📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.103 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମ ସର୍ଗଃ
6.103 Yuddhakanda - Tryadhikashatatama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନତୁତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଂଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଘଵଃ ।
ସନ୍ଦଧେପରଵୀରଘ୍ନୋଧନୁରାଦାଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ରାଵଣାଯଶରାନଘୋରାନ୍ଵିସସର୍ଜଚମୂମୁଖେ ।
ଅଧାନ୍ଯଂରଥମାସ୍ଥାଯରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ 2 ॥
ଅଭ୍ଯଧାଵତକାକୁତ୍ସ୍ଥଂସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵଭାସ୍କରମ୍ ।
ଦଶଗ୍ରୀଵୋରଧସ୍ଥସ୍ତୁରାମଂଵଜ୍ରୋପମୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 3 ॥
ଆଜଘାନମହାଶୈଲନ୍ଧାରାଭିରିଵତୋଯଦଃ ।
ଦୀପ୍ତପାଵକସଙ୍କାଶୈଃଶରୈଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ ॥ 4 ॥
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଦ୍ରଣରାମୋଦଶଗ୍ରୀଵଂସମାହିତଃ ।
ଭୂମୌସ୍ଥିତସ୍ଯରାମସ୍ଯରଥସ୍ଥସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 5 ॥
ନ ସମଂଯୁଦ୍ଧମିତ୍ଯାହୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।
ତତୋଦେଵଵରର୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵାତେଷାଂଵଚୋଽମୃତମ୍ ॥ 6 ॥
ଆହୂଯମାତଲିଂଶକ୍ରୋଵଚନଞ୍ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରଥେନମମଭୂମିଷ୍ଠଂଶୀଘ୍ରଂଯାହିରଘୂତ୍ତମମ୍ ॥ 7 ॥
ଆହୂଯଭୂତଲଂଯାତଃକୁରୁଦେଵହିତମ୍ମହତ୍ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଦେଵରାଜେନମାତଲିର୍ଦେଵସାରଥିଃ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣମ୍ଯଶିରସାଦେଵନ୍ତତୋଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଶୀଘ୍ରଂଯାସ୍ଯାମିଦେଵେନ୍ଦ୍ରସାରଥ୍ଯଂ ଚ କରୋମ୍ଯହମ୍ ॥ 9 ॥
ତତୋହଯୈଶ୍ଚସମ୍ଯୋଜ୍ଯହରିତୈଃସ୍ଯନ୍ଦନୋତ୍ତମମ୍ ।
ତତଃକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଙ୍ଗଃକିଙ୍କିଣୀଶତଭୂଷିତଃ ॥ 10 ॥
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶୋଵୈଦୂର୍ଯମଯକୂବରଃ ।
ସଦଶ୍ଵୈଃକାଞ୍ଚନାପୀଡୈର୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଶ୍ଵେତପ୍ରକୀର୍ଣକୈଃ ॥ 11 ॥
ହରିଭିଃସୂର୍ଯସଙ୍କାଶୈର୍ହେମଜାଲଵିଭୂଷିତୈଃ ।
ରୁକ୍ମଵେଣୁଧ୍ଵଜ୍ଶ୍ରୀମନ୍ଦେଵରାଜରଥୋଵରଃ ॥ 12 ॥
ଦେଵରାଜେନନ୍ଦିଷ୍ଟୋରଥମାରୁହ୍ଯମାତଲିଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତତକାକୁତ୍ସ୍ଥମଵତୀର୍ଯତ୍ରିଵଷ୍ଟପାତ୍ ॥ 13 ॥
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚତଦାରାମଂସପ୍ରତୋଦୋରଥେସ୍ଥିତଃ ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ମାତଲିର୍ଵାକ୍ଯଂସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯସାରଥିଃ ॥ 14 ॥
ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣକାକୁତ୍ଥ୍ସରଥୋଽଯଂଵିଜଯାଯତେ ।
ଦତ୍ତସ୍ତଵମହାସତ୍ତ୍ଵଶ୍ରୀମନ୍ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ॥ 15 ॥
ଇଦମୈନ୍ଦ୍ରମ୍ମହଚ୍ଚାପଙ୍କଵଚଞ୍ଚାନଗିସନ୍ନିଭମ୍ ।
ଶରାଶ୍ଚାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶାଃଶକ୍ତିଶ୍ଚଵିମଲାଶିଵା ॥ 16 ॥
ଶୂରୋଽହମିତି ଚାତ୍ମାନମଵଗଚ୍ଛସି ଦୁର୍ମତେ ।
ନୈଵ ଲଜ୍ଜାସ୍ତି ତେ ସୀତାନ୍ ଚୋରଵଦ୍ଵ୍ଯପକର୍ଷତଃ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯରଥନ୍ତମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ।
ଆରୁରୋହତଦାରାମୋଲୋକାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଵିରାଜଯନ୍ ॥ 18 ॥
ତଦ୍ଭଭୂଵାଦ୍ଭୁତଂଯୁଦ୍ଧନ୍ତୁମୁଲଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ମହାବାହୋରାଵଣସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 19 ॥
ସ ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣଗାନ୍ଧର୍ଵନ୍ଦୈଵନ୍ଦୈଵେନରାଘଵଃ ।
ଅସ୍ତ୍ରଂରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯଜଘାନପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ॥ 20 ॥
ଅସ୍ତ୍ରନ୍ତୁପରମଙ୍ଘୋରଂରାକ୍ଷସଂରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ସସର୍ଜପରମକ୍ରୁଦ୍ଧଃପୁନରେଵନିଶାଚରଃ ॥ 21 ॥
ତେରାଵଣଧନୁର୍ମୁକ୍ତାଃଶରାଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତକାକୁତ୍ସ୍ଥଂସର୍ପାଭୂତ୍ଵାମହାଵିଷାଃ ॥ 22 ॥
ତେଦୀପ୍ତଵଦନାଦୀପ୍ତଂସମନ୍ତୋଜ୍ଵଲନମ୍ମୁଖୈଃ ।
ରାମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯାଭଯାନକାଃ ॥ 23 ॥
ତୈର୍ଵାସୁକିସମସ୍ପର୍ଶୈର୍ଦୀପ୍ତଭୋଗୈର୍ମହାଵିଷୈଃ ।
ଦିଶଶ୍ଚସନ୍ତତାସ୍ସର୍ଵାପ୍ରଦିଶଶ୍ଚସମାଵୃତାଃ ॥ 24 ॥
ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାପନ୍ନଗାନ୍ ରାମଃସମାପତତଆହଵେ ।
ଅସ୍ତ୍ରଙ୍ଗାରୁତ୍ମତଙ୍ଘୋରମ୍ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେଭଯାଵହମ୍ ॥ 25 ॥
ତେରାଘଵଧନୁର୍ମୁକ୍ତାରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃଶିଖିପ୍ରଭାଃ ।
ସୁପର୍ଣାଃକାଞ୍ଚନାଭୂତ୍ଵାଵିଚେରୁଃସର୍ପଶତ୍ରଵଃ ॥ 26 ॥
ତେତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଜଘ୍ନୁସ୍ସର୍ପରୂପାନ୍ମହାଜଵାନ୍ ।
ସୁପର୍ଣରୂପାରାମସ୍ଯଵିଶିଖାଃକାମରୂପିଣଃ ॥ 27 ॥
ଅସ୍ତ୍ରେପ୍ରତିହତେକ୍ରୁଦ୍ଧୋରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ତଦାରାମଙ୍ଘୋରାଭିଃଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 28 ॥
ତତଶ୍ଶରସହସ୍ରେଣରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ।
ଅର୍ଦଯିତ୍ଵାଶରୌଘେଣମାତଲିମ୍ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ ॥ 29 ॥
ଚିଚ୍ଛେଦକେତୁମୁଦ୍ଧିଶ୍ଯଶରେଣୈକେନରାଵଣଃ ।
ପାତଯିତ୍ଵାରଥୋପସ୍ଥେରଥାତ୍କେତୁଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍ ॥ 30 ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାନପିଜଘାନାଶ୍ଵାନ୍ଶରଜାଲେନରାଵଣଃ ।
ତଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁମହାତତ୍କର୍ମରାଵଣସ୍ଯଦୁରାତ୍ମନାଃ ।
ଵିଷେଦୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଚାରଣାଦାନଵୈସ୍ସହ ॥ 31 ॥
ରାମମାର୍ତନ୍ତଦାଦୃଷ୍ଟଵାସିଦ୍ଧାଶ୍ଚପରମର୍ଷଯଃ ।
ଵ୍ଯଥିତାଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚବଭୂଵୁସ୍ସଵିଭୀଷଣାଃ ॥ 32 ॥
ରାମଚନ୍ଦ୍ରମସନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଗ୍ରସ୍ତଂରାଵଣରାହୁଣା ।
ପ୍ରାଜାତ୍ଯଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂରୋହିଣୀଙ୍କଶଶିନଃପ୍ରିଯାମ୍ ॥ 33 ॥
ସମାକ୍ରମ୍ଯବୁଧସ୍ତସ୍ଥୌପ୍ରଜାନାମଶୁଭାଵହଃ ।
ସଧୂମପରିଵୃତ୍ତୋର୍ମିଃପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵସାଗରଃ ॥ 34 ॥
ଉତ୍ପପାତତଦାକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ସ୍ପୃଶନ୍ନିଵଦିଵାକରମ୍ ।
ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଣସ୍ସୁପରୁଷୋମନ୍ଦରଶ୍ମିଦ୍ଦିଵାକରଃ ॥ 35 ॥
ଅଦୃଶ୍ଯତକବନ୍ଧାଙ୍କଃସଂସକ୍ତୋଧୂମକେତୁନା ।
କୋସଲାନାଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂଵ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଦୈଵତମ୍ ॥ 36 ॥
ଆକ୍ରମ୍ଯାଙ୍ଗାରକସ୍ତସ୍ଥୌଵିଶାଖାମପିଚାମ୍ବରେ ।
ଦଶାସ୍ଯୋଵିଂଶତିଭୁଜଃପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ ॥ 37 ॥
ଅଦୃଶାସ୍ଯଃଦଶଗ୍ରୀଵଃମୈନାକଃପର୍ଵତଃଇଵ ନିରସ୍ଯମାନୋରାମସ୍ତୁଦଶଗ୍ରୀଵେଣରକ୍ଷସା ॥ 38 ॥
ନାଶକ୍ନୋଦଭିସନ୍ଧାତୁଂସାଯକାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି ।
ସଃକୃତ୍ଵାଭ୍ରୁକୁଟିଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃକିଞ୍ଚିତ୍ସମ୍ରକ୍ତଲୋଚନଃ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ର୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
lakṣmaṇenatutadvākyamuktaṃśrutvā sa rāghavaḥ |
sandadheparavīraghnodhanurādāyavīryavān || 1 ||
rāvaṇāyaśarānaghorānvisasarjacamūmukhe |
adhānyaṃrathamāsthāyarāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
abhyadhāvatakākutsthaṃsvarbhānurivabhāskaram |
daśagrīvoradhasthasturāmaṃvajropamaiśśaraiḥ || 3 ||
ājaghānamahāśailandhārābhirivatoyadaḥ |
dīptapāvakasaṅkāśaiḥśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ || 4 ||
abhyavarṣadraṇarāmodaśagrīvaṃsamāhitaḥ |
bhūmausthitasyarāmasyarathasthasya ca rakṣasaḥ || 5 ||
na samaṃyuddhamityāhurdevagandharvakinnarāḥ |
tatodevavararśrīmān śrutvāteṣāṃvaco'mṛtam || 6 ||
āhūyamātaliṃśakrovacanañcedamabravīt |
rathenamamabhūmiṣṭhaṃśīghraṃyāhiraghūttamam || 7 ||
āhūyabhūtalaṃyātaḥkurudevahitammahat |
ityuktodevarājenamātalirdevasārathiḥ || 8 ||
praṇamyaśirasādevantatovacanamabravīt |
śīghraṃyāsyāmidevendrasārathyaṃ ca karomyaham || 9 ||
tatohayaiścasamyojyaharitaiḥsyandanottamam |
tataḥkāñcanacitrāṅgaḥkiṅkiṇīśatabhūṣitaḥ || 10 ||
taruṇādityasaṅkāśovaidūryamayakūbaraḥ |
sadaśvaiḥkāñcanāpīḍairyuktaśśvetaprakīrṇakaiḥ || 11 ||
haribhiḥsūryasaṅkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ |
rukmaveṇudhvajśrīmandevarājarathovaraḥ || 12 ||
devarājenandiṣṭorathamāruhyamātaliḥ |
abhyavartatakākutsthamavatīryatrivaṣṭapāt || 13 ||
abravīccatadārāmaṃsapratodorathesthitaḥ |
prāñjalirmātalirvākyaṃsahasrākṣasyasārathiḥ || 14 ||
sahasrākṣeṇakākutthsaratho'yaṃvijayāyate |
dattastavamahāsattvaśrīman śatrunibarhaṇa || 15 ||
idamaindrammahaccāpaṅkavacañcānagisannibham |
śarāścādityasaṅkāśāḥśaktiścavimalāśivā || 16 ||
śūro'hamiti cātmānamavagacchasi durmate |
naiva lajjāsti te sītān coravadvyapakarṣataḥ || 17 ||
ityuktaḥsamparikramyarathantamabhivādya ca |
ārurohatadārāmolokān lakṣmavirājayan || 18 ||
tadbhabhūvādbhutaṃyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rāmasya ca mahābāhorāvaṇasya ca rakṣasaḥ || 19 ||
sa gāndharveṇagāndharvandaivandaivenarāghavaḥ |
astraṃrākṣasarājasyajaghānaparamāstravit || 20 ||
astrantuparamaṅghoraṃrākṣasaṃrākṣasādhipaḥ |
sasarjaparamakruddhaḥpunarevaniśācaraḥ || 21 ||
terāvaṇadhanurmuktāḥśarāḥkāñcanabhūṣaṇāḥ |
abhyavartantakākutsthaṃsarpābhūtvāmahāviṣāḥ || 22 ||
tedīptavadanādīptaṃsamantojvalanammukhaiḥ |
rāmamevābhyavartantavyāditāsyābhayānakāḥ || 23 ||
tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ |
diśaścasantatāssarvāpradiśaścasamāvṛtāḥ || 24 ||
tān dṛṣṭavāpannagān rāmaḥsamāpatataāhave |
astraṅgārutmataṅghoramprāduścakrebhayāvaham || 25 ||
terāghavadhanurmuktārukmapuṅkhāḥśikhiprabhāḥ |
suparṇāḥkāñcanābhūtvāviceruḥsarpaśatravaḥ || 26 ||
tetānsarvān jaghnussarparūpānmahājavān |
suparṇarūpārāmasyaviśikhāḥkāmarūpiṇaḥ || 27 ||
astrepratihatekruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ |
abhyavarṣattadārāmaṅghorābhiḥśaravṛṣṭibhiḥ || 28 ||
tataśśarasahasreṇarāmamakliṣṭakāriṇam |
ardayitvāśaraugheṇamātalimpratyavidhyata || 29 ||
cicchedaketumuddhiśyaśareṇaikenarāvaṇaḥ |
pātayitvārathopastherathātketuṃ ca kāñcanam || 30 ||
aindrānapijaghānāśvānśarajālenarāvaṇaḥ |
tadṛṣṭvāsumahātatkarmarāvaṇasyadurātmanāḥ |
viṣedurdevagandharvācāraṇādānavaissaha || 31 ||
rāmamārtantadādṛṣṭavāsiddhāścaparamarṣayaḥ |
vyathitāvānarendrāścababhūvussavibhīṣaṇāḥ || 32 ||
rāmacandramasandṛṣṭavāgrastaṃrāvaṇarāhuṇā |
prājātyaṃ ca nakṣatraṃrohiṇīṅkaśaśinaḥpriyām || 33 ||
samākramyabudhastasthauprajānāmaśubhāvahaḥ |
sadhūmaparivṛttormiḥprajvalannivasāgaraḥ || 34 ||
utpapātatadākruddhasspṛśannivadivākaram |
śastravarṇassuparuṣomandaraśmiddivākaraḥ || 35 ||
adṛśyatakabandhāṅkaḥsaṃsaktodhūmaketunā |
kosalānāṃ ca nakṣatraṃvyaktamindrāgnidaivatam || 36 ||
ākramyāṅgārakastasthauviśākhāmapicāmbare |
daśāsyoviṃśatibhujaḥpragṛhītaśarāsanaḥ || 37 ||
adṛśāsyaḥdaśagrīvaḥmainākaḥparvataḥiva nirasyamānorāmastudaśagrīveṇarakṣasā || 38 ||
nāśaknodabhisandhātuṃsāyakānraṇamūrdhani |
saḥkṛtvābhrukuṭiṅkruddhaḥkiñcitsamraktalocanaḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||