6.118 Yuddhakanda - Ashtadashadhikashatatama Sargah

ॐ

6.118 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಾನ್ತುಪಾಶ್ವಸ್ಥಿತಾಮ್ಪ್ರಹ್ವಾಂರಾಮಸ್ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ಹೃದಯಾನ್ತರ್ಗತಙ್ಕ್ರೋಧವ್ಯಾಹರ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 1 ॥

ಏಷಾಸಿನಿರ್ಜಿತಾಭದ್ರೇಶತ್ರುಞ್ಜಿತ್ವಾರಣಾಜಿರೇ ।

ಪೌರುಷಾದ್ಯದನುಷ್ಠೇಯಮ್ಮಯೈತದುಪಪಾದಿತಮ್ ॥ 2 ॥

ಗತೋಽಸ್ಮ್ಯನ್ತಮಮರ್ಷಸ್ಯಧರ್ಷಣಾಸಮ್ಪ್ರಮಾರ್ಜಿತಾ ।

ಅವಮಾನಶ್ಚಶತ್ರುಶ್ಚಯುಗಪನ್ನಿಹತೌಮಯಾ ॥ 3 ॥

ಅದ್ಯಮೇಪೌರುಷನ್ದೃಷ್ಟಮದ್ಯಮೇಸಫಲ್ಶ್ರಮಃ ।

ಅದ್ಯತೀರ್ಣಪ್ರತಿಜ್ಞೋಽತ್ವಾಪ್ರಭವಾಮ್ಯದ್ಯಚಾತ್ಮನಃ ॥ 4 ॥

ಯಾತ್ವಂವಿರಹಿತಾನೀತಾಚಲಚಿತ್ತೇನರಕ್ಷಸಾ ।

ದೈವಸಮ್ಪಾದಿತೋದೋಷೋಮಾನುಷೇಣಮಯಾಜಿತಃ ॥ 5 ॥

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಮವಮಾನಂಯಸ್ತೇಜಸಾ ನ ಪ್ರಮಾರ್ಜತಿ ।

ಕಸ್ತಸ್ಯಪುರುಷಾರ್ಥೋಮಹತಾಪ್ಯಲ್ಪಚೇತಸಃ ॥ 6 ॥

ಲಙ್ಘನಂ ಚ ಸಮುದ್ರಸ್ಯಲಙ್ಕಾಯಾಶ್ಚಾಪಿಮರ್ಧನಮ್ ।

ಸಫಲನ್ತಸ್ಯ ಚ ಶ್ಲಾಘ್ಯಮದ್ಯಕರ್ಮಹನೂಮತಃ ॥ 7 ॥

ಯುದ್ಧೇವಿಕ್ರಮತಶ್ಚೈವಹಿತಮ್ಮನ್ತ್ರಯತಸ್ತಥಾ ।

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯಸಸೈನ್ಯಸ್ಯಸಫಲೋಽದ್ಯಪರಿಶ್ರಮಃ ॥ 8 ॥

ವಿಭೀಷಣಸ್ಯ ಚ ತಥಾಸಫಲೋಽದ್ಯಪರಿಶ್ರಮಃ ।

ವಿಗುಣಮ್ಭ್ರಾತರನ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಯೋಮಾಂಸ್ವಯಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 9 ॥

ಇತ್ಯೇವಂವದತ್ಶ್ರುತ್ವಾಸೀತಾರಾಮಸ್ಯತದ್ವಚಃ ।

ಮೃಗೀವೋತ್ಫುಲ್ಲನಯನಾಬಭೂವಾಶ್ರುಪರಿಪ್ಲುತಾ ॥ 10 ॥

ಪಶ್ಯತಸ್ತಾನ್ತುರಾಮಸ್ಯಸಮೀಪೇಹೃದಯಪ್ರಿಯಾಮ್ ।

ಜನವಾದಭಯಾದ್ರಾಜ್ಞೋಬಭೂವಹೃದಯನ್ದ್ವಿಧಾ ॥ 11 ॥

ಸೀತಾಮುತ್ಪಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀನ್ನೀಲಕುಞ್ಚಿತಮೂರ್ಥಜಾಮ್ ।

ಅವದದ್ವೈವರಾರೋಹಮ್ಮಧ್ಯೇವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 12 ॥

ಯತ್ಕರ್ತವ್ಯಮ್ಮನುಷ್ಯೇಣಧರ್ಷಣಾಮ್ಪ್ರತಿಮಾರ್ಜತಾ ।

ತತ್ಕೃತಂರಾವಣಂಹತ್ವಾಮಯೇದಮ್ಮಾನಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾ ॥ 13 ॥

ನಿರ್ಜಿತಾಜೀವಲೋಕಸ್ಯತಪಸಾಭಾವಿತಾತ್ಮನಾ ।

ಅಗಸ್ತ್ಯೇನದುರಾಧರ್ಷಾಮುನಿನಾದಕ್ಷಿಣೇವಧಿಕ್ ॥ 14 ॥

ವಿದಿತಶ್ಚಾಸ್ತುಭತ್ರನ್ತೇಯೋಽಯಂರಣಪರಿಶ್ರಮಃ ।

ಸುತೀರ್ಣಃಸುಹೃದಾಂವೀರ್ಯಾನ್ನತ್ವದರ್ಥಮ್ಮಯಾಕೃತಃ ॥ 15 ॥

ರಕ್ಷತಾತುಮಯಾವೃತ್ತಪಮವಾದಂ ಚ ಸರ್ವತಃ ।

ಪ್ರಖ್ಯಾತಸ್ಯಾತ್ಮವಂಶಸ್ಯವ್ಯಙ್ಗ್ಯಂ ಚ ಪರಿಮಾರ್ಜತಾ ॥ 16 ॥

ಪ್ರಾಪ್ತಚಾರಿತ್ರಸನ್ದೇಹಾಮಮಪ್ರತಿಮುಖೇಸ್ಥಿತಾ ।

ದೀಪೋನೇತ್ರಾತುರಸ್ಯೇವಪ್ರತಿಕೂಲಾಸಿಮೇದೃಢಮ್ ॥ 17 ॥

ತದ್ಗಚ್ಛತ್ವಾನುಜಾನೇಽದ್ಯಯಥೇಷ್ಟಞ್ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ।

ಏತಾದಶದಿಶೋಭದ್ರೇಕಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ನ ಮೇತ್ವಯಾ ॥ 18 ॥

ಕಃಪುಮಾಂಸ್ತುಕುಲೇಜಾತಸ್ಸ್ತ್ರಯಮ್ಪರಗೃಹಾಷಿತಾಮ್ ।

ತೇಜಸ್ವೀಪುನರಾದದ್ಯಾತ್ಸುಹೃಲ್ಲೇಖ್ಯೇನಚೇತಸಾ ॥ 19 ॥

ರಾವಣಾಙ್ಕಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಾನ್ದೃಷ್ಟಾನ್ದುಷ್ಟೇನಚಕ್ಷುಷಾ ।

ಕಥನ್ತ್ವಾಪುನರಾದದ್ಯಾಙ್ಕುಲಂವ್ಯಪದಿಶನ್ ಮಹತ್ ॥ 20 ॥

ತದರ್ಥನ್ನಿರ್ಜಿತಾಮೇತ್ವಂಯಶಃಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಮ್ಮಯಾ ।

ನಾಸ್ತಿಮೇತ್ಯಯ್ಯಭಿಷ್ವಙ್ಗೋಯಥೇಷ್ಟಙ್ಗಮ್ಯತಾಮಿತಃ ॥ 21 ॥

ತದದ್ಯವ್ಯಾಹೃತಮ್ಭದ್ರೇಮಯೈತತ್ ಕೃತಬುಧದಿನಾ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಾಥಭರತೇಕುರುಬುಧದಿಂಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 22 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನೇವಾಥಸುಗ್ರೀವೇರಾಕ್ಷಸೇವಾವಿಭೀಷಣೇ ।

ನಿವೇಶಯಮನಸ್ಸೀತೇಯಥಾವಾಸುಖಮಾತ್ಮನಃ ॥ 23 ॥

ನ ಹಿತ್ವಾಂರಾವಣೋದೃಷ್ಟವಾದಿವ್ಯರೂಪಾಮ್ಮನೋರಮಾಮ್ ।

ಮರ್ಷಯೇತಚಿರಂಸೀತೇಸ್ವಗೃಹೇಪರ್ಯವಸ್ಥಿತಾಮ್ ॥ 24 ॥

ತತಃಪ್ರಿಯಾರ್ಹಶ್ರವಣಾತದಪ್ರಿಯಮ್ಪ್ರಿಯಾದುಪಶ್ರುತ್ಯಚಿರಸ್ಯಮೈಥಿಲೀ ।

ಮುಮೋಚಬಾಷ್ಪಂಸುಭೃಶಮ್ಪ್ರವೇಪಿತಾಗಜೇನ್ದ್ರಹಸ್ತಾಭಿಹತೇವಸಲ್ಲಕೀ ॥ 25 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |

tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |

hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||

eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |

pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||

gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |

avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||

adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |

adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||

yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |

daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||

samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |

kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||

laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |

saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||

yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |

sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||

vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |

viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||

ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |

mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||

paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |

janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||

sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |

avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||

yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |

tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||

nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |

agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||

viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |

sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||

rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |

prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||

prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |

dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||

tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |

etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||

kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |

tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||

rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |

kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||

tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |

nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||

tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |

lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||

śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |

niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||

na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |

marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||

tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |

mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||