ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಾನ್ತುಪಾಶ್ವಸ್ಥಿತಾಮ್ಪ್ರಹ್ವಾಂರಾಮಸ್ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಮೈಥಿಲೀಮ್ ।
ಹೃದಯಾನ್ತರ್ಗತಙ್ಕ್ರೋಧವ್ಯಾಹರ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 1 ॥
ಏಷಾಸಿನಿರ್ಜಿತಾಭದ್ರೇಶತ್ರುಞ್ಜಿತ್ವಾರಣಾಜಿರೇ ।
ಪೌರುಷಾದ್ಯದನುಷ್ಠೇಯಮ್ಮಯೈತದುಪಪಾದಿತಮ್ ॥ 2 ॥
ಗತೋಽಸ್ಮ್ಯನ್ತಮಮರ್ಷಸ್ಯಧರ್ಷಣಾಸಮ್ಪ್ರಮಾರ್ಜಿತಾ ।
ಅವಮಾನಶ್ಚಶತ್ರುಶ್ಚಯುಗಪನ್ನಿಹತೌಮಯಾ ॥ 3 ॥
ಅದ್ಯಮೇಪೌರುಷನ್ದೃಷ್ಟಮದ್ಯಮೇಸಫಲ್ಶ್ರಮಃ ।
ಅದ್ಯತೀರ್ಣಪ್ರತಿಜ್ಞೋಽತ್ವಾಪ್ರಭವಾಮ್ಯದ್ಯಚಾತ್ಮನಃ ॥ 4 ॥
ಯಾತ್ವಂವಿರಹಿತಾನೀತಾಚಲಚಿತ್ತೇನರಕ್ಷಸಾ ।
ದೈವಸಮ್ಪಾದಿತೋದೋಷೋಮಾನುಷೇಣಮಯಾಜಿತಃ ॥ 5 ॥
ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಮವಮಾನಂಯಸ್ತೇಜಸಾ ನ ಪ್ರಮಾರ್ಜತಿ ।
ಕಸ್ತಸ್ಯಪುರುಷಾರ್ಥೋಮಹತಾಪ್ಯಲ್ಪಚೇತಸಃ ॥ 6 ॥
ಲಙ್ಘನಂ ಚ ಸಮುದ್ರಸ್ಯಲಙ್ಕಾಯಾಶ್ಚಾಪಿಮರ್ಧನಮ್ ।
ಸಫಲನ್ತಸ್ಯ ಚ ಶ್ಲಾಘ್ಯಮದ್ಯಕರ್ಮಹನೂಮತಃ ॥ 7 ॥
ಯುದ್ಧೇವಿಕ್ರಮತಶ್ಚೈವಹಿತಮ್ಮನ್ತ್ರಯತಸ್ತಥಾ ।
ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯಸಸೈನ್ಯಸ್ಯಸಫಲೋಽದ್ಯಪರಿಶ್ರಮಃ ॥ 8 ॥
ವಿಭೀಷಣಸ್ಯ ಚ ತಥಾಸಫಲೋಽದ್ಯಪರಿಶ್ರಮಃ ।
ವಿಗುಣಮ್ಭ್ರಾತರನ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಯೋಮಾಂಸ್ವಯಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 9 ॥
ಇತ್ಯೇವಂವದತ್ಶ್ರುತ್ವಾಸೀತಾರಾಮಸ್ಯತದ್ವಚಃ ।
ಮೃಗೀವೋತ್ಫುಲ್ಲನಯನಾಬಭೂವಾಶ್ರುಪರಿಪ್ಲುತಾ ॥ 10 ॥
ಪಶ್ಯತಸ್ತಾನ್ತುರಾಮಸ್ಯಸಮೀಪೇಹೃದಯಪ್ರಿಯಾಮ್ ।
ಜನವಾದಭಯಾದ್ರಾಜ್ಞೋಬಭೂವಹೃದಯನ್ದ್ವಿಧಾ ॥ 11 ॥
ಸೀತಾಮುತ್ಪಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀನ್ನೀಲಕುಞ್ಚಿತಮೂರ್ಥಜಾಮ್ ।
ಅವದದ್ವೈವರಾರೋಹಮ್ಮಧ್ಯೇವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಯತ್ಕರ್ತವ್ಯಮ್ಮನುಷ್ಯೇಣಧರ್ಷಣಾಮ್ಪ್ರತಿಮಾರ್ಜತಾ ।
ತತ್ಕೃತಂರಾವಣಂಹತ್ವಾಮಯೇದಮ್ಮಾನಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾ ॥ 13 ॥
ನಿರ್ಜಿತಾಜೀವಲೋಕಸ್ಯತಪಸಾಭಾವಿತಾತ್ಮನಾ ।
ಅಗಸ್ತ್ಯೇನದುರಾಧರ್ಷಾಮುನಿನಾದಕ್ಷಿಣೇವಧಿಕ್ ॥ 14 ॥
ವಿದಿತಶ್ಚಾಸ್ತುಭತ್ರನ್ತೇಯೋಽಯಂರಣಪರಿಶ್ರಮಃ ।
ಸುತೀರ್ಣಃಸುಹೃದಾಂವೀರ್ಯಾನ್ನತ್ವದರ್ಥಮ್ಮಯಾಕೃತಃ ॥ 15 ॥
ರಕ್ಷತಾತುಮಯಾವೃತ್ತಪಮವಾದಂ ಚ ಸರ್ವತಃ ।
ಪ್ರಖ್ಯಾತಸ್ಯಾತ್ಮವಂಶಸ್ಯವ್ಯಙ್ಗ್ಯಂ ಚ ಪರಿಮಾರ್ಜತಾ ॥ 16 ॥
ಪ್ರಾಪ್ತಚಾರಿತ್ರಸನ್ದೇಹಾಮಮಪ್ರತಿಮುಖೇಸ್ಥಿತಾ ।
ದೀಪೋನೇತ್ರಾತುರಸ್ಯೇವಪ್ರತಿಕೂಲಾಸಿಮೇದೃಢಮ್ ॥ 17 ॥
ತದ್ಗಚ್ಛತ್ವಾನುಜಾನೇಽದ್ಯಯಥೇಷ್ಟಞ್ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ।
ಏತಾದಶದಿಶೋಭದ್ರೇಕಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ನ ಮೇತ್ವಯಾ ॥ 18 ॥
ಕಃಪುಮಾಂಸ್ತುಕುಲೇಜಾತಸ್ಸ್ತ್ರಯಮ್ಪರಗೃಹಾಷಿತಾಮ್ ।
ತೇಜಸ್ವೀಪುನರಾದದ್ಯಾತ್ಸುಹೃಲ್ಲೇಖ್ಯೇನಚೇತಸಾ ॥ 19 ॥
ರಾವಣಾಙ್ಕಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಾನ್ದೃಷ್ಟಾನ್ದುಷ್ಟೇನಚಕ್ಷುಷಾ ।
ಕಥನ್ತ್ವಾಪುನರಾದದ್ಯಾಙ್ಕುಲಂವ್ಯಪದಿಶನ್ ಮಹತ್ ॥ 20 ॥
ತದರ್ಥನ್ನಿರ್ಜಿತಾಮೇತ್ವಂಯಶಃಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಮ್ಮಯಾ ।
ನಾಸ್ತಿಮೇತ್ಯಯ್ಯಭಿಷ್ವಙ್ಗೋಯಥೇಷ್ಟಙ್ಗಮ್ಯತಾಮಿತಃ ॥ 21 ॥
ತದದ್ಯವ್ಯಾಹೃತಮ್ಭದ್ರೇಮಯೈತತ್ ಕೃತಬುಧದಿನಾ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಾಥಭರತೇಕುರುಬುಧದಿಂಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 22 ॥
ಶತ್ರುಘ್ನೇವಾಥಸುಗ್ರೀವೇರಾಕ್ಷಸೇವಾವಿಭೀಷಣೇ ।
ನಿವೇಶಯಮನಸ್ಸೀತೇಯಥಾವಾಸುಖಮಾತ್ಮನಃ ॥ 23 ॥
ನ ಹಿತ್ವಾಂರಾವಣೋದೃಷ್ಟವಾದಿವ್ಯರೂಪಾಮ್ಮನೋರಮಾಮ್ ।
ಮರ್ಷಯೇತಚಿರಂಸೀತೇಸ್ವಗೃಹೇಪರ್ಯವಸ್ಥಿತಾಮ್ ॥ 24 ॥
ತತಃಪ್ರಿಯಾರ್ಹಶ್ರವಣಾತದಪ್ರಿಯಮ್ಪ್ರಿಯಾದುಪಶ್ರುತ್ಯಚಿರಸ್ಯಮೈಥಿಲೀ ।
ಮುಮೋಚಬಾಷ್ಪಂಸುಭೃಶಮ್ಪ್ರವೇಪಿತಾಗಜೇನ್ದ್ರಹಸ್ತಾಭಿಹತೇವಸಲ್ಲಕೀ ॥ 25 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |
hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||
eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |
pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||
gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |
avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||
adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |
adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||
yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |
daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||
samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |
kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||
laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |
saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||
yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |
sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||
vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |
viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||
ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |
mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||
paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |
janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||
sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |
avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||
yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |
tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||
nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |
agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||
viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |
sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||
rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |
prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||
prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |
dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||
tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |
etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||
kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |
tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||
rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |
kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||
tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |
nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||
tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |
lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||
śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |
niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||
na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |
marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||
tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |
mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ।
तान्तुपाश्वस्थिताम्प्रह्वांरामस्सम्प्रेक्ष्यमैथिलीम् ।
हृदयान्तर्गतङ्क्रोधव्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ 1 ॥
एषासिनिर्जिताभद्रेशत्रुञ्जित्वारणाजिरे ।
पौरुषाद्यदनुष्ठेयम्मयैतदुपपादितम् ॥ 2 ॥
गतोऽस्म्यन्तममर्षस्यधर्षणासम्प्रमार्जिता ।
अवमानश्चशत्रुश्चयुगपन्निहतौमया ॥ 3 ॥
अद्यमेपौरुषन्दृष्टमद्यमेसफल्श्रमः ।
अद्यतीर्णप्रतिज्ञोऽत्वाप्रभवाम्यद्यचात्मनः ॥ 4 ॥
यात्वंविरहितानीताचलचित्तेनरक्षसा ।
दैवसम्पादितोदोषोमानुषेणमयाजितः ॥ 5 ॥
सम्प्राप्तमवमानंयस्तेजसा न प्रमार्जति ।
कस्तस्यपुरुषार्थोमहताप्यल्पचेतसः ॥ 6 ॥
लङ्घनं च समुद्रस्यलङ्कायाश्चापिमर्धनम् ।
सफलन्तस्य च श्लाघ्यमद्यकर्महनूमतः ॥ 7 ॥
युद्धेविक्रमतश्चैवहितम्मन्त्रयतस्तथा ।
सुग्रीवस्यससैन्यस्यसफलोऽद्यपरिश्रमः ॥ 8 ॥
विभीषणस्य च तथासफलोऽद्यपरिश्रमः ।
विगुणम्भ्रातरन्त्यक्त्वायोमांस्वयमुपस्थितः ॥ 9 ॥
इत्येवंवदत्श्रुत्वासीतारामस्यतद्वचः ।
मृगीवोत्फुल्लनयनाबभूवाश्रुपरिप्लुता ॥ 10 ॥
पश्यतस्तान्तुरामस्यसमीपेहृदयप्रियाम् ।
जनवादभयाद्राज्ञोबभूवहृदयन्द्विधा ॥ 11 ॥
सीतामुत्पलपत्राक्षीन्नीलकुञ्चितमूर्थजाम् ।
अवदद्वैवरारोहम्मध्येवानररक्षसाम् ॥ 12 ॥
यत्कर्तव्यम्मनुष्येणधर्षणाम्प्रतिमार्जता ।
तत्कृतंरावणंहत्वामयेदम्मानकाङ्क्षिणा ॥ 13 ॥
निर्जिताजीवलोकस्यतपसाभावितात्मना ।
अगस्त्येनदुराधर्षामुनिनादक्षिणेवधिक् ॥ 14 ॥
विदितश्चास्तुभत्रन्तेयोऽयंरणपरिश्रमः ।
सुतीर्णःसुहृदांवीर्यान्नत्वदर्थम्मयाकृतः ॥ 15 ॥
रक्षतातुमयावृत्तपमवादं च सर्वतः ।
प्रख्यातस्यात्मवंशस्यव्यङ्ग्यं च परिमार्जता ॥ 16 ॥
प्राप्तचारित्रसन्देहाममप्रतिमुखेस्थिता ।
दीपोनेत्रातुरस्येवप्रतिकूलासिमेदृढम् ॥ 17 ॥
तद्गच्छत्वानुजानेऽद्ययथेष्टञ्जनकात्मजे ।
एतादशदिशोभद्रेकार्यमस्ति न मेत्वया ॥ 18 ॥
कःपुमांस्तुकुलेजातस्स्त्रयम्परगृहाषिताम् ।
तेजस्वीपुनरादद्यात्सुहृल्लेख्येनचेतसा ॥ 19 ॥
रावणाङ्कपरिक्लिष्टान्दृष्टान्दुष्टेनचक्षुषा ।
कथन्त्वापुनरादद्याङ्कुलंव्यपदिशन् महत् ॥ 20 ॥
तदर्थन्निर्जितामेत्वंयशःप्रत्याहृतम्मया ।
नास्तिमेत्यय्यभिष्वङ्गोयथेष्टङ्गम्यतामितः ॥ 21 ॥
तदद्यव्याहृतम्भद्रेमयैतत् कृतबुधदिना ।
लक्ष्मणेनाथभरतेकुरुबुधदिंयथासुखम् ॥ 22 ॥
शत्रुघ्नेवाथसुग्रीवेराक्षसेवाविभीषणे ।
निवेशयमनस्सीतेयथावासुखमात्मनः ॥ 23 ॥
न हित्वांरावणोदृष्टवादिव्यरूपाम्मनोरमाम् ।
मर्षयेतचिरंसीतेस्वगृहेपर्यवस्थिताम् ॥ 24 ॥
ततःप्रियार्हश्रवणातदप्रियम्प्रियादुपश्रुत्यचिरस्यमैथिली ।
मुमोचबाष्पंसुभृशम्प्रवेपितागजेन्द्रहस्ताभिहतेवसल्लकी ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |
hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||
eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |
pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||
gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |
avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||
adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |
adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||
yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |
daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||
samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |
kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||
laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |
saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||
yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |
sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||
vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |
viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||
ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |
mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||
paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |
janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||
sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |
avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||
yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |
tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||
nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |
agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||
viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |
sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||
rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |
prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||
prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |
dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||
tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |
etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||
kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |
tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||
rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |
kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||
tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |
nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||
tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |
lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||
śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |
niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||
na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |
marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||
tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |
mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.