શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ એકોનવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્તાતુવૈદેહિપરુષંરોમહર્ષણમ્ ।
રાઘવેણસરોષેણશ્રુત્વાપ્રવ્યથિતાઽભવત્ ॥ 1 ॥
સાતદશ્રુતપૂર્વંહિજનેમહતિમૈથિલી ।
શ્રુત્વાભર્તૃર્વચોરૂક્ષંલજ્જયાવનતાભવત્ ॥ 2 ॥
પ્રવિશન્તીવગાત્રાણિસ્વાનિસાજનકાત્મજા ।
વાક્ષરૈસ્સ્સૈઃસશલ્યેવભૃશમાશ્રૂણ્યવર્તયત્ ॥ 3 ॥
તતોબાષ્પપરિક્લિન્નમ્પ્રમાર્જન્તીસ્વમાનનમ્ ।
શનૈર્ગદ્ગદયાવાચાભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 4 ॥
કિમ્મામસદૃશંવાક્યમીદૃશંશ્રોત્રદારુણમ્ ।
રૂક્ષંશ્રાવયસેવીર પ્રાકૃતઃપ્રાકૃતમિવ ॥ 5 ॥
ન તથાસ્મિમહાબાહો યથામામવગચ્છસિ ।
પ્રત્યયઙ્ગચ્છમેસ્વેનચારિત્રેણૈવતેશપે ॥ 6 ॥
પૃથકસ્ત્રીણામ્પ્રચારેણજાતિન્ત્વમ્પરિશઙ્કસે ।
પરિત્યજૈનાંશઙ્કાન્તુયદિતેઽહમ્પરીક્ષિતા ॥ 7 ॥
યદહઙ્ગાત્રસમ્પર્શઙ્ગતાસ્મિવિશવાપ્રભો ।
કામકારો ન મેતત્રદૈવન્તત્રાપરાધ્યતિ ॥ 8 ॥
મદધીનન્તુયત્તન્મેહૃદયન્ત્વયિવર્તતે ।
પરાધીનેષુગાત્રેષુકિઙ્કરિષ્યામ્યનીશ્વરી ॥ 9 ॥
સહસમ્વૃદ્ધભાવેનસંસર્ગેણ ચ માનદ ।
યદિતેઽહં ન વિજ્ઞાતાહતાતેનાસ્મિશાશ્વતમ્ ॥ 10 ॥
પ્રેષિતસ્તેમહાવીરોહનુમાનવલોકકઃ ।
લઙ્કાસ્થાહન્ત્વયારાજન્કિન્તદા ન વિસર્જિતા ॥ 11 ॥
પ્રત્યક્ષંવાનરસ્યાસ્યતદ્વાક્યસમનન્તરમ્ ।
ત્વયાસન્ત્યક્તયાવીરત્યક્તંસ્યાજજીવિતમ્મયા ॥ 12 ॥
ન વૃથાતેશ્રમોઽયંસ્યાત્સંશયેન્યસ્યજીવિતમ્ ।
સુહૃજ્જનપરિક્લેશો ન ચાયંવિપુલસ્તવ ॥ 13 ॥
ત્વયાતુનૃપશાર્દૂલદોષમેવાનુવર્તતા ।
લઘુનેવમનુષ્યેણસ્ત્રીત્વમેવપુરસ્કૃતમ્ ॥ 14 ॥
અપદેશેનજનકાદુત્પતતિર્વસુથાતલાત્ ।
મમવૃત્તં ચ વૃત્તજ્ઞબહુતે ન પુરસ્કૃતમ્ ॥ 15 ॥
ન પ્રમાણીકૃતમ્પાણિર્ભાલ્યેમમનિપીડિતઃ ।
મમભક્તિશ્ચશીલં ચ સર્વન્તેપૃષ્ઠતઃકૃતમ્ ॥ 16 ॥
ઇતિબ્રુવન્તીરુદતીબાષ્પગદ્ગગભાષિણી ।
ઉવાચલક્ષ્મણંસીતાદીનન્ધ્યાનપરાયણમ્ ॥ 17 ॥
ચિતામ્મેકુરુસૌમિત્રેવ્યવનસ્યાસ્યભેષજમ્ ।
મિધ્યાપવાદોપહતાનાહઞ્જીવિતુમુત્સહે ॥ 18 ॥
અપ્રીતેનગુણૈર્ભર્ત્રાત્યક્તાયાજનસંસદિ ।
યાક્ષમામેગતિર્ગન્તુમ્પ્રવેક્ષ્યેહવ્યવાહનમ્ ॥ 19 ॥
એવમુક્તસ્તુવૈદેહ્યાલક્ષ્મણઃપરવીરહા ।
અમર્ષવશમાપન્નોરાઘવંસમુદૈક્ષત ॥ 20 ॥
સ વિજ્ઞાયતતશ્છન્દંરામસ્યાકારસૂચિતમ્ ।
ચિતાઞ્ચકારસૌમિત્રિર્મતેરામસ્યવીર્યવાન્ ॥ 21 ॥
નહિરામન્તદાકશ્ચિત્કાલાન્તકયમોપમમ્ ।
અનુનેતુમથોવક્તુન્દ્રષ્ટુંવાપ્યશકત્સુહૃત્ ॥ 22 ॥
અધોમુખંસ્થિતંરામન્તતઃકૃત્વાપ્રદક્ષિણમ્ ।
ઉપાવર્તતવૈદેહીદીપ્યમાનંહુતાશનમ્ ॥ 23 ॥
પ્રણમ્યદૈવતેભ્યશ્ચબ્રાહ્મણેભ્યશ્ચમૈથિલી ।
બદ્ધાઞ્જલિપુટાચેદમુવાચાનગિસમીપતઃ ॥ 24 ॥
યથામેહૃદયન્નિત્યન્નાપસર્પતિરાઘવાત્ ।
તથાલોકસ્યસાક્ષીમાંસર્વતઃપાતુપાવકઃ ॥ 25 ॥
યથામાંશુદ્ધચરિતાન્દુષ્ટાઞ્જાનાતિરાઘવઃ ।
તથાલોકસ્યસાક્ષીમાંસર્વતઃપાતુપાવકઃ ॥ 26 ॥
કર્મણામનસાવાચાયથાનાતિચરામ્યહમ્ ।
રાઘવંસર્વધર્મજ્ઞન્તથામામ્પાતુપાવકઃ ॥ 27 ॥
આદિત્યોભગવાન્વાયુર્ધિશશ્ચન્દ્રસ્તથૈવ ચ ।
અહશ્ચાપિતથાસન્ધ્યેરાત્રિશ્ચપૃથિવીતથઆ ॥ 28 ॥
યથાન્યેઽપિવિજાનન્તિતથાચારિત્રસંયુતામ્ ।
એવમુક્ત્વાતુવૈદેહીપરિક્રમ્યહુતાશનમ્ ।
વિવેશજ્વલનન્દીપ્તન્નિઃશઙ્કેનાન્તરાત્મના ॥ 29 ॥
નશ્ચસુમહાંસ્તત્રબાલવૃદ્ધસમાકુલઃ ॥ 30 ॥
દદર્શમૈથિલીન્દીપ્તામ્પ્રવિશન્તીંહુતાશનમ્ ।
સાતપ્તનવહેમાભાતપ્તકાઞ્ચનભૂષણા ॥ 31 ॥
પપાતજ્વલનન્દીપ્તંસર્વલોકસ્યસન્નિધૌ ।
દદૃશુસ્તાંવિશાલાક્ષીમ્પતન્તીંહવ્યવાહનમ્ ॥ 32 ॥
સીતાંસર્વાણિરૂપાણિરુક્મવેદિનિભાન્તદા ।
દદૃશુસ્તામ્મહાભાગામ્પ્રવિશન્તીંહુતાશનમ્ ॥ 33 ॥
સીતાઙ્કૃત્સ્નાસ્ત્રયોલોકાઃપુણ્યામાજ્યાહુતીમિવ ।
પ્રચુક્રુશુઃસ્ત્રિયઃસર્વાસ્તાન્દૃષ્ટવાહવ્યવાહવે ॥ 34 ॥
પતન્તીંસંસ્કૃતામ્મન્રન્સ્સૈર્વસોર્દારામિવાધ્વરે ।
દદૃશુસ્તાન્ત્રયોલોકાદેવગન્ધર્વદાનવાઃ ॥ 35 ॥
શસ્તામ્પતન્તીન્નિરયેત્રિવિવાદ્ધેવતામિવ ।
તસ્યામગ્નિંવિશન્ત્યાન્તુહાહેતિવિપુલઃસ્વનઃ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકોનવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
evamuktātuvaidehiparuṣaṃromaharṣaṇam |
rāghaveṇasaroṣeṇaśrutvāpravyathitā'bhavat || 1 ||
sātadaśrutapūrvaṃhijanemahatimaithilī |
śrutvābhartṛrvacorūkṣaṃlajjayāvanatābhavat || 2 ||
praviśantīvagātrāṇisvānisājanakātmajā |
vākṣaraisssaiḥsaśalyevabhṛśamāśrūṇyavartayat || 3 ||
tatobāṣpapariklinnampramārjantīsvamānanam |
śanairgadgadayāvācābhartāramidamabravīt || 4 ||
kimmāmasadṛśaṃvākyamīdṛśaṃśrotradāruṇam |
rūkṣaṃśrāvayasevīra prākṛtaḥprākṛtamiva || 5 ||
na tathāsmimahābāho yathāmāmavagacchasi |
pratyayaṅgacchamesvenacāritreṇaivateśape || 6 ||
pṛthakastrīṇāmpracāreṇajātintvampariśaṅkase |
parityajaināṃśaṅkāntuyadite'hamparīkṣitā || 7 ||
yadahaṅgātrasamparśaṅgatāsmiviśavāprabho |
kāmakāro na metatradaivantatrāparādhyati || 8 ||
madadhīnantuyattanmehṛdayantvayivartate |
parādhīneṣugātreṣukiṅkariṣyāmyanīśvarī || 9 ||
sahasamvṛddhabhāvenasaṃsargeṇa ca mānada |
yadite'haṃ na vijñātāhatātenāsmiśāśvatam || 10 ||
preṣitastemahāvīrohanumānavalokakaḥ |
laṅkāsthāhantvayārājankintadā na visarjitā || 11 ||
pratyakṣaṃvānarasyāsyatadvākyasamanantaram |
tvayāsantyaktayāvīratyaktaṃsyājajīvitammayā || 12 ||
na vṛthāteśramo'yaṃsyātsaṃśayenyasyajīvitam |
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃvipulastava || 13 ||
tvayātunṛpaśārdūladoṣamevānuvartatā |
laghunevamanuṣyeṇastrītvamevapuraskṛtam || 14 ||
apadeśenajanakādutpatatirvasuthātalāt |
mamavṛttaṃ ca vṛttajñabahute na puraskṛtam || 15 ||
na pramāṇīkṛtampāṇirbhālyemamanipīḍitaḥ |
mamabhaktiścaśīlaṃ ca sarvantepṛṣṭhataḥkṛtam || 16 ||
itibruvantīrudatībāṣpagadgagabhāṣiṇī |
uvācalakṣmaṇaṃsītādīnandhyānaparāyaṇam || 17 ||
citāmmekurusaumitrevyavanasyāsyabheṣajam |
midhyāpavādopahatānāhañjīvitumutsahe || 18 ||
aprītenaguṇairbhartrātyaktāyājanasaṃsadi |
yākṣamāmegatirgantumpravekṣyehavyavāhanam || 19 ||
evamuktastuvaidehyālakṣmaṇaḥparavīrahā |
amarṣavaśamāpannorāghavaṃsamudaikṣata || 20 ||
sa vijñāyatataśchandaṃrāmasyākārasūcitam |
citāñcakārasaumitrirmaterāmasyavīryavān || 21 ||
nahirāmantadākaścitkālāntakayamopamam |
anunetumathovaktundraṣṭuṃvāpyaśakatsuhṛt || 22 ||
adhomukhaṃsthitaṃrāmantataḥkṛtvāpradakṣiṇam |
upāvartatavaidehīdīpyamānaṃhutāśanam || 23 ||
praṇamyadaivatebhyaścabrāhmaṇebhyaścamaithilī |
baddhāñjalipuṭācedamuvācānagisamīpataḥ || 24 ||
yathāmehṛdayannityannāpasarpatirāghavāt |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 25 ||
yathāmāṃśuddhacaritānduṣṭāñjānātirāghavaḥ |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 26 ||
karmaṇāmanasāvācāyathānāticarāmyaham |
rāghavaṃsarvadharmajñantathāmāmpātupāvakaḥ || 27 ||
ādityobhagavānvāyurdhiśaścandrastathaiva ca |
ahaścāpitathāsandhyerātriścapṛthivītathaā || 28 ||
yathānye'pivijānantitathācāritrasaṃyutām |
evamuktvātuvaidehīparikramyahutāśanam |
viveśajvalanandīptanniḥśaṅkenāntarātmanā || 29 ||
naścasumahāṃstatrabālavṛddhasamākulaḥ || 30 ||
dadarśamaithilīndīptāmpraviśantīṃhutāśanam |
sātaptanavahemābhātaptakāñcanabhūṣaṇā || 31 ||
papātajvalanandīptaṃsarvalokasyasannidhau |
dadṛśustāṃviśālākṣīmpatantīṃhavyavāhanam || 32 ||
sītāṃsarvāṇirūpāṇirukmavedinibhāntadā |
dadṛśustāmmahābhāgāmpraviśantīṃhutāśanam || 33 ||
sītāṅkṛtsnāstrayolokāḥpuṇyāmājyāhutīmiva |
pracukruśuḥstriyaḥsarvāstāndṛṣṭavāhavyavāhave || 34 ||
patantīṃsaṃskṛtāmmanranssairvasordārāmivādhvare |
dadṛśustāntrayolokādevagandharvadānavāḥ || 35 ||
śastāmpatantīnnirayetrivivāddhevatāmiva |
tasyāmagniṃviśantyāntuhāhetivipulaḥsvanaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एवमुक्तातुवैदेहिपरुषंरोमहर्षणम् ।
राघवेणसरोषेणश्रुत्वाप्रव्यथिताऽभवत् ॥ 1 ॥
सातदश्रुतपूर्वंहिजनेमहतिमैथिली ।
श्रुत्वाभर्तृर्वचोरूक्षंलज्जयावनताभवत् ॥ 2 ॥
प्रविशन्तीवगात्राणिस्वानिसाजनकात्मजा ।
वाक्षरैस्स्सैःसशल्येवभृशमाश्रूण्यवर्तयत् ॥ 3 ॥
ततोबाष्पपरिक्लिन्नम्प्रमार्जन्तीस्वमाननम् ।
शनैर्गद्गदयावाचाभर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 4 ॥
किम्मामसदृशंवाक्यमीदृशंश्रोत्रदारुणम् ।
रूक्षंश्रावयसेवीर प्राकृतःप्राकृतमिव ॥ 5 ॥
न तथास्मिमहाबाहो यथामामवगच्छसि ।
प्रत्ययङ्गच्छमेस्वेनचारित्रेणैवतेशपे ॥ 6 ॥
पृथकस्त्रीणाम्प्रचारेणजातिन्त्वम्परिशङ्कसे ।
परित्यजैनांशङ्कान्तुयदितेऽहम्परीक्षिता ॥ 7 ॥
यदहङ्गात्रसम्पर्शङ्गतास्मिविशवाप्रभो ।
कामकारो न मेतत्रदैवन्तत्रापराध्यति ॥ 8 ॥
मदधीनन्तुयत्तन्मेहृदयन्त्वयिवर्तते ।
पराधीनेषुगात्रेषुकिङ्करिष्याम्यनीश्वरी ॥ 9 ॥
सहसम्वृद्धभावेनसंसर्गेण च मानद ।
यदितेऽहं न विज्ञाताहतातेनास्मिशाश्वतम् ॥ 10 ॥
प्रेषितस्तेमहावीरोहनुमानवलोककः ।
लङ्कास्थाहन्त्वयाराजन्किन्तदा न विसर्जिता ॥ 11 ॥
प्रत्यक्षंवानरस्यास्यतद्वाक्यसमनन्तरम् ।
त्वयासन्त्यक्तयावीरत्यक्तंस्याजजीवितम्मया ॥ 12 ॥
न वृथातेश्रमोऽयंस्यात्संशयेन्यस्यजीवितम् ।
सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायंविपुलस्तव ॥ 13 ॥
त्वयातुनृपशार्दूलदोषमेवानुवर्तता ।
लघुनेवमनुष्येणस्त्रीत्वमेवपुरस्कृतम् ॥ 14 ॥
अपदेशेनजनकादुत्पततिर्वसुथातलात् ।
ममवृत्तं च वृत्तज्ञबहुते न पुरस्कृतम् ॥ 15 ॥
न प्रमाणीकृतम्पाणिर्भाल्येममनिपीडितः ।
ममभक्तिश्चशीलं च सर्वन्तेपृष्ठतःकृतम् ॥ 16 ॥
इतिब्रुवन्तीरुदतीबाष्पगद्गगभाषिणी ।
उवाचलक्ष्मणंसीतादीनन्ध्यानपरायणम् ॥ 17 ॥
चिताम्मेकुरुसौमित्रेव्यवनस्यास्यभेषजम् ।
मिध्यापवादोपहतानाहञ्जीवितुमुत्सहे ॥ 18 ॥
अप्रीतेनगुणैर्भर्त्रात्यक्तायाजनसंसदि ।
याक्षमामेगतिर्गन्तुम्प्रवेक्ष्येहव्यवाहनम् ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तुवैदेह्यालक्ष्मणःपरवीरहा ।
अमर्षवशमापन्नोराघवंसमुदैक्षत ॥ 20 ॥
स विज्ञायततश्छन्दंरामस्याकारसूचितम् ।
चिताञ्चकारसौमित्रिर्मतेरामस्यवीर्यवान् ॥ 21 ॥
नहिरामन्तदाकश्चित्कालान्तकयमोपमम् ।
अनुनेतुमथोवक्तुन्द्रष्टुंवाप्यशकत्सुहृत् ॥ 22 ॥
अधोमुखंस्थितंरामन्ततःकृत्वाप्रदक्षिणम् ।
उपावर्ततवैदेहीदीप्यमानंहुताशनम् ॥ 23 ॥
प्रणम्यदैवतेभ्यश्चब्राह्मणेभ्यश्चमैथिली ।
बद्धाञ्जलिपुटाचेदमुवाचानगिसमीपतः ॥ 24 ॥
यथामेहृदयन्नित्यन्नापसर्पतिराघवात् ।
तथालोकस्यसाक्षीमांसर्वतःपातुपावकः ॥ 25 ॥
यथामांशुद्धचरितान्दुष्टाञ्जानातिराघवः ।
तथालोकस्यसाक्षीमांसर्वतःपातुपावकः ॥ 26 ॥
कर्मणामनसावाचायथानातिचराम्यहम् ।
राघवंसर्वधर्मज्ञन्तथामाम्पातुपावकः ॥ 27 ॥
आदित्योभगवान्वायुर्धिशश्चन्द्रस्तथैव च ।
अहश्चापितथासन्ध्येरात्रिश्चपृथिवीतथआ ॥ 28 ॥
यथान्येऽपिविजानन्तितथाचारित्रसंयुताम् ।
एवमुक्त्वातुवैदेहीपरिक्रम्यहुताशनम् ।
विवेशज्वलनन्दीप्तन्निःशङ्केनान्तरात्मना ॥ 29 ॥
नश्चसुमहांस्तत्रबालवृद्धसमाकुलः ॥ 30 ॥
ददर्शमैथिलीन्दीप्ताम्प्रविशन्तींहुताशनम् ।
सातप्तनवहेमाभातप्तकाञ्चनभूषणा ॥ 31 ॥
पपातज्वलनन्दीप्तंसर्वलोकस्यसन्निधौ ।
ददृशुस्तांविशालाक्षीम्पतन्तींहव्यवाहनम् ॥ 32 ॥
सीतांसर्वाणिरूपाणिरुक्मवेदिनिभान्तदा ।
ददृशुस्ताम्महाभागाम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 33 ॥
सीताङ्कृत्स्नास्त्रयोलोकाःपुण्यामाज्याहुतीमिव ।
प्रचुक्रुशुःस्त्रियःसर्वास्तान्दृष्टवाहव्यवाहवे ॥ 34 ॥
पतन्तींसंस्कृताम्मन्रन्स्सैर्वसोर्दारामिवाध्वरे ।
ददृशुस्तान्त्रयोलोकादेवगन्धर्वदानवाः ॥ 35 ॥
शस्ताम्पतन्तीन्निरयेत्रिविवाद्धेवतामिव ।
तस्यामग्निंविशन्त्यान्तुहाहेतिविपुलःस्वनः ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
evamuktātuvaidehiparuṣaṃromaharṣaṇam |
rāghaveṇasaroṣeṇaśrutvāpravyathitā'bhavat || 1 ||
sātadaśrutapūrvaṃhijanemahatimaithilī |
śrutvābhartṛrvacorūkṣaṃlajjayāvanatābhavat || 2 ||
praviśantīvagātrāṇisvānisājanakātmajā |
vākṣaraisssaiḥsaśalyevabhṛśamāśrūṇyavartayat || 3 ||
tatobāṣpapariklinnampramārjantīsvamānanam |
śanairgadgadayāvācābhartāramidamabravīt || 4 ||
kimmāmasadṛśaṃvākyamīdṛśaṃśrotradāruṇam |
rūkṣaṃśrāvayasevīra prākṛtaḥprākṛtamiva || 5 ||
na tathāsmimahābāho yathāmāmavagacchasi |
pratyayaṅgacchamesvenacāritreṇaivateśape || 6 ||
pṛthakastrīṇāmpracāreṇajātintvampariśaṅkase |
parityajaināṃśaṅkāntuyadite'hamparīkṣitā || 7 ||
yadahaṅgātrasamparśaṅgatāsmiviśavāprabho |
kāmakāro na metatradaivantatrāparādhyati || 8 ||
madadhīnantuyattanmehṛdayantvayivartate |
parādhīneṣugātreṣukiṅkariṣyāmyanīśvarī || 9 ||
sahasamvṛddhabhāvenasaṃsargeṇa ca mānada |
yadite'haṃ na vijñātāhatātenāsmiśāśvatam || 10 ||
preṣitastemahāvīrohanumānavalokakaḥ |
laṅkāsthāhantvayārājankintadā na visarjitā || 11 ||
pratyakṣaṃvānarasyāsyatadvākyasamanantaram |
tvayāsantyaktayāvīratyaktaṃsyājajīvitammayā || 12 ||
na vṛthāteśramo'yaṃsyātsaṃśayenyasyajīvitam |
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃvipulastava || 13 ||
tvayātunṛpaśārdūladoṣamevānuvartatā |
laghunevamanuṣyeṇastrītvamevapuraskṛtam || 14 ||
apadeśenajanakādutpatatirvasuthātalāt |
mamavṛttaṃ ca vṛttajñabahute na puraskṛtam || 15 ||
na pramāṇīkṛtampāṇirbhālyemamanipīḍitaḥ |
mamabhaktiścaśīlaṃ ca sarvantepṛṣṭhataḥkṛtam || 16 ||
itibruvantīrudatībāṣpagadgagabhāṣiṇī |
uvācalakṣmaṇaṃsītādīnandhyānaparāyaṇam || 17 ||
citāmmekurusaumitrevyavanasyāsyabheṣajam |
midhyāpavādopahatānāhañjīvitumutsahe || 18 ||
aprītenaguṇairbhartrātyaktāyājanasaṃsadi |
yākṣamāmegatirgantumpravekṣyehavyavāhanam || 19 ||
evamuktastuvaidehyālakṣmaṇaḥparavīrahā |
amarṣavaśamāpannorāghavaṃsamudaikṣata || 20 ||
sa vijñāyatataśchandaṃrāmasyākārasūcitam |
citāñcakārasaumitrirmaterāmasyavīryavān || 21 ||
nahirāmantadākaścitkālāntakayamopamam |
anunetumathovaktundraṣṭuṃvāpyaśakatsuhṛt || 22 ||
adhomukhaṃsthitaṃrāmantataḥkṛtvāpradakṣiṇam |
upāvartatavaidehīdīpyamānaṃhutāśanam || 23 ||
praṇamyadaivatebhyaścabrāhmaṇebhyaścamaithilī |
baddhāñjalipuṭācedamuvācānagisamīpataḥ || 24 ||
yathāmehṛdayannityannāpasarpatirāghavāt |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 25 ||
yathāmāṃśuddhacaritānduṣṭāñjānātirāghavaḥ |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 26 ||
karmaṇāmanasāvācāyathānāticarāmyaham |
rāghavaṃsarvadharmajñantathāmāmpātupāvakaḥ || 27 ||
ādityobhagavānvāyurdhiśaścandrastathaiva ca |
ahaścāpitathāsandhyerātriścapṛthivītathaā || 28 ||
yathānye'pivijānantitathācāritrasaṃyutām |
evamuktvātuvaidehīparikramyahutāśanam |
viveśajvalanandīptanniḥśaṅkenāntarātmanā || 29 ||
naścasumahāṃstatrabālavṛddhasamākulaḥ || 30 ||
dadarśamaithilīndīptāmpraviśantīṃhutāśanam |
sātaptanavahemābhātaptakāñcanabhūṣaṇā || 31 ||
papātajvalanandīptaṃsarvalokasyasannidhau |
dadṛśustāṃviśālākṣīmpatantīṃhavyavāhanam || 32 ||
sītāṃsarvāṇirūpāṇirukmavedinibhāntadā |
dadṛśustāmmahābhāgāmpraviśantīṃhutāśanam || 33 ||
sītāṅkṛtsnāstrayolokāḥpuṇyāmājyāhutīmiva |
pracukruśuḥstriyaḥsarvāstāndṛṣṭavāhavyavāhave || 34 ||
patantīṃsaṃskṛtāmmanranssairvasordārāmivādhvare |
dadṛśustāntrayolokādevagandharvadānavāḥ || 35 ||
śastāmpatantīnnirayetrivivāddhevatāmiva |
tasyāmagniṃviśantyāntuhāhetivipulaḥsvanaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.