ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத அஷ்டாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
தாந்துபாஶ்வஸ்திதாம்ப்ரஹ்வாம்ராமஸ்ஸம்ப்ரேக்ஷ்யமைதிலீம் ।
ஹ்ரு'தயாந்தர்கதங்க்ரோதவ்யாஹர்துமுபசக்ரமே ॥ 1 ॥
ஏஷாஸிநிர்ஜிதாபத்ரேஶத்ருஞ்ஜித்வாரணாஜிரே ।
பௌருஷாத்யதநுஷ்டேயம்மயைததுபபாதிதம் ॥ 2 ॥
கதோऽஸ்ம்யந்தமமர்ஷஸ்யதர்ஷணாஸம்ப்ரமார்ஜிதா ।
அவமாநஶ்சஶத்ருஶ்சயுகபந்நிஹதௌமயா ॥ 3 ॥
அத்யமேபௌருஷந்த்ரு'ஷ்டமத்யமேஸபல்ஶ்ரமஃ ।
அத்யதீர்ணப்ரதிஜ்ஞோऽத்வாப்ரபவாம்யத்யசாத்மநஃ ॥ 4 ॥
யாத்வம்விரஹிதாநீதாசலசித்தேநரக்ஷஸா ।
தைவஸம்பாதிதோதோஷோமாநுஷேணமயாஜிதஃ ॥ 5 ॥
ஸம்ப்ராப்தமவமாநம்யஸ்தேஜஸா ந ப்ரமார்ஜதி ।
கஸ்தஸ்யபுருஷார்தோமஹதாப்யல்பசேதஸஃ ॥ 6 ॥
லங்கநம் ச ஸமுத்ரஸ்யலங்காயாஶ்சாபிமர்தநம் ।
ஸபலந்தஸ்ய ச ஶ்லாக்யமத்யகர்மஹநூமதஃ ॥ 7 ॥
யுத்தேவிக்ரமதஶ்சைவஹிதம்மந்த்ரயதஸ்ததா ।
ஸுக்ரீவஸ்யஸஸைந்யஸ்யஸபலோऽத்யபரிஶ்ரமஃ ॥ 8 ॥
விபீஷணஸ்ய ச ததாஸபலோऽத்யபரிஶ்ரமஃ ।
விகுணம்ப்ராதரந்த்யக்த்வாயோமாம்ஸ்வயமுபஸ்திதஃ ॥ 9 ॥
இத்யேவம்வதத்ஶ்ருத்வாஸீதாராமஸ்யதத்வசஃ ।
ம்ரு'கீவோத்புல்லநயநாபபூவாஶ்ருபரிப்லுதா ॥ 10 ॥
பஶ்யதஸ்தாந்துராமஸ்யஸமீபேஹ்ரு'தயப்ரியாம் ।
ஜநவாதபயாத்ராஜ்ஞோபபூவஹ்ரு'தயந்த்விதா ॥ 11 ॥
ஸீதாமுத்பலபத்ராக்ஷீந்நீலகுஞ்சிதமூர்தஜாம் ।
அவதத்வைவராரோஹம்மத்யேவாநரரக்ஷஸாம் ॥ 12 ॥
யத்கர்தவ்யம்மநுஷ்யேணதர்ஷணாம்ப்ரதிமார்ஜதா ।
தத்க்ரு'தம்ராவணம்ஹத்வாமயேதம்மாநகாங்க்ஷிணா ॥ 13 ॥
நிர்ஜிதாஜீவலோகஸ்யதபஸாபாவிதாத்மநா ।
அகஸ்த்யேநதுராதர்ஷாமுநிநாதக்ஷிணேவதிக் ॥ 14 ॥
விதிதஶ்சாஸ்துபத்ரந்தேயோऽயம்ரணபரிஶ்ரமஃ ।
ஸுதீர்ணஃஸுஹ்ரு'தாம்வீர்யாந்நத்வதர்தம்மயாக்ரு'தஃ ॥ 15 ॥
ரக்ஷதாதுமயாவ்ரு'த்தபமவாதம் ச ஸர்வதஃ ।
ப்ரக்யாதஸ்யாத்மவம்ஶஸ்யவ்யங்க்யம் ச பரிமார்ஜதா ॥ 16 ॥
ப்ராப்தசாரித்ரஸந்தேஹாமமப்ரதிமுகேஸ்திதா ।
தீபோநேத்ராதுரஸ்யேவப்ரதிகூலாஸிமேத்ரு'டம் ॥ 17 ॥
தத்கச்சத்வாநுஜாநேऽத்யயதேஷ்டஞ்ஜநகாத்மஜே ।
ஏதாதஶதிஶோபத்ரேகார்யமஸ்தி ந மேத்வயா ॥ 18 ॥
கஃபுமாம்ஸ்துகுலேஜாதஸ்ஸ்த்ரயம்பரக்ரு'ஹாஷிதாம் ।
தேஜஸ்வீபுநராதத்யாத்ஸுஹ்ரு'ல்லேக்யேநசேதஸா ॥ 19 ॥
ராவணாங்கபரிக்லிஷ்டாந்த்ரு'ஷ்டாந்துஷ்டேநசக்ஷுஷா ।
கதந்த்வாபுநராதத்யாங்குலம்வ்யபதிஶந் மஹத் ॥ 20 ॥
ததர்தந்நிர்ஜிதாமேத்வம்யஶஃப்ரத்யாஹ்ரு'தம்மயா ।
நாஸ்திமேத்யய்யபிஷ்வங்கோயதேஷ்டங்கம்யதாமிதஃ ॥ 21 ॥
ததத்யவ்யாஹ்ரு'தம்பத்ரேமயைதத் க்ரு'தபுததிநா ।
லக்ஷ்மணேநாதபரதேகுருபுததிம்யதாஸுகம் ॥ 22 ॥
ஶத்ருக்நேவாதஸுக்ரீவேராக்ஷஸேவாவிபீஷணே ।
நிவேஶயமநஸ்ஸீதேயதாவாஸுகமாத்மநஃ ॥ 23 ॥
ந ஹித்வாம்ராவணோத்ரு'ஷ்டவாதிவ்யரூபாம்மநோரமாம் ।
மர்ஷயேதசிரம்ஸீதேஸ்வக்ரு'ஹேபர்யவஸ்திதாம் ॥ 24 ॥
ததஃப்ரியார்ஹஶ்ரவணாததப்ரியம்ப்ரியாதுபஶ்ருத்யசிரஸ்யமைதிலீ ।
முமோசபாஷ்பம்ஸுப்ரு'ஶம்ப்ரவேபிதாகஜேந்த்ரஹஸ்தாபிஹதேவஸல்லகீ ॥ 25 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே அஷ்டாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |
hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||
eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |
pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||
gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |
avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||
adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |
adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||
yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |
daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||
samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |
kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||
laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |
saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||
yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |
sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||
vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |
viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||
ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |
mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||
paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |
janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||
sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |
avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||
yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |
tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||
nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |
agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||
viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |
sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||
rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |
prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||
prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |
dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||
tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |
etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||
kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |
tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||
rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |
kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||
tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |
nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||
tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |
lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||
śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |
niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||
na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |
marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||
tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |
mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ।
तान्तुपाश्वस्थिताम्प्रह्वांरामस्सम्प्रेक्ष्यमैथिलीम् ।
हृदयान्तर्गतङ्क्रोधव्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ 1 ॥
एषासिनिर्जिताभद्रेशत्रुञ्जित्वारणाजिरे ।
पौरुषाद्यदनुष्ठेयम्मयैतदुपपादितम् ॥ 2 ॥
गतोऽस्म्यन्तममर्षस्यधर्षणासम्प्रमार्जिता ।
अवमानश्चशत्रुश्चयुगपन्निहतौमया ॥ 3 ॥
अद्यमेपौरुषन्दृष्टमद्यमेसफल्श्रमः ।
अद्यतीर्णप्रतिज्ञोऽत्वाप्रभवाम्यद्यचात्मनः ॥ 4 ॥
यात्वंविरहितानीताचलचित्तेनरक्षसा ।
दैवसम्पादितोदोषोमानुषेणमयाजितः ॥ 5 ॥
सम्प्राप्तमवमानंयस्तेजसा न प्रमार्जति ।
कस्तस्यपुरुषार्थोमहताप्यल्पचेतसः ॥ 6 ॥
लङ्घनं च समुद्रस्यलङ्कायाश्चापिमर्धनम् ।
सफलन्तस्य च श्लाघ्यमद्यकर्महनूमतः ॥ 7 ॥
युद्धेविक्रमतश्चैवहितम्मन्त्रयतस्तथा ।
सुग्रीवस्यससैन्यस्यसफलोऽद्यपरिश्रमः ॥ 8 ॥
विभीषणस्य च तथासफलोऽद्यपरिश्रमः ।
विगुणम्भ्रातरन्त्यक्त्वायोमांस्वयमुपस्थितः ॥ 9 ॥
इत्येवंवदत्श्रुत्वासीतारामस्यतद्वचः ।
मृगीवोत्फुल्लनयनाबभूवाश्रुपरिप्लुता ॥ 10 ॥
पश्यतस्तान्तुरामस्यसमीपेहृदयप्रियाम् ।
जनवादभयाद्राज्ञोबभूवहृदयन्द्विधा ॥ 11 ॥
सीतामुत्पलपत्राक्षीन्नीलकुञ्चितमूर्थजाम् ।
अवदद्वैवरारोहम्मध्येवानररक्षसाम् ॥ 12 ॥
यत्कर्तव्यम्मनुष्येणधर्षणाम्प्रतिमार्जता ।
तत्कृतंरावणंहत्वामयेदम्मानकाङ्क्षिणा ॥ 13 ॥
निर्जिताजीवलोकस्यतपसाभावितात्मना ।
अगस्त्येनदुराधर्षामुनिनादक्षिणेवधिक् ॥ 14 ॥
विदितश्चास्तुभत्रन्तेयोऽयंरणपरिश्रमः ।
सुतीर्णःसुहृदांवीर्यान्नत्वदर्थम्मयाकृतः ॥ 15 ॥
रक्षतातुमयावृत्तपमवादं च सर्वतः ।
प्रख्यातस्यात्मवंशस्यव्यङ्ग्यं च परिमार्जता ॥ 16 ॥
प्राप्तचारित्रसन्देहाममप्रतिमुखेस्थिता ।
दीपोनेत्रातुरस्येवप्रतिकूलासिमेदृढम् ॥ 17 ॥
तद्गच्छत्वानुजानेऽद्ययथेष्टञ्जनकात्मजे ।
एतादशदिशोभद्रेकार्यमस्ति न मेत्वया ॥ 18 ॥
कःपुमांस्तुकुलेजातस्स्त्रयम्परगृहाषिताम् ।
तेजस्वीपुनरादद्यात्सुहृल्लेख्येनचेतसा ॥ 19 ॥
रावणाङ्कपरिक्लिष्टान्दृष्टान्दुष्टेनचक्षुषा ।
कथन्त्वापुनरादद्याङ्कुलंव्यपदिशन् महत् ॥ 20 ॥
तदर्थन्निर्जितामेत्वंयशःप्रत्याहृतम्मया ।
नास्तिमेत्यय्यभिष्वङ्गोयथेष्टङ्गम्यतामितः ॥ 21 ॥
तदद्यव्याहृतम्भद्रेमयैतत् कृतबुधदिना ।
लक्ष्मणेनाथभरतेकुरुबुधदिंयथासुखम् ॥ 22 ॥
शत्रुघ्नेवाथसुग्रीवेराक्षसेवाविभीषणे ।
निवेशयमनस्सीतेयथावासुखमात्मनः ॥ 23 ॥
न हित्वांरावणोदृष्टवादिव्यरूपाम्मनोरमाम् ।
मर्षयेतचिरंसीतेस्वगृहेपर्यवस्थिताम् ॥ 24 ॥
ततःप्रियार्हश्रवणातदप्रियम्प्रियादुपश्रुत्यचिरस्यमैथिली ।
मुमोचबाष्पंसुभृशम्प्रवेपितागजेन्द्रहस्ताभिहतेवसल्लकी ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |
hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||
eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |
pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||
gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |
avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||
adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |
adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||
yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |
daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||
samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |
kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||
laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |
saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||
yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |
sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||
vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |
viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||
ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |
mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||
paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |
janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||
sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |
avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||
yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |
tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||
nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |
agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||
viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |
sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||
rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |
prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||
prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |
dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||
tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |
etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||
kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |
tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||
rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |
kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||
tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |
nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||
tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |
lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||
śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |
niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||
na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |
marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||
tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |
mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.