6.60 Yuddhakanda - Shashtitama Sargah — Kannada Script

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸಪ್ರವಿಶ್ಯಪುರೀಂಲಙ್ಕಾಂರಾಮಬಾಣಭಯಾರ್ಧಿತಃ ।

ಭಗ್ನದರ್ಪಸ್ತದಾರಾಜಾಬಭೂವವ್ಯಥಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 1 ॥

ಮಾತಙ್ಗ ಇವ ಸಿಮ್ಹೇನ ಗರುಡೇನೇವ ಪನ್ನಗಃ ।

ಅಭಿಭೂತೋಽಭವದ್ರಾಜಾ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 2 ॥

ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಪ್ರತೀಕಾನಾಂವಿದ್ಯುತ್ಸದೃಶವರ್ಚಸಾಮ್ ।

ಸ್ಮರನ್ರಾಘವಬಾಣಾನಾಂವಿವ್ಯಥೇರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ॥ 3 ॥

ನಕಾಞ್ಚನಮಯನ್ದಿವ್ಯಮಾಶ್ರಿತ್ಯಪರಮಾಸನಮ್ ।

ವಿಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋರಕ್ಷಾಂಸಿರಾವಣೋವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥

ಸರ್ವನ್ತತ್ಖಲುಮೇಮೋಘಂಯತ್ತಪ್ತಮ್ಪರಮನ್ತಪಃ ।

ಯತ್ಸಮಾನೋಮಹೇನ್ದ್ರೇಣಮಾನುಷೇಣಾಸ್ಮಿರ್ಜಿತಃ ॥ 5 ॥

ಇದನ್ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋಘೋರಂವಾಕ್ಯಮ್ಮಾಮಭ್ಯುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಮಾನುಷೇಭ್ಯೋವಿಜಾನೀಹಿಭಯನ್ತ್ವಮಿತಿತತ್ತಥಾ ॥ 6 ॥

ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವೈರ್ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಪನ್ನಗೈಃ ।

ಅವಧ್ಯತ್ವಮ್ಮಯಾಪ್ರಾಪ್ತಮ್ಮಾನುಷೇಭ್ಯೋನಯಾಚಿತಮ್ ॥ 7 ॥

ವಿದಿತಂ ಮಾನುಷಂ ಮನ್ಯೇ ರಾಮಂ ದಶರಥಾತ್ಮಜಮ್ ।

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲಜಾತೇನ ಅನರ್ಣ್ಯೇನ ಯತ್ ಪುರಾ ॥ 8 ॥

ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇಹಿಮದ್ವಂಶೇಪುರುಷೋರಾಕ್ಷಸಾಧನು ।

ಯಸ್ತ್ವಾಂಸಪುತ್ರಂಸಾಮಾತ್ಯಂಸಬಲಂಸಾಶ್ವಸಾರಥಿಮ್ ॥ 9 ॥

ನಿಹನಿಷ್ಯತಿಸಙ್ಗ್ರಾಮೇತ್ವಾಙ್ಕುಲಾಧಮ ದುರ್ಮತೇ ।

ಶಪ್ತೋಽಹಂವೇದವತ್ಯಾಚಯದಾಸಾಧರ್ಷಿತಾಪುರಾ ॥ 10 ॥

ಸೇಯಂಸೀತಾಮಹಾಭಾಗಾಜಾತಾಜನಕನನ್ದಿನೀ ।

ಉಮಾನನ್ದೀಶ್ವರಶ್ಚಾಪಿರಮ್ಭಾವರುಣಕನ್ಯಕಾ ॥ 11 ॥

ಯಥೋಕ್ತಾಸ್ತನ್ಮಯಾಪ್ರಾಪ್ತನ್ನಮಿಥ್ಯಾಋಷಿಭಾಷಿತಂ ಏತದೇವಾಭ್ಯುಪಾಗಮ್ಯಯತ್ನಙ್ಕರ್ತುಮಹಾರ್ಹಥ ॥ 12 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚಾಪಿತಿಷ್ಠನ್ತುಚರ್ಯಾಗೋಪುರಮೂರ್ಥಸು ।

ಸಚಾಪ್ರತಿಮಗಾಮ್ಭೀರ್ಯೋದೇವದಾನವದರ್ಪಹಾ ॥ 13 ॥

ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪಾಭಿಭೂತಸ್ತುಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋವಿಬೋಧ್ಯತಾಮ್ ।

ಸಪರಾಜಿತಮಾತ್ಮಾನಮ್ಪ್ರಹಸ್ತಞ್ಚನಿಷೂದಿತಮ್ ॥ 14 ॥

ಜ್ಞಾತ್ವಾರಕ್ಷೋಬಲಮ್ಭೀಮಮಾದಿದೇಶಮಹಾಬಲಃ ।

ದ್ವಾರೇಷುಯತ್ನಃಕ್ರಿಯತಾಮ್ಪ್ರಾಕಾರಶ್ಚಾಧಿರುಹ್ಯತಾಮ್ ॥ 15 ॥

ನಿದ್ರಾವಶಸಮಾವಿಷ್ಟಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋವಿಬೋದ್ಯತಾಮ್ ।

ಸುಖಂಸ್ವಪಿತಿನಿಶ್ಚಿನ್ತಃಕಾಲೋಪಹತಚೇತನಃ ॥ 16 ॥

ನವಷಟ್ ಸಪ್ತಚಾಷ್ಟೌಚಮಾಸಾನ್ ಸ್ವಪಿತಿರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಮನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾಪ್ರಸುಪ್ತೋಽಯಮಿತಸ್ತುನವಮೇಽಹನಿ ॥ 17 ॥

ತನ್ತುಬೋಧಯತಕ್ಷಿಪ್ರಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ಸತುಸಙ್ ಖ್ಯೇಮಹಾಬಾಹುಃಕಕುದಸ್ಸರ್ವರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 18 ॥

ವಾನರಾನ್ ರಾಜಪುತ್ರೌಚಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವಹನಿಷ್ಯತಿ ಏಷಃಕೇತುಃಪರಂಸಙ್ ಖ್ಯೇಮುಖ್ಯೋವೈಸರ್ವರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 19 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಃಸದಾಶೇತೇಮೂಢೋಗ್ರಾಮ್ಯಸುಖೇರತಃ ।

ರಾಮೇಣಹಿನಿರಸ್ತಸ್ಯಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸುದಾರುಣೇ ॥ 20 ॥

ಭವಿಷ್ಯತಿನಮೇಶೋಕಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣೇವಿಬೋಧಿತೇ ।

ಕಿಙ್ಕರಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹನ್ತೇನಶಕ್ರತುಲ್ಯಬಲೇನಹಿ ॥ 21 ॥

ಈದೃಶೇವ್ಯಸನೇಘೋರೇಯೋನಸಾಹ್ಯಾಯಕಲ್ಪತೇ ।

ತೇತುತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 22 ॥

ಜಗ್ಮುಃಪರಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣನಿವೇಶನಮ್ ।

ತಾಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯಮಹಾದ್ವಾರಂಸರ್ವತೋಯೋಜನಾಯತಾಮ್ ॥ 23 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಗುಹಾಂರಮ್ಯಾಂಸರ್ವಗನ್ಧಪ್ರವಾಹಿನೀಮ್ ।

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯನಿಃಶ್ವಾಸಾದವಧೂತಾಮಹಾಬಲಾಃ ॥ 24 ॥

ಪ್ರತಿಷ್ಠಮಾನಾಃಕೃಚ್ಛ್ರೇಣಯತ್ನಾತ್ಪ್ರವಿವಿಶುರ್ಗುಹಾಮ್ ।

ತಾಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯಗುಹಾಂರಮ್ಯಾಂಶುಭಾಙ್ಕಾಞ್ಚನಕುಟ್ಟಿಮಾಮ್ ॥ 25 ॥

ದದೃಶುರ್ನೈರೃತವ್ಯಾಘ್ರಂಶಯಾನಮ್ಭೀಮವಿದರ್ಶನಮ್ ।

ತೇತುತಂವಿಕೃತಂಸುಪ್ತಂವಿಕೀರ್ಣಮಿವಪರ್ವತಮ್ ॥ 26 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮ್ಮಹಾನಿದ್ರಂಸಹಿತಾಃಪ್ರತ್ಯಬೋಧಯನ್ ।

ಊರ್ಧ್ವರೋಮಾಞ್ಚಿತತನುಂಶ್ವಸನ್ತಮಿವಪನ್ನಗಮ್ ।

ಭ್ರಾಮಯನ್ತಂ ನ್ವಿಶ್ಶ್ವಸೈಃಶಯಾನಂ ಭೀಮವಿದರ್ಶಮಮ್ ॥ 27 ॥

ಭೀಮನಾಸಾಪುಟನ್ತನ್ತುಪಾತಾಲೋವಿಪುಲಾನನಮ್ ।

ಶಯನೇನ್ಯಸ್ತಸರ್ವಾಙ್ಗಮ್ಮೇದೋರುಧಿರಗನ್ಧಿನಮ್ ॥ 28 ॥

ಕಾಞ್ಚನಾಙ್ಗದನದ್ಧಾಙ್ಗಙ್ಕಿರೀಟಿನಮರಿನ್ದಮಮ್ ।

ದದೃಶುರ್ನೈರೃತವ್ಯಾಘ್ರಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮರಿನ್ದಮಮ್ ॥ 29 ॥

ತತಶ್ಚಕ್ರುರ್ಮಹಾತ್ಮಾನಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಾಗ್ರತಸ್ತದಾಚಾಗ್ರತಃ ॥ 30 ॥

ಮಾಂಸಾನಾಮ್ಮೇರುಸಙ್ಕಾಶಂರಾಶಿಮ್ಪರಮತರ್ಪಣಮ್ ।

ಮೃಗಾಣಾಮ್ಮಹಿಷಾಣಾಞ್ಚವರಾಹಾಣಾಞ್ಚಸಞ್ಚಯಾನ್ ॥ 31 ॥

ಚಕ್ರುರ್ನೈರೃತಶಾರ್ದೂಲಾರಾಶಿಮನ್ನಸ್ಯಚಾದ್ಭುತಮ್ ।

ತತಶ್ಶೋಣಿತಕುಮ್ಭಾಂಶ್ಚಮದ್ಯಾನಿವಿವಿಧಾನಿಚ ॥ 32 ॥

ಪುರಸ್ತಾತ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಚಕ್ರುಸ್ತ್ರಿದಶಶತ್ರವಃ ।

ಲಿಲಿಪುಶ್ಚಪರಾರ್ಧ್ಯೇನಚನ್ದನೇನಪರನ್ತಪಮ್ ॥ 33 ॥

ದಿವ್ಯೈರಾಶ್ವಾಸಯಾಮಾಮಾಸುರ್ಮಾಲ್ಯೈರ್ಗನ್ಧೈಸ್ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ ।

ಧೂಪಂಸುಗನ್ಧಾಂಶ್ಚಸಸೃಜುಸ್ತುಷ್ಟವುಶ್ಚಪರನ್ತತಮ್ ॥ 34 ॥

ಜಲದಾಇವಚಾನೇದುರ್ಯಾತುಧಾನಾಸ್ತತಸ್ತತಃ ।

ಶಙ್ಖಾನ್ನಾಪೂರಯಾಮಾಸುಶ್ಶಶಾಙ್ಕಸದೃಶಪ್ರಭಾನ್ ॥ 35 ॥

ತುಮುಲಂಯುಗಪಚ್ಛಾಪಿವಿನೇದುಶ್ಚಾಪ್ಯಮರ್ಷಿತಾಃ ।

ನೇದುರಾಸ್ಫೋಟಯಾಮಾಸುಶ್ಚಿಕ್ಷಿಪುಸ್ತೇನಿಶಾಚರಾಃ ॥ 36 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣವಿಬೋಧಾರ್ಥಂ ಚಕ್ರುಸ್ತೇವಿಪುಲಂ ಸ್ವನಮ್ ।

ಸಶಙ್ಖಭೇರೀಪಣವಪ್ರಣಾದ ।

ಮಾಸ್ಫೋಟಿತಕ್ಷ್ವೇಲಿತಸಿಮ್ಹನಾದಮ್ ।

ದಿಶೋ ದ್ರವನ್ತಸ್ತ್ರಿದಿವಂ ಕಿರನ್ತಃ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಹಮ್ಗಾಃ ಸಹಸಾ ನಿಪೇತುಃ ॥ 37 ॥

ಯದಾಭೃಶನ್ತೈರ್ನಿನದೈರ್ಮಹಾತ್ಮಾನಕುಮ್ಬಕರ್ಣೋಬುಬುಧೇಪ್ರಸುಪ್ತಃ ।

ತತೋಮುಸುಣ್ಠೀರ್ಮುಸಲಾನಿಸರ್ವೇರಕ್ಷೋಗಣಾಸ್ತೇಜಗೃಹುರ್ಗದಾಶ್ಚ ॥ 38 ॥

ತಂಶೈಲಶೃಙ್ಗೈರ್ಮುಸಲೈರ್ಗದಾಭಿರ್ವೃಕ್ಷೈಸ್ತರೈರ್ಮುದ್ಗರಮುಷ್ಟಿಭಿಶ್ಚ ।

ಸುಖಪ್ರಸುಪ್ತಮ್ಭುವಿಕುಮ್ಭಕರ್ಣಂರಕ್ಷಾಂಸ್ಯುದಗ್ರಾಣಿತದಾನಿಜಘ್ನುಃ ॥ 39 ॥

ತಸ್ಯನಿಃಶ್ವಾಸವಾತೇನಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯರಕ್ಷಸಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಬಲವನ್ತೋಽಪಿಸ್ಥಾತುನಾಶಕ್ನುವನ್ಪುರಃ ॥ 40 ॥

ತತಃಪರಿಹಿತಾಗಾಢಂರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮವಿಕ್ರಮಾಃ ।

ಮೃದಙ್ಗಪಣವಾನ್ ಭೇರೀಶ್ಶಙ್ಖಕುಮ್ಭಗಣಾಂಸ್ತಥಾ ॥ 41 ॥

ದಶರಾಕ್ಷಸಸಾಹಸ್ರಂಯುಗಪತ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ।

ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯಾಕಾರನ್ತೇತುತಮ್ಪ್ರತ್ಯಬೋಧಯನ್ ॥ 42 ॥

ಅಭಿಘ್ನನ್ತೋನದನ್ತಶ್ಚನೈವಸಂವಿವಿದೇತುಸಃ ।

ಯದಾಚೈನನ್ನಶೇಕುಸ್ತೇಪ್ರತಿಬೋಧಯಿತುನ್ತದಾ ॥ 43 ॥

ತತೋಗುರುತರಂಯತ್ನನ್ದಾರುಣಂಸಮುಪಾಕ್ರಮನ್ ।

ಆಶ್ವಾನುಷ್ಟ್ರಾನ್ ಖರನ್ನಾಗಾನ್ ಜಘ್ನುರ್ದಣ್ಡಕಶಾಙ್ಕುಶೈಃ ॥ 44 ॥

ಭೇರೀಶಙ್ಖಮೃದಙ್ಗಾಂಶ್ಚಸರ್ವಪ್ರಾಣೈರವಾದಯನ್ ।

ನಿಜಘ್ನುಶ್ಚಾಸ್ಯಗಾತ್ರಾಣಿಮಹಾಕಾಷ್ಠಕಙ್ಕರೈಃ ॥ 45 ॥

ಮುದ್ಗರೈರ್ಮುಸಲೈಶ್ಚಾಪಿಸರ್ವಪ್ರಾಣಸಮುದ್ಯತೈಃ ।

ತೇನನಾದೇವಮಹತಾಲಙ್ಕಾಸಮಭಿಪೂರಿತಾ ॥ 46 ॥

ಸಪರ್ವತವನಾಸರ್ವಾಸೋಽಪಿನೈವಪ್ರಬುಧ್ಯತೇ ।

ತತಸ್ಸಹಸ್ರಮ್ಭೇರೀಣಾಂಯುಗಸತ್ಸಮಹನ್ಯತ ॥ 47 ॥

ಮೃಷ್ಟಕಾಞ್ಚನಕೋಣಾನಾಮಾಸಕ್ತಾನಾಂಸಮನ್ತತಃ ।

ಏವಮಪ್ಯನ್ತಿದ್ರಿಸ್ತುಯದಾನೈವಪ್ರಬುಧ್ಯತ ॥ 48 ॥

ಶಾಪಸ್ಯವಶಮಾಪನ್ನಸ್ತತಃಕ್ರುದ್ಧಾನಿಶಾಚರಾಃ ।

ಮಹಾಕ್ರೋಧಸಮಾವಿಷ್ಟಾಸ್ಸರ್ವೇಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಾಃ ॥ 49 ॥

ತದ್ರಕ್ಷೋಬೋಧಯಿಷ್ಯನ್ತಶ್ಚಕ್ರುರನ್ಯೇಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ಅನ್ಯೇಭೇರೀಸ್ಸಮಾಜಘ್ನುರನ್ಯೇಚಕ್ರುರ್ಮಹಾಸ್ವನಮ್ ॥ 50 ॥

ಕೇಶಾನನ್ಯೇಪ್ರಲುಲುಪುಃಕರ್ಣಾವನ್ಯೇದಶನ್ತಿಚ ।

ಉದಕುಮ್ಬಶತಾನ್ಯನ್ಯೇಸಮಸಿಞ್ಚನ್ತಕರ್ಣಯೋಃ ॥ 51 ॥

ನಕುಮ್ಭಕರ್ಣಃಪಸ್ಪನ್ದೇಮಹಾನಿದ್ರಾವಶಙ್ಗತಃ ।

ಅನ್ಯೇಚಬಲಿನಸ್ತಸ್ಯಕೂಟಮುದ್ಗರಪಾಣಯಃ ॥ 52 ॥

ಮೂರ್ಧ್ನಿವಕ್ಷಸಿಗಾತ್ರೇಷುಪಾತನ್ ಕೂಟಮುದ್ಗರಾನ್ ।

ರಜ್ಜುಬನ್ಧನಬದ್ಧಾಭಿಶ್ಶತಘ್ನೀಭಿಶ್ಚಸರ್ವಶಃ ॥ 53 ॥

ವಧ್ಯಮಾನೋಮಹಾಕಾಯೋನಪ್ರಾಬುಧ್ಯತರಾಕ್ಷಸಃ ।

ವಾರಣಾನಾಂಸಹಸ್ರಞ್ಚಶರೀರೇಽಸ್ಯಪ್ರಧಾವಿತಮ್ ॥ 54 ॥

ಕುಮ್ಬಕರ್ಣಸ್ತದಾಬುದ್ ಧ್ವಾಸ್ಪರ್ಶಮ್ಪರಮಬುಧ್ಯತ ।

ಸಪಾತ್ಯಮಾನೈರ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗವೃಕ್ಷೈರಚಿನ್ತಯಂಸ್ತಾನ್ವಿಪುಲಾನ್ ಪ್ರಹಾರಾನ್ ।

ನಿದ್ರಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ ಕ್ಷುದ್ಭಯಪೀಡಿತಶ್ಚವಿಜೃಮ್ಭಮಾಣಸ್ಸಹಸೋತ್ಪಪಾಪ ॥ 55 ॥

ಸನಾಗಭೋಗಾಚಲಶೃಙ್ಗಕಲ್ಪೌವಿಕ್ಷಿಪ್ಯಬಾಹೂಗಿರಶೃಙ್ಗಸಾರೌ ।

ನಿವೃತ್ಯವಕ್ತ್ರಂವಡವಾಮುಖಾಭನ್ನಿಶಾಚರೋಽಸೌವಿಕೃತಞ್ಜಜೃಮ್ಭೇ ॥ 56 ॥

ತಸ್ಯ ಜಾಜೃಮ್ಭಮಾಣಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಂ ಪಾತಾಲಸಮ್ನಿಭಮ್ ।

ದದ್Rಉಶೇ ಮೇರುಶೃಙ್ಗಾಗ್ರೇ ದಿವಾಕರ ಇವೋದಿತಃ ॥ 57 ॥

ಸಜೃಮ್ಭಮಾಣೋಽತಿಬಲಃಪ್ರದ್ಧೋನಿಶಾಚರಃ ।

ನಿಃಶ್ವಾಸಶ್ಚಾಸ್ಯಸಞ್ಜಜ್ಞೇಪರ್ವತಾದಿವಮಾರುತಃ ॥ 58 ॥

ರೂಪಮುತ್ತಿಷ್ಠತಸ್ತಸ್ಯಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯತದ್ಬಭೌ ।

ತಪಾನ್ತೇಸಬಲಾಕಸ್ಯಮೇಘಸ್ಯೇವವಿವರ್ಷತಃ ॥ 59 ॥

ತಸ್ಯದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಸದೃಶೇವಿದ್ಯುತ್ಸದೃಶವರ್ಚಸೀ ।

ದದೃಶಾತೇಮಹಾನೇತ್ರೇದೀಪ್ತಾವಿವಮಹಾಗ್ರಹೌ ॥ 60 ॥

ತತಸ್ತ್ವದರ್ಶಯನ್ ಸರ್ವಾನ್ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶ್ಚವಿವಿಧಾನ್ ಬಹೂನ್ ।

ವರಾಹಾನ್ಮಹಿಷಾಂಶ್ಚೈವಬಭಕ್ಷಸಮಹಾಬಲಃ ॥ 61 ॥

ಆದದುನ್ಭುಕ್ಷಿತೋಮಾಂಸಂಶೋಣಿತನ್ತೃಷಿತಃಪಿಬನ್ ।

ಮೇದಃಕುಮ್ಭಾಂಶ್ಚಮದ್ಯಾಂಶ್ಚಪಪೌಶಕ್ರರಿಪುಸ್ತದಾ ॥ 62 ॥

ತತಸ್ತೃಪ್ತ ಇತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಮುತ್ಪೇರುರ್ನಿಶಾಚರಾಃ ।

ಶಿರೋಭಿಶ್ಚ ಪ್ರಣಮ್ಯೈನಂ ಸರ್ವತಃ ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ॥ 63 ॥

ನಿದ್ರಾವಿಶದನೇತ್ರಸ್ತುಕಲುಷೀಕೃತಲೋಚನಃ ।

ಚಾರಯನ್ ಸರ್ವತೋದೃಷ್ಟಿನ್ತಾನ್ ದದರ್ಶನಿಶಾಚರಾನ್ ॥ 64 ॥

ಸಸರ್ವಾನ್ ಸಾನ್ತ್ವಯಾಮಾಸನೈರೃತಾನ್ ನೈರೃತರ್ಷಭಃ ।

ಬೋಧನಾದ್ವಿಸ್ಮಿತಶ್ಚಾಪಿರಾಕ್ಷಸಾನಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 65 ॥

ಕಿಮರ್ಥಮಹಮಾದೃತ್ಯಭವದ್ಭಿಃಪ್ರತಿಬೋಧಿತಃ ।

ಕಚ್ಛಿತ್ಸುಕುಶಲಂರಾಜ್ಞೋಭಯಂವಾನೇಷನಕಿಮ್ ॥ 66 ॥

ಅಥವಾಧ್ರುವಮನ್ಯೇಭ್ಯೋಭಯಮ್ಪರಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಯದರ್ಥಮೇವತ್ವರಿತೈರ್ಭವದ್ಭಿಃಪ್ರತಿಬೋಧಿತಃ ॥ 67 ॥

ಅದ್ಯರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯಭಯಮುತ್ಪಾಟಯಾಮ್ಯಹಮ್ ।

ದಾರಯಿಷ್ಯೇಮಹೇನ್ದ್ರಂವಾಶಾತಯಿಷ್ಯೇತಥಾನಲಮ್ ॥ 68 ॥

ನಹ್ಯಲ್ಪಕಾರಣೇಸುಪ್ತಮ್ಬೋಧಯಿಷ್ಯತಿಮಾಙ್ಗುರುಃ ।

ತದಾಖ್ಯಾತಾರ್ಥತತ್ತ್ವೇನಮತ್ಪ್ರಬೋಧನಕಾರಣಮ್ ॥ 69 ॥

ಏವಮ್ಬ್ರುವಾಣಂಸಮ್ರಬ್ಧಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮರಿನ್ದಮಮ್ ।

ಯೂಪಾಕ್ಷಃಸಚಿವೋರಾಜ್ಞಃಕೃತಾಞ್ಜಲಿರಭಾಷತ ॥ 70 ॥

ನನೋದೇವಕೃತಙ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ಭಯಮಸ್ತಿಕದಾಚನ ।

ಮಾನುಷಾನ್ನೋಭಯಂರಾಜಂಸ್ತುಮುಲಂಸಮ್ಪ್ರಬಾಧತೇ ॥ 71 ॥

ನದೈತ್ಯದಾನವೇಭ್ಯೋವಾಭಯಮಸ್ತಿಹಿತಾದೃಶಮ್ ।

ಯಾದೃಶಮ್ಮಾನುಷಂರಾಜನ್ ಭಯಮಸ್ಮಾನುಪಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 72 ॥

ವಾನರೈಃಪರ್ವತಾಕಾರೈರ್ಲಙ್ಕೇಯಮ್ಪರಿವಾರಿತಾ ।

ಸೀತಾಹರಣಸನ್ತಪ್ತಾದ್ರಾಮಾನ್ನಸ್ತುಮುಲಮ್ಭಯಮ್ ॥ 73 ॥

ಏಕೇನವಾನರೇಣೇಯಮ್ಪೂರ್ವನ್ದಗ್ಧಾಮಹಾಪುರೀ ।

ಕುಮಾರೋನಿಹತಶ್ಚಾಕ್ಷಸ್ಸಾನುಯಾತ್ರಃಸಕುಞ್ಜರಃ ॥ 74 ॥

ಸ್ವಯಂರಕ್ಷೋಧಿಪಶ್ಚಾಪಿಪೌಲಸ್ತ್ಯೋದೇವಕಣ್ಟಕಃ ।

ಮೃತೇತಿಸಂಯುಗೇಮುಕ್ತೋರಾಮೇಣಾದಿತ್ಯತೇಜಸಾ ॥ 75 ॥

ಯನ್ನ ದೇವೈಃ ಕೃತೋ ರಾಜಾ ನಾಪಿ ದೈತ್ಯೈರ್ನ ದಾನವೈಃ ।

ಕೃತಃ ಸ ಇಹ ರಾಮೇಣ ವಿಮುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯಾತ್ ॥ 76 ॥

ಸಯೂಪಾಕ್ಷ್ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಭ್ರಾತುರ್ಯುಧಿಪರಾಭವಮ್ ।

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋವಿವೃತ್ತಾಕ್ಷೋಯೂಪಾಕ್ಷಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 77 ॥

ಸರ್ವಮದ್ಯೈವಯೂಪಾಕ್ಷಹರಿಸೈನ್ಯಂಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।

ರಾಘವಞ್ಚರಣೇಜಿತ್ವಾತತೋದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿರಾವಣಮ್ ॥ 78 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತರ್ಪಯಿಷ್ಯಾಮಿಹರೀಣಾಮ್ಮಾಂಸಶೋಣಿತೈಃ ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಶ್ಚಾಪಿಸ್ವಯಮ್ಪಾಸ್ಯಾಮಿಶೋಣಿತಮ್ ॥ 79 ॥

ತತ್ತಸ್ಯವಾಕ್ಯಮ್ಬ್ರುವತೋನಿಶಮ್ಯಸಗರ್ವಿತಂರೋಷವಿವೃದ್ಧದೋಷಮ್ ।

ಮಹೋದರೋನೈರೃತಯೋಧಮುಖ್ಯಃಕೃತಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಮಿದಮ್ಬಭಾಷೇ ॥ 80 ॥

ರಾವಣಸ್ಯವಚಃಶ್ರುತ್ವಾಗುಣದೋಷೌವಿಮೃಶ್ಯಚ ।

ಪಶ್ಚಾದಪಿಮಹಾಬಾಹೋ ಶತ್ರೂನ್ಯುಧಿವಿಜೇಷ್ಯಸಿ ॥ 81 ॥

ಮಹೋದರವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೈಃಪರಿವಾರಿತಃ ।

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥೇಮಹಾಬಲಃ ॥ 82 ॥

ಸುಪ್ತಮುತ್ಥಾಪ್ಯಭೀಮಾಕ್ಷಮ್ಭೀಮರೂಪಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತ್ವರಿತಾಜುಗ್ಮರ್ದಶಗ್ರೀನ್ವಿವೇಶನಮ್ ॥ 83 ॥

ತತೋಗತ್ವಾದಶಗ್ರೀವಮಾಸೀನಮ್ಪರಮಾಸನೇ ।

ಊಚುರ್ಬದ್ಧಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾಸ್ಸರ್ವಏವನಿಶಾಚರಾಃ ॥ 84 ॥

ಪ್ರಬುದ್ಧೋಽಯಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಭ್ರಾತಾತೇರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।

ಕಥನ್ತತ್ರೈವನಿರ್ಯಾತುದ್ರಕ್ಷ್ಯಸೇತಮಿಹಾಗತಮ್ ॥ 85 ॥

ರಾವಣಸ್ತ್ವಬ್ರವೀದ್ಧೃಷ್ಟೋರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತಾನುಪಸ್ಥಿತಾನ್ ।

ದ್ರಷ್ಟುಮೇನಮಿಹೇಚ್ಛಾಮಿಯಥಾನ್ಯಾಯಞ್ಚಪೂಜ್ಯತಾಮ್ ॥ 86 ॥

ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾತುತೇಸರ್ವೇಪುನರಾಗಮ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಮಿದಂವಾಕ್ಯಮೂಚೂರಾವಣಚೋದಿತಾಃ ॥ 87 ॥

ದ್ರಷ್ಟುನ್ತ್ವಾಙ್ಕಾಙ್ಕ್ಷತೇರಾಜಾಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಃ ।

ಗಮನೇಕ್ರಿಯತಾಮ್ಬುದ್ಧಿರ್ಭ್ರಾತರಂಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯಃ ॥ 88 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ತುದುರ್ಧರ್ಷೋಭ್ರಾತುರಾಜ್ಞಾಯಶಾಸನಮ್ ।

ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಮಹಾವೀರ್ಯಶ್ಶಯನಾದುತ್ಪಪಾತಹ ॥ 89 ॥

ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ವದನಂ ಹ್Rಷ್ಟಃ ಸ್ನಾತಃ ಪರಮಭೂಷಿತಃ ।

ಪಿಪಾಸುಸ್ತ್ವರಯಾಮಾಸ ಪಾನಂ ಬಲಸಮೀರಣಮ್ ॥ 90 ॥

ತತಸ್ತೇತ್ವರಿತಾಸ್ತತ್ರರಾಕ್ಷಸಾರಾವಣಾಜ್ಞಯಾ ।

ಮದ್ಯಕುಮ್ಭಾಂಶ್ಚವಿವಿಧಾನ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವೋಪಹಾರಯನ್ ॥ 91 ॥

ಪೀತ್ವಾಘಟಸಹಸ್ರೇದ್ವೇಗಮನಾಯೋಪಚಕ್ರಮೇ ।

ಈಷತ್ಸಮುತ್ಕಟೋಮತ್ತಸ್ತೇಜೋಬಲಸಮನ್ವಿತಃ ॥ 92 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಬಭೌಹೃಷ್ಟಃಕಾಲಾನ್ತಕಯಮೋಪಮಃ ।

ಭ್ರಾತುಸ್ಸಭವನಙ್ಗಚ್ಛನ್ರಕ್ಷೋಬಲಸಮನ್ವಿತಃ ॥ 93 ॥

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಃ ಪದನ್ಯಾಸೈರಕಮ್ಪಯತ ಮೇದಿನೀಮ್ ।

ಸ ರಾಜಮಾರ್ಗಂ ವಪುಷಾ ಪ್ರಕಾಶಯನ್ ।

ಸಹಸ್ರರಸ್ಮಿರ್ಧರಣೀಮಿವಾಂಶುಭಿಃ ।

ಜಗಾಮ ತತ್ರಾಞ್ಜಲಿಮಾಲಯಾ ವೃತಃ ।

ಶತಕ್ರತುರ್ಗೇಹಮಿವ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ॥ 94 ॥

ತಂರಾಜಮಾರ್ಗಸ್ಥಮಮಿತ್ರಘಾತಿನಂವನೌಕಸಸ್ತೇಸಹಸಾಬಹಿಸ್ಸ್ಥಿತಾಃ ।

ದೃಷ್ಟವಾಽಪ್ರಮೇಯಙ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗಕಲ್ಪಂವಿತತ್ರಸುಸ್ತೇಹರಿಯೂಥಪಾಲಾಃ ॥ 95 ॥

ಕೇಚಿಚ್ಛರಣ್ಯಂಶರಣಂಸ್ಮರಾಮಂವ್ರಜನ್ತಿಕೇಚಿದ್ ವ್ಯಥಿತಾಃಪತನ್ತಿ ।

ಕೇಚಿದ್ಧಶಸ್ಮವ್ಯಥಿತಾಃಪತನ್ತಿಕೇಚಿದ್ಭಯಾರ್ತಾಭುವಿಶೇರತೇಸ್ಮ ॥ 96 ॥

ತಮದ್ರಿಶೃಙ್ಗಪ್ರತಿಮಙ್ಕಿರೀಟಿನಂಸ್ಪೃಶನ್ತಮಾದಿತ್ಯಮಿವಾಽತ್ಮತೇಜಸಾ ।

ವನೌಕಸಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವಿವೃದ್ಧಮದ್ಭುತಂ 3 ಭಯಾರ್ಧಿತಾದುದ್ರುವಿರೇತತಸ್ತತಃ ॥ 97 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaṣṭitamassargaḥ |

sapraviśyapurīṃlaṅkāṃrāmabāṇabhayārdhitaḥ |

bhagnadarpastadārājābabhūvavyathitendriyaḥ || 1 ||

mātaṅga iva simhena garuḍeneva pannagaḥ |

abhibhūto'bhavadrājā rāghaveṇa mahātmanā || 2 ||

brahmadaṇḍapratīkānāṃvidyutsadṛśavarcasām |

smaranrāghavabāṇānāṃvivyatherākṣaseśvaraḥ || 3 ||

nakāñcanamayandivyamāśrityaparamāsanam |

viprekṣamāṇorakṣāṃsirāvaṇovākyamabravīt || 4 ||

sarvantatkhalumemoghaṃyattaptamparamantapaḥ |

yatsamānomahendreṇamānuṣeṇāsmirjitaḥ || 5 ||

idantadbrahmaṇoghoraṃvākyammāmabhyupasthitam |

mānuṣebhyovijānīhibhayantvamititattathā || 6 ||

devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ |

avadhyatvammayāprāptammānuṣebhyonayācitam || 7 ||

viditaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam |

ikṣvākukulajātena anarṇyena yat purā || 8 ||

utpatsyatehimadvaṃśepuruṣorākṣasādhanu |

yastvāṃsaputraṃsāmātyaṃsabalaṃsāśvasārathim || 9 ||

nihaniṣyatisaṅgrāmetvāṅkulādhama durmate |

śapto'haṃvedavatyācayadāsādharṣitāpurā || 10 ||

seyaṃsītāmahābhāgājātājanakanandinī |

umānandīśvaraścāpirambhāvaruṇakanyakā || 11 ||

yathoktāstanmayāprāptannamithyāṛṣibhāṣitaṃ etadevābhyupāgamyayatnaṅkartumahārhatha || 12 ||

rākṣasāścāpitiṣṭhantucaryāgopuramūrthasu |

sacāpratimagāmbhīryodevadānavadarpahā || 13 ||

brahmaśāpābhibhūtastukumbhakarṇovibodhyatām |

saparājitamātmānamprahastañcaniṣūditam || 14 ||

jñātvārakṣobalambhīmamādideśamahābalaḥ |

dvāreṣuyatnaḥkriyatāmprākāraścādhiruhyatām || 15 ||

nidrāvaśasamāviṣṭaḥkumbhakarṇovibodyatām |

sukhaṃsvapitiniścintaḥkālopahatacetanaḥ || 16 ||

navaṣaṭ saptacāṣṭaucamāsān svapitirākṣasaḥ |

mantrayitvāprasupto'yamitastunavame'hani || 17 ||

tantubodhayatakṣipraṅkumbhakarṇammahābalam |

satusaṅ khyemahābāhuḥkakudassarvarakṣasām || 18 ||

vānarān rājaputraucakṣipramevahaniṣyati eṣaḥketuḥparaṃsaṅ khyemukhyovaisarvarakṣasām || 19 ||

kumbhakarṇaḥsadāśetemūḍhogrāmyasukherataḥ |

rāmeṇahinirastasyasaṅgrāme'smin sudāruṇe || 20 ||

bhaviṣyatinameśokaḥkumbhakarṇevibodhite |

kiṅkariṣyāmyahantenaśakratulyabalenahi || 21 ||

īdṛśevyasaneghoreyonasāhyāyakalpate |

tetutadvacanaṃśrutvārākṣasendrasyarākṣasāḥ || 22 ||

jagmuḥparamasambhrāntāḥkumbhakarṇaniveśanam |

tāmpraviśyamahādvāraṃsarvatoyojanāyatām || 23 ||

kumbhakarṇaguhāṃramyāṃsarvagandhapravāhinīm |

kumbhakarṇasyaniḥśvāsādavadhūtāmahābalāḥ || 24 ||

pratiṣṭhamānāḥkṛcchreṇayatnātpraviviśurguhām |

tāmpraviśyaguhāṃramyāṃśubhāṅkāñcanakuṭṭimām || 25 ||

dadṛśurnairṛtavyāghraṃśayānambhīmavidarśanam |

tetutaṃvikṛtaṃsuptaṃvikīrṇamivaparvatam || 26 ||

kumbhakarṇammahānidraṃsahitāḥpratyabodhayan |

ūrdhvaromāñcitatanuṃśvasantamivapannagam |

bhrāmayantaṃ nviśśvasaiḥśayānaṃ bhīmavidarśamam || 27 ||

bhīmanāsāpuṭantantupātālovipulānanam |

śayanenyastasarvāṅgammedorudhiragandhinam || 28 ||

kāñcanāṅgadanaddhāṅgaṅkirīṭinamarindamam |

dadṛśurnairṛtavyāghraṅkumbhakarṇamarindamam || 29 ||

tataścakrurmahātmānaṅkumbhakarṇāgratastadācāgrataḥ || 30 ||

māṃsānāmmerusaṅkāśaṃrāśimparamatarpaṇam |

mṛgāṇāmmahiṣāṇāñcavarāhāṇāñcasañcayān || 31 ||

cakrurnairṛtaśārdūlārāśimannasyacādbhutam |

tataśśoṇitakumbhāṃścamadyānivividhānica || 32 ||

purastātkumbhakarṇasyacakrustridaśaśatravaḥ |

lilipuścaparārdhyenacandanenaparantapam || 33 ||

divyairāśvāsayāmāmāsurmālyairgandhaissugandhibhiḥ |

dhūpaṃsugandhāṃścasasṛjustuṣṭavuścaparantatam || 34 ||

jaladāivacāneduryātudhānāstatastataḥ |

śaṅkhānnāpūrayāmāsuśśaśāṅkasadṛśaprabhān || 35 ||

tumulaṃyugapacchāpivineduścāpyamarṣitāḥ |

nedurāsphoṭayāmāsuścikṣipusteniśācarāḥ || 36 ||

kumbhakarṇavibodhārthaṃ cakrustevipulaṃ svanam |

saśaṅkhabherīpaṇavapraṇāda |

māsphoṭitakṣvelitasimhanādam |

diśo dravantastridivaṃ kirantaḥ |

śrutvā vihamgāḥ sahasā nipetuḥ || 37 ||

yadābhṛśantairninadairmahātmānakumbakarṇobubudheprasuptaḥ |

tatomusuṇṭhīrmusalānisarverakṣogaṇāstejagṛhurgadāśca || 38 ||

taṃśailaśṛṅgairmusalairgadābhirvṛkṣaistarairmudgaramuṣṭibhiśca |

sukhaprasuptambhuvikumbhakarṇaṃrakṣāṃsyudagrāṇitadānijaghnuḥ || 39 ||

tasyaniḥśvāsavātenakumbhakarṇasyarakṣasaḥ |

rākṣasābalavanto'pisthātunāśaknuvanpuraḥ || 40 ||

tataḥparihitāgāḍhaṃrākṣasābhīmavikramāḥ |

mṛdaṅgapaṇavān bherīśśaṅkhakumbhagaṇāṃstathā || 41 ||

daśarākṣasasāhasraṃyugapatparyavārayan |

nīlāñjanacayākārantetutampratyabodhayan || 42 ||

abhighnantonadantaścanaivasaṃvividetusaḥ |

yadācainannaśekustepratibodhayituntadā || 43 ||

tatogurutaraṃyatnandāruṇaṃsamupākraman |

āśvānuṣṭrān kharannāgān jaghnurdaṇḍakaśāṅkuśaiḥ || 44 ||

bherīśaṅkhamṛdaṅgāṃścasarvaprāṇairavādayan |

nijaghnuścāsyagātrāṇimahākāṣṭhakaṅkaraiḥ || 45 ||

mudgarairmusalaiścāpisarvaprāṇasamudyataiḥ |

tenanādevamahatālaṅkāsamabhipūritā || 46 ||

saparvatavanāsarvāso'pinaivaprabudhyate |

tatassahasrambherīṇāṃyugasatsamahanyata || 47 ||

mṛṣṭakāñcanakoṇānāmāsaktānāṃsamantataḥ |

evamapyantidristuyadānaivaprabudhyata || 48 ||

śāpasyavaśamāpannastataḥkruddhāniśācarāḥ |

mahākrodhasamāviṣṭāssarvebhīmaparākramāḥ || 49 ||

tadrakṣobodhayiṣyantaścakruranyeparākramam |

anyebherīssamājaghnuranyecakrurmahāsvanam || 50 ||

keśānanyepralulupuḥkarṇāvanyedaśantica |

udakumbaśatānyanyesamasiñcantakarṇayoḥ || 51 ||

nakumbhakarṇaḥpaspandemahānidrāvaśaṅgataḥ |

anyecabalinastasyakūṭamudgarapāṇayaḥ || 52 ||

mūrdhnivakṣasigātreṣupātan kūṭamudgarān |

rajjubandhanabaddhābhiśśataghnībhiścasarvaśaḥ || 53 ||

vadhyamānomahākāyonaprābudhyatarākṣasaḥ |

vāraṇānāṃsahasrañcaśarīre'syapradhāvitam || 54 ||

kumbakarṇastadābud dhvāsparśamparamabudhyata |

sapātyamānairgiriśṛṅgavṛkṣairacintayaṃstānvipulān prahārān |

nidrākṣyāt kṣudbhayapīḍitaścavijṛmbhamāṇassahasotpapāpa || 55 ||

sanāgabhogācalaśṛṅgakalpauvikṣipyabāhūgiraśṛṅgasārau |

nivṛtyavaktraṃvaḍavāmukhābhanniśācaro'sauvikṛtañjajṛmbhe || 56 ||

tasya jājṛmbhamāṇasya vaktraṃ pātālasamnibham |

dadRuśe meruśṛṅgāgre divākara ivoditaḥ || 57 ||

sajṛmbhamāṇo'tibalaḥpraddhoniśācaraḥ |

niḥśvāsaścāsyasañjajñeparvatādivamārutaḥ || 58 ||

rūpamuttiṣṭhatastasyakumbhakarṇasyatadbabhau |

tapāntesabalākasyameghasyevavivarṣataḥ || 59 ||

tasyadīptāgnisadṛśevidyutsadṛśavarcasī |

dadṛśātemahānetredīptāvivamahāgrahau || 60 ||

tatastvadarśayan sarvānbhakṣyāṃścavividhān bahūn |

varāhānmahiṣāṃścaivababhakṣasamahābalaḥ || 61 ||

ādadunbhukṣitomāṃsaṃśoṇitantṛṣitaḥpiban |

medaḥkumbhāṃścamadyāṃścapapauśakraripustadā || 62 ||

tatastṛpta iti jñātvā samutperurniśācarāḥ |

śirobhiśca praṇamyainaṃ sarvataḥ paryavārayan || 63 ||

nidrāviśadanetrastukaluṣīkṛtalocanaḥ |

cārayan sarvatodṛṣṭintān dadarśaniśācarān || 64 ||

sasarvān sāntvayāmāsanairṛtān nairṛtarṣabhaḥ |

bodhanādvismitaścāpirākṣasānidamabravīt || 65 ||

kimarthamahamādṛtyabhavadbhiḥpratibodhitaḥ |

kacchitsukuśalaṃrājñobhayaṃvāneṣanakim || 66 ||

athavādhruvamanyebhyobhayamparamupasthitam |

yadarthamevatvaritairbhavadbhiḥpratibodhitaḥ || 67 ||

adyarākṣasarājasyabhayamutpāṭayāmyaham |

dārayiṣyemahendraṃvāśātayiṣyetathānalam || 68 ||

nahyalpakāraṇesuptambodhayiṣyatimāṅguruḥ |

tadākhyātārthatattvenamatprabodhanakāraṇam || 69 ||

evambruvāṇaṃsamrabdhaṅkumbhakarṇamarindamam |

yūpākṣaḥsacivorājñaḥkṛtāñjalirabhāṣata || 70 ||

nanodevakṛtaṅkiñcidbhayamastikadācana |

mānuṣānnobhayaṃrājaṃstumulaṃsamprabādhate || 71 ||

nadaityadānavebhyovābhayamastihitādṛśam |

yādṛśammānuṣaṃrājan bhayamasmānupasthitam || 72 ||

vānaraiḥparvatākārairlaṅkeyamparivāritā |

sītāharaṇasantaptādrāmānnastumulambhayam || 73 ||

ekenavānareṇeyampūrvandagdhāmahāpurī |

kumāronihataścākṣassānuyātraḥsakuñjaraḥ || 74 ||

svayaṃrakṣodhipaścāpipaulastyodevakaṇṭakaḥ |

mṛtetisaṃyugemuktorāmeṇādityatejasā || 75 ||

yanna devaiḥ kṛto rājā nāpi daityairna dānavaiḥ |

kṛtaḥ sa iha rāmeṇa vimuktaḥ prāṇasaṃśayāt || 76 ||

sayūpākṣvacaśśrutvābhrāturyudhiparābhavam |

kumbhakarṇovivṛttākṣoyūpākṣamidamabravīt || 77 ||

sarvamadyaivayūpākṣaharisainyaṃsalakṣmaṇam |

rāghavañcaraṇejitvātatodrakṣyāmirāvaṇam || 78 ||

rākṣasāṃstarpayiṣyāmiharīṇāmmāṃsaśoṇitaiḥ |

rāmalakṣmaṇayoścāpisvayampāsyāmiśoṇitam || 79 ||

tattasyavākyambruvatoniśamyasagarvitaṃroṣavivṛddhadoṣam |

mahodaronairṛtayodhamukhyaḥkṛtāñjalirvākyamidambabhāṣe || 80 ||

rāvaṇasyavacaḥśrutvāguṇadoṣauvimṛśyaca |

paścādapimahābāho śatrūnyudhivijeṣyasi || 81 ||

mahodaravacaśśrutvārākṣasaiḥparivāritaḥ |

kumbhakarṇomahātejāssampratasthemahābalaḥ || 82 ||

suptamutthāpyabhīmākṣambhīmarūpaparākramam |

rākṣasāstvaritājugmardaśagrīnviveśanam || 83 ||

tatogatvādaśagrīvamāsīnamparamāsane |

ūcurbaddhāñjalipuṭāssarvaevaniśācarāḥ || 84 ||

prabuddho'yaṅkumbhakarṇabhrātāterākṣaseśvara |

kathantatraivaniryātudrakṣyasetamihāgatam || 85 ||

rāvaṇastvabravīddhṛṣṭorākṣasāṃstānupasthitān |

draṣṭumenamihecchāmiyathānyāyañcapūjyatām || 86 ||

tathetyuktvātutesarvepunarāgamyarākṣasāḥ |

kumbhakarṇamidaṃvākyamūcūrāvaṇacoditāḥ || 87 ||

draṣṭuntvāṅkāṅkṣaterājāsarvarākṣasapuṅgavaḥ |

gamanekriyatāmbuddhirbhrātaraṃsampraharṣayaḥ || 88 ||

kumbhakarṇastudurdharṣobhrāturājñāyaśāsanam |

tathetyuktvāmahāvīryaśśayanādutpapātaha || 89 ||

prakṣālya vadanaṃ hRṣṭaḥ snātaḥ paramabhūṣitaḥ |

pipāsustvarayāmāsa pānaṃ balasamīraṇam || 90 ||

tatastetvaritāstatrarākṣasārāvaṇājñayā |

madyakumbhāṃścavividhān kṣipramevopahārayan || 91 ||

pītvāghaṭasahasredvegamanāyopacakrame |

īṣatsamutkaṭomattastejobalasamanvitaḥ || 92 ||

kumbhakarṇobabhauhṛṣṭaḥkālāntakayamopamaḥ |

bhrātussabhavanaṅgacchanrakṣobalasamanvitaḥ || 93 ||

kumbhakarṇaḥ padanyāsairakampayata medinīm |

sa rājamārgaṃ vapuṣā prakāśayan |

sahasrarasmirdharaṇīmivāṃśubhiḥ |

jagāma tatrāñjalimālayā vṛtaḥ |

śatakraturgehamiva svayambhuvaḥ || 94 ||

taṃrājamārgasthamamitraghātinaṃvanaukasastesahasābahissthitāḥ |

dṛṣṭavā'prameyaṅgiriśṛṅgakalpaṃvitatrasustehariyūthapālāḥ || 95 ||

keciccharaṇyaṃśaraṇaṃsmarāmaṃvrajantikecid vyathitāḥpatanti |

keciddhaśasmavyathitāḥpatantikecidbhayārtābhuviśeratesma || 96 ||

tamadriśṛṅgapratimaṅkirīṭinaṃspṛśantamādityamivā'tmatejasā |

vanaukasaḥprekṣyavivṛddhamadbhutaṃ 3 bhayārdhitādudruviretatastataḥ || 97 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षष्टितमस्सर्गः ।

सप्रविश्यपुरींलङ्कांरामबाणभयार्धितः ।

भग्नदर्पस्तदाराजाबभूवव्यथितेन्द्रियः ॥ 1 ॥

मातङ्ग इव सिम्हेन गरुडेनेव पन्नगः ।

अभिभूतोऽभवद्राजा राघवेण महात्मना ॥ 2 ॥

ब्रह्मदण्डप्रतीकानांविद्युत्सदृशवर्चसाम् ।

स्मरन्राघवबाणानांविव्यथेराक्षसेश्वरः ॥ 3 ॥

नकाञ्चनमयन्दिव्यमाश्रित्यपरमासनम् ।

विप्रेक्षमाणोरक्षांसिरावणोवाक्यमब्रवीत् ॥ 4 ॥

सर्वन्तत्खलुमेमोघंयत्तप्तम्परमन्तपः ।

यत्समानोमहेन्द्रेणमानुषेणास्मिर्जितः ॥ 5 ॥

इदन्तद्ब्रह्मणोघोरंवाक्यम्मामभ्युपस्थितम् ।

मानुषेभ्योविजानीहिभयन्त्वमितितत्तथा ॥ 6 ॥

देवदानवगन्धर्वैर्यक्षराक्षसपन्नगैः ।

अवध्यत्वम्मयाप्राप्तम्मानुषेभ्योनयाचितम् ॥ 7 ॥

विदितं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ।

इक्ष्वाकुकुलजातेन अनर्ण्येन यत् पुरा ॥ 8 ॥

उत्पत्स्यतेहिमद्वंशेपुरुषोराक्षसाधनु ।

यस्त्वांसपुत्रंसामात्यंसबलंसाश्वसारथिम् ॥ 9 ॥

निहनिष्यतिसङ्ग्रामेत्वाङ्कुलाधम दुर्मते ।

शप्तोऽहंवेदवत्याचयदासाधर्षितापुरा ॥ 10 ॥

सेयंसीतामहाभागाजाताजनकनन्दिनी ।

उमानन्दीश्वरश्चापिरम्भावरुणकन्यका ॥ 11 ॥

यथोक्तास्तन्मयाप्राप्तन्नमिथ्याऋषिभाषितं एतदेवाभ्युपागम्ययत्नङ्कर्तुमहार्हथ ॥ 12 ॥

राक्षसाश्चापितिष्ठन्तुचर्यागोपुरमूर्थसु ।

सचाप्रतिमगाम्भीर्योदेवदानवदर्पहा ॥ 13 ॥

ब्रह्मशापाभिभूतस्तुकुम्भकर्णोविबोध्यताम् ।

सपराजितमात्मानम्प्रहस्तञ्चनिषूदितम् ॥ 14 ॥

ज्ञात्वारक्षोबलम्भीममादिदेशमहाबलः ।

द्वारेषुयत्नःक्रियताम्प्राकारश्चाधिरुह्यताम् ॥ 15 ॥

निद्रावशसमाविष्टःकुम्भकर्णोविबोद्यताम् ।

सुखंस्वपितिनिश्चिन्तःकालोपहतचेतनः ॥ 16 ॥

नवषट् सप्तचाष्टौचमासान् स्वपितिराक्षसः ।

मन्त्रयित्वाप्रसुप्तोऽयमितस्तुनवमेऽहनि ॥ 17 ॥

तन्तुबोधयतक्षिप्रङ्कुम्भकर्णम्महाबलम् ।

सतुसङ् ख्येमहाबाहुःककुदस्सर्वरक्षसाम् ॥ 18 ॥

वानरान् राजपुत्रौचक्षिप्रमेवहनिष्यति एषःकेतुःपरंसङ् ख्येमुख्योवैसर्वरक्षसाम् ॥ 19 ॥

कुम्भकर्णःसदाशेतेमूढोग्राम्यसुखेरतः ।

रामेणहिनिरस्तस्यसङ्ग्रामेऽस्मिन् सुदारुणे ॥ 20 ॥

भविष्यतिनमेशोकःकुम्भकर्णेविबोधिते ।

किङ्करिष्याम्यहन्तेनशक्रतुल्यबलेनहि ॥ 21 ॥

ईदृशेव्यसनेघोरेयोनसाह्यायकल्पते ।

तेतुतद्वचनंश्रुत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ॥ 22 ॥

जग्मुःपरमसम्भ्रान्ताःकुम्भकर्णनिवेशनम् ।

ताम्प्रविश्यमहाद्वारंसर्वतोयोजनायताम् ॥ 23 ॥

कुम्भकर्णगुहांरम्यांसर्वगन्धप्रवाहिनीम् ।

कुम्भकर्णस्यनिःश्वासादवधूतामहाबलाः ॥ 24 ॥

प्रतिष्ठमानाःकृच्छ्रेणयत्नात्प्रविविशुर्गुहाम् ।

ताम्प्रविश्यगुहांरम्यांशुभाङ्काञ्चनकुट्टिमाम् ॥ 25 ॥

ददृशुर्नैरृतव्याघ्रंशयानम्भीमविदर्शनम् ।

तेतुतंविकृतंसुप्तंविकीर्णमिवपर्वतम् ॥ 26 ॥

कुम्भकर्णम्महानिद्रंसहिताःप्रत्यबोधयन् ।

ऊर्ध्वरोमाञ्चिततनुंश्वसन्तमिवपन्नगम् ।

भ्रामयन्तं न्विश्श्वसैःशयानं भीमविदर्शमम् ॥ 27 ॥

भीमनासापुटन्तन्तुपातालोविपुलाननम् ।

शयनेन्यस्तसर्वाङ्गम्मेदोरुधिरगन्धिनम् ॥ 28 ॥

काञ्चनाङ्गदनद्धाङ्गङ्किरीटिनमरिन्दमम् ।

ददृशुर्नैरृतव्याघ्रङ्कुम्भकर्णमरिन्दमम् ॥ 29 ॥

ततश्चक्रुर्महात्मानङ्कुम्भकर्णाग्रतस्तदाचाग्रतः ॥ 30 ॥

मांसानाम्मेरुसङ्काशंराशिम्परमतर्पणम् ।

मृगाणाम्महिषाणाञ्चवराहाणाञ्चसञ्चयान् ॥ 31 ॥

चक्रुर्नैरृतशार्दूलाराशिमन्नस्यचाद्भुतम् ।

ततश्शोणितकुम्भांश्चमद्यानिविविधानिच ॥ 32 ॥

पुरस्तात्कुम्भकर्णस्यचक्रुस्त्रिदशशत्रवः ।

लिलिपुश्चपरार्ध्येनचन्दनेनपरन्तपम् ॥ 33 ॥

दिव्यैराश्वासयामामासुर्माल्यैर्गन्धैस्सुगन्धिभिः ।

धूपंसुगन्धांश्चससृजुस्तुष्टवुश्चपरन्ततम् ॥ 34 ॥

जलदाइवचानेदुर्यातुधानास्ततस्ततः ।

शङ्खान्नापूरयामासुश्शशाङ्कसदृशप्रभान् ॥ 35 ॥

तुमुलंयुगपच्छापिविनेदुश्चाप्यमर्षिताः ।

नेदुरास्फोटयामासुश्चिक्षिपुस्तेनिशाचराः ॥ 36 ॥

कुम्भकर्णविबोधार्थं चक्रुस्तेविपुलं स्वनम् ।

सशङ्खभेरीपणवप्रणाद ।

मास्फोटितक्ष्वेलितसिम्हनादम् ।

दिशो द्रवन्तस्त्रिदिवं किरन्तः ।

श्रुत्वा विहम्गाः सहसा निपेतुः ॥ 37 ॥

यदाभृशन्तैर्निनदैर्महात्मानकुम्बकर्णोबुबुधेप्रसुप्तः ।

ततोमुसुण्ठीर्मुसलानिसर्वेरक्षोगणास्तेजगृहुर्गदाश्च ॥ 38 ॥

तंशैलशृङ्गैर्मुसलैर्गदाभिर्वृक्षैस्तरैर्मुद्गरमुष्टिभिश्च ।

सुखप्रसुप्तम्भुविकुम्भकर्णंरक्षांस्युदग्राणितदानिजघ्नुः ॥ 39 ॥

तस्यनिःश्वासवातेनकुम्भकर्णस्यरक्षसः ।

राक्षसाबलवन्तोऽपिस्थातुनाशक्नुवन्पुरः ॥ 40 ॥

ततःपरिहितागाढंराक्षसाभीमविक्रमाः ।

मृदङ्गपणवान् भेरीश्शङ्खकुम्भगणांस्तथा ॥ 41 ॥

दशराक्षससाहस्रंयुगपत्पर्यवारयन् ।

नीलाञ्जनचयाकारन्तेतुतम्प्रत्यबोधयन् ॥ 42 ॥

अभिघ्नन्तोनदन्तश्चनैवसंविविदेतुसः ।

यदाचैनन्नशेकुस्तेप्रतिबोधयितुन्तदा ॥ 43 ॥

ततोगुरुतरंयत्नन्दारुणंसमुपाक्रमन् ।

आश्वानुष्ट्रान् खरन्नागान् जघ्नुर्दण्डकशाङ्कुशैः ॥ 44 ॥

भेरीशङ्खमृदङ्गांश्चसर्वप्राणैरवादयन् ।

निजघ्नुश्चास्यगात्राणिमहाकाष्ठकङ्करैः ॥ 45 ॥

मुद्गरैर्मुसलैश्चापिसर्वप्राणसमुद्यतैः ।

तेननादेवमहतालङ्कासमभिपूरिता ॥ 46 ॥

सपर्वतवनासर्वासोऽपिनैवप्रबुध्यते ।

ततस्सहस्रम्भेरीणांयुगसत्समहन्यत ॥ 47 ॥

मृष्टकाञ्चनकोणानामासक्तानांसमन्ततः ।

एवमप्यन्तिद्रिस्तुयदानैवप्रबुध्यत ॥ 48 ॥

शापस्यवशमापन्नस्ततःक्रुद्धानिशाचराः ।

महाक्रोधसमाविष्टास्सर्वेभीमपराक्रमाः ॥ 49 ॥

तद्रक्षोबोधयिष्यन्तश्चक्रुरन्येपराक्रमम् ।

अन्येभेरीस्समाजघ्नुरन्येचक्रुर्महास्वनम् ॥ 50 ॥

केशानन्येप्रलुलुपुःकर्णावन्येदशन्तिच ।

उदकुम्बशतान्यन्येसमसिञ्चन्तकर्णयोः ॥ 51 ॥

नकुम्भकर्णःपस्पन्देमहानिद्रावशङ्गतः ।

अन्येचबलिनस्तस्यकूटमुद्गरपाणयः ॥ 52 ॥

मूर्ध्निवक्षसिगात्रेषुपातन् कूटमुद्गरान् ।

रज्जुबन्धनबद्धाभिश्शतघ्नीभिश्चसर्वशः ॥ 53 ॥

वध्यमानोमहाकायोनप्राबुध्यतराक्षसः ।

वारणानांसहस्रञ्चशरीरेऽस्यप्रधावितम् ॥ 54 ॥

कुम्बकर्णस्तदाबुद् ध्वास्पर्शम्परमबुध्यत ।

सपात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षैरचिन्तयंस्तान्विपुलान् प्रहारान् ।

निद्राक्ष्यात् क्षुद्भयपीडितश्चविजृम्भमाणस्सहसोत्पपाप ॥ 55 ॥

सनागभोगाचलशृङ्गकल्पौविक्षिप्यबाहूगिरशृङ्गसारौ ।

निवृत्यवक्त्रंवडवामुखाभन्निशाचरोऽसौविकृतञ्जजृम्भे ॥ 56 ॥

तस्य जाजृम्भमाणस्य वक्त्रं पातालसम्निभम् ।

दद्Rउशे मेरुशृङ्गाग्रे दिवाकर इवोदितः ॥ 57 ॥

सजृम्भमाणोऽतिबलःप्रद्धोनिशाचरः ।

निःश्वासश्चास्यसञ्जज्ञेपर्वतादिवमारुतः ॥ 58 ॥

रूपमुत्तिष्ठतस्तस्यकुम्भकर्णस्यतद्बभौ ।

तपान्तेसबलाकस्यमेघस्येवविवर्षतः ॥ 59 ॥

तस्यदीप्ताग्निसदृशेविद्युत्सदृशवर्चसी ।

ददृशातेमहानेत्रेदीप्ताविवमहाग्रहौ ॥ 60 ॥

ततस्त्वदर्शयन् सर्वान्भक्ष्यांश्चविविधान् बहून् ।

वराहान्महिषांश्चैवबभक्षसमहाबलः ॥ 61 ॥

आददुन्भुक्षितोमांसंशोणितन्तृषितःपिबन् ।

मेदःकुम्भांश्चमद्यांश्चपपौशक्ररिपुस्तदा ॥ 62 ॥

ततस्तृप्त इति ज्ञात्वा समुत्पेरुर्निशाचराः ।

शिरोभिश्च प्रणम्यैनं सर्वतः पर्यवारयन् ॥ 63 ॥

निद्राविशदनेत्रस्तुकलुषीकृतलोचनः ।

चारयन् सर्वतोदृष्टिन्तान् ददर्शनिशाचरान् ॥ 64 ॥

ससर्वान् सान्त्वयामासनैरृतान् नैरृतर्षभः ।

बोधनाद्विस्मितश्चापिराक्षसानिदमब्रवीत् ॥ 65 ॥

किमर्थमहमादृत्यभवद्भिःप्रतिबोधितः ।

कच्छित्सुकुशलंराज्ञोभयंवानेषनकिम् ॥ 66 ॥

अथवाध्रुवमन्येभ्योभयम्परमुपस्थितम् ।

यदर्थमेवत्वरितैर्भवद्भिःप्रतिबोधितः ॥ 67 ॥

अद्यराक्षसराजस्यभयमुत्पाटयाम्यहम् ।

दारयिष्येमहेन्द्रंवाशातयिष्येतथानलम् ॥ 68 ॥

नह्यल्पकारणेसुप्तम्बोधयिष्यतिमाङ्गुरुः ।

तदाख्यातार्थतत्त्वेनमत्प्रबोधनकारणम् ॥ 69 ॥

एवम्ब्रुवाणंसम्रब्धङ्कुम्भकर्णमरिन्दमम् ।

यूपाक्षःसचिवोराज्ञःकृताञ्जलिरभाषत ॥ 70 ॥

ननोदेवकृतङ्किञ्चिद्भयमस्तिकदाचन ।

मानुषान्नोभयंराजंस्तुमुलंसम्प्रबाधते ॥ 71 ॥

नदैत्यदानवेभ्योवाभयमस्तिहितादृशम् ।

यादृशम्मानुषंराजन् भयमस्मानुपस्थितम् ॥ 72 ॥

वानरैःपर्वताकारैर्लङ्केयम्परिवारिता ।

सीताहरणसन्तप्ताद्रामान्नस्तुमुलम्भयम् ॥ 73 ॥

एकेनवानरेणेयम्पूर्वन्दग्धामहापुरी ।

कुमारोनिहतश्चाक्षस्सानुयात्रःसकुञ्जरः ॥ 74 ॥

स्वयंरक्षोधिपश्चापिपौलस्त्योदेवकण्टकः ।

मृतेतिसंयुगेमुक्तोरामेणादित्यतेजसा ॥ 75 ॥

यन्न देवैः कृतो राजा नापि दैत्यैर्न दानवैः ।

कृतः स इह रामेण विमुक्तः प्राणसंशयात् ॥ 76 ॥

सयूपाक्ष्वचश्श्रुत्वाभ्रातुर्युधिपराभवम् ।

कुम्भकर्णोविवृत्ताक्षोयूपाक्षमिदमब्रवीत् ॥ 77 ॥

सर्वमद्यैवयूपाक्षहरिसैन्यंसलक्ष्मणम् ।

राघवञ्चरणेजित्वाततोद्रक्ष्यामिरावणम् ॥ 78 ॥

राक्षसांस्तर्पयिष्यामिहरीणाम्मांसशोणितैः ।

रामलक्ष्मणयोश्चापिस्वयम्पास्यामिशोणितम् ॥ 79 ॥

तत्तस्यवाक्यम्ब्रुवतोनिशम्यसगर्वितंरोषविवृद्धदोषम् ।

महोदरोनैरृतयोधमुख्यःकृताञ्जलिर्वाक्यमिदम्बभाषे ॥ 80 ॥

रावणस्यवचःश्रुत्वागुणदोषौविमृश्यच ।

पश्चादपिमहाबाहो शत्रून्युधिविजेष्यसि ॥ 81 ॥

महोदरवचश्श्रुत्वाराक्षसैःपरिवारितः ।

कुम्भकर्णोमहातेजास्सम्प्रतस्थेमहाबलः ॥ 82 ॥

सुप्तमुत्थाप्यभीमाक्षम्भीमरूपपराक्रमम् ।

राक्षसास्त्वरिताजुग्मर्दशग्रीन्विवेशनम् ॥ 83 ॥

ततोगत्वादशग्रीवमासीनम्परमासने ।

ऊचुर्बद्धाञ्जलिपुटास्सर्वएवनिशाचराः ॥ 84 ॥

प्रबुद्धोऽयङ्कुम्भकर्णभ्रातातेराक्षसेश्वर ।

कथन्तत्रैवनिर्यातुद्रक्ष्यसेतमिहागतम् ॥ 85 ॥

रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टोराक्षसांस्तानुपस्थितान् ।

द्रष्टुमेनमिहेच्छामियथान्यायञ्चपूज्यताम् ॥ 86 ॥

तथेत्युक्त्वातुतेसर्वेपुनरागम्यराक्षसाः ।

कुम्भकर्णमिदंवाक्यमूचूरावणचोदिताः ॥ 87 ॥

द्रष्टुन्त्वाङ्काङ्क्षतेराजासर्वराक्षसपुङ्गवः ।

गमनेक्रियताम्बुद्धिर्भ्रातरंसम्प्रहर्षयः ॥ 88 ॥

कुम्भकर्णस्तुदुर्धर्षोभ्रातुराज्ञायशासनम् ।

तथेत्युक्त्वामहावीर्यश्शयनादुत्पपातह ॥ 89 ॥

प्रक्षाल्य वदनं ह्Rष्टः स्नातः परमभूषितः ।

पिपासुस्त्वरयामास पानं बलसमीरणम् ॥ 90 ॥

ततस्तेत्वरितास्तत्रराक्षसारावणाज्ञया ।

मद्यकुम्भांश्चविविधान् क्षिप्रमेवोपहारयन् ॥ 91 ॥

पीत्वाघटसहस्रेद्वेगमनायोपचक्रमे ।

ईषत्समुत्कटोमत्तस्तेजोबलसमन्वितः ॥ 92 ॥

कुम्भकर्णोबभौहृष्टःकालान्तकयमोपमः ।

भ्रातुस्सभवनङ्गच्छन्रक्षोबलसमन्वितः ॥ 93 ॥

कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम् ।

स राजमार्गं वपुषा प्रकाशयन् ।

सहस्ररस्मिर्धरणीमिवांशुभिः ।

जगाम तत्राञ्जलिमालया वृतः ।

शतक्रतुर्गेहमिव स्वयम्भुवः ॥ 94 ॥

तंराजमार्गस्थममित्रघातिनंवनौकसस्तेसहसाबहिस्स्थिताः ।

दृष्टवाऽप्रमेयङ्गिरिशृङ्गकल्पंवितत्रसुस्तेहरियूथपालाः ॥ 95 ॥

केचिच्छरण्यंशरणंस्मरामंव्रजन्तिकेचिद् व्यथिताःपतन्ति ।

केचिद्धशस्मव्यथिताःपतन्तिकेचिद्भयार्ताभुविशेरतेस्म ॥ 96 ॥

तमद्रिशृङ्गप्रतिमङ्किरीटिनंस्पृशन्तमादित्यमिवाऽत्मतेजसा ।

वनौकसःप्रेक्ष्यविवृद्धमद्भुतं 3 भयार्धितादुद्रुविरेततस्ततः ॥ 97 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षष्टितमस्सर्गः ॥