6.44 Yuddhakanda - Chatushchatvarimsha Sargah

ॐ

6.44 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಯುಧ್ಯತಾಮೇನತೇಷಾನ್ತುತದಾವಾನರರಾಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ರವಿರಸ್ತಙ್ಗತೋರಾತ್ರಿಃಪ್ರವೃತ್ತಾಪ್ರಾಣಹಾರಿಣೀ ॥ 1 ॥

ಅನ್ಯೋನ್ಯಮ್ಬದ್ಧವೈರಾಣಾಙ್ಘೋರಾಣಾಞ್ಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ।

ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತನ್ನಿಶಾಯುದ್ಧನ್ತದಾವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 2 ॥

ರಾಕ್ಷಸೋಽಸೀತಿಹರಯೋಹರಿಶ್ಚಾಽಸೀತಿರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಅನ್ಯೋನ್ಯಂಸಮರೇಜಘ್ನುಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದಾರುಣೇ ॥ 3 ॥

ಜಹಿದಾರಯಚೈಹೀತಿಕಥಂವಿದ್ರವಸೀತಿಚ ।

ಏವಂಸುತುಮುಲಶ್ಶಬ್ದಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿಶುಶ್ರುವೇ ॥ 4 ॥

ಕಾಲಾಃಕಾಞ್ಚನಸನ್ನಾಹಾಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಸಮ್ಪ್ರದೃಶ್ಯನ್ತಶೈಲೇನ್ದ್ರಾದೀಪ್ತೌಷಧಿವನಾಇವ ॥ 5 ॥

ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದುಷ್ಪಾರೇರಾಕ್ಷಸಾಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ।

ಪರಿಪೇತುರ್ಮಹಾವೇಗಾಭಕ್ಷಯನ್ತಃಪ್ಲವಙ್ಗಮಾನ್ ॥ 6 ॥

ತೇಹಯಾನ್ ಕಾಞ್ಚನಾಪೀಡಾನ್ ಧ್ವಜಾಂಶ್ಚಾಶೀವಿಷೋಪಮಾನ್ ।

ಆಪ್ಲುತ್ಯದಶನೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಭೀಮಕೋಪಾವ್ಯದಾರಯನ್ ॥ 7 ॥

ವಾನರಾಬಲಿನೋಯುದ್ಧೇಽಕ್ಷೋಭಯನ್ ರಾಕ್ಷಸೀಞ್ಚಮೂಮ್ ।

ಕುಞ್ಜರಾನ್ ಕುಞ್ಜರಾರೋಹಾನ್ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಿನೋರಥಾನ್ ॥ 8 ॥

ಕರ್ಷುಶ್ಚದದಂಶುಶ್ಚದಶನೈಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಾಪಿರಾಮಶ್ಚಶರೈರಾಶೀವಿಷೋಪಮೈಃ ॥ 9 ॥

ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯಾನಿರಕ್ಷಾಂಸಿಪ್ರವರಾಣಿನಿಜಘ್ನತುಃ ।

ತುರಙ್ಗಖುರವಿಧ್ವಸ್ತಂರಥನೇಮಿಸಮುತ್ಥಿತಮ್ ॥ 10 ॥

ರುರೋಧಕರ್ಣನೇತ್ರಾಣಿಯುಧ್ಯತಾನ್ಧರಣೀರಜಃ ।

ವರ್ತಮಾನೇತಥಾಘೋರೇಸಙ್ಗ್ರಾಮೇರೋಮಹರ್ಷಣೇ ॥ 11 ॥

ರುಧಿರೋಧಾಮಹಾಘೋರಾನದ್ಯಸ್ತತ್ರಪ್ರಸುಸ್ರುವುಃ ।

ತತೋಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಾನಾಮ್ಪಣವಾನಾಞ್ಚನಿಸ್ಸ್ವನಃ ॥ 12 ॥

ಶಙ್ಖವೇಣುಸ್ವನೋನ್ಮಿಶ್ರಸ್ಸಮ್ಭೂವಾದ್ಭುತೋಪಮಃ ।

ಹತಾನಾಂಸ್ತನಮಾನಾನಾಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚನಿಃಸ್ವನಃ ॥ 13 ॥

ಶಸ್ತಾನಾಂವಾನರಾಣಾಞ್ಚಸಮ್ಬಭೂವಾತಿದಾರುಣಃ ।

ಹತೈರ್ವಾನರವೀರೈಶ್ಚಶಕ್ತಿಶೂಲಪರಶ್ವಧೈಃ ॥ 14 ॥

ನಿಹತೈಃಪರ್ವತಾಕಾರೈರಾಕ್ಷಸೈಃಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।

ಶಸ್ತ್ರಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಾಚತತ್ರಾಸೀದ್ಯುದ್ಧಮೇದಿನೀ ॥ 15 ॥

ದುರ್ ಜ್ಞೇಯಾದುರ್ನಿವೇಶಾಚಶೋಣಿತಾಸ್ರಾವಕರ್ದಮಾ ।

ಸಾಬಭೂವನಿಶಾಘೋರಾಹರಿರಾಕ್ಷಸಹಾರಿಣೀ ॥ 16 ॥

ಕಾಲರಾತ್ರೀವಭೂತಾನಾಂಸರ್ವೇಷಾನ್ದುರತಿಕ್ರಮಾ ।

ತತಸ್ತೇರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತತ್ರತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಿದಾರುಣೇ ॥ 17 ॥

ರಾಮಮೇವಾಭ್ಯವರ್ತನ್ತಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಶ್ಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ।

ತೇಷಾಮಾಪತತಾಂಶಬ್ದಃಕ್ರುದ್ಧಾನಾಮಪಿಗರ್ಜತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಉದ್ವರ್ತ;ಇವ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸಮುದ್ರಾಣಾಂ ಅಭೂತ್ ಸ್ವನಃ ।

ತೇಷಾಂ ರಾಮಹ್ ಶಾರೈಹ್ ಷಡ್ಭಿಹ್ ಷಡ್ ಜಘಾನ ನಿಶಾಅ ಚರಾನ್ ॥ 19 ॥

ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣಶಿತೈರಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ।

ಯಮಶತ್ರುಶ್ಚದುರ್ಧರ್ಷೋಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಮಹೋದರೌ ॥ 20 ॥

ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರೋಮಹಾಕಾಯಸ್ತೌಚೋಭೌಶುಕಸಾರಣೌ ।

ತೇತುರಾಮೇಣಬಾಣೌಘೈಸ್ಸರ್ವೇಮರ್ಮಸುತಾಡಿತಾಃ ॥ 21 ॥

ಯುದ್ಧಾದಪಸೃತಾಸ್ತತ್ರಸಾವಶೇಷಾಯುಷೋಽಭವನ್ ।

ತತ್ರಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಙ್ಗೈಶ್ಶರೈರಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ॥ 22 ॥

ದಿಶಶ್ಚಕಾರವಿಮಲಾಃಪ್ರದಿಶಶ್ಚಮಹಾರಥಃ ।

ಯೇತ್ವನ್ಯೇರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮಾರಾಮಸ್ಯಾಭಿಮುಖೇಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 23 ॥

ತೇಽಪಿನಷ್ಟಾಃಸಮಾಸಾದ್ಯಪತಙ್ಗಾಇವಪಾವಕಮ್ ।

ಸುವರ್ಣಪುಙ್ಖೈರ್ವಿಶಿಖೈಸ್ಸಪತದ್ಭಿಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 24 ॥

ಬಭೂವರಜನೀಚಿತ್ರಾಖದ್ಯೋತೈರಿವಶಾರದೀ ।

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚನಿನದೈರ್ಹರೀಣಾಞ್ಚಾಪಿನಿಸ್ಸ್ವನೈಃ ॥ 25 ॥

ಸಾಬಭೂವನಿಶಾಘೋರಾಭೂಯೋಘೋರತರಾತದಾ ।

ತೇನಶಬ್ದೇನಮಹತಾಪ್ರವೃದ್ಧೇನಸಮನ್ತತಃ ॥ 26 ॥

ತ್ರಿಕೂಟಃಕನ್ದರಾಕೀರ್ಣಃಪ್ರವ್ಯಾಹರದಿವಾಚಲಃ ।

ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಮಹಾಕಾಯಾಸ್ತಮಸಾತುಲ್ಯವರ್ಚಸಃ ॥ 27 ॥

ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಬಾಹುಭ್ಯಾಮ್ಭಕ್ಷಯನ್ರಜನೀಚರಾನ್ ।

ಅಙ್ಗದಸ್ತುರಣೇಶತ್ರೂನನಿಹನ್ತುಂಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 28 ॥

ರಾವಣಿನ್ನಿಜಘಾನಾಶುಸಾರಥಿಞ್ಚಹಯಾನಪಿ ।

ವರ್ತಮಾನೇತದಾಘೋರೇಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಭೃಶದಾರುಣೇ ॥ 29 ॥

ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ತುರಥನ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಹತಾಶ್ವೋಹತಸಾರಥಿಃ ।

ಅಙ್ಗದೇನಮಹಾಮಾಯಸ್ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ ॥ 30 ॥

ತತ್ಕರ್ಮವಾಲಿಪುತ್ರಸ್ಯಸರ್ವೇದೇವಾಸ್ಸಹರ್ಷಿಭಿಃ ।

ತುಷ್ಟುವುಃಪೂಜನಾರ್ಹಸ್ಯತೌಚೋಭೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 31 ॥

ಪ್ರಭಾವಂಸರ್ವಭೂತಾನಿವಿದುರಿನ್ದ್ರಜಿತೋಯುಧಿ ।

ತೇನತೇತಮ್ಮಹಾತ್ಮಾನನ್ತುಷ್ಟಾಃದೃಷ್ಟವಾಪ್ರಧರ್ಷಿತಮ್ ॥ 32 ॥

ತತಃಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃಕಪಯಸ್ಸಸುಗ್ರೀವವಿಭೀಷಣಾಃ ।

ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿನೇದುಶ್ಚದೃಷ್ಟವಾಶತ್ರುಮ್ಪ್ರಧರ್ಷಿತಮ್ ॥ 33 ॥

ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ತುತದಾತೇನನಿರ್ಜಿತೋಭೀಮಕರ್ಮಣಾ ।

ಸಂಯುಗೇವಾಲಿಪುತ್ರೇಣಕ್ರೋಧಞ್ಚಕ್ರೇಸುದಾರುಣಮ್ ॥ 34 ॥

ಸೋಽನ್ತರ್ಧಾನಗತಃಪಾಪೋರಾವಣೀರಣಕರ್ಕಶಃ ।

ಅದೃಶ್ಯೋನಿಶಿತಾನ್ಬಾಣಾನ್ಮುಮೋಚಾಶನಿವರ್ಚಸಃ ॥ 35 ॥

ಸರಾಮಂಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚೈವಘೋರೈರ್ನಾಗಮಯೈಶ್ಶರೈಃ ।

ಬಿಭೇದಸಮರೇಕ್ರುದ್ಧಃಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷುರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 36 ॥

ಮಾಯಯಾಸಮ್ವೃತಸ್ತತ್ರಮೋಹಯನ್ರಾಘವೌಯುಧಿ ।

ಅದೃಶ್ಯಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಙ್ಕೂಟಯೋಧೀನಿಶಾಚರಃ ॥ 37 ॥

ಬಬನ್ಧಶರಬನ್ಧೇನಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ತೇನತೌಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೌಕ್ರುದ್ಧೇನಾಶೀವಿಷೈಶ್ಶರೈಃ ॥ 38 ॥

ಸಹಸಾನಿಹತೌವೀರೌತದಾಪ್ರೈಕ್ಷನ್ತವಾನರಾಃ ।

ಪ್ರಕಾಶರೂಪಸ್ತುತದಾನಶಕ್ತಸ್ತೌಬಾಧಿತುಂರಾಕ್ಷಸರಾಜಪುತ್ರಃ ।

ಮಾಯಾಮ್ಪ್ರಯೋಕ್ತುಂಸಮುಪಾಜಗಾಮಬಬನ್ಧತೌರಾಜಸುತೌದುರಾತ್ಮಾ ॥ 39 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha catuścatvāriṃśassargaḥ |

yudhyatāmenateṣāntutadāvānararākṣasām |

ravirastaṅgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī || 1 ||

anyonyambaddhavairāṇāṅghorāṇāñjayamicchatām |

sampravṛttanniśāyuddhantadāvānararakṣasām || 2 ||

rākṣaso'sītiharayohariścā'sītirākṣasāḥ |

anyonyaṃsamarejaghnustasmiṃstamasidāruṇe || 3 ||

jahidārayacaihītikathaṃvidravasītica |

evaṃsutumulaśśabdastasmiṃstamasiśuśruve || 4 ||

kālāḥkāñcanasannāhāstasmiṃstamasirākṣasāḥ |

sampradṛśyantaśailendrādīptauṣadhivanāiva || 5 ||

tasmiṃstamasiduṣpārerākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ |

paripeturmahāvegābhakṣayantaḥplavaṅgamān || 6 ||

tehayān kāñcanāpīḍān dhvajāṃścāśīviṣopamān |

āplutyadaśanaistīkṣṇairbhīmakopāvyadārayan || 7 ||

vānarābalinoyuddhe'kṣobhayan rākṣasīñcamūm |

kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajinorathān || 8 ||

karṣuścadadaṃśuścadaśanaiḥkrodhamūrchitāḥ |

lakṣmaṇaścāpirāmaścaśarairāśīviṣopamaiḥ || 9 ||

dṛśyādṛśyānirakṣāṃsipravarāṇinijaghnatuḥ |

turaṅgakhuravidhvastaṃrathanemisamutthitam || 10 ||

rurodhakarṇanetrāṇiyudhyatāndharaṇīrajaḥ |

vartamānetathāghoresaṅgrāmeromaharṣaṇe || 11 ||

rudhirodhāmahāghorānadyastatraprasusruvuḥ |

tatobherīmṛdaṅgānāmpaṇavānāñcanissvanaḥ || 12 ||

śaṅkhaveṇusvanonmiśrassambhūvādbhutopamaḥ |

hatānāṃstanamānānāṃrākṣasānāñcaniḥsvanaḥ || 13 ||

śastānāṃvānarāṇāñcasambabhūvātidāruṇaḥ |

hatairvānaravīraiścaśaktiśūlaparaśvadhaiḥ || 14 ||

nihataiḥparvatākārairākṣasaiḥkāmarūpibhiḥ |

śastrapuṣpopahārācatatrāsīdyuddhamedinī || 15 ||

dur jñeyādurniveśācaśoṇitāsrāvakardamā |

sābabhūvaniśāghorāharirākṣasahāriṇī || 16 ||

kālarātrīvabhūtānāṃsarveṣānduratikramā |

tatasterākṣasāstatratasmiṃstamasidāruṇe || 17 ||

rāmamevābhyavartantasamhṛṣṭāśśaravṛṣṭibhiḥ |

teṣāmāpatatāṃśabdaḥkruddhānāmapigarjatām || 18 ||

udvarta;iva saptānāṃ samudrāṇāṃ abhūt svanaḥ |

teṣāṃ rāmah śāraih ṣaḍbhih ṣaḍ jaghāna niśāa carān || 19 ||

nimeṣāntaramātreṇaśitairagniśikhopamaiḥ |

yamaśatruścadurdharṣomahāpārśvamahodarau || 20 ||

vajradaṃṣṭromahākāyastaucobhauśukasāraṇau |

teturāmeṇabāṇaughaissarvemarmasutāḍitāḥ || 21 ||

yuddhādapasṛtāstatrasāvaśeṣāyuṣo'bhavan |

tatrakāñcanacitrāṅgaiśśarairagniśikhopamaiḥ || 22 ||

diśaścakāravimalāḥpradiśaścamahārathaḥ |

yetvanyerākṣasābhīmārāmasyābhimukhesthitāḥ || 23 ||

te'pinaṣṭāḥsamāsādyapataṅgāivapāvakam |

suvarṇapuṅkhairviśikhaissapatadbhissahasraśaḥ || 24 ||

babhūvarajanīcitrākhadyotairivaśāradī |

rākṣasānāñcaninadairharīṇāñcāpinissvanaiḥ || 25 ||

sābabhūvaniśāghorābhūyoghoratarātadā |

tenaśabdenamahatāpravṛddhenasamantataḥ || 26 ||

trikūṭaḥkandarākīrṇaḥpravyāharadivācalaḥ |

golāṅgūlāmahākāyāstamasātulyavarcasaḥ || 27 ||

sampariṣvajyabāhubhyāmbhakṣayanrajanīcarān |

aṅgadasturaṇeśatrūnanihantuṃsamupasthitaḥ || 28 ||

rāvaṇinnijaghānāśusārathiñcahayānapi |

vartamānetadāghoresaṅgrāmebhṛśadāruṇe || 29 ||

indrajitturathantyaktvāhatāśvohatasārathiḥ |

aṅgadenamahāmāyastatraivāntaradhīyata || 30 ||

tatkarmavāliputrasyasarvedevāssaharṣibhiḥ |

tuṣṭuvuḥpūjanārhasyataucobhaurāmalakṣmaṇau || 31 ||

prabhāvaṃsarvabhūtānividurindrajitoyudhi |

tenatetammahātmānantuṣṭāḥdṛṣṭavāpradharṣitam || 32 ||

tataḥprahṛṣṭāḥkapayassasugrīvavibhīṣaṇāḥ |

sādhusādhvitineduścadṛṣṭavāśatrumpradharṣitam || 33 ||

indrajittutadātenanirjitobhīmakarmaṇā |

saṃyugevāliputreṇakrodhañcakresudāruṇam || 34 ||

so'ntardhānagataḥpāporāvaṇīraṇakarkaśaḥ |

adṛśyoniśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ || 35 ||

sarāmaṃlakṣmaṇañcaivaghorairnāgamayaiśśaraiḥ |

bibhedasamarekruddhaḥsarvagātreṣurākṣasaḥ || 36 ||

māyayāsamvṛtastatramohayanrāghavauyudhi |

adṛśyassarvabhūtānāṅkūṭayodhīniśācaraḥ || 37 ||

babandhaśarabandhenabhrātaraurāmalakṣmaṇau |

tenataupuruṣavyāghraukruddhenāśīviṣaiśśaraiḥ || 38 ||

sahasānihatauvīrautadāpraikṣantavānarāḥ |

prakāśarūpastutadānaśaktastaubādhituṃrākṣasarājaputraḥ |

māyāmprayoktuṃsamupājagāmababandhataurājasutaudurātmā || 39 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||