ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸ ತಥೋಕ್ತಸ್ತುನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹೋದರಮ್ ।
ಅಬ್ರವೀದ್ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠಮ್ಭ್ರಾತರಂರಾವಣನ್ತತಃ ॥ 1 ॥
ಸೋಽಹನ್ತವಭಯಙ್ಘೋರಂವಧಾತ್ತಸ್ಯದುರಾತ್ಮನಃ ।
ರಾಮಸ್ಯಾದ್ಯಪ್ರಮಾರ್ಜಾಮಿನಿರ್ವೈರೋಹಿಸುಖೀಭವ ॥ 2 ॥
ಗರ್ಜನ್ತಿ ನ ವೃಥಾಶೂರಾನಿರ್ಜಲಾಇವತೋಯದಾಃ ।
ಪಶ್ಯಸಮ್ಪದ್ಯಮಾನನ್ತುಗರ್ಜಿತಂಯುಧಿಕರ್ಮಣಾ ॥ 3 ॥
ನ ಮರ್ಷಯನ್ತಿಚಾತ್ಮಾನಂಸಮ್ಭಾವಯತಿನಾತ್ಮನಾ ।
ಅದರ್ಶಯಿತ್ವಾಶೂರಾಸ್ತುಕರ್ಮಕುರ್ವನ್ತಿದುಷ್ಕರಮ್ ॥ 4 ॥
ವಿಕ್ಲಬಾನಾಮಬುದ್ಧೀನಾಂರಾಜ್ಞಾಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನಾಮ್ ।
ಶ್ರೃಣ್ವತಾಸದಿತಮಿದನ್ತ್ವಾದ್ವಿಧಾನಾಮ್ಮಹೋದರ ॥ 5 ॥
ಯುದ್ಧೇಕಾಪುರುಷೈರ್ನಿತ್ಯಮ್ಭವದ್ಭಿಃಪ್ರಿಯವಾದಿಭಿಃ ।
ರಾಜಾನಮನುಗಚ್ಛದ್ಭಿಃಸರ್ವಙ್ಕೃತ್ಯಮೋದ್ಧಿಸಾದಿತಮ್ ॥ 6 ॥
ರಾಜಶೇಷಾಕೃತಾಲಙ್ಕಾಕ್ಷೀಣಃಕೋಶೋಬಲಂಹತಮ್ ।
ರಾಜಾನಮಿಮಮಾಸಾದ್ಯಸುಹೃಚಚಿಹ್ನಮಮಿತ್ರಕಮ್ ॥ 7 ॥
ಏಷನಿರ್ಯಾಮ್ಯಹಂಯುದ್ಧಮುದ್ಯತಶ್ಶತ್ರುನಿರ್ಜಯೇ ।
ದುರ್ನಯಮ್ಭವತಾಮದ್ಯಸಮೀಕರ್ತುಮ್ಮಿಹಾಹವೇ ॥ 8 ॥
ಏವಮುಕ್ತವತೋವಾಕ್ಯಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಧೀಮತಃ ।
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚತತೋವಾಕ್ಯಮ್ಪ್ರಹಸನ್ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ॥ 9 ॥
ಮಹೋದರೋಽಯಂರಾಮಾತ್ತುಪರಿತ್ರಸ್ತೋ ನ ಸಂಶಯಃ ।
ನ ಹಿರೋಚಯತೇತಾತ ಯುದ್ಧಂಯುದ್ಧವಿಶಾರದ ॥ 10 ॥
ಕಶ್ಚಿನ್ಮೇತ್ವತ್ಸಮೋನಾಸ್ತಿಸೌಹೃದೇನಬಲೇನ ಚ ।
ಗಚ್ಛಶತ್ರುವಧಾಯತ್ವಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಜಯಾಯ ಚ ॥ 11 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ತುಶತ್ರುನಾಶಾರ್ಥಮ್ಭವಾನ್ಸಮ್ಬೋಧಿತೋಮಯಾ ।
ಅಯಂಹಿಕಾಲಸ್ಸುಹೃದಾಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಮರಿನ್ದಮ ॥ 12 ॥
ತದ್ಗಚ್ಛ ಶೂಲಮಾದಾಯ ಪಾಶಹಸ್ತ ಇವಾನ್ತಕಃ ।
ವಾನರಾನ್ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಚ ಭಕ್ಷಯಾದಿತ್ಯತೇಜಸೌ ॥ 13 ॥
ಸಮಾಲೋಕ್ಯತುತೇರೂಪಂವಿದ್ರವಿಷ್ಯನ್ತಿವಾನರಾಃ ।
ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಶ್ಚಾಪಿಹೃದಯೇಪ್ರಸ್ಫುಟಿಷ್ಯತಃ ॥ 14 ॥
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಮಹಾತೇಜಾಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ಪುನರ್ಜಾತಮಿವಾತ್ಮಾನಮ್ಮೇನೇರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಃ ॥ 15 ॥
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಬಲಾಭಿಜ್ಞೋ ಜಾನಂಸ್ತಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।
ಬಭೂವ ಮುದಿತೋ ರಾಜಾ ಶಶಾಙ್ಕ ಇವ ನಿರ್ಮಲಃ ॥ 16 ॥
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಃಸಮ್ಹೃಷ್ಟೋನಿರ್ಜಗಾಮಮಹಾಬಲಃ ।
ರಾಜ್ಞಸ್ತುವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಸಮುದ್ಯತಃ ॥ 17 ॥
ಆದದೇನಿಶಿತಂಶೂಲಂವೇಗಾಚ್ಛತ್ರುನಿಬರ್ಹಣಮ್ ।
ಸರ್ವಕಾಲಾಯಸನ್ದೀಪ್ತನ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಮ್ ॥ 18 ॥
ಇನ್ದ್ರಾಶನಿಸಮಮ್ಭೀಮಂವಜ್ರಪ್ರತಿಮಗೌರವಮ್ ।
ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಪನ್ನಗಸೂದನಮ್ ॥ 19 ॥
ರಕ್ತಮಾಲ್ಯಮ್ಮಹಾಧಾಮಂಸ್ವತಶ್ಚೋದ್ಗತಪಾವಕಮ್ ।
ಆದಾಯನಿಶಿತಂಶೂಲಂಶತ್ರುಶೋಣಿತರಞ್ಜಿತಮ್ ॥ 20 ॥
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾತೇಜಾರಾವಣಂವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಗಮಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಮೇಕಾಕೀತಿಷ್ಠತ್ವಿಹಬಲಮ್ಮಮ ॥ 21 ॥
ಅದ್ಯತಾನ್ ಕ್ಷುಭಿತಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧೋಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿವಾನರಾನ್ ।
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾರಾವಣೋವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 22 ॥
ಸೈನ್ಯೈಃಪರಿವೃತೋಗಚ್ಛಶೂಲಮುದ್ಗತಪಾಣಿಭಿಃ ।
ವಾನರಾಹಿಮಹಾತ್ಮಾನಶ್ಶೀಘ್ರಾಸ್ಸವ್ಯವಸಾಯಿನಃ ॥ 23 ॥
ಏಕಾಕಿನಮ್ಪ್ರಮತ್ತಂವಾನಯೇಯುದ್ಧಶನೈಃಕ್ಷ್ಯಮ್ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಪರಮದುರ್ಧರ್ಷೈಃ ಸೈನ್ಯೈಃಪರಿವೃತೋವ್ರಜ ॥ 24 ॥
ರಕ್ಷಸಾಮಹಿತಂಸರ್ವಂಶತ್ರುಪಕ್ಷನ್ನಿಷೂದಯ ।
ಅಥಾಸನಾತ್ಸಮುತ್ಪತ್ಯಸ್ರಜಂ ಮಣಿಕೃತಾನ್ತರಾಮ್ ॥ 25 ॥
ಆಬಬನ್ಧಮಹಾತೇಜಾಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯರಾವಣಃ ।
ಅಙ್ಗದಾನ್ಯಙ್ಗುಲೀವೇಷ್ಟಾನ್ವರಾಣ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ॥ 26 ॥
ಹಾರಂ ಚ ಶ್ಶಿಸಙ್ಕಾಶಮಾಬಬನ್ದಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ದಿವ್ಯಾನಿ ಚ ಸುಗನ್ಧೀನಿಮಾಲ್ಯದಾಮಾನಿರಾವಣಃ ॥ 27 ॥
ಶ್ರೋತ್ರಿಚಾಸಞ್ಜಯಾಮಾಸಶ್ರೀಮತೀಚಾಸ್ಯಕುಣ್ಡಲೇ ।
ಕಾಞ್ಚನಾಙ್ಗದಕೇಯೂರೋನಿಷ್ಕಾಭರಣಭೂಷಿತಃ ॥ 28 ॥
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಬೃಹತ್ಕರ್ಣಸ್ಸುಹುತೋಽಗ್ನಿರಿವಾಬಭೌ ।
ಶ್ರೋಣೀಸೂತ್ರೇಣಮಹತಾಮೇಚಕೇನವ್ಯರಾಜತ ॥ 29 ॥
ಅಮೃತೋತ್ಪಾದನೇನದ್ಧೋಭುಜಙ್ಗೇನೇವಮನ್ದರಃ ।
ಸ ಕಾಞ್ಚನಮ್ಭಾರಸಹನ್ನಿವಾತಂವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭನ್ದೀಪ್ತಮಿವಾತ್ಮಭಾಸಾ ।
ಆಬಧ್ಯಮಾನಃಕವಚಂರರಾಜಸನ್ಧ್ಯಾಭ್ರಸಮ್ವೀತರಾಜಃ ॥ 30 ॥
ಸರ್ವಾಭರಣನದ್ಧಾಙ್ಗಃ ಶೂಲಪಾಣಿಃ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ ।
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಕೃತೋತ್ಸಾಹೋ ನಾರಾಯಣ ಇವಾಬಭೌ ॥ 31 ॥
ಭ್ರಾತರಂಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಕೃತ್ವಾಚಾಪಿಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ।
ಪ್ರಣಮ್ಯಶಿರಸಾತಸ್ಮೈಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥೇಮಹಾಬಲಃ ॥ 32 ॥
ನಿಷ್ಪತನ್ತಮ್ಮಹಾಕಾಯಮ್ಮಹಾನಾದಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ತಮಾಶೀರ್ಭಿಃಪ್ರಶಸ್ತಾಭಿಃಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸರಾವಣಃ ॥ 33 ॥
ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿನಿರ್ಘೋಷೈಸ್ಸೈನ್ಯೈಶ್ಚಾಪಿವರಾಯುಥೈಃ ।
ತಙ್ಗಜೈಶ್ಚತುರಙ್ಗೈಶ್ಚಸ್ಯನ್ದನೈಶ್ಚಾಮ್ಬುದಸ್ವನೈಃ ॥ 34 ॥
ಅನುಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ರಥಿನೋ ರಥಿನಾಂ ವರಮ್ ।
ಸರ್ಪೈರುಷ್ಟ್ರೈಃಖರೈರಶ್ವೈಸ್ಸಿಮ್ಹದ್ವಿಪಮೃಗದ್ವಿಜೈಃ ।
ಅನುಜಗ್ಮುಶ್ಚತಙ್ಘೋರಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 35 ॥
ಸ ಪುಷ್ಪವರ್ಷೈರವಕೀರ್ಯಮಾಣೋಧೃತಾತಪತ್ರಃಶಿತಶೂಲಪಾಣಿಃ ।
ಮದೋತ್ಕಟಃಶೋಣಿತಗನ್ಧಮತ್ತೋವಿನಿರ್ಯಯೌದಾವನದೇವಶತ್ರುಃ ॥ 36 ॥
ಪದಾತಯಶ್ಚಬಹವೋಮಹಾನಾದಾಮಹಾಬಲಾಃ ।
ಅನ್ವಯೂರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮಾಭೀಮಾಕ್ಷಾಶ್ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ ॥ 37 ॥
ರಕ್ತಾಕ್ಷಾಸ್ಸುಮಹಾಕಾಯಾನೀಲಾಞ್ಚನಚಯೋಪಮಾಃ ।
ಶೂಲಾನುದ್ಯಮ್ಯಖಡಗಾಂಶ್ಚನಿಶಿತಾಂಶ್ಚಪರಶ್ವಧಾನ್ ॥ 38 ॥
ಬಹುವ್ಯಾಮಾಂಶ್ಚಪರಿಘಾನ್ಗದಾಶ್ಚಮುಸಲಾನಿ ಚ ।
ತಾಲಸ್ಕನ್ಧಾಂಶ್ಚವಿಪುಲಾನ್ಕ್ಷೇಪಣೀಯಾನ್ದುರಾಸದಾನ್ ॥ 39 ॥
ಅಥಾನ್ಯದ್ವಪುರಾದಾಯದಾರುಣಂರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।
ನಿಷ್ಪಪಾತಮಹಾತೇಜಾಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾಬಲಃ ॥ 40 ॥
ಧನುಃಶತಪರೀಣಾಹಃ ಸ ಷಟ್ಛತ್ರಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ ।
ರೌದ್ರಃಶಕಟಚಕ್ರಾಕ್ಷೋಮಹಾಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ॥ 41 ॥
ಸನ್ನಿಪತ್ಯ ಚ ರಕ್ಷಾಂಸಿದಗ್ಧಶೈಲೋಪಮಾಮಹಾನ್ ।
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾವಕ್ತ್ರಃಪ್ರಹಸನ್ನಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 42 ॥
ಅದ್ಯವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾನ್ತಾನಿಯೂಥಾನಿಭಾಗಶ ।
ನಿರ್ದಹಿಷ್ಯಾಮಿಸಙ್ಖ್ರುದ್ಧಶ್ಶಲಾಭಾನಿವಪಾವಕಃ ॥ 43 ॥
ನಾಪರಾಧ್ಯನ್ತಿಮೇಕಾಮಂವಾನರಾಃ ವನಚಾರಿಣಃ ।
ಜಾತಿರಸ್ಮದ್ವಿಧಾನಾಂಸಾಪುರೋದ್ಯಾನವಿಭೂಷಣಮ್ ॥ 44 ॥
ಪುರರೋಧಸ್ಯಮೂಲನ್ತುರಾಘವಸ್ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ಹತೇತಸ್ಮಿನ್ ಹತಂಸರ್ವನ್ತಂವಧಿಷ್ಯಾಮಿಸಂಯುಗೇ ॥ 45 ॥
ಏವಂ ತಸ್ಯ ಬ್ರುವಾಣಸ್ಯ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ನಾದಂ ಚಕ್ರುರ್ಮಹಾಘೋರಂ ಕಮ್ಪಯನ್ತ ಇವಾರ್ಣವಮ್ ॥ 46 ॥
ತಸ್ಯನಿಷ್ಪತತಸ್ತೂರ್ಣಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಧೀಮತಃ ।
ಬಭೂವುರ್ಘೋರರೂಪಾಣಿನಿಮಿತ್ತಾನಿಸಮನ್ತತಃ ॥ 47 ॥
ಉಲ್ಕಾಶನಿಯುತಾಮೇಘಾಬಭೂವುರ್ಗರ್ಧಭಾರುಣಾಃ ।
ಸಸಾಗರವನಾಚೈವವಸುಧಾಸಮಕಮ್ಪತ ॥ 48 ॥
ಘೋರರೂಪಾಶ್ಶಿವಾನೇದುಸ್ಸಜ್ವಾಲಕಬಲೈರ್ಮುಖೈಃ ।
ಮಣ್ಡಲಾನ್ಯಪಸವ್ಯಾನಿಬಬನ್ಧುಶ್ಚವಿಹಙ್ಗಮಾಃ ॥ 49 ॥
ನಿಷ್ಪಪಾತ ಚ ಗೃಧ್ರೋಮಾಲೇವಾಽಸ್ಯಪಥಿಗಚ್ಛತಃ ।
ಪ್ರಾಸ್ಫುರನ್ನಯನಞ್ಚಾಸ್ಯಸವ್ಯೋಬಾಹುಶ್ಚಕಮ್ಪತ ॥ 50 ॥
ನಿಷ್ಪಪಾತತದಾಚೋಲ್ಕಾಜ್ವಲನ್ತೀಭೀಮನಿಶ್ಶ್ವನಾ ।
ಆದಿತ್ಯೋನಿಷ್ಪ್ರಭಶ್ಚಾಸೀನ್ನಪ್ರವಾತಿ ಚ ಽನಿಲಃ ॥ 51 ॥
ಅಚಿನ್ತಯನ್ಮಹೋತ್ಪಾತಾನುದಿತಾನ್ರೋಮಹರ್ಷಣಾನ್ ।
ನಿರ್ಯಯೌಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ತುಕೃತಾನ್ತಬಲಚೋದಿತಃ ॥ 52 ॥
ನ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾಪ್ರಾಕಾರಮ್ಪದ್ಭ್ಯಾಮ್ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ।
ದದರ್ಶಾಭ್ರಘನಪ್ರಖ್ಯಂವಾನರಾನೀಕಮದ್ಭುತಮ್ ॥ 53 ॥
ತೇದೃಷ್ಟವಾರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠಂವಾನರಾಃಪರ್ವತೋಪಮಮ್ ।
ವಾಯುನುನ್ನಾಇವಘನಾಯಯುಸ್ಸರ್ವಾದಿಶಸ್ತದಾ ॥ 54 ॥
ತದ್ವಾನರಾನೀಕಮತಿಪ್ರಚಣ್ಡನ್ದಿಶೋದ್ರವದ್ಭಿನ್ನಮವಾಭ್ರಜಾಲಮ್ ।
ಸ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಸಮವೇಕ್ಷ್ಯಹರ್ಷಾನ್ನನಾದಭೂಯೋಘನವದ್ಘನಾಭಃ ॥ 55 ॥
ತೇತಸ್ಯಘೋರನ್ನಿನದನ್ನಿಶಮ್ಯಯಥಾನಿನಾದನ್ದಿವಿವಾರಿದಸ್ಯ ।
ಪೇತುರ್ಧರಣ್ಯಾಮ್ಬಹವಃಪ್ಲವಙ್ಗಾನಿಕೃತ್ತಮೂಲಾಇವಶಾಲವೃಕ್ಷಾಃ ॥ 56 ॥
ವಿಪುಲಪರಿಘವಾನ್ ಸ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋರಿಪುನಿಧನಾಯವಿನಿಸ್ಪೃತೋತ್ಮಾ ।
ಕಪಿಷಣಭಯಮಾದದತ್ಸುಭೀಮಮ್ಪ್ರಭುರಿವದಣ್ಡವಾನ್ಯುಗಾನ್ತೇ ॥ 57 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcaṣaṣṭitamassargaḥ |
sa tathoktastunirbhartsyakumbhakarṇomahodaram |
abravīdrākṣasaśreṣṭhambhrātaraṃrāvaṇantataḥ || 1 ||
so'hantavabhayaṅghoraṃvadhāttasyadurātmanaḥ |
rāmasyādyapramārjāminirvairohisukhībhava || 2 ||
garjanti na vṛthāśūrānirjalāivatoyadāḥ |
paśyasampadyamānantugarjitaṃyudhikarmaṇā || 3 ||
na marṣayanticātmānaṃsambhāvayatinātmanā |
adarśayitvāśūrāstukarmakurvantiduṣkaram || 4 ||
viklabānāmabuddhīnāṃrājñāpaṇḍitamāninām |
śrṛṇvatāsaditamidantvādvidhānāmmahodara || 5 ||
yuddhekāpuruṣairnityambhavadbhiḥpriyavādibhiḥ |
rājānamanugacchadbhiḥsarvaṅkṛtyamoddhisāditam || 6 ||
rājaśeṣākṛtālaṅkākṣīṇaḥkośobalaṃhatam |
rājānamimamāsādyasuhṛcacihnamamitrakam || 7 ||
eṣaniryāmyahaṃyuddhamudyataśśatrunirjaye |
durnayambhavatāmadyasamīkartummihāhave || 8 ||
evamuktavatovākyaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
pratyuvācatatovākyamprahasanrākṣasādhipaḥ || 9 ||
mahodaro'yaṃrāmāttuparitrasto na saṃśayaḥ |
na hirocayatetāta yuddhaṃyuddhaviśārada || 10 ||
kaścinmetvatsamonāstisauhṛdenabalena ca |
gacchaśatruvadhāyatvaṅkumbhakarṇajayāya ca || 11 ||
tasmāttuśatrunāśārthambhavānsambodhitomayā |
ayaṃhikālassuhṛdāṃrākṣasānāmarindama || 12 ||
tadgaccha śūlamādāya pāśahasta ivāntakaḥ |
vānarān rājaputrau ca bhakṣayādityatejasau || 13 ||
samālokyatuterūpaṃvidraviṣyantivānarāḥ |
rāmalakṣmaṇayoścāpihṛdayeprasphuṭiṣyataḥ || 14 ||
evamuktvāmahātejāḥkumbhakarṇammahābalam |
punarjātamivātmānammenerākṣasapuṅgavaḥ || 15 ||
kumbhakarṇabalābhijño jānaṃstasya parākramam |
babhūva mudito rājā śaśāṅka iva nirmalaḥ || 16 ||
ityevamuktaḥsamhṛṣṭonirjagāmamahābalaḥ |
rājñastuvacanaṃśrutvākumbhakarṇassamudyataḥ || 17 ||
ādadeniśitaṃśūlaṃvegācchatrunibarhaṇam |
sarvakālāyasandīptantaptakāñcanabhūṣaṇam || 18 ||
indrāśanisamambhīmaṃvajrapratimagauravam |
devadānavagandharvayakṣapannagasūdanam || 19 ||
raktamālyammahādhāmaṃsvataścodgatapāvakam |
ādāyaniśitaṃśūlaṃśatruśoṇitarañjitam || 20 ||
kumbhakarṇomahātejārāvaṇaṃvākyamabravīt |
gamiṣyāmyahamekākītiṣṭhatvihabalammama || 21 ||
adyatān kṣubhitān kruddhobhakṣayiṣyāmivānarān |
kumbhakarṇavacaśśrutvārāvaṇovākyamabravīt || 22 ||
sainyaiḥparivṛtogacchaśūlamudgatapāṇibhiḥ |
vānarāhimahātmānaśśīghrāssavyavasāyinaḥ || 23 ||
ekākinampramattaṃvānayeyuddhaśanaiḥkṣyam |
tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥparivṛtovraja || 24 ||
rakṣasāmahitaṃsarvaṃśatrupakṣanniṣūdaya |
athāsanātsamutpatyasrajaṃ maṇikṛtāntarām || 25 ||
ābabandhamahātejāḥkumbhakarṇasyarāvaṇaḥ |
aṅgadānyaṅgulīveṣṭānvarāṇyābharaṇāni ca || 26 ||
hāraṃ ca śśisaṅkāśamābabandamahātmanaḥ |
divyāni ca sugandhīnimālyadāmānirāvaṇaḥ || 27 ||
śrotricāsañjayāmāsaśrīmatīcāsyakuṇḍale |
kāñcanāṅgadakeyūroniṣkābharaṇabhūṣitaḥ || 28 ||
kumbhakarṇobṛhatkarṇassuhuto'gnirivābabhau |
śroṇīsūtreṇamahatāmecakenavyarājata || 29 ||
amṛtotpādanenaddhobhujaṅgenevamandaraḥ |
sa kāñcanambhārasahannivātaṃvidyutprabhandīptamivātmabhāsā |
ābadhyamānaḥkavacaṃrarājasandhyābhrasamvītarājaḥ || 30 ||
sarvābharaṇanaddhāṅgaḥ śūlapāṇiḥ sa rākṣasaḥ |
trivikramakṛtotsāho nārāyaṇa ivābabhau || 31 ||
bhrātaraṃsampariṣvajyakṛtvācāpipradakṣiṇam |
praṇamyaśirasātasmaisampratasthemahābalaḥ || 32 ||
niṣpatantammahākāyammahānādammahābalam |
tamāśīrbhiḥpraśastābhiḥpreṣayāmāsarāvaṇaḥ || 33 ||
śaṅkhadundubhinirghoṣaissainyaiścāpivarāyuthaiḥ |
taṅgajaiścaturaṅgaiścasyandanaiścāmbudasvanaiḥ || 34 ||
anujagmurmahātmānaṃ rathino rathināṃ varam |
sarpairuṣṭraiḥkharairaśvaissimhadvipamṛgadvijaiḥ |
anujagmuścataṅghoraṅkumbhakarṇammahābalam || 35 ||
sa puṣpavarṣairavakīryamāṇodhṛtātapatraḥśitaśūlapāṇiḥ |
madotkaṭaḥśoṇitagandhamattoviniryayaudāvanadevaśatruḥ || 36 ||
padātayaścabahavomahānādāmahābalāḥ |
anvayūrākṣasābhīmābhīmākṣāśśastrapāṇayaḥ || 37 ||
raktākṣāssumahākāyānīlāñcanacayopamāḥ |
śūlānudyamyakhaḍagāṃścaniśitāṃścaparaśvadhān || 38 ||
bahuvyāmāṃścaparighāngadāścamusalāni ca |
tālaskandhāṃścavipulānkṣepaṇīyāndurāsadān || 39 ||
athānyadvapurādāyadāruṇaṃromaharṣaṇam |
niṣpapātamahātejāḥkumbhakarṇomahābalaḥ || 40 ||
dhanuḥśataparīṇāhaḥ sa ṣaṭchatrasamucchritaḥ |
raudraḥśakaṭacakrākṣomahāparvatasannibhaḥ || 41 ||
sannipatya ca rakṣāṃsidagdhaśailopamāmahān |
kumbhakarṇomahāvaktraḥprahasannidamabravīt || 42 ||
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśa |
nirdahiṣyāmisaṅkhruddhaśśalābhānivapāvakaḥ || 43 ||
nāparādhyantimekāmaṃvānarāḥ vanacāriṇaḥ |
jātirasmadvidhānāṃsāpurodyānavibhūṣaṇam || 44 ||
purarodhasyamūlanturāghavassahalakṣmaṇaḥ |
hatetasmin hataṃsarvantaṃvadhiṣyāmisaṃyuge || 45 ||
evaṃ tasya bruvāṇasya kumbhakarṇasya rākṣasāḥ |
nādaṃ cakrurmahāghoraṃ kampayanta ivārṇavam || 46 ||
tasyaniṣpatatastūrṇaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
babhūvurghorarūpāṇinimittānisamantataḥ || 47 ||
ulkāśaniyutāmeghābabhūvurgardhabhāruṇāḥ |
sasāgaravanācaivavasudhāsamakampata || 48 ||
ghorarūpāśśivānedussajvālakabalairmukhaiḥ |
maṇḍalānyapasavyānibabandhuścavihaṅgamāḥ || 49 ||
niṣpapāta ca gṛdhromālevā'syapathigacchataḥ |
prāsphurannayanañcāsyasavyobāhuścakampata || 50 ||
niṣpapātatadācolkājvalantībhīmaniśśvanā |
ādityoniṣprabhaścāsīnnapravāti ca 'nilaḥ || 51 ||
acintayanmahotpātānuditānromaharṣaṇān |
niryayaukumbhakarṇastukṛtāntabalacoditaḥ || 52 ||
na laṅghayitvāprākārampadbhyāmparvatasannibhaḥ |
dadarśābhraghanaprakhyaṃvānarānīkamadbhutam || 53 ||
tedṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhaṃvānarāḥparvatopamam |
vāyununnāivaghanāyayussarvādiśastadā || 54 ||
tadvānarānīkamatipracaṇḍandiśodravadbhinnamavābhrajālam |
sa kumbhakarṇassamavekṣyaharṣānnanādabhūyoghanavadghanābhaḥ || 55 ||
tetasyaghoranninadanniśamyayathāninādandivivāridasya |
peturdharaṇyāmbahavaḥplavaṅgānikṛttamūlāivaśālavṛkṣāḥ || 56 ||
vipulaparighavān sa kumbhakarṇoripunidhanāyavinispṛtotmā |
kapiṣaṇabhayamādadatsubhīmamprabhurivadaṇḍavānyugānte || 57 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चषष्टितमस्सर्गः ।
स तथोक्तस्तुनिर्भर्त्स्यकुम्भकर्णोमहोदरम् ।
अब्रवीद्राक्षसश्रेष्ठम्भ्रातरंरावणन्ततः ॥ 1 ॥
सोऽहन्तवभयङ्घोरंवधात्तस्यदुरात्मनः ।
रामस्याद्यप्रमार्जामिनिर्वैरोहिसुखीभव ॥ 2 ॥
गर्जन्ति न वृथाशूरानिर्जलाइवतोयदाः ।
पश्यसम्पद्यमानन्तुगर्जितंयुधिकर्मणा ॥ 3 ॥
न मर्षयन्तिचात्मानंसम्भावयतिनात्मना ।
अदर्शयित्वाशूरास्तुकर्मकुर्वन्तिदुष्करम् ॥ 4 ॥
विक्लबानामबुद्धीनांराज्ञापण्डितमानिनाम् ।
श्रृण्वतासदितमिदन्त्वाद्विधानाम्महोदर ॥ 5 ॥
युद्धेकापुरुषैर्नित्यम्भवद्भिःप्रियवादिभिः ।
राजानमनुगच्छद्भिःसर्वङ्कृत्यमोद्धिसादितम् ॥ 6 ॥
राजशेषाकृतालङ्काक्षीणःकोशोबलंहतम् ।
राजानमिममासाद्यसुहृचचिह्नममित्रकम् ॥ 7 ॥
एषनिर्याम्यहंयुद्धमुद्यतश्शत्रुनिर्जये ।
दुर्नयम्भवतामद्यसमीकर्तुम्मिहाहवे ॥ 8 ॥
एवमुक्तवतोवाक्यङ्कुम्भकर्णस्यधीमतः ।
प्रत्युवाचततोवाक्यम्प्रहसन्राक्षसाधिपः ॥ 9 ॥
महोदरोऽयंरामात्तुपरित्रस्तो न संशयः ।
न हिरोचयतेतात युद्धंयुद्धविशारद ॥ 10 ॥
कश्चिन्मेत्वत्समोनास्तिसौहृदेनबलेन च ।
गच्छशत्रुवधायत्वङ्कुम्भकर्णजयाय च ॥ 11 ॥
तस्मात्तुशत्रुनाशार्थम्भवान्सम्बोधितोमया ।
अयंहिकालस्सुहृदांराक्षसानामरिन्दम ॥ 12 ॥
तद्गच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः ।
वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ ॥ 13 ॥
समालोक्यतुतेरूपंविद्रविष्यन्तिवानराः ।
रामलक्ष्मणयोश्चापिहृदयेप्रस्फुटिष्यतः ॥ 14 ॥
एवमुक्त्वामहातेजाःकुम्भकर्णम्महाबलम् ।
पुनर्जातमिवात्मानम्मेनेराक्षसपुङ्गवः ॥ 15 ॥
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम् ।
बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः ॥ 16 ॥
इत्येवमुक्तःसम्हृष्टोनिर्जगाममहाबलः ।
राज्ञस्तुवचनंश्रुत्वाकुम्भकर्णस्समुद्यतः ॥ 17 ॥
आददेनिशितंशूलंवेगाच्छत्रुनिबर्हणम् ।
सर्वकालायसन्दीप्तन्तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ 18 ॥
इन्द्राशनिसमम्भीमंवज्रप्रतिमगौरवम् ।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ॥ 19 ॥
रक्तमाल्यम्महाधामंस्वतश्चोद्गतपावकम् ।
आदायनिशितंशूलंशत्रुशोणितरञ्जितम् ॥ 20 ॥
कुम्भकर्णोमहातेजारावणंवाक्यमब्रवीत् ।
गमिष्याम्यहमेकाकीतिष्ठत्विहबलम्मम ॥ 21 ॥
अद्यतान् क्षुभितान् क्रुद्धोभक्षयिष्यामिवानरान् ।
कुम्भकर्णवचश्श्रुत्वारावणोवाक्यमब्रवीत् ॥ 22 ॥
सैन्यैःपरिवृतोगच्छशूलमुद्गतपाणिभिः ।
वानराहिमहात्मानश्शीघ्रास्सव्यवसायिनः ॥ 23 ॥
एकाकिनम्प्रमत्तंवानयेयुद्धशनैःक्ष्यम् ।
तस्मात्परमदुर्धर्षैः सैन्यैःपरिवृतोव्रज ॥ 24 ॥
रक्षसामहितंसर्वंशत्रुपक्षन्निषूदय ।
अथासनात्समुत्पत्यस्रजं मणिकृतान्तराम् ॥ 25 ॥
आबबन्धमहातेजाःकुम्भकर्णस्यरावणः ।
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान्वराण्याभरणानि च ॥ 26 ॥
हारं च श्शिसङ्काशमाबबन्दमहात्मनः ।
दिव्यानि च सुगन्धीनिमाल्यदामानिरावणः ॥ 27 ॥
श्रोत्रिचासञ्जयामासश्रीमतीचास्यकुण्डले ।
काञ्चनाङ्गदकेयूरोनिष्काभरणभूषितः ॥ 28 ॥
कुम्भकर्णोबृहत्कर्णस्सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ।
श्रोणीसूत्रेणमहतामेचकेनव्यराजत ॥ 29 ॥
अमृतोत्पादनेनद्धोभुजङ्गेनेवमन्दरः ।
स काञ्चनम्भारसहन्निवातंविद्युत्प्रभन्दीप्तमिवात्मभासा ।
आबध्यमानःकवचंरराजसन्ध्याभ्रसम्वीतराजः ॥ 30 ॥
सर्वाभरणनद्धाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः ।
त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ 31 ॥
भ्रातरंसम्परिष्वज्यकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।
प्रणम्यशिरसातस्मैसम्प्रतस्थेमहाबलः ॥ 32 ॥
निष्पतन्तम्महाकायम्महानादम्महाबलम् ।
तमाशीर्भिःप्रशस्ताभिःप्रेषयामासरावणः ॥ 33 ॥
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैस्सैन्यैश्चापिवरायुथैः ।
तङ्गजैश्चतुरङ्गैश्चस्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः ॥ 34 ॥
अनुजग्मुर्महात्मानं रथिनो रथिनां वरम् ।
सर्पैरुष्ट्रैःखरैरश्वैस्सिम्हद्विपमृगद्विजैः ।
अनुजग्मुश्चतङ्घोरङ्कुम्भकर्णम्महाबलम् ॥ 35 ॥
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणोधृतातपत्रःशितशूलपाणिः ।
मदोत्कटःशोणितगन्धमत्तोविनिर्ययौदावनदेवशत्रुः ॥ 36 ॥
पदातयश्चबहवोमहानादामहाबलाः ।
अन्वयूराक्षसाभीमाभीमाक्षाश्शस्त्रपाणयः ॥ 37 ॥
रक्ताक्षास्सुमहाकायानीलाञ्चनचयोपमाः ।
शूलानुद्यम्यखडगांश्चनिशितांश्चपरश्वधान् ॥ 38 ॥
बहुव्यामांश्चपरिघान्गदाश्चमुसलानि च ।
तालस्कन्धांश्चविपुलान्क्षेपणीयान्दुरासदान् ॥ 39 ॥
अथान्यद्वपुरादायदारुणंरोमहर्षणम् ।
निष्पपातमहातेजाःकुम्भकर्णोमहाबलः ॥ 40 ॥
धनुःशतपरीणाहः स षट्छत्रसमुच्छ्रितः ।
रौद्रःशकटचक्राक्षोमहापर्वतसन्निभः ॥ 41 ॥
सन्निपत्य च रक्षांसिदग्धशैलोपमामहान् ।
कुम्भकर्णोमहावक्त्रःप्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ 42 ॥
अद्यवानरमुख्यानान्तानियूथानिभागश ।
निर्दहिष्यामिसङ्ख्रुद्धश्शलाभानिवपावकः ॥ 43 ॥
नापराध्यन्तिमेकामंवानराः वनचारिणः ।
जातिरस्मद्विधानांसापुरोद्यानविभूषणम् ॥ 44 ॥
पुररोधस्यमूलन्तुराघवस्सहलक्ष्मणः ।
हतेतस्मिन् हतंसर्वन्तंवधिष्यामिसंयुगे ॥ 45 ॥
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः ।
नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ 46 ॥
तस्यनिष्पततस्तूर्णङ्कुम्भकर्णस्यधीमतः ।
बभूवुर्घोररूपाणिनिमित्तानिसमन्ततः ॥ 47 ॥
उल्काशनियुतामेघाबभूवुर्गर्धभारुणाः ।
ससागरवनाचैववसुधासमकम्पत ॥ 48 ॥
घोररूपाश्शिवानेदुस्सज्वालकबलैर्मुखैः ।
मण्डलान्यपसव्यानिबबन्धुश्चविहङ्गमाः ॥ 49 ॥
निष्पपात च गृध्रोमालेवाऽस्यपथिगच्छतः ।
प्रास्फुरन्नयनञ्चास्यसव्योबाहुश्चकम्पत ॥ 50 ॥
निष्पपाततदाचोल्काज्वलन्तीभीमनिश्श्वना ।
आदित्योनिष्प्रभश्चासीन्नप्रवाति च ऽनिलः ॥ 51 ॥
अचिन्तयन्महोत्पातानुदितान्रोमहर्षणान् ।
निर्ययौकुम्भकर्णस्तुकृतान्तबलचोदितः ॥ 52 ॥
न लङ्घयित्वाप्राकारम्पद्भ्याम्पर्वतसन्निभः ।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यंवानरानीकमद्भुतम् ॥ 53 ॥
तेदृष्टवाराक्षसश्रेष्ठंवानराःपर्वतोपमम् ।
वायुनुन्नाइवघनाययुस्सर्वादिशस्तदा ॥ 54 ॥
तद्वानरानीकमतिप्रचण्डन्दिशोद्रवद्भिन्नमवाभ्रजालम् ।
स कुम्भकर्णस्समवेक्ष्यहर्षान्ननादभूयोघनवद्घनाभः ॥ 55 ॥
तेतस्यघोरन्निनदन्निशम्ययथानिनादन्दिविवारिदस्य ।
पेतुर्धरण्याम्बहवःप्लवङ्गानिकृत्तमूलाइवशालवृक्षाः ॥ 56 ॥
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णोरिपुनिधनायविनिस्पृतोत्मा ।
कपिषणभयमाददत्सुभीमम्प्रभुरिवदण्डवान्युगान्ते ॥ 57 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcaṣaṣṭitamassargaḥ |
sa tathoktastunirbhartsyakumbhakarṇomahodaram |
abravīdrākṣasaśreṣṭhambhrātaraṃrāvaṇantataḥ || 1 ||
so'hantavabhayaṅghoraṃvadhāttasyadurātmanaḥ |
rāmasyādyapramārjāminirvairohisukhībhava || 2 ||
garjanti na vṛthāśūrānirjalāivatoyadāḥ |
paśyasampadyamānantugarjitaṃyudhikarmaṇā || 3 ||
na marṣayanticātmānaṃsambhāvayatinātmanā |
adarśayitvāśūrāstukarmakurvantiduṣkaram || 4 ||
viklabānāmabuddhīnāṃrājñāpaṇḍitamāninām |
śrṛṇvatāsaditamidantvādvidhānāmmahodara || 5 ||
yuddhekāpuruṣairnityambhavadbhiḥpriyavādibhiḥ |
rājānamanugacchadbhiḥsarvaṅkṛtyamoddhisāditam || 6 ||
rājaśeṣākṛtālaṅkākṣīṇaḥkośobalaṃhatam |
rājānamimamāsādyasuhṛcacihnamamitrakam || 7 ||
eṣaniryāmyahaṃyuddhamudyataśśatrunirjaye |
durnayambhavatāmadyasamīkartummihāhave || 8 ||
evamuktavatovākyaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
pratyuvācatatovākyamprahasanrākṣasādhipaḥ || 9 ||
mahodaro'yaṃrāmāttuparitrasto na saṃśayaḥ |
na hirocayatetāta yuddhaṃyuddhaviśārada || 10 ||
kaścinmetvatsamonāstisauhṛdenabalena ca |
gacchaśatruvadhāyatvaṅkumbhakarṇajayāya ca || 11 ||
tasmāttuśatrunāśārthambhavānsambodhitomayā |
ayaṃhikālassuhṛdāṃrākṣasānāmarindama || 12 ||
tadgaccha śūlamādāya pāśahasta ivāntakaḥ |
vānarān rājaputrau ca bhakṣayādityatejasau || 13 ||
samālokyatuterūpaṃvidraviṣyantivānarāḥ |
rāmalakṣmaṇayoścāpihṛdayeprasphuṭiṣyataḥ || 14 ||
evamuktvāmahātejāḥkumbhakarṇammahābalam |
punarjātamivātmānammenerākṣasapuṅgavaḥ || 15 ||
kumbhakarṇabalābhijño jānaṃstasya parākramam |
babhūva mudito rājā śaśāṅka iva nirmalaḥ || 16 ||
ityevamuktaḥsamhṛṣṭonirjagāmamahābalaḥ |
rājñastuvacanaṃśrutvākumbhakarṇassamudyataḥ || 17 ||
ādadeniśitaṃśūlaṃvegācchatrunibarhaṇam |
sarvakālāyasandīptantaptakāñcanabhūṣaṇam || 18 ||
indrāśanisamambhīmaṃvajrapratimagauravam |
devadānavagandharvayakṣapannagasūdanam || 19 ||
raktamālyammahādhāmaṃsvataścodgatapāvakam |
ādāyaniśitaṃśūlaṃśatruśoṇitarañjitam || 20 ||
kumbhakarṇomahātejārāvaṇaṃvākyamabravīt |
gamiṣyāmyahamekākītiṣṭhatvihabalammama || 21 ||
adyatān kṣubhitān kruddhobhakṣayiṣyāmivānarān |
kumbhakarṇavacaśśrutvārāvaṇovākyamabravīt || 22 ||
sainyaiḥparivṛtogacchaśūlamudgatapāṇibhiḥ |
vānarāhimahātmānaśśīghrāssavyavasāyinaḥ || 23 ||
ekākinampramattaṃvānayeyuddhaśanaiḥkṣyam |
tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥparivṛtovraja || 24 ||
rakṣasāmahitaṃsarvaṃśatrupakṣanniṣūdaya |
athāsanātsamutpatyasrajaṃ maṇikṛtāntarām || 25 ||
ābabandhamahātejāḥkumbhakarṇasyarāvaṇaḥ |
aṅgadānyaṅgulīveṣṭānvarāṇyābharaṇāni ca || 26 ||
hāraṃ ca śśisaṅkāśamābabandamahātmanaḥ |
divyāni ca sugandhīnimālyadāmānirāvaṇaḥ || 27 ||
śrotricāsañjayāmāsaśrīmatīcāsyakuṇḍale |
kāñcanāṅgadakeyūroniṣkābharaṇabhūṣitaḥ || 28 ||
kumbhakarṇobṛhatkarṇassuhuto'gnirivābabhau |
śroṇīsūtreṇamahatāmecakenavyarājata || 29 ||
amṛtotpādanenaddhobhujaṅgenevamandaraḥ |
sa kāñcanambhārasahannivātaṃvidyutprabhandīptamivātmabhāsā |
ābadhyamānaḥkavacaṃrarājasandhyābhrasamvītarājaḥ || 30 ||
sarvābharaṇanaddhāṅgaḥ śūlapāṇiḥ sa rākṣasaḥ |
trivikramakṛtotsāho nārāyaṇa ivābabhau || 31 ||
bhrātaraṃsampariṣvajyakṛtvācāpipradakṣiṇam |
praṇamyaśirasātasmaisampratasthemahābalaḥ || 32 ||
niṣpatantammahākāyammahānādammahābalam |
tamāśīrbhiḥpraśastābhiḥpreṣayāmāsarāvaṇaḥ || 33 ||
śaṅkhadundubhinirghoṣaissainyaiścāpivarāyuthaiḥ |
taṅgajaiścaturaṅgaiścasyandanaiścāmbudasvanaiḥ || 34 ||
anujagmurmahātmānaṃ rathino rathināṃ varam |
sarpairuṣṭraiḥkharairaśvaissimhadvipamṛgadvijaiḥ |
anujagmuścataṅghoraṅkumbhakarṇammahābalam || 35 ||
sa puṣpavarṣairavakīryamāṇodhṛtātapatraḥśitaśūlapāṇiḥ |
madotkaṭaḥśoṇitagandhamattoviniryayaudāvanadevaśatruḥ || 36 ||
padātayaścabahavomahānādāmahābalāḥ |
anvayūrākṣasābhīmābhīmākṣāśśastrapāṇayaḥ || 37 ||
raktākṣāssumahākāyānīlāñcanacayopamāḥ |
śūlānudyamyakhaḍagāṃścaniśitāṃścaparaśvadhān || 38 ||
bahuvyāmāṃścaparighāngadāścamusalāni ca |
tālaskandhāṃścavipulānkṣepaṇīyāndurāsadān || 39 ||
athānyadvapurādāyadāruṇaṃromaharṣaṇam |
niṣpapātamahātejāḥkumbhakarṇomahābalaḥ || 40 ||
dhanuḥśataparīṇāhaḥ sa ṣaṭchatrasamucchritaḥ |
raudraḥśakaṭacakrākṣomahāparvatasannibhaḥ || 41 ||
sannipatya ca rakṣāṃsidagdhaśailopamāmahān |
kumbhakarṇomahāvaktraḥprahasannidamabravīt || 42 ||
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśa |
nirdahiṣyāmisaṅkhruddhaśśalābhānivapāvakaḥ || 43 ||
nāparādhyantimekāmaṃvānarāḥ vanacāriṇaḥ |
jātirasmadvidhānāṃsāpurodyānavibhūṣaṇam || 44 ||
purarodhasyamūlanturāghavassahalakṣmaṇaḥ |
hatetasmin hataṃsarvantaṃvadhiṣyāmisaṃyuge || 45 ||
evaṃ tasya bruvāṇasya kumbhakarṇasya rākṣasāḥ |
nādaṃ cakrurmahāghoraṃ kampayanta ivārṇavam || 46 ||
tasyaniṣpatatastūrṇaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
babhūvurghorarūpāṇinimittānisamantataḥ || 47 ||
ulkāśaniyutāmeghābabhūvurgardhabhāruṇāḥ |
sasāgaravanācaivavasudhāsamakampata || 48 ||
ghorarūpāśśivānedussajvālakabalairmukhaiḥ |
maṇḍalānyapasavyānibabandhuścavihaṅgamāḥ || 49 ||
niṣpapāta ca gṛdhromālevā'syapathigacchataḥ |
prāsphurannayanañcāsyasavyobāhuścakampata || 50 ||
niṣpapātatadācolkājvalantībhīmaniśśvanā |
ādityoniṣprabhaścāsīnnapravāti ca 'nilaḥ || 51 ||
acintayanmahotpātānuditānromaharṣaṇān |
niryayaukumbhakarṇastukṛtāntabalacoditaḥ || 52 ||
na laṅghayitvāprākārampadbhyāmparvatasannibhaḥ |
dadarśābhraghanaprakhyaṃvānarānīkamadbhutam || 53 ||
tedṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhaṃvānarāḥparvatopamam |
vāyununnāivaghanāyayussarvādiśastadā || 54 ||
tadvānarānīkamatipracaṇḍandiśodravadbhinnamavābhrajālam |
sa kumbhakarṇassamavekṣyaharṣānnanādabhūyoghanavadghanābhaḥ || 55 ||
tetasyaghoranninadanniśamyayathāninādandivivāridasya |
peturdharaṇyāmbahavaḥplavaṅgānikṛttamūlāivaśālavṛkṣāḥ || 56 ||
vipulaparighavān sa kumbhakarṇoripunidhanāyavinispṛtotmā |
kapiṣaṇabhayamādadatsubhīmamprabhurivadaṇḍavānyugānte || 57 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.