শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ চতুস্ত্রিংশস্সর্গঃ ।
অথতাঞ্জাতন্তাপান্তেনবাক্যেনমোহিতাম্ ।
সরমাহ্লাদযামাসমহীঙ্ঘৌরীমিবাম্ভসা ॥ 1 ॥
ততস্তস্যাহিতংসখ্যাশ্চিকীর্ষন্তীসখীবচঃ ।
উবাচকালেকালজ্ঞাস্মিতপূর্বাভিভাষিণী ॥ 2 ॥
উত্সহেযমহঙ্গত্বাত্বদ্বাক্যমসিতেক্ষণেঃ ।
নিবেদ্যকুশলংরামেপ্রতিচ্ছন্নানিবর্তিতুম্ ॥ 3 ॥
নহিমেক্রমমাণাযানিরালম্বেবিহাযসি ।
সমর্থোগতিমন্বেতুম্পবনোগরুডোঽপিবা ॥ 4 ॥
এবম্ব্রুবাণান্তাংসীতাসরমাম্পুনরব্রবীত্ ।
মধুরংশ্লক্ক্ষণযাবাচাপূর্বশোকাভিপন্নযা ॥ 5 ॥
সমর্থাগগনঙ্গন্তুমপিবাত্বংরসাতলম্ ।
অবগচ্ছাম্যকর্তব্যঙ্কর্তব্যন্তেমদন্তরে ॥ 6 ॥
মত্প্রিযংযদিকর্তব্যংযদিবুদ্ধিঃ স্থিরাতব ।
জ্ঞাতুমিচ্ছামিতঙ্গত্বাকিঙ্করোতীতিরাবণঃ ॥ 7 ॥
সহিমাযাবলঃক্রূরোরাবণশ্শত্রুরাবণঃ ।
মাম্মোহযতিদুষ্টাত্মাপীতামাত্রেববারুণী ॥ 8 ॥
তর্জাপযতিমান্নিত্যম্ভর্ত্সাপযতিচাসকৃত্ ।
রাক্ষসীভিস্সুঘূরাভির্যামাংরক্ষন্তিনিত্যশঃ ॥ 9 ॥
উদ্বিগ্নাশঙ্কিতাচাস্মিনস্বস্থঞ্চমনোমম ।
তদ্ভযাচ্চাহমুদ্বিগ্নাঅশোকবনিকাঙ্গতা ॥ 10 ॥
যদিনামকথাতস্যনিশ্চিতংবাপিযদ্ভবেত্ ।
নিবেদযেথাস্সর্বন্তত্পরোমেস্যাদমনুগ্রহঃ ॥ 11 ॥
সাত্বেবম্ব্রুবতীংসীতাংসরমাবল্গুভাষিণী ।
উবাচবদনন্তস্যাস্স্পৃশন্তীবাষ্পবিক্লবম্ ॥ 12 ॥
এষতেযদ্যভিপ্রাযস্তদাগচ্ছামিজানকীঃ ।
গৃহ্যশত্রোরভিপ্রাযমুপাবৃত্তাঞ্চপশ্যমাম্ ॥ 13 ॥
এবমুক্ত্বাততোগত্বাসমীপন্তস্যরক্ষসঃ ।
শুশ্রাবকথিতন্তস্যরাবণস্যসমন্ত্রিণঃ ॥ 14 ॥
সাশ্রুত্বানিশ্চযন্তস্যনিশ্চযজ্ঞাদুরাত্মনঃ ।
পুনরেবাগমত্ক্ষিপ্রমশোকবনিকাংশুভাম্ ॥ 15 ॥
সাপ্রবিষ্টাততস্তত্রদদর্শজনকাত্মজাম্ ।
প্রতীক্ষমাণাংস্বামেবভ্রষ্টপদ্মামিবশ্রিযম্ ॥ 16 ॥
তান্তুসীতাপুনঃপ্রাপ্তাংসরমাংবল্গুভাষিণীম্ ।
পরিষ্বজ্যচসুস্নিগ্ধন্দদৌচস্বযমাসনম্ ॥ 17 ॥
ইহাসীনাসুখংসর্বমাখ্যাহিমমতত্ত্বতঃ ।
ক্রূরস্যনিশ্চযন্তস্যরাবণস্যদুরাত্মনঃ ॥ 18 ॥
দীযতামভিসত্কৃত্যমনুজেন্দ্রাযমৈথিলী ।
নিদর্শনন্তেপর্যাপ্তঞ্জনস্থানেযদদ্ভুতম্ ॥ 19 ॥
লঙ্ঘনঞ্চসমুদ্রস্যদর্শনঞ্চহনূমতঃ ।
বধঞ্চরক্ষসাংযুদ্ধেকঃকুর্যান্মানুষোভুবি ॥ 20 ॥
এবংসমন্ত্রিবৃদ্ধৈশ্চাবিদ্ধেনবহুভাষিতঃ ।
নত্বামুত্পনিহতেমোক্তুমর্থমর্থপরোযথা ॥ 21 ॥
নোত্সহত্যমৃতোমোক্তুংযুদ্ধেত্বামিতিমৈথিলীঃ ।
সামাত্যস্যনৃশংসস্যনিশ্চযোহ্যেষবর্ততে ॥ 22 ॥
তদেষাসুস্থিরাবুদ্ধির্মৃত্যুলোভাদুপস্থিতা ।
ভযান্নশক্তস্ত্বাম্মোক্তুমনিরস্তস্সংযুগে ॥ 23 ॥
রক্ষসানাঞ্চসর্বেষামাত্মনশ্চবধেনহি ।
নিহত্যরাবণংসঙ্ খ্যেসর্বথানিশিতৈশ্শরৈঃ ॥ 24 ॥
প্রতিনেষ্যতিরামস্ত্বামযোধ্যামসিতেক্ষণেঃ ।
এতস্মিন্নন্তরেশব্দোভেরীশঙ্খসমাকুলঃ ॥ 25 ॥
শ্রুতোবানরসৈন্যানাঙ্কম্পযন্ ধরণীতলম্ ।
শ্রুত্বাতুতদ্বানরসৈন্যশব্দংলঙ্কাগতারাক্ষসরাজভৃত্যাঃ ।
নষ্টৌজসোদৈন্যরীতচেষ্টাঃশ্রেযোনপশ্যন্তিনৃপস্যদোষৈঃ ॥ 26 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে চতুস্ত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
athatāñjātantāpāntenavākyenamohitām |
saramāhlādayāmāsamahīṅghaurīmivāmbhasā || 1 ||
tatastasyāhitaṃsakhyāścikīrṣantīsakhīvacaḥ |
uvācakālekālajñāsmitapūrvābhibhāṣiṇī || 2 ||
utsaheyamahaṅgatvātvadvākyamasitekṣaṇeḥ |
nivedyakuśalaṃrāmepraticchannānivartitum || 3 ||
nahimekramamāṇāyānirālambevihāyasi |
samarthogatimanvetumpavanogaruḍo'pivā || 4 ||
evambruvāṇāntāṃsītāsaramāmpunarabravīt |
madhuraṃślakkṣaṇayāvācāpūrvaśokābhipannayā || 5 ||
samarthāgaganaṅgantumapivātvaṃrasātalam |
avagacchāmyakartavyaṅkartavyantemadantare || 6 ||
matpriyaṃyadikartavyaṃyadibuddhiḥ sthirātava |
jñātumicchāmitaṅgatvākiṅkarotītirāvaṇaḥ || 7 ||
sahimāyābalaḥkrūrorāvaṇaśśatrurāvaṇaḥ |
māmmohayatiduṣṭātmāpītāmātrevavāruṇī || 8 ||
tarjāpayatimānnityambhartsāpayaticāsakṛt |
rākṣasībhissughūrābhiryāmāṃrakṣantinityaśaḥ || 9 ||
udvignāśaṅkitācāsminasvasthañcamanomama |
tadbhayāccāhamudvignāaśokavanikāṅgatā || 10 ||
yadināmakathātasyaniścitaṃvāpiyadbhavet |
nivedayethāssarvantatparomesyādamanugrahaḥ || 11 ||
sātvevambruvatīṃsītāṃsaramāvalgubhāṣiṇī |
uvācavadanantasyāsspṛśantībāṣpaviklabam || 12 ||
eṣateyadyabhiprāyastadāgacchāmijānakīḥ |
gṛhyaśatrorabhiprāyamupāvṛttāñcapaśyamām || 13 ||
evamuktvātatogatvāsamīpantasyarakṣasaḥ |
śuśrāvakathitantasyarāvaṇasyasamantriṇaḥ || 14 ||
sāśrutvāniścayantasyaniścayajñādurātmanaḥ |
punarevāgamatkṣipramaśokavanikāṃśubhām || 15 ||
sāpraviṣṭātatastatradadarśajanakātmajām |
pratīkṣamāṇāṃsvāmevabhraṣṭapadmāmivaśriyam || 16 ||
tāntusītāpunaḥprāptāṃsaramāṃvalgubhāṣiṇīm |
pariṣvajyacasusnigdhandadaucasvayamāsanam || 17 ||
ihāsīnāsukhaṃsarvamākhyāhimamatattvataḥ |
krūrasyaniścayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
dīyatāmabhisatkṛtyamanujendrāyamaithilī |
nidarśananteparyāptañjanasthāneyadadbhutam || 19 ||
laṅghanañcasamudrasyadarśanañcahanūmataḥ |
vadhañcarakṣasāṃyuddhekaḥkuryānmānuṣobhuvi || 20 ||
evaṃsamantrivṛddhaiścāviddhenabahubhāṣitaḥ |
natvāmutpanihatemoktumarthamarthaparoyathā || 21 ||
notsahatyamṛtomoktuṃyuddhetvāmitimaithilīḥ |
sāmātyasyanṛśaṃsasyaniścayohyeṣavartate || 22 ||
tadeṣāsusthirābuddhirmṛtyulobhādupasthitā |
bhayānnaśaktastvāmmoktumanirastassaṃyuge || 23 ||
rakṣasānāñcasarveṣāmātmanaścavadhenahi |
nihatyarāvaṇaṃsaṅ khyesarvathāniśitaiśśaraiḥ || 24 ||
pratineṣyatirāmastvāmayodhyāmasitekṣaṇeḥ |
etasminnantareśabdobherīśaṅkhasamākulaḥ || 25 ||
śrutovānarasainyānāṅkampayan dharaṇītalam |
śrutvātutadvānarasainyaśabdaṃlaṅkāgatārākṣasarājabhṛtyāḥ |
naṣṭaujasodainyarītaceṣṭāḥśreyonapaśyantinṛpasyadoṣaiḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुस्त्रिंशस्सर्गः ।
अथताञ्जातन्तापान्तेनवाक्येनमोहिताम् ।
सरमाह्लादयामासमहीङ्घौरीमिवाम्भसा ॥ 1 ॥
ततस्तस्याहितंसख्याश्चिकीर्षन्तीसखीवचः ।
उवाचकालेकालज्ञास्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥ 2 ॥
उत्सहेयमहङ्गत्वात्वद्वाक्यमसितेक्षणेः ।
निवेद्यकुशलंरामेप्रतिच्छन्नानिवर्तितुम् ॥ 3 ॥
नहिमेक्रममाणायानिरालम्बेविहायसि ।
समर्थोगतिमन्वेतुम्पवनोगरुडोऽपिवा ॥ 4 ॥
एवम्ब्रुवाणान्तांसीतासरमाम्पुनरब्रवीत् ।
मधुरंश्लक्क्षणयावाचापूर्वशोकाभिपन्नया ॥ 5 ॥
समर्थागगनङ्गन्तुमपिवात्वंरसातलम् ।
अवगच्छाम्यकर्तव्यङ्कर्तव्यन्तेमदन्तरे ॥ 6 ॥
मत्प्रियंयदिकर्तव्यंयदिबुद्धिः स्थिरातव ।
ज्ञातुमिच्छामितङ्गत्वाकिङ्करोतीतिरावणः ॥ 7 ॥
सहिमायाबलःक्रूरोरावणश्शत्रुरावणः ।
माम्मोहयतिदुष्टात्मापीतामात्रेववारुणी ॥ 8 ॥
तर्जापयतिमान्नित्यम्भर्त्सापयतिचासकृत् ।
राक्षसीभिस्सुघूराभिर्यामांरक्षन्तिनित्यशः ॥ 9 ॥
उद्विग्नाशङ्किताचास्मिनस्वस्थञ्चमनोमम ।
तद्भयाच्चाहमुद्विग्नाअशोकवनिकाङ्गता ॥ 10 ॥
यदिनामकथातस्यनिश्चितंवापियद्भवेत् ।
निवेदयेथास्सर्वन्तत्परोमेस्यादमनुग्रहः ॥ 11 ॥
सात्वेवम्ब्रुवतींसीतांसरमावल्गुभाषिणी ।
उवाचवदनन्तस्यास्स्पृशन्तीबाष्पविक्लबम् ॥ 12 ॥
एषतेयद्यभिप्रायस्तदागच्छामिजानकीः ।
गृह्यशत्रोरभिप्रायमुपावृत्ताञ्चपश्यमाम् ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वाततोगत्वासमीपन्तस्यरक्षसः ।
शुश्रावकथितन्तस्यरावणस्यसमन्त्रिणः ॥ 14 ॥
साश्रुत्वानिश्चयन्तस्यनिश्चयज्ञादुरात्मनः ।
पुनरेवागमत्क्षिप्रमशोकवनिकांशुभाम् ॥ 15 ॥
साप्रविष्टाततस्तत्रददर्शजनकात्मजाम् ।
प्रतीक्षमाणांस्वामेवभ्रष्टपद्मामिवश्रियम् ॥ 16 ॥
तान्तुसीतापुनःप्राप्तांसरमांवल्गुभाषिणीम् ।
परिष्वज्यचसुस्निग्धन्ददौचस्वयमासनम् ॥ 17 ॥
इहासीनासुखंसर्वमाख्याहिममतत्त्वतः ।
क्रूरस्यनिश्चयन्तस्यरावणस्यदुरात्मनः ॥ 18 ॥
दीयतामभिसत्कृत्यमनुजेन्द्रायमैथिली ।
निदर्शनन्तेपर्याप्तञ्जनस्थानेयदद्भुतम् ॥ 19 ॥
लङ्घनञ्चसमुद्रस्यदर्शनञ्चहनूमतः ।
वधञ्चरक्षसांयुद्धेकःकुर्यान्मानुषोभुवि ॥ 20 ॥
एवंसमन्त्रिवृद्धैश्चाविद्धेनबहुभाषितः ।
नत्वामुत्पनिहतेमोक्तुमर्थमर्थपरोयथा ॥ 21 ॥
नोत्सहत्यमृतोमोक्तुंयुद्धेत्वामितिमैथिलीः ।
सामात्यस्यनृशंसस्यनिश्चयोह्येषवर्तते ॥ 22 ॥
तदेषासुस्थिराबुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता ।
भयान्नशक्तस्त्वाम्मोक्तुमनिरस्तस्संयुगे ॥ 23 ॥
रक्षसानाञ्चसर्वेषामात्मनश्चवधेनहि ।
निहत्यरावणंसङ् ख्येसर्वथानिशितैश्शरैः ॥ 24 ॥
प्रतिनेष्यतिरामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणेः ।
एतस्मिन्नन्तरेशब्दोभेरीशङ्खसमाकुलः ॥ 25 ॥
श्रुतोवानरसैन्यानाङ्कम्पयन् धरणीतलम् ।
श्रुत्वातुतद्वानरसैन्यशब्दंलङ्कागताराक्षसराजभृत्याः ।
नष्टौजसोदैन्यरीतचेष्टाःश्रेयोनपश्यन्तिनृपस्यदोषैः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
athatāñjātantāpāntenavākyenamohitām |
saramāhlādayāmāsamahīṅghaurīmivāmbhasā || 1 ||
tatastasyāhitaṃsakhyāścikīrṣantīsakhīvacaḥ |
uvācakālekālajñāsmitapūrvābhibhāṣiṇī || 2 ||
utsaheyamahaṅgatvātvadvākyamasitekṣaṇeḥ |
nivedyakuśalaṃrāmepraticchannānivartitum || 3 ||
nahimekramamāṇāyānirālambevihāyasi |
samarthogatimanvetumpavanogaruḍo'pivā || 4 ||
evambruvāṇāntāṃsītāsaramāmpunarabravīt |
madhuraṃślakkṣaṇayāvācāpūrvaśokābhipannayā || 5 ||
samarthāgaganaṅgantumapivātvaṃrasātalam |
avagacchāmyakartavyaṅkartavyantemadantare || 6 ||
matpriyaṃyadikartavyaṃyadibuddhiḥ sthirātava |
jñātumicchāmitaṅgatvākiṅkarotītirāvaṇaḥ || 7 ||
sahimāyābalaḥkrūrorāvaṇaśśatrurāvaṇaḥ |
māmmohayatiduṣṭātmāpītāmātrevavāruṇī || 8 ||
tarjāpayatimānnityambhartsāpayaticāsakṛt |
rākṣasībhissughūrābhiryāmāṃrakṣantinityaśaḥ || 9 ||
udvignāśaṅkitācāsminasvasthañcamanomama |
tadbhayāccāhamudvignāaśokavanikāṅgatā || 10 ||
yadināmakathātasyaniścitaṃvāpiyadbhavet |
nivedayethāssarvantatparomesyādamanugrahaḥ || 11 ||
sātvevambruvatīṃsītāṃsaramāvalgubhāṣiṇī |
uvācavadanantasyāsspṛśantībāṣpaviklabam || 12 ||
eṣateyadyabhiprāyastadāgacchāmijānakīḥ |
gṛhyaśatrorabhiprāyamupāvṛttāñcapaśyamām || 13 ||
evamuktvātatogatvāsamīpantasyarakṣasaḥ |
śuśrāvakathitantasyarāvaṇasyasamantriṇaḥ || 14 ||
sāśrutvāniścayantasyaniścayajñādurātmanaḥ |
punarevāgamatkṣipramaśokavanikāṃśubhām || 15 ||
sāpraviṣṭātatastatradadarśajanakātmajām |
pratīkṣamāṇāṃsvāmevabhraṣṭapadmāmivaśriyam || 16 ||
tāntusītāpunaḥprāptāṃsaramāṃvalgubhāṣiṇīm |
pariṣvajyacasusnigdhandadaucasvayamāsanam || 17 ||
ihāsīnāsukhaṃsarvamākhyāhimamatattvataḥ |
krūrasyaniścayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
dīyatāmabhisatkṛtyamanujendrāyamaithilī |
nidarśananteparyāptañjanasthāneyadadbhutam || 19 ||
laṅghanañcasamudrasyadarśanañcahanūmataḥ |
vadhañcarakṣasāṃyuddhekaḥkuryānmānuṣobhuvi || 20 ||
evaṃsamantrivṛddhaiścāviddhenabahubhāṣitaḥ |
natvāmutpanihatemoktumarthamarthaparoyathā || 21 ||
notsahatyamṛtomoktuṃyuddhetvāmitimaithilīḥ |
sāmātyasyanṛśaṃsasyaniścayohyeṣavartate || 22 ||
tadeṣāsusthirābuddhirmṛtyulobhādupasthitā |
bhayānnaśaktastvāmmoktumanirastassaṃyuge || 23 ||
rakṣasānāñcasarveṣāmātmanaścavadhenahi |
nihatyarāvaṇaṃsaṅ khyesarvathāniśitaiśśaraiḥ || 24 ||
pratineṣyatirāmastvāmayodhyāmasitekṣaṇeḥ |
etasminnantareśabdobherīśaṅkhasamākulaḥ || 25 ||
śrutovānarasainyānāṅkampayan dharaṇītalam |
śrutvātutadvānarasainyaśabdaṃlaṅkāgatārākṣasarājabhṛtyāḥ |
naṣṭaujasodainyarītaceṣṭāḥśreyonapaśyantinṛpasyadoṣaiḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.