ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಯುಧ್ಯತಾಮೇನತೇಷಾನ್ತುತದಾವಾನರರಾಕ್ಷಸಾಮ್ ।
ರವಿರಸ್ತಙ್ಗತೋರಾತ್ರಿಃಪ್ರವೃತ್ತಾಪ್ರಾಣಹಾರಿಣೀ ॥ 1 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮ್ಬದ್ಧವೈರಾಣಾಙ್ಘೋರಾಣಾಞ್ಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ।
ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತನ್ನಿಶಾಯುದ್ಧನ್ತದಾವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 2 ॥
ರಾಕ್ಷಸೋಽಸೀತಿಹರಯೋಹರಿಶ್ಚಾಽಸೀತಿರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂಸಮರೇಜಘ್ನುಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದಾರುಣೇ ॥ 3 ॥
ಜಹಿದಾರಯಚೈಹೀತಿಕಥಂವಿದ್ರವಸೀತಿಚ ।
ಏವಂಸುತುಮುಲಶ್ಶಬ್ದಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿಶುಶ್ರುವೇ ॥ 4 ॥
ಕಾಲಾಃಕಾಞ್ಚನಸನ್ನಾಹಾಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಸಮ್ಪ್ರದೃಶ್ಯನ್ತಶೈಲೇನ್ದ್ರಾದೀಪ್ತೌಷಧಿವನಾಇವ ॥ 5 ॥
ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದುಷ್ಪಾರೇರಾಕ್ಷಸಾಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ।
ಪರಿಪೇತುರ್ಮಹಾವೇಗಾಭಕ್ಷಯನ್ತಃಪ್ಲವಙ್ಗಮಾನ್ ॥ 6 ॥
ತೇಹಯಾನ್ ಕಾಞ್ಚನಾಪೀಡಾನ್ ಧ್ವಜಾಂಶ್ಚಾಶೀವಿಷೋಪಮಾನ್ ।
ಆಪ್ಲುತ್ಯದಶನೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಭೀಮಕೋಪಾವ್ಯದಾರಯನ್ ॥ 7 ॥
ವಾನರಾಬಲಿನೋಯುದ್ಧೇಽಕ್ಷೋಭಯನ್ ರಾಕ್ಷಸೀಞ್ಚಮೂಮ್ ।
ಕುಞ್ಜರಾನ್ ಕುಞ್ಜರಾರೋಹಾನ್ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಿನೋರಥಾನ್ ॥ 8 ॥
ಕರ್ಷುಶ್ಚದದಂಶುಶ್ಚದಶನೈಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಾಪಿರಾಮಶ್ಚಶರೈರಾಶೀವಿಷೋಪಮೈಃ ॥ 9 ॥
ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯಾನಿರಕ್ಷಾಂಸಿಪ್ರವರಾಣಿನಿಜಘ್ನತುಃ ।
ತುರಙ್ಗಖುರವಿಧ್ವಸ್ತಂರಥನೇಮಿಸಮುತ್ಥಿತಮ್ ॥ 10 ॥
ರುರೋಧಕರ್ಣನೇತ್ರಾಣಿಯುಧ್ಯತಾನ್ಧರಣೀರಜಃ ।
ವರ್ತಮಾನೇತಥಾಘೋರೇಸಙ್ಗ್ರಾಮೇರೋಮಹರ್ಷಣೇ ॥ 11 ॥
ರುಧಿರೋಧಾಮಹಾಘೋರಾನದ್ಯಸ್ತತ್ರಪ್ರಸುಸ್ರುವುಃ ।
ತತೋಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಾನಾಮ್ಪಣವಾನಾಞ್ಚನಿಸ್ಸ್ವನಃ ॥ 12 ॥
ಶಙ್ಖವೇಣುಸ್ವನೋನ್ಮಿಶ್ರಸ್ಸಮ್ಭೂವಾದ್ಭುತೋಪಮಃ ।
ಹತಾನಾಂಸ್ತನಮಾನಾನಾಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚನಿಃಸ್ವನಃ ॥ 13 ॥
ಶಸ್ತಾನಾಂವಾನರಾಣಾಞ್ಚಸಮ್ಬಭೂವಾತಿದಾರುಣಃ ।
ಹತೈರ್ವಾನರವೀರೈಶ್ಚಶಕ್ತಿಶೂಲಪರಶ್ವಧೈಃ ॥ 14 ॥
ನಿಹತೈಃಪರ್ವತಾಕಾರೈರಾಕ್ಷಸೈಃಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।
ಶಸ್ತ್ರಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಾಚತತ್ರಾಸೀದ್ಯುದ್ಧಮೇದಿನೀ ॥ 15 ॥
ದುರ್ ಜ್ಞೇಯಾದುರ್ನಿವೇಶಾಚಶೋಣಿತಾಸ್ರಾವಕರ್ದಮಾ ।
ಸಾಬಭೂವನಿಶಾಘೋರಾಹರಿರಾಕ್ಷಸಹಾರಿಣೀ ॥ 16 ॥
ಕಾಲರಾತ್ರೀವಭೂತಾನಾಂಸರ್ವೇಷಾನ್ದುರತಿಕ್ರಮಾ ।
ತತಸ್ತೇರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತತ್ರತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದಾರುಣೇ ॥ 17 ॥
ರಾಮಮೇವಾಭ್ಯವರ್ತನ್ತಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಶ್ಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ।
ತೇಷಾಮಾಪತತಾಂಶಬ್ದಃಕ್ರುದ್ಧಾನಾಮಪಿಗರ್ಜತಾಮ್ ॥ 18 ॥
ಉದ್ವರ್ತ;ಇವ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸಮುದ್ರಾಣಾಂ ಅಭೂತ್ ಸ್ವನಃ ।
ತೇಷಾಂ ರಾಮಹ್ ಶಾರೈಹ್ ಷಡ್ಭಿಹ್ ಷಡ್ ಜಘಾನ ನಿಶಾಅ ಚರಾನ್ ॥ 19 ॥
ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣಶಿತೈರಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ।
ಯಮಶತ್ರುಶ್ಚದುರ್ಧರ್ಷೋಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಮಹೋದರೌ ॥ 20 ॥
ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರೋಮಹಾಕಾಯಸ್ತೌಚೋಭೌಶುಕಸಾರಣೌ ।
ತೇತುರಾಮೇಣಬಾಣೌಘೈಸ್ಸರ್ವೇಮರ್ಮಸುತಾಡಿತಾಃ ॥ 21 ॥
ಯುದ್ಧಾದಪಸೃತಾಸ್ತತ್ರಸಾವಶೇಷಾಯುಷೋಽಭವನ್ ।
ತತ್ರಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಙ್ಗೈಶ್ಶರೈರಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ॥ 22 ॥
ದಿಶಶ್ಚಕಾರವಿಮಲಾಃಪ್ರದಿಶಶ್ಚಮಹಾರಥಃ ।
ಯೇತ್ವನ್ಯೇರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮಾರಾಮಸ್ಯಾಭಿಮುಖೇಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 23 ॥
ತೇಽಪಿನಷ್ಟಾಃಸಮಾಸಾದ್ಯಪತಙ್ಗಾಇವಪಾವಕಮ್ ।
ಸುವರ್ಣಪುಙ್ಖೈರ್ವಿಶಿಖೈಸ್ಸಪತದ್ಭಿಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 24 ॥
ಬಭೂವರಜನೀಚಿತ್ರಾಖದ್ಯೋತೈರಿವಶಾರದೀ ।
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚನಿನದೈರ್ಹರೀಣಾಞ್ಚಾಪಿನಿಸ್ಸ್ವನೈಃ ॥ 25 ॥
ಸಾಬಭೂವನಿಶಾಘೋರಾಭೂಯೋಘೋರತರಾತದಾ ।
ತೇನಶಬ್ದೇನಮಹತಾಪ್ರವೃದ್ಧೇನಸಮನ್ತತಃ ॥ 26 ॥
ತ್ರಿಕೂಟಃಕನ್ದರಾಕೀರ್ಣಃಪ್ರವ್ಯಾಹರದಿವಾಚಲಃ ।
ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಮಹಾಕಾಯಾಸ್ತಮಸಾತುಲ್ಯವರ್ಚಸಃ ॥ 27 ॥
ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಬಾಹುಭ್ಯಾಮ್ಭಕ್ಷಯನ್ರಜನೀಚರಾನ್ ।
ಅಙ್ಗದಸ್ತುರಣೇಶತ್ರೂನನಿಹನ್ತುಂಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 28 ॥
ರಾವಣಿನ್ನಿಜಘಾನಾಶುಸಾರಥಿಞ್ಚಹಯಾನಪಿ ।
ವರ್ತಮಾನೇತದಾಘೋರೇಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಭೃಶದಾರುಣೇ ॥ 29 ॥
ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ತುರಥನ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಹತಾಶ್ವೋಹತಸಾರಥಿಃ ।
ಅಙ್ಗದೇನಮಹಾಮಾಯಸ್ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ ॥ 30 ॥
ತತ್ಕರ್ಮವಾಲಿಪುತ್ರಸ್ಯಸರ್ವೇದೇವಾಸ್ಸಹರ್ಷಿಭಿಃ ।
ತುಷ್ಟುವುಃಪೂಜನಾರ್ಹಸ್ಯತೌಚೋಭೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 31 ॥
ಪ್ರಭಾವಂಸರ್ವಭೂತಾನಿವಿದುರಿನ್ದ್ರಜಿತೋಯುಧಿ ।
ತೇನತೇತಮ್ಮಹಾತ್ಮಾನನ್ತುಷ್ಟಾಃದೃಷ್ಟವಾಪ್ರಧರ್ಷಿತಮ್ ॥ 32 ॥
ತತಃಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃಕಪಯಸ್ಸಸುಗ್ರೀವವಿಭೀಷಣಾಃ ।
ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿನೇದುಶ್ಚದೃಷ್ಟವಾಶತ್ರುಮ್ಪ್ರಧರ್ಷಿತಮ್ ॥ 33 ॥
ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ತುತದಾತೇನನಿರ್ಜಿತೋಭೀಮಕರ್ಮಣಾ ।
ಸಂಯುಗೇವಾಲಿಪುತ್ರೇಣಕ್ರೋಧಞ್ಚಕ್ರೇಸುದಾರುಣಮ್ ॥ 34 ॥
ಸೋಽನ್ತರ್ಧಾನಗತಃಪಾಪೋರಾವಣೀರಣಕರ್ಕಶಃ ।
ಅದೃಶ್ಯೋನಿಶಿತಾನ್ಬಾಣಾನ್ಮುಮೋಚಾಶನಿವರ್ಚಸಃ ॥ 35 ॥
ಸರಾಮಂಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚೈವಘೋರೈರ್ನಾಗಮಯೈಶ್ಶರೈಃ ।
ಬಿಭೇದಸಮರೇಕ್ರುದ್ಧಃಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷುರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 36 ॥
ಮಾಯಯಾಸಮ್ವೃತಸ್ತತ್ರಮೋಹಯನ್ರಾಘವೌಯುಧಿ ।
ಅದೃಶ್ಯಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಙ್ಕೂಟಯೋಧೀನಿಶಾಚರಃ ॥ 37 ॥
ಬಬನ್ಧಶರಬನ್ಧೇನಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ತೇನತೌಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೌಕ್ರುದ್ಧೇನಾಶೀವಿಷೈಶ್ಶರೈಃ ॥ 38 ॥
ಸಹಸಾನಿಹತೌವೀರೌತದಾಪ್ರೈಕ್ಷನ್ತವಾನರಾಃ ।
ಪ್ರಕಾಶರೂಪಸ್ತುತದಾನಶಕ್ತಸ್ತೌಬಾಧಿತುಂರಾಕ್ಷಸರಾಜಪುತ್ರಃ ।
ಮಾಯಾಮ್ಪ್ರಯೋಕ್ತುಂಸಮುಪಾಜಗಾಮಬಬನ್ಧತೌರಾಜಸುತೌದುರಾತ್ಮಾ ॥ 39 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
yudhyatāmenateṣāntutadāvānararākṣasām |
ravirastaṅgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī || 1 ||
anyonyambaddhavairāṇāṅghorāṇāñjayamicchatām |
sampravṛttanniśāyuddhantadāvānararakṣasām || 2 ||
rākṣaso'sītiharayohariścā'sītirākṣasāḥ |
anyonyaṃsamarejaghnustasmiṃstamasidāruṇe || 3 ||
jahidārayacaihītikathaṃvidravasītica |
evaṃsutumulaśśabdastasmiṃstamasiśuśruve || 4 ||
kālāḥkāñcanasannāhāstasmiṃstamasirākṣasāḥ |
sampradṛśyantaśailendrādīptauṣadhivanāiva || 5 ||
tasmiṃstamasiduṣpārerākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ |
paripeturmahāvegābhakṣayantaḥplavaṅgamān || 6 ||
tehayān kāñcanāpīḍān dhvajāṃścāśīviṣopamān |
āplutyadaśanaistīkṣṇairbhīmakopāvyadārayan || 7 ||
vānarābalinoyuddhe'kṣobhayan rākṣasīñcamūm |
kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajinorathān || 8 ||
karṣuścadadaṃśuścadaśanaiḥkrodhamūrchitāḥ |
lakṣmaṇaścāpirāmaścaśarairāśīviṣopamaiḥ || 9 ||
dṛśyādṛśyānirakṣāṃsipravarāṇinijaghnatuḥ |
turaṅgakhuravidhvastaṃrathanemisamutthitam || 10 ||
rurodhakarṇanetrāṇiyudhyatāndharaṇīrajaḥ |
vartamānetathāghoresaṅgrāmeromaharṣaṇe || 11 ||
rudhirodhāmahāghorānadyastatraprasusruvuḥ |
tatobherīmṛdaṅgānāmpaṇavānāñcanissvanaḥ || 12 ||
śaṅkhaveṇusvanonmiśrassambhūvādbhutopamaḥ |
hatānāṃstanamānānāṃrākṣasānāñcaniḥsvanaḥ || 13 ||
śastānāṃvānarāṇāñcasambabhūvātidāruṇaḥ |
hatairvānaravīraiścaśaktiśūlaparaśvadhaiḥ || 14 ||
nihataiḥparvatākārairākṣasaiḥkāmarūpibhiḥ |
śastrapuṣpopahārācatatrāsīdyuddhamedinī || 15 ||
dur jñeyādurniveśācaśoṇitāsrāvakardamā |
sābabhūvaniśāghorāharirākṣasahāriṇī || 16 ||
kālarātrīvabhūtānāṃsarveṣānduratikramā |
tatasterākṣasāstatratasmiṃstamasidāruṇe || 17 ||
rāmamevābhyavartantasamhṛṣṭāśśaravṛṣṭibhiḥ |
teṣāmāpatatāṃśabdaḥkruddhānāmapigarjatām || 18 ||
udvarta;iva saptānāṃ samudrāṇāṃ abhūt svanaḥ |
teṣāṃ rāmah śāraih ṣaḍbhih ṣaḍ jaghāna niśāa carān || 19 ||
nimeṣāntaramātreṇaśitairagniśikhopamaiḥ |
yamaśatruścadurdharṣomahāpārśvamahodarau || 20 ||
vajradaṃṣṭromahākāyastaucobhauśukasāraṇau |
teturāmeṇabāṇaughaissarvemarmasutāḍitāḥ || 21 ||
yuddhādapasṛtāstatrasāvaśeṣāyuṣo'bhavan |
tatrakāñcanacitrāṅgaiśśarairagniśikhopamaiḥ || 22 ||
diśaścakāravimalāḥpradiśaścamahārathaḥ |
yetvanyerākṣasābhīmārāmasyābhimukhesthitāḥ || 23 ||
te'pinaṣṭāḥsamāsādyapataṅgāivapāvakam |
suvarṇapuṅkhairviśikhaissapatadbhissahasraśaḥ || 24 ||
babhūvarajanīcitrākhadyotairivaśāradī |
rākṣasānāñcaninadairharīṇāñcāpinissvanaiḥ || 25 ||
sābabhūvaniśāghorābhūyoghoratarātadā |
tenaśabdenamahatāpravṛddhenasamantataḥ || 26 ||
trikūṭaḥkandarākīrṇaḥpravyāharadivācalaḥ |
golāṅgūlāmahākāyāstamasātulyavarcasaḥ || 27 ||
sampariṣvajyabāhubhyāmbhakṣayanrajanīcarān |
aṅgadasturaṇeśatrūnanihantuṃsamupasthitaḥ || 28 ||
rāvaṇinnijaghānāśusārathiñcahayānapi |
vartamānetadāghoresaṅgrāmebhṛśadāruṇe || 29 ||
indrajitturathantyaktvāhatāśvohatasārathiḥ |
aṅgadenamahāmāyastatraivāntaradhīyata || 30 ||
tatkarmavāliputrasyasarvedevāssaharṣibhiḥ |
tuṣṭuvuḥpūjanārhasyataucobhaurāmalakṣmaṇau || 31 ||
prabhāvaṃsarvabhūtānividurindrajitoyudhi |
tenatetammahātmānantuṣṭāḥdṛṣṭavāpradharṣitam || 32 ||
tataḥprahṛṣṭāḥkapayassasugrīvavibhīṣaṇāḥ |
sādhusādhvitineduścadṛṣṭavāśatrumpradharṣitam || 33 ||
indrajittutadātenanirjitobhīmakarmaṇā |
saṃyugevāliputreṇakrodhañcakresudāruṇam || 34 ||
so'ntardhānagataḥpāporāvaṇīraṇakarkaśaḥ |
adṛśyoniśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ || 35 ||
sarāmaṃlakṣmaṇañcaivaghorairnāgamayaiśśaraiḥ |
bibhedasamarekruddhaḥsarvagātreṣurākṣasaḥ || 36 ||
māyayāsamvṛtastatramohayanrāghavauyudhi |
adṛśyassarvabhūtānāṅkūṭayodhīniśācaraḥ || 37 ||
babandhaśarabandhenabhrātaraurāmalakṣmaṇau |
tenataupuruṣavyāghraukruddhenāśīviṣaiśśaraiḥ || 38 ||
sahasānihatauvīrautadāpraikṣantavānarāḥ |
prakāśarūpastutadānaśaktastaubādhituṃrākṣasarājaputraḥ |
māyāmprayoktuṃsamupājagāmababandhataurājasutaudurātmā || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ।
युध्यतामेनतेषान्तुतदावानरराक्षसाम् ।
रविरस्तङ्गतोरात्रिःप्रवृत्ताप्राणहारिणी ॥ 1 ॥
अन्योन्यम्बद्धवैराणाङ्घोराणाञ्जयमिच्छताम् ।
सम्प्रवृत्तन्निशायुद्धन्तदावानररक्षसाम् ॥ 2 ॥
राक्षसोऽसीतिहरयोहरिश्चाऽसीतिराक्षसाः ।
अन्योन्यंसमरेजघ्नुस्तस्मिंस्तमसिदारुणे ॥ 3 ॥
जहिदारयचैहीतिकथंविद्रवसीतिच ।
एवंसुतुमुलश्शब्दस्तस्मिंस्तमसिशुश्रुवे ॥ 4 ॥
कालाःकाञ्चनसन्नाहास्तस्मिंस्तमसिराक्षसाः ।
सम्प्रदृश्यन्तशैलेन्द्रादीप्तौषधिवनाइव ॥ 5 ॥
तस्मिंस्तमसिदुष्पारेराक्षसाःक्रोधमूर्छिताः ।
परिपेतुर्महावेगाभक्षयन्तःप्लवङ्गमान् ॥ 6 ॥
तेहयान् काञ्चनापीडान् ध्वजांश्चाशीविषोपमान् ।
आप्लुत्यदशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपाव्यदारयन् ॥ 7 ॥
वानराबलिनोयुद्धेऽक्षोभयन् राक्षसीञ्चमूम् ।
कुञ्जरान् कुञ्जरारोहान् पताकाध्वजिनोरथान् ॥ 8 ॥
कर्षुश्चददंशुश्चदशनैःक्रोधमूर्छिताः ।
लक्ष्मणश्चापिरामश्चशरैराशीविषोपमैः ॥ 9 ॥
दृश्यादृश्यानिरक्षांसिप्रवराणिनिजघ्नतुः ।
तुरङ्गखुरविध्वस्तंरथनेमिसमुत्थितम् ॥ 10 ॥
रुरोधकर्णनेत्राणियुध्यतान्धरणीरजः ।
वर्तमानेतथाघोरेसङ्ग्रामेरोमहर्षणे ॥ 11 ॥
रुधिरोधामहाघोरानद्यस्तत्रप्रसुस्रुवुः ।
ततोभेरीमृदङ्गानाम्पणवानाञ्चनिस्स्वनः ॥ 12 ॥
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रस्सम्भूवाद्भुतोपमः ।
हतानांस्तनमानानांराक्षसानाञ्चनिःस्वनः ॥ 13 ॥
शस्तानांवानराणाञ्चसम्बभूवातिदारुणः ।
हतैर्वानरवीरैश्चशक्तिशूलपरश्वधैः ॥ 14 ॥
निहतैःपर्वताकारैराक्षसैःकामरूपिभिः ।
शस्त्रपुष्पोपहाराचतत्रासीद्युद्धमेदिनी ॥ 15 ॥
दुर् ज्ञेयादुर्निवेशाचशोणितास्रावकर्दमा ।
साबभूवनिशाघोराहरिराक्षसहारिणी ॥ 16 ॥
कालरात्रीवभूतानांसर्वेषान्दुरतिक्रमा ।
ततस्तेराक्षसास्तत्रतस्मिंस्तमसिदारुणे ॥ 17 ॥
राममेवाभ्यवर्तन्तसम्हृष्टाश्शरवृष्टिभिः ।
तेषामापततांशब्दःक्रुद्धानामपिगर्जताम् ॥ 18 ॥
उद्वर्त;इव सप्तानां समुद्राणां अभूत् स्वनः ।
तेषां रामह् शारैह् षड्भिह् षड् जघान निशाअ चरान् ॥ 19 ॥
निमेषान्तरमात्रेणशितैरग्निशिखोपमैः ।
यमशत्रुश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ॥ 20 ॥
वज्रदंष्ट्रोमहाकायस्तौचोभौशुकसारणौ ।
तेतुरामेणबाणौघैस्सर्वेमर्मसुताडिताः ॥ 21 ॥
युद्धादपसृतास्तत्रसावशेषायुषोऽभवन् ।
तत्रकाञ्चनचित्राङ्गैश्शरैरग्निशिखोपमैः ॥ 22 ॥
दिशश्चकारविमलाःप्रदिशश्चमहारथः ।
येत्वन्येराक्षसाभीमारामस्याभिमुखेस्थिताः ॥ 23 ॥
तेऽपिनष्टाःसमासाद्यपतङ्गाइवपावकम् ।
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैस्सपतद्भिस्सहस्रशः ॥ 24 ॥
बभूवरजनीचित्राखद्योतैरिवशारदी ।
राक्षसानाञ्चनिनदैर्हरीणाञ्चापिनिस्स्वनैः ॥ 25 ॥
साबभूवनिशाघोराभूयोघोरतरातदा ।
तेनशब्देनमहताप्रवृद्धेनसमन्ततः ॥ 26 ॥
त्रिकूटःकन्दराकीर्णःप्रव्याहरदिवाचलः ।
गोलाङ्गूलामहाकायास्तमसातुल्यवर्चसः ॥ 27 ॥
सम्परिष्वज्यबाहुभ्याम्भक्षयन्रजनीचरान् ।
अङ्गदस्तुरणेशत्रूननिहन्तुंसमुपस्थितः ॥ 28 ॥
रावणिन्निजघानाशुसारथिञ्चहयानपि ।
वर्तमानेतदाघोरेसङ्ग्रामेभृशदारुणे ॥ 29 ॥
इन्द्रजित्तुरथन्त्यक्त्वाहताश्वोहतसारथिः ।
अङ्गदेनमहामायस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ 30 ॥
तत्कर्मवालिपुत्रस्यसर्वेदेवास्सहर्षिभिः ।
तुष्टुवुःपूजनार्हस्यतौचोभौरामलक्ष्मणौ ॥ 31 ॥
प्रभावंसर्वभूतानिविदुरिन्द्रजितोयुधि ।
तेनतेतम्महात्मानन्तुष्टाःदृष्टवाप्रधर्षितम् ॥ 32 ॥
ततःप्रहृष्टाःकपयस्ससुग्रीवविभीषणाः ।
साधुसाध्वितिनेदुश्चदृष्टवाशत्रुम्प्रधर्षितम् ॥ 33 ॥
इन्द्रजित्तुतदातेननिर्जितोभीमकर्मणा ।
संयुगेवालिपुत्रेणक्रोधञ्चक्रेसुदारुणम् ॥ 34 ॥
सोऽन्तर्धानगतःपापोरावणीरणकर्कशः ।
अदृश्योनिशितान्बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः ॥ 35 ॥
सरामंलक्ष्मणञ्चैवघोरैर्नागमयैश्शरैः ।
बिभेदसमरेक्रुद्धःसर्वगात्रेषुराक्षसः ॥ 36 ॥
माययासम्वृतस्तत्रमोहयन्राघवौयुधि ।
अदृश्यस्सर्वभूतानाङ्कूटयोधीनिशाचरः ॥ 37 ॥
बबन्धशरबन्धेनभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
तेनतौपुरुषव्याघ्रौक्रुद्धेनाशीविषैश्शरैः ॥ 38 ॥
सहसानिहतौवीरौतदाप्रैक्षन्तवानराः ।
प्रकाशरूपस्तुतदानशक्तस्तौबाधितुंराक्षसराजपुत्रः ।
मायाम्प्रयोक्तुंसमुपाजगामबबन्धतौराजसुतौदुरात्मा ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
yudhyatāmenateṣāntutadāvānararākṣasām |
ravirastaṅgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī || 1 ||
anyonyambaddhavairāṇāṅghorāṇāñjayamicchatām |
sampravṛttanniśāyuddhantadāvānararakṣasām || 2 ||
rākṣaso'sītiharayohariścā'sītirākṣasāḥ |
anyonyaṃsamarejaghnustasmiṃstamasidāruṇe || 3 ||
jahidārayacaihītikathaṃvidravasītica |
evaṃsutumulaśśabdastasmiṃstamasiśuśruve || 4 ||
kālāḥkāñcanasannāhāstasmiṃstamasirākṣasāḥ |
sampradṛśyantaśailendrādīptauṣadhivanāiva || 5 ||
tasmiṃstamasiduṣpārerākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ |
paripeturmahāvegābhakṣayantaḥplavaṅgamān || 6 ||
tehayān kāñcanāpīḍān dhvajāṃścāśīviṣopamān |
āplutyadaśanaistīkṣṇairbhīmakopāvyadārayan || 7 ||
vānarābalinoyuddhe'kṣobhayan rākṣasīñcamūm |
kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajinorathān || 8 ||
karṣuścadadaṃśuścadaśanaiḥkrodhamūrchitāḥ |
lakṣmaṇaścāpirāmaścaśarairāśīviṣopamaiḥ || 9 ||
dṛśyādṛśyānirakṣāṃsipravarāṇinijaghnatuḥ |
turaṅgakhuravidhvastaṃrathanemisamutthitam || 10 ||
rurodhakarṇanetrāṇiyudhyatāndharaṇīrajaḥ |
vartamānetathāghoresaṅgrāmeromaharṣaṇe || 11 ||
rudhirodhāmahāghorānadyastatraprasusruvuḥ |
tatobherīmṛdaṅgānāmpaṇavānāñcanissvanaḥ || 12 ||
śaṅkhaveṇusvanonmiśrassambhūvādbhutopamaḥ |
hatānāṃstanamānānāṃrākṣasānāñcaniḥsvanaḥ || 13 ||
śastānāṃvānarāṇāñcasambabhūvātidāruṇaḥ |
hatairvānaravīraiścaśaktiśūlaparaśvadhaiḥ || 14 ||
nihataiḥparvatākārairākṣasaiḥkāmarūpibhiḥ |
śastrapuṣpopahārācatatrāsīdyuddhamedinī || 15 ||
dur jñeyādurniveśācaśoṇitāsrāvakardamā |
sābabhūvaniśāghorāharirākṣasahāriṇī || 16 ||
kālarātrīvabhūtānāṃsarveṣānduratikramā |
tatasterākṣasāstatratasmiṃstamasidāruṇe || 17 ||
rāmamevābhyavartantasamhṛṣṭāśśaravṛṣṭibhiḥ |
teṣāmāpatatāṃśabdaḥkruddhānāmapigarjatām || 18 ||
udvarta;iva saptānāṃ samudrāṇāṃ abhūt svanaḥ |
teṣāṃ rāmah śāraih ṣaḍbhih ṣaḍ jaghāna niśāa carān || 19 ||
nimeṣāntaramātreṇaśitairagniśikhopamaiḥ |
yamaśatruścadurdharṣomahāpārśvamahodarau || 20 ||
vajradaṃṣṭromahākāyastaucobhauśukasāraṇau |
teturāmeṇabāṇaughaissarvemarmasutāḍitāḥ || 21 ||
yuddhādapasṛtāstatrasāvaśeṣāyuṣo'bhavan |
tatrakāñcanacitrāṅgaiśśarairagniśikhopamaiḥ || 22 ||
diśaścakāravimalāḥpradiśaścamahārathaḥ |
yetvanyerākṣasābhīmārāmasyābhimukhesthitāḥ || 23 ||
te'pinaṣṭāḥsamāsādyapataṅgāivapāvakam |
suvarṇapuṅkhairviśikhaissapatadbhissahasraśaḥ || 24 ||
babhūvarajanīcitrākhadyotairivaśāradī |
rākṣasānāñcaninadairharīṇāñcāpinissvanaiḥ || 25 ||
sābabhūvaniśāghorābhūyoghoratarātadā |
tenaśabdenamahatāpravṛddhenasamantataḥ || 26 ||
trikūṭaḥkandarākīrṇaḥpravyāharadivācalaḥ |
golāṅgūlāmahākāyāstamasātulyavarcasaḥ || 27 ||
sampariṣvajyabāhubhyāmbhakṣayanrajanīcarān |
aṅgadasturaṇeśatrūnanihantuṃsamupasthitaḥ || 28 ||
rāvaṇinnijaghānāśusārathiñcahayānapi |
vartamānetadāghoresaṅgrāmebhṛśadāruṇe || 29 ||
indrajitturathantyaktvāhatāśvohatasārathiḥ |
aṅgadenamahāmāyastatraivāntaradhīyata || 30 ||
tatkarmavāliputrasyasarvedevāssaharṣibhiḥ |
tuṣṭuvuḥpūjanārhasyataucobhaurāmalakṣmaṇau || 31 ||
prabhāvaṃsarvabhūtānividurindrajitoyudhi |
tenatetammahātmānantuṣṭāḥdṛṣṭavāpradharṣitam || 32 ||
tataḥprahṛṣṭāḥkapayassasugrīvavibhīṣaṇāḥ |
sādhusādhvitineduścadṛṣṭavāśatrumpradharṣitam || 33 ||
indrajittutadātenanirjitobhīmakarmaṇā |
saṃyugevāliputreṇakrodhañcakresudāruṇam || 34 ||
so'ntardhānagataḥpāporāvaṇīraṇakarkaśaḥ |
adṛśyoniśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ || 35 ||
sarāmaṃlakṣmaṇañcaivaghorairnāgamayaiśśaraiḥ |
bibhedasamarekruddhaḥsarvagātreṣurākṣasaḥ || 36 ||
māyayāsamvṛtastatramohayanrāghavauyudhi |
adṛśyassarvabhūtānāṅkūṭayodhīniśācaraḥ || 37 ||
babandhaśarabandhenabhrātaraurāmalakṣmaṇau |
tenataupuruṣavyāghraukruddhenāśīviṣaiśśaraiḥ || 38 ||
sahasānihatauvīrautadāpraikṣantavānarāḥ |
prakāśarūpastutadānaśaktastaubādhituṃrākṣasarājaputraḥ |
māyāmprayoktuṃsamupājagāmababandhataurājasutaudurātmā || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.