त्वाज्वलनप्रकाशंरथन्तुरङ्गोत्तमराजयुक्तम् ।
प्रकाशमानंवपुषाज्वलन्तंसमारुरोहामरराजशत्रुः ॥ 7 ॥
स शन्ख भेरी पटह प्रणादैर् ।
आस्फोटित क्ष्वेडित सिम्ह नादैह् ।
पुण्यैह् स्तवैश् च अप्य् अभिपूज्यमानस् ।
स्तदा ययौ राक्षस राज मुख्यह् ॥ 8 ॥
स नीलजीमूतनिकाशरूपै ।
र्मांस अशनैह् पावक दीप्त नेत्रैह् ।
बभौ वृतो राक्षस राज मुख्यैर् ।
भूतैर् वृतो रुद्र;इव अमर ईशह् ॥ 9 ॥
ततोनगर्यास्सहसामहौजानिष्क्रम्यतद्वानरसैन्यमुग्रम् ।
महार्णवाभ्रस्तनितन्ददर्शसमुद्यतम्पादपशैलहस्तम् ॥ 10 ॥
तद्राक्षसानीकमतिप्रचण्डमालोक्यरामोभुजगेन्द्रबाहुः ।
विभीषणंशस्त्रभृतांवरिष्ठमुवाचसेवानुगतःपृथुश्रीः ॥ 11 ॥
नानापताकध्वजशस्त्रजुष्टम्प्रासासिशूलायुथवज्रजुष्टम् ।
कस्येदमक्षोभ्यमभीरुजुष्टम्महेन्द्रोपमनागजुष्टम् ॥ 12 ॥
ततस्तुरामस्यनिशम्यवाक्यंविभीषणंश्शक्रसमानवीर्यः ।
शशंसरामस्यबलप्रवेगम्महात्मनांराक्षसपुङ्गवानाम् ॥ 13 ॥
योऽसौगजस्कन्धगतोमहात्मानवोदितार्कोपमताम्रवक्त्रः ।
प्रकम्पयन्नागशिरोऽभ्युपैतिह्यकम्पनन्त्वेनमवेहिराजन् ॥ 14 ॥
यो असौ रथस्थो मृग राज केतुर् ।
धून्वन् धनुह् शक्र धनुह् प्रकाशम् ।
करी इव भात्य् उग्र विवृत्त दम्ष्ट्रह् ।
स;इन्द्रजिन् नाम वर प्रधानह् ॥ 15 ॥
यश्चैषव्निध्यास्तमहेन्द्रकल्पोधन्वीरथस्थोऽतिरथोतिवीरः ।
विष्पारयन् चापमतुल्यमानन्नाम्नातिकायोऽतिविवृद्धकायः ॥ 16 ॥
योऽसौनवार्कोदितताम्रचक्षुरारुह्यघण्टानिनदप्रणादम् ।
गजङ्खरङ्गर्जतिवैमहात्मामहोदरोनामसएषःवीरः ॥ 17 ॥
योऽसौहयङ्काञ्चनचित्रभाण्डमारुह्यसन्ध्याभ्रगिरिप्रकाशम् ।
प्रासंसमुद्यम्यमरीचिनद्धम्पिशाचएषोऽशनितुल्यवेगः ॥ 18 ॥
यश्चैषशूलन्निशितम्प्रगृह्यविद्युत्प्रभङ्किङ्करवज्रवेगम् ।
वृषेन्द्रमास्थायगिरिप्रकाशमायातियोऽसौत्रिशिरायशस्वी ॥ 19 ॥
असौचजीमूतनिकाशरूपःकुम्भःपृथुव्यूढसुजातवक्षाः ।
समाहितःपन्नगराजकेतुर्विष्पारयन्यातिधनुर्विधून्वन् ॥ 20 ॥
यश्चैषजाम्बूनदवज्रजुष्टन्दीप्तंसधूमम्परिघम्प्रगृह्य ।
आयातिरक्षोबलकेतुभूतःसोऽसौनिकुम्भोऽद्भुतघोरकर्मा ॥ 21 ॥
यश्चैषचापासिशरौघजुष्टम्पताकिनम्पावकदीप्तरूपम् ।
रथंसमास्थायविभात्युदग्रोनरान्तकोऽसौनगशृङ्गयोधी ॥ 22 ॥
यश्चैषनानाविधघोररूपैर्व्याघ्रोष्ट्रनागेन्द्रमृगाश्ववक्त्रैः ।
भूतैर्वृतोभातिविवृत्तनेत्स्रैसोऽसौसुराणामपिदर्पहन्ता ॥ 23 ॥
यत्र एतद् इन्दु प्रतिमं विभातिच् ।
चत्त्रं सितं सूक्ष्म शलाकं अग्र्यम् ।
अत्र एष रक्षो अधिपतिर् महात्मा ।
भूतैर् वृतो रुद्र;इव अवभाति ॥ 24 ॥
असौ किरीटी चल कुण्डल आस्यो ।
नाग इन्द्र विन्ध्य उपम भीम कायह् ।
महा इन्द्र वैवस्वत दर्प हन्ता ।
रक्षो अधिपह् सूर्य;इव अवभाति ॥ 25 ॥
प्रत्युवाचततोरामोविभीषणमरिन्दम् ।
अहोदीप्तमहातेजारावणोराक्षसेश्वरः ॥ 26 ॥
आदित्य;इव दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिभिर् भाति रावणह् ।
सुव्यक्तं लक्षये ह्य् अस्य रूपं तेजह् समावृतम् ॥ 27 ॥
देवदानववीराणांवपुर्नैवंविधम्भवेत् ।
यादृशंराक्षसेन्द्रस्यवपुरेतत्प्रकाशते ॥ 28 ॥
सर्वेपर्वतसङ्काशास्सर्वेपर्वतयोधिनः ।
सर्वेदीप्तायुधधरायोधाश्चास्यमहोजसः ॥ 29 ॥
भातिरक्षोराजोऽसौप्रदीप्त्तैर्भीमविक्रमैः ।
भूतैःपरिवृतस्तीक्ष्णैर्देहवद्भिरिवान्तकः ॥ 30 ॥
दिष्ट्याऽयमद्यपापात्माममदृष्टिपथङ्गतः ।
अद्यक्रोधंविमोक्ष्यामिसीताहरणसम्भवम् ॥ 31 ॥
एवमुक्त्वाततोरामोधनुरादायवीर्यवान् ।
लक्ष्मणानुचरस्तस्थौसमुद्धृत्यशरोत्तमम् ॥ 32 ॥
ततःसरक्षोधिपतिर्महात्मारक्षांसितान्याहमहाबलानि ।
द्वारेषुचर्यागृहगोपुरेषुसुनिर्वृतास्तिष्ठतनिर्विशङ्काः ॥ 33 ॥
हाऽगतम्मांसहितम्भवद्भिर्वनौकसश्छिद्रमिदंविदित्वा ।
शून्यापुरीन्दुष्प्रसहाम्प्रमथ्यप्रधर्षयेयुस्सहसासमेताः ॥ 34 ॥
विसर्जयित्वासचिवांस्ततस्तान्गतेषुरक्षस्सुयथानियोगम् ।
व्यचारयद्वानरसागरौघम्महाझषःपूर्णमिवार्णवौघम् ॥ 35 ॥
तमापतन्तंसहसासमीक्ष्यदीप्तेषुचापंयुधिराक्षसेन्द्रम् ।
महत्समुत्पाट्यमहीधराग्रन्दुद्रावरक्षोधिपतिंहरीशः ॥ 36 ॥
तच्छैलशृङ्गम्बहुवृक्षसानुम्प्रगृह्यचिक्षेपनिशाचराय ।
तमापतन्तंसहसासमीक्ष्यचिच्छेदबाणैस्तपनीयपुङ्खैः ॥ 37 ॥
तस्मिन् प्रवृद्धोत्तमसानुवृक्षेशृङ्गेविकीर्णेपतितेपृथिव्याम् ।
महाहिकल्पंशरमन्तकाभंसमादधेराक्षसलोकनाथः ॥ 38 ॥
सतङ्गृहीत्वाऽनिलतुल्यवेगंसविस्फुलिङ्गज्वलनप्रकाशम् ।
बाणम्महेन्द्राशनितुल्यवेगञ्चिक्षेपसुग्रीववधायरुष्टः ॥ 39 ॥
ससायकोरावणबाहुमुक्तःशक्राशनिप्रख्यवपुश्शिताग्रः ।
सुग्रीवमासाद्यबिभेदवेगाद्गुहेरिताक्रौञ्चमिवोग्रशक्तिः ॥ 40 ॥
ससायकार्तोविपरीतचेताःकूजन्पृथिव्यान्निपपातवीरः ।
तम्प्रेक्ष्यभूमौपतितंविसञ्ज्ञन्नेदुःप्रहृष्टायुधियातुधानाः ॥ 41 ॥
ततोगवाक्षोगवयस्सुदंष्ट्रस्त्वथर्षभोज्योतिमुखोनलश्च ।
शैलान् समुत्पाट्यविवृद्धकायाःप्रदुद्रुवुस्तम्प्रतिराक्षसेन्द्रम् ॥ 42 ॥
तेषाम्प्रहारान् सचकारमोघान् रक्षोधिपोबाणशतैःशिताग्रैः ।
तान्वानरेन्द्रानपिबाणजालैर्बिभेदजाम्बूनदचित्रपुङ्खैः ॥ 43 ॥
तेवानरेन्द्रास्त्रिदशारिबाणैर्भिन्नानिपेतुर्भुविभीमकायाः ।
ततस्तुतद्वानरसैन्यमुग्रम्प्रच्छादयामाससबाणजालैः ॥ 44 ॥
तेवध्यमानाःपतिताःप्रवीरानानद्यमानाभयशल्यविद्धाः ।
शाखामृगारावणसायकार्ताजग्मुश्शरण्यंशरणंस्मरामम् ॥ 45 ॥
ततो महात्मा स धनुर् धनुष्मान् ।
आदाय रामह् सहरा जगाम ।
तं लक्ष्मणह् प्रान्जलिर् अभ्युपेत्य ।
उवाच वाक्यं परम अर्थ युक्तम् ॥ 46 ॥
काममार्यस्सुपर्याप्तोवधायास्यदुरात्मनः ।
विधमिष्याम्यहञ्चैतमनुजानीहिमांविभो ॥ 47 ॥
तमब्रवीन्महातेजारामस्सत्यपराक्रमः ।
गच्छयत्नपरश्चापिभवलक्ष्मण संयुगे ॥ 48 ॥
रावणोहिमहावीर्योरणेऽद्भुतपराक्रमः ।
त्रैलोक्येनापिसङ्क्रुद्धोदुष्प्रसह्योनसंशयः ॥ 49 ॥
तस्यच्छिद्राणिमार्गस्वस्वच्छिद्राणिचलक्ष्य ।
चक्षुषाधनुषायत्ना प्रक्षात्मानंसमाहितः ॥ 50 ॥
राघवस्यवचश्श्रुत्वासपरिष्वज्याभिपूज्यच ।
अभिवाद्यतत् रामंययौसौमित्रिराहवम् ॥ 51 ॥
सरावणंवारणहस्तबाहुन्ददर्शभीमोद्यतदीप्तचापम् ।
प्रच्छादयन्तंशरवृष्टिजालैस्तान्वानराभनिन्नविकीर्णदेहान् ॥ 52 ॥
तमालोक्यमहातेजाहनूमान्मारुतात्मजः ।
निवार्यशरजालानिप्रदुद्रावसरावणम् ॥ 53 ॥
रथन्तस्यसमासाद्यबाहुमुद्यम्यदक्षिणम् ।
त्रासयन्रावणन्धीमान्हनूमान्वाक्यमब्रवीत् ॥ 54 ॥
देवदानवगन्धर्वायक्षाश्चसहराक्षैसैः ।
अवश्यन्तुत्वयाभग्नावानरेभ्यस्तुतेभयम् ॥ 55 ॥
एषमेदक्षिणोबाहुःपञ्चशाखःसमुद्यतः ।
विधमिष्यतितेदेहाद्भूतात्मानञ्चिरोषितम् ॥ 56 ॥
श्रुत्वाहनुमतोवाक्यंरावणोभीमविक्रमः ।
संरक्तनयनःक्रोधादिदंवचनमब्रवीत् ॥ 57 ॥
क्षिप्रम्प्रहरनिःशङ्कंस्थिराङ्कीर्तिमवाप्नुहि ।
ततस्त्वाञ्ज्ञातविक्रान्तन्नाशयिष्यामिवानर ॥ 58 ॥
रावणस्यवचश्श्रुत्वावायुसूनुर्वचोऽब्रवीत् ।
प्रहृतंहिमयापूर्वमक्षन्तवसुतन्तव ॥ 59 ॥
एवमुक्तोमहातेजारावणोराक्षसेश्वरः ।
आजघानानिलसुतन्तलेनोरसिवीर्यवान् ॥ 60 ॥
सतलाभिहतस्तेनचचालचमुहुर्मुहुः ।
स्थित्वामुहूर्तन्तेजस्वीस्थैर्यङ्कृत्वामहामतिः ॥ 61 ॥
आजघानाभिसङ्कृद्धस्तलेनैवामरद्विषम् ।
ततस्ततेनाभिहतोवानरेणमहात्मना ॥ 62 ॥
दशग्रीवःसमाधूतोयथाभूमिचलेऽचलः ।
सङ्ग्रामेतन्तथादृष्टवारावणन्तलताडितम् ॥ 63 ॥
ऋषयोवानराःसिद्धानेदुर्देवास्सहासुरैः ।
अथाऽश्वास्यमहातेजारावणोवाक्यमब्रवीत् ॥ 64 ॥
साधुवानर वीर्येणश्लाघनीयोऽसिमेरिपुः ।
रावणेनैवमुक्तस्तुमारुतिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ 65 ॥
धिगस्तुममवीर्येणयस्त्वञ्जीवसिरावण ।
सकृत्तुप्रहरेदानीन्दुर्भुद्धे किंविकत्थसे ॥ 66 ॥
ततस्त्वाम्मामिकामुष्टिर्नयिष्यतियमक्षयम् ।
तोमारतिवाक्येनकोधस्तस्यतदाऽज्वलत् ॥ 67 ॥
संरक्तनयनोयत्नान्मुष्टिमुद्यम्यदक्षिणम् ।
पातयामासवेगेनवानरोरसिवीर्यवान् ॥ 68 ॥
हनूमान् वक्षसिव्यूढेसञ्चचालहतःपुनः ।
विह्वलन्तुतदादृष्टवाहनूमन्तम्महाबलम् ॥ 69 ॥
रथेनातिरथशशीघ्रन्नीलम्प्रतिसमभ्यगात् ।
राक्षसानामधिपतिर्धशग्रीवःप्रतापवान् ॥ 70 ॥
पन्नगप्रतिमैर्भीमैःपरमर्माभिभेदिभिः ।
शरैरादीपयामासनीलंहरिचमूपतिम् ॥ 71 ॥
सशरौघसमायस्तोनीलःकपिचमूपतिः ।
करेणेकैनेशैलाग्रंरक्षोधिपतयेऽसृजत् ॥ 72 ॥
हनूमानपितेजस्वीसमाश्वस्तोमहामनाः ।
विप्रेक्षमाणोयुद्धेप्सुस्सरोषमिदमब्रवीत् ॥ 73 ॥
नीलेनसहसंयुक्तंरावणंराक्षसेश्वरम् ।
अन्येनयुद्यमानस्यनयुक्तमभिधावनम् ॥ 74 ॥
रावणोऽपिमहातेजास्तञ्च्छृङ्गंसप्तभिःशरैः ।
आजघानसुतीक्ष्णाग्रैस्तद्विकीर्णम्पपातह ॥ 75 ॥
तद्विकीर्णङ्गिरेश्शृङ्गन्दृष्टवाहरिचमूपतिः ।
कालानगिरिवजज्वालकोपेनपरवीरहा ॥ 76 ॥
सोऽश्वकर्णान्धान् शालांश्चूताश्चापिसुपुष्पितान् ।
अन्यांश्चविविधान् वृक्षान्नीलश्चिक्षेपसंयुगे ॥ 77 ॥
सतान्वृक्षान् समासाद्यप्रतिचिच्छेदरावणः ।
अभ्यवर्षत्सुघोरेणशरवर्षेणपावकिम् ॥ 78 ॥
अभिवृष्टश्शरौघेणमेघेनेवमहाबलः ।
ह्रस्वङ्कृत्वाततोरूपन्ध्वजाग्रेनिपपातह ॥ 79 ॥
पावकात्मजमालोक्यध्वजाग्रेसमवस्थितम् ।
जज्वालरावणःक्रोधात्ततोनीलोननादच ॥ 80 ॥
ध्वजाग्रेधनुषश्चाग्रेकिरीटाग्रेचतंहरिम् ।
लक्ष्मणोऽथहनूमांश्चदृष्टवारामश्चविस्मिताः ॥ 81 ॥
रावणोऽपिमहातेजाःकपिलाघवविस्मितः ।
अस्त्रमाहारयामासदीप्तमाग्नेयमद्भुतम् ॥ 82 ॥
ततस्तेचुक्रुशुर्हृष्टालब्दलक्षाःप्लवङ्गमाः ।
नीललाघवसम्भ्रान्तन्दृष्टवारावणमाहवे ॥ 83 ॥
वानराणाञ्चनादेवसंरब्दोरावणस्तदा ।
सम्भ्रमाविष्टहृदयोनकिञ्चित्प्रत्यपद्यत ॥ 84 ॥
आग्नेयेनाधसंयुक्तङ्गृहीत्वारावणश्शरम् ।
ध्वजशीर्षस्थितंसीलमुदैक्षतनिशाचरः ॥ 85 ॥
ततोऽब्रवीन्महातेजारावणोराक्षसेश्वरः ।
कपेलाघवयुक्तोऽसिमाययापरयाऽनया ॥ 86 ॥
जीवितङ्खलुरक्षस्वयदिशक्तोऽपिवानर ।
तानितान्यात्मरूपाणिसृजसित्वमनेकशः ॥ 87 ॥
तथापित्वाम्मयामुक्तस्सायोकोऽस्त्रप्रयोजितः ।
जीवितम्परिरक्षन्तञ्जीविताद्भ्रंशयिष्यति ॥ 88 ॥
एवमुक्त्वामहाबाहूरावणोराक्षसेश्वरः ।
सन्धायबाणमस्त्रणचमूपतिमताडयत् ॥ 89 ॥
सोऽस्त्रयुक्तेनबाणेननीलोवक्षसिताडितः ।
निर्धह्यमानस्सहसानिपपातमहीतले ॥ 90 ॥
पितृमहात्म्यसंयोगात्मनश्चापितेजसा ।
जानुभ्यानुपतद्भूमौनतुप्राणैर्व्ययुज्यत ॥ 91 ॥
विसञ्ज्ञंवानरन्दृष्टवादशग्रीवोरणोत्सुकः ।
रथेनाम्बुदनादेनसौमित्रिमभिदुद्रुवे ॥ 92 ॥
आसाद्यरणमध्येतंवारयित्वास्थितोज्वलन् ।
धनुर्विष्फारयामासकम्पयन्निवमेदिनीम् ॥ 93 ॥
तमाहसौमित्रिरदीनसत्त्वोविष्फारयन्तन्धनुरप्रमेयम् ।
अभ्येहिमामद्यनिशाचरेन्द्रनवानरांस्त्वप्रतियोद्धुमर्हः ॥ 94 ॥
सतस्यवाक्यम्प्रतिपूर्णघोषञ्ज्याशब्दमुग्रञ्चनिशम्यराजा ।
आसाद्यसौमित्रिमवस्थितन्तङ्कोपान्वितोवाचमुवाचरक्षः ॥ 95 ॥
दिष्ट्यासिमेराघव दृष्टिमार्गम्प्राप्तोऽन्तगामीविपरीतबुद्धिः ।
अस्मिन् क्षणेयास्यसिमृत्युदेशंसम्पाद्यमानोममबाणजालैः ॥ 96 ॥
तमाहसौमित्रिरविस्मयानोगर्जन्तमुद्वृत्तसिताग्रदंष्ट्रम् ।
राजन्नगर्जन्तिमहाप्रभावाविकत्थसेपापकृतांवरिष्ठ ॥ 97 ॥
जानामिवीर्यन्तवराक्षसेन्द्रबलम्प्रतापञ्चपराक्रमञ्च ।
अवस्थितोऽहंशरचापपाणिरागच्छकिम्मोघविकत्थनेन ॥ 98 ॥
सएवमुक्तःकुपितस्ससर्जरक्षोथिपस्सप्तशरान् सुपुङ्खान् ।
तान्लक्ष्मणःकाञ्चनचित्रिपुङ्खैश्चिच्छेदबाणैर्निशिताग्रधारैः ॥ 99 ॥
तान् प्रेक्षमाणस्सहसानिकृत्तानिकृत्तभोगानिवपन्नगेन्द्रान् ।
लङ्केश्वरःक्रोधवशञ्जगामससर्जचान्यान्निशितान्पृषत्कान् ॥ 100 ॥
सबाणवर्षन्तुववर्षतीव्रंरामानुजःकार्मुकसम्प्रयुक्तम् ।
क्षुरार्धचन्द्रोत्तमकर्णिभल्लैःशरांश्चचिच्छेदनचुक्षुभेच ॥ 101 ॥
सबाणजालान्यथतानितानिमोघानिपश्यंस्त्रिदशारिराजः ।
विसिस्मियेलक्ष्मणलाघवेनपुनश्चबाणान्निशितान्मुमोच ॥ 102 ॥
सलक्ष्मणश्चापिशरान् शिताग्रान्महेन्द्रतुल्योऽशनितुल्यवेगान् ।
सन्धायचापेज्वलनप्रकाशान् ससर्जरक्षोधिपतेर्वधाय ॥ 103 ॥
सतान् प्रचिच्छेदहिराक्षसेन्द्रःछित्वाचतन्लक्ष्मणमाजघान ।
शरेणकालाग्निसमप्रभेणस्वयम्भुदत्तेनललाटदेशे ॥ 104 ॥
सलक्ष्मणोरावणसायकार्तश्चचालचापंशिधिलम्प्रगृह्य ।
पुनश्चसञ्ज्ञाम्प्रतिलभ्यकृच्छ्राच्चिच्छेदचापन्त्रिदशेन्द्रशत्रो ॥ 105 ॥
निकृत्तचापन्त्रिभिराजघानबाणैस्तदादाशरथिश्शिताग्रैः ।
ससायकार्तोविचचालराजाकृच्छ्राच्छसञ्ज्ञाम्पुनराससाद ॥ 106 ॥
सकृत्तचापःशरताडितश्चमेदार्द्रगात्रोरुधिरावसिक्तः ।
जग्राहशक्तिंस्वयमुग्रशक्तिस्स्वयम्भुदत्तांयुधिदेवशत्रुः ॥ 107 ॥
सतांसधूमानलसन्निकाशांवित्रासनींसंयतिवानराणाम् ।
चिक्षेपशक्तिन्तरसाज्वलन्तींसौमित्रयेराक्षसराष्ट्रनाथः ॥ 108 ॥
तामापतन्तीम्भरतानुजोऽस्त्रैर्जघानबाणैश्चहुताग्निकल्पैः ।
तथापिसातस्यविवेशशक्तिर्भुजान्तरन्दाशरथेर्विशालम् ॥ 109 ॥
सशक्तिमान् शक्तिसमाहतःसन् प्रजज्वालमुहुःरघुप्रवीरः ।
तंविह्वलन्तंसहसाभ्युपेत्यजग्राहराजातरसाभुजाभ्याम् ॥ 110 ॥
हिमवान् मन्दरोमेरुस्तैलोक्यंवासहामरैः ।
शक्यम्भुजाभ्यामुद्धर्तुन्नसङ् ख्येभरतानुजः ॥ 111 ॥
शक्त्याब्राह्म्याहिसौमित्रिस्ताडितास्तुस्तनान्तरे ।
विष्णोरचिन्यन्त्यंस्वम्भागमात्मानम्प्रत्यनुस्मरत् ॥ 112 ॥
ततोदानवदर्पघ्नंसौमित्रिन्देवकण्टकः ।
तम्पीडयित्वाबाहुभ्यान्नप्रभुर्लङ्घनेऽभवत् ॥ 113 ॥
अथवायुसुतःक्रुद्धोरावणंसमभिद्रवत् ।
आजघानोरसिक्रुद्धोवज्रकल्पेनमुष्टिना ॥ 114 ॥
तेनमुष्टिप्रहारेणरावणोराक्षसेश्वरः ।
जानुभ्यामपतद्भूमौचचालचपपातच ॥ 115 ॥
आस्यैश्च नेत्रैः श्रवणैः पपात रुधिरं बहु ।
विघार्णमानो निश्चेष्टो रथोपस्थ उपाचिशत् ॥ 116 ॥
विसञ्ज्ञोमूर्च्छ्रितश्चासीन्नचस्थानंसमालभत् ।
विसञ्ज्ञंरावणन्दृष्टवासमरेभीमविक्रमम् ॥ 117 ॥
ऋषयोवानराश्चैवनेदुर्देवास्सवासवाः ।
हनूमानपितेजस्वीलक्ष्मणंरावणार्धितम् ॥ 118 ॥
आनयद्राघवाभ्याशम्बाहुभ्याम्परिगृह्यतम् ।
वायुसूनोःसुहृत्त्वेनभक्त्यापरमयाचसः ॥ 119 ॥
शत्रूणामप्रकम्प्योऽपिलघुत्वमगमत्कपेः ।
तंसमुत्सृज्यसाशक्तिःसौमित्रिंयुधिदुर्जयम् ॥ 120 ॥
रावणस्यरथेतस्मिन् स्थानम्पुनरुपागता ।
आश्वस्तश्चनिशल्यश्चलक्ष्मणश्शत्रुसूदनः ॥ 121 ॥
विष्णोर्भागममीमांस्यमात्मानम्प्रत्यनुस्मरन् ।
रावणोऽपिमहातेजाःप्राप्यसञ्ज्ञाम्महाहवे ॥ 122 ॥
आददेनिशितान् बाणान् जग्राहचमहद्धमः ।
निपातितमहावीरान्द्रवन्तींवानरीञ्चमूम् ॥ 123 ॥
राघवस्तुरणेदृष्टवारावणंसमभिद्रवत् ।
अथैवमुपसङ्गम्यहनूमान्वाक्यमब्रवीत् ॥ 124 ॥
ममपृष्ठंसमारुह्यराक्षसंशास्तुमर्हसि ।
विष्णुर्यथागरुत्मन्तम्बलवन्तंसमाहितः ॥ 125 ॥
तच्छ्रुत्वाराघवोवाक्यंवायुपुत्रेणभाषितम् ।
आरुरोहमहाशूरम्बलवन्तम्महाकपिम् ॥ 126 ॥
रथस्थंरावणंसङ् ख्येददर्शमनुजाधिपः ।
तमालोक्यमहातेजाःप्रदुद्रावसराघवः ॥ 127 ॥
वैरोचनिवक्रुद्धोविष्णुरभ्युद्यतायुधः ।
ज्याशब्दमकरोत्तीव्रंवज्रनिष्पेषनिस्वनम् ॥ 128 ॥
गिरागम्भीरयारामोराक्षसेन्द्रमुवाचह ।
तिष्ठतिष्ठममत्वंहिकृत्वाविप्रियमीदृशम् ॥ 129 ॥
क्वनुराक्षसशार्दूल गतोमोक्षमवाप्स्यसि ।
यदीन्द्रवैवस्वतभास्करान्वास्वयम्भुवैश्वानरशङ्करान्वा ।
गमिष्यसित्वन्दशवादिशोवातथापिमेनाद्यगतोविमोक्ष्यसे ॥ 130 ॥
यश्चैष शक्त्या निहतस्त्वयाद्य ।
गच्छन्विषादं सहसाभ्युपेत्य ।
स एष रक्षोगणराज मृत्युः ।
सपुत्रपौत्रस्य तवाद्य युद्धे ॥ 131 ॥
एतेनचात्यद्भुतदर्शनानिशरैर्जवस्थानकृतालयानि ।
चतुर्धशान्यात्तवरायुधानिरक्षःसहस्राणिनिषूदितानि ॥ 132 ॥
राघवस्यवचश्श्रुत्वाराक्षसेन्द्रोमहाबलः ।
वायुपुत्रम्महावेगंवहन्तंराघवंरणे ॥ 133 ॥
रोषेणमहताविष्टःपूर्ववैरमनुस्मरन् ।
आजघानशरैर्दीप्स्सैःकालानलशिखोपमैः ॥ 134 ॥
राक्षसेनाहवेतस्यताडितस्यापिसायकैः ।
स्वभावतेजोयुक्तस्यभूयस्तेजोऽभ्यवर्धत ॥ 135 ॥
ततोरामोमहातेजारावणेनकृतव्रणम् ।
दृष्टवाप्लवगशार्दूलङ्क्रोधस्यवशमेयिवान् ॥ 136 ॥
तस्याभिसङ्क्रम्यरथंसचक्रंसाश्वध्वजच्छत्रमहापताकम् ।
ससारथिंसाशनिशूलखडगंरामःप्रचिच्छेदशरैस्सुपुङ्खैः ॥ 137 ॥
अथेन्द्रशत्रुन्तरसाजघानबाणेनवज्राशनिसन्निभेन ।
भुजान्तरेव्यूढसुजातरूपेवज्रेणमेरुम्भगवानिवेन्द्रः ॥ 138 ॥
योवज्रपातशनिसन्निपातान्नचक्षुभेनापिचचालराजा ।
सरामबाणाभिहतोभृशार्तश्चचालचापञ्चमुमोचवीरः ॥ 139 ॥
तंविह्वलन्तम्प्रसमीक्ष्यरामस्समाददेदीप्तमथार्थचन्द्रम् ।
तेनार्कवर्णंसहसाकिरीटञ्चिच्छेदरक्षोधिपतेर्महात्मा ॥ 140 ॥
तन्निर्विषाशीविषसन्निकाशंशान्तार्चिषंसूर्यमिवाप्रकाशम् ।
गतश्रियङ्कृत्तकिरीटकूटमुवाचरामोयुधिराक्षसेन्द्रम् ॥ 141 ॥
कृतं त्वया कर्म महत्सुभीमम् ।
हतप्रवीरश्च कृतस्त्वयाहम् ।
तस्मात्परिश्रान्त इति व्यवस्य ।
न्न त्वां शरैर्मऋत्युवशं नयामि ॥ 142 ॥
गच्छानुजानामिरणार्धितस्त्वम्प्रविश्यरात्रिञ्चरराजलङ्काम् ।
आश्वस्यनिर्याहिरथीचधन्वीतदाबलम्प्रेक्ष्यसिमेरथस्थः ॥ 143 ॥
सएवमुक्तोहतदर्पहर्षोनिकृत्तचापश्चहताश्वसूतः ।
शरार्दितःकृत्तमहाकिरीटोविवेशलङ्कांसहसास्मराजा ॥ 144 ॥
प्रविष्टेरजनीचरेन्द्रेमहाबलेदाववदेवशत्रौ ।
हरीन् विशल्यान् सहलक्ष्मणेनचकाररामःपरमाहवाग्रे ॥ 145 ॥
तस्मिन्प्रभन्नेत्रिदशेन्द्रशतौसुरासुराभूतगणादिशश्च ।
ससागरास्सर्षिमहोरगाश्चतथैवभूम्यम्बुचराश्चप्रहृष्टाः ॥ 146 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
tasminhaterākṣasasainyapāleplavaṅgamānāmṛṣabheṇayuddhe |
bhīmayudhaṃsāgaratulyavegaṃvidudruverākṣasarājasainyam || 1 ||
gatvā'tharakṣodhipateśśaśaṃsussenāpatimpāvakasūnuśastam |
tacchāpiteṣāṃvacananniśamyarakṣodhipaḥkrodhavaśañjagāma || 2 ||
saṅ khyeprahastannihatanniśamyaśokārditaḥkrodhaparītacetāḥ |
uvācatānrākṣasayūthamukhyānindroyathānirjarayothamukhyān || 3 ||
nāvajñāripavekāryāyairindrabalasūdanaḥ |
sūditassainyapālomesānuyātrassakuñjaraḥ || 4 ||
so'haṃripuvināśāyavijayāyāvicārayan |
svayamevagamiṣyāmiraṇaśīrṣantadadbhutam || 5 ||
adyatadvānarānīkaṃrāmañcasahalakṣmaṇam |
nirdahiṣyāmibāṇaughairvanandīpssairivānagibhiḥ || 6 ||
saevamuktvājvalanaprakāśaṃrathanturaṅgottamarājayuktam |
prakāśamānaṃvapuṣājvalantaṃsamārurohāmararājaśatruḥ || 7 ||
sa śankha bherī paṭaha praṇādair |
āsphoṭita kṣveḍita simha nādaih |
puṇyaih stavaiś ca apy abhipūjyamānas |
stadā yayau rākṣasa rāja mukhyah || 8 ||
sa nīlajīmūtanikāśarūpai |
rmāṃsa aśanaih pāvaka dīpta netraih |
babhau vṛto rākṣasa rāja mukhyair |
bhūtair vṛto rudra;iva amara īśah || 9 ||
tatonagaryāssahasāmahaujāniṣkramyatadvānarasainyamugram |
mahārṇavābhrastanitandadarśasamudyatampādapaśailahastam || 10 ||
tadrākṣasānīkamatipracaṇḍamālokyarāmobhujagendrabāhuḥ |
vibhīṣaṇaṃśastrabhṛtāṃvariṣṭhamuvācasevānugataḥpṛthuśrīḥ || 11 ||
nānāpatākadhvajaśastrajuṣṭamprāsāsiśūlāyuthavajrajuṣṭam |
kasyedamakṣobhyamabhīrujuṣṭammahendropamanāgajuṣṭam || 12 ||
tatasturāmasyaniśamyavākyaṃvibhīṣaṇaṃśśakrasamānavīryaḥ |
śaśaṃsarāmasyabalapravegammahātmanāṃrākṣasapuṅgavānām || 13 ||
yo'saugajaskandhagatomahātmānavoditārkopamatāmravaktraḥ |
prakampayannāgaśiro'bhyupaitihyakampanantvenamavehirājan || 14 ||
yo asau rathastho mṛga rāja ketur |
dhūnvan dhanuh śakra dhanuh prakāśam |
karī iva bhāty ugra vivṛtta damṣṭrah |
sa;indrajin nāma vara pradhānah || 15 ||
yaścaiṣavnidhyāstamahendrakalpodhanvīrathastho'tirathotivīraḥ |
viṣpārayan cāpamatulyamānannāmnātikāyo'tivivṛddhakāyaḥ || 16 ||
yo'saunavārkoditatāmracakṣurāruhyaghaṇṭāninadapraṇādam |
gajaṅkharaṅgarjativaimahātmāmahodaronāmasaeṣaḥvīraḥ || 17 ||
yo'sauhayaṅkāñcanacitrabhāṇḍamāruhyasandhyābhragiriprakāśam |
prāsaṃsamudyamyamarīcinaddhampiśācaeṣo'śanitulyavegaḥ || 18 ||
yaścaiṣaśūlanniśitampragṛhyavidyutprabhaṅkiṅkaravajravegam |
vṛṣendramāsthāyagiriprakāśamāyātiyo'sautriśirāyaśasvī || 19 ||
asaucajīmūtanikāśarūpaḥkumbhaḥpṛthuvyūḍhasujātavakṣāḥ |
samāhitaḥpannagarājaketurviṣpārayanyātidhanurvidhūnvan || 20 ||
yaścaiṣajāmbūnadavajrajuṣṭandīptaṃsadhūmamparighampragṛhya |
āyātirakṣobalaketubhūtaḥso'saunikumbho'dbhutaghorakarmā || 21 ||
yaścaiṣacāpāsiśaraughajuṣṭampatākinampāvakadīptarūpam |
rathaṃsamāsthāyavibhātyudagronarāntako'saunagaśṛṅgayodhī || 22 ||
yaścaiṣanānāvidhaghorarūpairvyāghroṣṭranāgendramṛgāśvavaktraiḥ |
bhūtairvṛtobhātivivṛttanetsraiso'sausurāṇāmapidarpahantā || 23 ||
yatra etad indu pratimaṃ vibhātic |
cattraṃ sitaṃ sūkṣma śalākaṃ agryam |
atra eṣa rakṣo adhipatir mahātmā |
bhūtair vṛto rudra;iva avabhāti || 24 ||
asau kirīṭī cala kuṇḍala āsyo |
nāga indra vindhya upama bhīma kāyah |
mahā indra vaivasvata darpa hantā |
rakṣo adhipah sūrya;iva avabhāti || 25 ||
pratyuvācatatorāmovibhīṣaṇamarindam |
ahodīptamahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 26 ||
āditya;iva duṣprekṣyo raśmibhir bhāti rāvaṇah |
suvyaktaṃ lakṣaye hy asya rūpaṃ tejah samāvṛtam || 27 ||
devadānavavīrāṇāṃvapurnaivaṃvidhambhavet |
yādṛśaṃrākṣasendrasyavapuretatprakāśate || 28 ||
sarveparvatasaṅkāśāssarveparvatayodhinaḥ |
sarvedīptāyudhadharāyodhāścāsyamahojasaḥ || 29 ||
bhātirakṣorājo'saupradīpttairbhīmavikramaiḥ |
bhūtaiḥparivṛtastīkṣṇairdehavadbhirivāntakaḥ || 30 ||
diṣṭyā'yamadyapāpātmāmamadṛṣṭipathaṅgataḥ |
adyakrodhaṃvimokṣyāmisītāharaṇasambhavam || 31 ||
evamuktvātatorāmodhanurādāyavīryavān |
lakṣmaṇānucarastasthausamuddhṛtyaśarottamam || 32 ||
tataḥsarakṣodhipatirmahātmārakṣāṃsitānyāhamahābalāni |
dvāreṣucaryāgṛhagopureṣusunirvṛtāstiṣṭhatanirviśaṅkāḥ || 33 ||
hā'gatammāṃsahitambhavadbhirvanaukasaśchidramidaṃviditvā |
śūnyāpurīnduṣprasahāmpramathyapradharṣayeyussahasāsametāḥ || 34 ||
visarjayitvāsacivāṃstatastāngateṣurakṣassuyathāniyogam |
vyacārayadvānarasāgaraughammahājhaṣaḥpūrṇamivārṇavaugham || 35 ||
tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyadīpteṣucāpaṃyudhirākṣasendram |
mahatsamutpāṭyamahīdharāgrandudrāvarakṣodhipatiṃharīśaḥ || 36 ||
tacchailaśṛṅgambahuvṛkṣasānumpragṛhyacikṣepaniśācarāya |
tamāpatantaṃsahasāsamīkṣyacicchedabāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ || 37 ||
tasmin pravṛddhottamasānuvṛkṣeśṛṅgevikīrṇepatitepṛthivyām |
mahāhikalpaṃśaramantakābhaṃsamādadherākṣasalokanāthaḥ || 38 ||
sataṅgṛhītvā'nilatulyavegaṃsavisphuliṅgajvalanaprakāśam |
bāṇammahendrāśanitulyavegañcikṣepasugrīvavadhāyaruṣṭaḥ || 39 ||
sasāyakorāvaṇabāhumuktaḥśakrāśaniprakhyavapuśśitāgraḥ |
sugrīvamāsādyabibhedavegādguheritākrauñcamivograśaktiḥ || 40 ||
sasāyakārtoviparītacetāḥkūjanpṛthivyānnipapātavīraḥ |
tamprekṣyabhūmaupatitaṃvisañjñanneduḥprahṛṣṭāyudhiyātudhānāḥ || 41 ||
tatogavākṣogavayassudaṃṣṭrastvatharṣabhojyotimukhonalaśca |
śailān samutpāṭyavivṛddhakāyāḥpradudruvustampratirākṣasendram || 42 ||
teṣāmprahārān sacakāramoghān rakṣodhipobāṇaśataiḥśitāgraiḥ |
tānvānarendrānapibāṇajālairbibhedajāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ || 43 ||
tevānarendrāstridaśāribāṇairbhinnānipeturbhuvibhīmakāyāḥ |
tatastutadvānarasainyamugrampracchādayāmāsasabāṇajālaiḥ || 44 ||
tevadhyamānāḥpatitāḥpravīrānānadyamānābhayaśalyaviddhāḥ |
śākhāmṛgārāvaṇasāyakārtājagmuśśaraṇyaṃśaraṇaṃsmarāmam || 45 ||
tato mahātmā sa dhanur dhanuṣmān |
ādāya rāmah saharā jagāma |
taṃ lakṣmaṇah prānjalir abhyupetya |
uvāca vākyaṃ parama artha yuktam || 46 ||
kāmamāryassuparyāptovadhāyāsyadurātmanaḥ |
vidhamiṣyāmyahañcaitamanujānīhimāṃvibho || 47 ||
tamabravīnmahātejārāmassatyaparākramaḥ |
gacchayatnaparaścāpibhavalakṣmaṇa saṃyuge || 48 ||
rāvaṇohimahāvīryoraṇe'dbhutaparākramaḥ |
trailokyenāpisaṅkruddhoduṣprasahyonasaṃśayaḥ || 49 ||
tasyacchidrāṇimārgasvasvacchidrāṇicalakṣya |
cakṣuṣādhanuṣāyatnā prakṣātmānaṃsamāhitaḥ || 50 ||
rāghavasyavacaśśrutvāsapariṣvajyābhipūjyaca |
abhivādyatat rāmaṃyayausaumitrirāhavam || 51 ||
sarāvaṇaṃvāraṇahastabāhundadarśabhīmodyatadīptacāpam |
pracchādayantaṃśaravṛṣṭijālaistānvānarābhaninnavikīrṇadehān || 52 ||
tamālokyamahātejāhanūmānmārutātmajaḥ |
nivāryaśarajālānipradudrāvasarāvaṇam || 53 ||
rathantasyasamāsādyabāhumudyamyadakṣiṇam |
trāsayanrāvaṇandhīmānhanūmānvākyamabravīt || 54 ||
devadānavagandharvāyakṣāścasaharākṣaisaiḥ |
avaśyantutvayābhagnāvānarebhyastutebhayam || 55 ||
eṣamedakṣiṇobāhuḥpañcaśākhaḥsamudyataḥ |
vidhamiṣyatitedehādbhūtātmānañciroṣitam || 56 ||
śrutvāhanumatovākyaṃrāvaṇobhīmavikramaḥ |
saṃraktanayanaḥkrodhādidaṃvacanamabravīt || 57 ||
kṣiprampraharaniḥśaṅkaṃsthirāṅkīrtimavāpnuhi |
tatastvāñjñātavikrāntannāśayiṣyāmivānara || 58 ||
rāvaṇasyavacaśśrutvāvāyusūnurvaco'bravīt |
prahṛtaṃhimayāpūrvamakṣantavasutantava || 59 ||
evamuktomahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
ājaghānānilasutantalenorasivīryavān || 60 ||
satalābhihatastenacacālacamuhurmuhuḥ |
sthitvāmuhūrtantejasvīsthairyaṅkṛtvāmahāmatiḥ || 61 ||
ājaghānābhisaṅkṛddhastalenaivāmaradviṣam |
tatastatenābhihatovānareṇamahātmanā || 62 ||
daśagrīvaḥsamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ |
saṅgrāmetantathādṛṣṭavārāvaṇantalatāḍitam || 63 ||
ṛṣayovānarāḥsiddhānedurdevāssahāsuraiḥ |
athā'śvāsyamahātejārāvaṇovākyamabravīt || 64 ||
sādhuvānara vīryeṇaślāghanīyo'simeripuḥ |
rāvaṇenaivamuktastumārutirvākyamabravīt || 65 ||
dhigastumamavīryeṇayastvañjīvasirāvaṇa |
sakṛttupraharedānīndurbhuddhe kiṃvikatthase || 66 ||
tatastvāmmāmikāmuṣṭirnayiṣyatiyamakṣayam |
tomārativākyenakodhastasyatadā'jvalat || 67 ||
saṃraktanayanoyatnānmuṣṭimudyamyadakṣiṇam |
pātayāmāsavegenavānarorasivīryavān || 68 ||
hanūmān vakṣasivyūḍhesañcacālahataḥpunaḥ |
vihvalantutadādṛṣṭavāhanūmantammahābalam || 69 ||
rathenātirathaśaśīghrannīlampratisamabhyagāt |
rākṣasānāmadhipatirdhaśagrīvaḥpratāpavān || 70 ||
pannagapratimairbhīmaiḥparamarmābhibhedibhiḥ |
śarairādīpayāmāsanīlaṃharicamūpatim || 71 ||
saśaraughasamāyastonīlaḥkapicamūpatiḥ |
kareṇekaineśailāgraṃrakṣodhipataye'sṛjat || 72 ||
hanūmānapitejasvīsamāśvastomahāmanāḥ |
viprekṣamāṇoyuddhepsussaroṣamidamabravīt || 73 ||
nīlenasahasaṃyuktaṃrāvaṇaṃrākṣaseśvaram |
anyenayudyamānasyanayuktamabhidhāvanam || 74 ||
rāvaṇo'pimahātejāstañcchṛṅgaṃsaptabhiḥśaraiḥ |
ājaghānasutīkṣṇāgraistadvikīrṇampapātaha || 75 ||
tadvikīrṇaṅgireśśṛṅgandṛṣṭavāharicamūpatiḥ |
kālānagirivajajvālakopenaparavīrahā || 76 ||
so'śvakarṇāndhān śālāṃścūtāścāpisupuṣpitān |
anyāṃścavividhān vṛkṣānnīlaścikṣepasaṃyuge || 77 ||
satānvṛkṣān samāsādyapraticicchedarāvaṇaḥ |
abhyavarṣatsughoreṇaśaravarṣeṇapāvakim || 78 ||
abhivṛṣṭaśśaraugheṇameghenevamahābalaḥ |
hrasvaṅkṛtvātatorūpandhvajāgrenipapātaha || 79 ||
pāvakātmajamālokyadhvajāgresamavasthitam |
jajvālarāvaṇaḥkrodhāttatonīlonanādaca || 80 ||
dhvajāgredhanuṣaścāgrekirīṭāgrecataṃharim |
lakṣmaṇo'thahanūmāṃścadṛṣṭavārāmaścavismitāḥ || 81 ||
rāvaṇo'pimahātejāḥkapilāghavavismitaḥ |
astramāhārayāmāsadīptamāgneyamadbhutam || 82 ||
tatastecukruśurhṛṣṭālabdalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
nīlalāghavasambhrāntandṛṣṭavārāvaṇamāhave || 83 ||
vānarāṇāñcanādevasaṃrabdorāvaṇastadā |
sambhramāviṣṭahṛdayonakiñcitpratyapadyata || 84 ||
āgneyenādhasaṃyuktaṅgṛhītvārāvaṇaśśaram |
dhvajaśīrṣasthitaṃsīlamudaikṣataniśācaraḥ || 85 ||
tato'bravīnmahātejārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
kapelāghavayukto'simāyayāparayā'nayā || 86 ||
jīvitaṅkhalurakṣasvayadiśakto'pivānara |
tānitānyātmarūpāṇisṛjasitvamanekaśaḥ || 87 ||
tathāpitvāmmayāmuktassāyoko'straprayojitaḥ |
jīvitamparirakṣantañjīvitādbhraṃśayiṣyati || 88 ||
evamuktvāmahābāhūrāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sandhāyabāṇamastraṇacamūpatimatāḍayat || 89 ||
so'strayuktenabāṇenanīlovakṣasitāḍitaḥ |
nirdhahyamānassahasānipapātamahītale || 90 ||
pitṛmahātmyasaṃyogātmanaścāpitejasā |
jānubhyānupatadbhūmaunatuprāṇairvyayujyata || 91 ||
visañjñaṃvānarandṛṣṭavādaśagrīvoraṇotsukaḥ |
rathenāmbudanādenasaumitrimabhidudruve || 92 ||
āsādyaraṇamadhyetaṃvārayitvāsthitojvalan |
dhanurviṣphārayāmāsakampayannivamedinīm || 93 ||
tamāhasaumitriradīnasattvoviṣphārayantandhanuraprameyam |
abhyehimāmadyaniśācarendranavānarāṃstvapratiyoddhumarhaḥ || 94 ||
satasyavākyampratipūrṇaghoṣañjyāśabdamugrañcaniśamyarājā |
āsādyasaumitrimavasthitantaṅkopānvitovācamuvācarakṣaḥ || 95 ||
diṣṭyāsimerāghava dṛṣṭimārgamprāpto'ntagāmīviparītabuddhiḥ |
asmin kṣaṇeyāsyasimṛtyudeśaṃsampādyamānomamabāṇajālaiḥ || 96 ||
tamāhasaumitriravismayānogarjantamudvṛttasitāgradaṃṣṭram |
rājannagarjantimahāprabhāvāvikatthasepāpakṛtāṃvariṣṭha || 97 ||
jānāmivīryantavarākṣasendrabalampratāpañcaparākramañca |
avasthito'haṃśaracāpapāṇirāgacchakimmoghavikatthanena || 98 ||
saevamuktaḥkupitassasarjarakṣothipassaptaśarān supuṅkhān |
tānlakṣmaṇaḥkāñcanacitripuṅkhaiścicchedabāṇairniśitāgradhāraiḥ || 99 ||
tān prekṣamāṇassahasānikṛttānikṛttabhogānivapannagendrān |
laṅkeśvaraḥkrodhavaśañjagāmasasarjacānyānniśitānpṛṣatkān || 100 ||
sabāṇavarṣantuvavarṣatīvraṃrāmānujaḥkārmukasamprayuktam |
kṣurārdhacandrottamakarṇibhallaiḥśarāṃścacicchedanacukṣubheca || 101 ||
sabāṇajālānyathatānitānimoghānipaśyaṃstridaśārirājaḥ |
visismiyelakṣmaṇalāghavenapunaścabāṇānniśitānmumoca || 102 ||
salakṣmaṇaścāpiśarān śitāgrānmahendratulyo'śanitulyavegān |
sandhāyacāpejvalanaprakāśān sasarjarakṣodhipatervadhāya || 103 ||
satān pracicchedahirākṣasendraḥchitvācatanlakṣmaṇamājaghāna |
śareṇakālāgnisamaprabheṇasvayambhudattenalalāṭadeśe || 104 ||
salakṣmaṇorāvaṇasāyakārtaścacālacāpaṃśidhilampragṛhya |
punaścasañjñāmpratilabhyakṛcchrāccicchedacāpantridaśendraśatro || 105 ||
nikṛttacāpantribhirājaghānabāṇaistadādāśarathiśśitāgraiḥ |
sasāyakārtovicacālarājākṛcchrācchasañjñāmpunarāsasāda || 106 ||
sakṛttacāpaḥśaratāḍitaścamedārdragātrorudhirāvasiktaḥ |
jagrāhaśaktiṃsvayamugraśaktissvayambhudattāṃyudhidevaśatruḥ || 107 ||
satāṃsadhūmānalasannikāśāṃvitrāsanīṃsaṃyativānarāṇām |
cikṣepaśaktintarasājvalantīṃsaumitrayerākṣasarāṣṭranāthaḥ || 108 ||
tāmāpatantīmbharatānujo'strairjaghānabāṇaiścahutāgnikalpaiḥ |
tathāpisātasyaviveśaśaktirbhujāntarandāśaratherviśālam || 109 ||
saśaktimān śaktisamāhataḥsan prajajvālamuhuḥraghupravīraḥ |
taṃvihvalantaṃsahasābhyupetyajagrāharājātarasābhujābhyām || 110 ||
himavān mandaromerustailokyaṃvāsahāmaraiḥ |
śakyambhujābhyāmuddhartunnasaṅ khyebharatānujaḥ || 111 ||
śaktyābrāhmyāhisaumitristāḍitāstustanāntare |
viṣṇoracinyantyaṃsvambhāgamātmānampratyanusmarat || 112 ||
tatodānavadarpaghnaṃsaumitrindevakaṇṭakaḥ |
tampīḍayitvābāhubhyānnaprabhurlaṅghane'bhavat || 113 ||
athavāyusutaḥkruddhorāvaṇaṃsamabhidravat |
ājaghānorasikruddhovajrakalpenamuṣṭinā || 114 ||
tenamuṣṭiprahāreṇarāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
jānubhyāmapatadbhūmaucacālacapapātaca || 115 ||
āsyaiśca netraiḥ śravaṇaiḥ papāta rudhiraṃ bahu |
vighārṇamāno niśceṣṭo rathopastha upāciśat || 116 ||
visañjñomūrcchritaścāsīnnacasthānaṃsamālabhat |
visañjñaṃrāvaṇandṛṣṭavāsamarebhīmavikramam || 117 ||
ṛṣayovānarāścaivanedurdevāssavāsavāḥ |
hanūmānapitejasvīlakṣmaṇaṃrāvaṇārdhitam || 118 ||
ānayadrāghavābhyāśambāhubhyāmparigṛhyatam |
vāyusūnoḥsuhṛttvenabhaktyāparamayācasaḥ || 119 ||
śatrūṇāmaprakampyo'pilaghutvamagamatkapeḥ |
taṃsamutsṛjyasāśaktiḥsaumitriṃyudhidurjayam || 120 ||
rāvaṇasyarathetasmin sthānampunarupāgatā |
āśvastaścaniśalyaścalakṣmaṇaśśatrusūdanaḥ || 121 ||
viṣṇorbhāgamamīmāṃsyamātmānampratyanusmaran |
rāvaṇo'pimahātejāḥprāpyasañjñāmmahāhave || 122 ||
ādadeniśitān bāṇān jagrāhacamahaddhamaḥ |
nipātitamahāvīrāndravantīṃvānarīñcamūm || 123 ||
rāghavasturaṇedṛṣṭavārāvaṇaṃsamabhidravat |
athaivamupasaṅgamyahanūmānvākyamabravīt || 124 ||
mamapṛṣṭhaṃsamāruhyarākṣasaṃśāstumarhasi |
viṣṇuryathāgarutmantambalavantaṃsamāhitaḥ || 125 ||
tacchrutvārāghavovākyaṃvāyuputreṇabhāṣitam |
ārurohamahāśūrambalavantammahākapim || 126 ||
rathasthaṃrāvaṇaṃsaṅ khyedadarśamanujādhipaḥ |
tamālokyamahātejāḥpradudrāvasarāghavaḥ || 127 ||
vairocanivakruddhoviṣṇurabhyudyatāyudhaḥ |
jyāśabdamakarottīvraṃvajraniṣpeṣanisvanam || 128 ||
girāgambhīrayārāmorākṣasendramuvācaha |
tiṣṭhatiṣṭhamamatvaṃhikṛtvāvipriyamīdṛśam || 129 ||
kvanurākṣasaśārdūla gatomokṣamavāpsyasi |
yadīndravaivasvatabhāskarānvāsvayambhuvaiśvānaraśaṅkarānvā |
gamiṣyasitvandaśavādiśovātathāpimenādyagatovimokṣyase || 130 ||
yaścaiṣa śaktyā nihatastvayādya |
gacchanviṣādaṃ sahasābhyupetya |
sa eṣa rakṣogaṇarāja mṛtyuḥ |
saputrapautrasya tavādya yuddhe || 131 ||
etenacātyadbhutadarśanāniśarairjavasthānakṛtālayāni |
caturdhaśānyāttavarāyudhānirakṣaḥsahasrāṇiniṣūditāni || 132 ||
rāghavasyavacaśśrutvārākṣasendromahābalaḥ |
vāyuputrammahāvegaṃvahantaṃrāghavaṃraṇe || 133 ||
roṣeṇamahatāviṣṭaḥpūrvavairamanusmaran |
ājaghānaśarairdīpssaiḥkālānalaśikhopamaiḥ || 134 ||
rākṣasenāhavetasyatāḍitasyāpisāyakaiḥ |
svabhāvatejoyuktasyabhūyastejo'bhyavardhata || 135 ||
tatorāmomahātejārāvaṇenakṛtavraṇam |
dṛṣṭavāplavagaśārdūlaṅkrodhasyavaśameyivān || 136 ||
tasyābhisaṅkramyarathaṃsacakraṃsāśvadhvajacchatramahāpatākam |
sasārathiṃsāśaniśūlakhaḍagaṃrāmaḥpracicchedaśaraissupuṅkhaiḥ || 137 ||
athendraśatruntarasājaghānabāṇenavajrāśanisannibhena |
bhujāntarevyūḍhasujātarūpevajreṇamerumbhagavānivendraḥ || 138 ||
yovajrapātaśanisannipātānnacakṣubhenāpicacālarājā |
sarāmabāṇābhihatobhṛśārtaścacālacāpañcamumocavīraḥ || 139 ||
taṃvihvalantamprasamīkṣyarāmassamādadedīptamathārthacandram |
tenārkavarṇaṃsahasākirīṭañcicchedarakṣodhipatermahātmā || 140 ||
tannirviṣāśīviṣasannikāśaṃśāntārciṣaṃsūryamivāprakāśam |
gataśriyaṅkṛttakirīṭakūṭamuvācarāmoyudhirākṣasendram || 141 ||
kṛtaṃ tvayā karma mahatsubhīmam |
hatapravīraśca kṛtastvayāham |
tasmātpariśrānta iti vyavasya |
nna tvāṃ śarairmaṛtyuvaśaṃ nayāmi || 142 ||
gacchānujānāmiraṇārdhitastvampraviśyarātriñcararājalaṅkām |
āśvasyaniryāhirathīcadhanvītadābalamprekṣyasimerathasthaḥ || 143 ||
saevamuktohatadarpaharṣonikṛttacāpaścahatāśvasūtaḥ |
śarārditaḥkṛttamahākirīṭoviveśalaṅkāṃsahasāsmarājā || 144 ||
praviṣṭerajanīcarendremahābaledāvavadevaśatrau |
harīn viśalyān sahalakṣmaṇenacakārarāmaḥparamāhavāgre || 145 ||
tasminprabhannetridaśendraśatausurāsurābhūtagaṇādiśaśca |
sasāgarāssarṣimahoragāścatathaivabhūmyambucarāścaprahṛṣṭāḥ || 146 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.