શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
ભર્તારન્નિહતન્દૃષ્ટવાલક્ષ્મણઞ્ચમહાબલમ્ ।
વિલલાપભૃશંસીતાકરુણંશોકકર્શિતા ॥ 1 ॥
ઊચુર્લક્ષણિકાયેમામ્પુત્રિણ્યવિધવેતિચ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 2 ॥
યજ્વનોમહિષીંયેમામૂચુઃપત્નીઞ્ચસત્ત્રિણઃ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 3 ॥
ઊચુસ્સંશ્રવણેયેમાન્દ્વિજાઃકાર્તાન્તિકાશ્શુભામ્ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 4 ॥
વીરપાર્થિવપત્નીત્વાંયેવિદુર્ભર્તૃપૂજિતામ્ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 5 ॥
ઇમાનિખલુપદ્માનિપાદયોર્યૈઃકુલસ્ત્રિયઃ ।
અધિરાજ્યેઽભિષિચ્યન્તેનરેન્દ્રૈઃપતિભિઃસહ ॥ 6 ॥
વૈધવ્યંયાન્તિયૈર્નાર્યોઽલક્ષણૈર્ભાગ્યદુર્લભાઃ ।
નાત્મનન્તાનિપશ્યામિપશ્યન્તીહતલક્ષણા ॥ 7 ॥
સત્યનામાનિપદ્માનિસ્ત્રીણામુક્તાનિલક્ષણૈઃ ।
તાન્યદ્યનિહતેરામેવિતથાનિભવન્તિમે ॥ 8 ॥
કેશાહ્ સૂક્ષ્માહ્ સમા નીલા ભ્રુવૌ ચ અસમ્ગતે મમ ।
વૃત્તે ચ અલોમશે જન્ઘે દન્તાશ્ ચ અવિરલા મમ ॥ 9 ॥
શઙ્ખેનેત્રેકરૌપાદૌગુલ્ફાવૂરૂચમેચિતૌ ।
અનુવૃત્તનખાસ્સ્નિગ્ધાસ્સમાશ્ચાઙ્ગુલયોમમ ॥ 10 ॥
સ્તનૌ ચ અવિરલૌ પીનૌ મમ ઇમૌ મગ્ન ચૂચુકૌ ।
મગ્ના ચ ઉત્સન્ગિની નાભિહ્ પાર્શ્વ ઉરસ્કં ચ મે ચિતમ્ ॥ 11 ॥
મમવર્ણોમણિનિભોમૃદૂન્યઙ્ગરુહાણિચ ।
પ્રતિષ્ઠિતાન્દ્વાદશભિર્મામૂચુશ્શુભલક્ષણામ્ ॥ 12 ॥
સમગ્રયવમચ્છ્રિદ્રપાણિપાદઞ્ચવર્ણવત્ ।
મન્દસ્મિતેત્યેવચમાઙ્કન્યાલાક્ષણિનોદ્વિજાઃ ॥ 13 ॥
આધિરાજ્યેઽભિષેકોમેબ્રાહ્મણૈઃપતિનાસહ ।
કૃતાન્તકુશલૈરુક્તન્તત્સર્વંવિતથીકૃતમ્ ॥ 14 ॥
શોધયિત્વાજનસ્થાનમ્પ્રવૃતતિમુપલભ્યચ ।
તીર્ત્વાસાગરમક્ષોભ્યમ્ભ્રાતરૌગોષ્પદેહતૌ ॥ 15 ॥
નનુવારુણમાગ્નેયમૈન્દ્રંવાયવ્યમેવચ ।
અસ્ત્રમ્બ્રહ્મશિરશ્ચૈવપ્રત્યપદ્યતામ્ ॥ 16 ॥
અદૃશ્યમાનેનરણેમાયયાવાસવોપમૌ ।
મમનાથાવનાથાયાનિહતૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 17 ॥
નહિદૃષ્ટિપથમ્પ્રાપ્યરાઘવસ્યરણેરિપુઃ ।
જીવન્પ્રન્તિવર્તેતયદ્યપિસ્યાન્મનોજવઃ ॥ 18 ॥
નકલસ્યાતિભારોઽસ્તિકૃતાન્તશ્ચસુદુર્જયઃ ।
યત્રરામઃસહભ્રાત્રાશેતેયુધિનિપાતિતઃ ॥ 19 ॥
નશોચામિતથારામંલક્ષ્મણઞ્ચમહારથમ્ ।
વાત્માનઞ્જનનીઞ્ચાપિયથાશ્વશ્રૂન્તપસ્વિનીમ્ ॥ 20 ॥
સાતુચિન્તયતેનિત્યંસમાપ્તવ્રતમાગતમ્ ।
કદાદ્રક્ષ્યામિસીતાઞ્ચલક્ષ્મણઞ્ચસરાઘવમ્ ॥ 21 ॥
પરિદેવયમાનાન્તાંરાક્ષસીત્રિજટાબ્રવીત્ ।
માવિષાદઙ્કૃથાદેવી ભર્તાઽયન્તવજીવતિ ॥ 22 ॥
કારણાનિચવક્ષ્યામિમહાન્તિસદૃશાનિચ ।
યથેમૌજીવતોદેવીભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 23 ॥
નહિકોપપરીતાનિહર્ષપર્યુત્સુકાનિચ ।
ભવન્તિયુધિયોધાનામ્મુખાનિનિહતેપતૌ ॥ 24 ॥
ઇદંવિમાનંવૈદેહી પુષ્પકન્નામનામતઃ ।
દિવ્યન્ત્વાન્દારયન્નૈવંયદ્યેતૌગતજીવિતૌ ॥ 25 ॥
હતવીરપ્રધાનાહિગતોત્સાહાનિરુદ્યમા ।
સેનાભ્રમતિસઙ્ ખ્યેષુહતકર્ણેવનૌર્જલે ॥ 26 ॥
ઇયમ્પુનરસમ્ભ્રાન્તાનિરુદ્વિગ્નાતરસ્વિની ।
સેનારક્ષતિકાકુત્સ્થૌમયાપ્રીત્યાનિવેદિતૌ ॥ 27 ॥
સાત્વમ્ભવસુવિસ્રબ્ધાઅનુમાનૈસ્સુખોદયૈઃ ।
અહતૌપશ્યકાકુત્સ્થૌસ્નેહાદેતદ્બ્ર્રવીમિતે ॥ 28 ॥
અનૃતન્નોક્તપૂર્વમ્મેનચવક્ષ્યેકદાચન ।
ચારિત્રસુખશીલત્વાત્ પ્રવિષ્ટાઅસિમનઃમમ ॥ 29 ॥
નેમૌશક્યારણેજેતુંસેન્દ્રૈરપિસુરાસુરૈઃ ।
તાદૃશન્દર્શનન્દૃષ્ટવામયાચાવેદિતન્તવ ॥ 30 ॥
ઇદઞ્ચસુમહચચિત્રંશરૈઃપશ્યસ્વમૈથિલિ ।
નિસ્સઞ્જ્ઞાવપ્યુભાવેતૌનૈવલક્ષ્મીર્વિમુઞ્ચતિ ॥ 31 ॥
પ્રાયેણગતસત્ત્વાનામ્પુરુષાણાઙ્ગતાયુષામ્ ।
દૃશ્યમાનેષુવક્ત્રેષુપરમ્ભવતિવૈકૃતમ્ ॥ 32 ॥
ત્યજશોકઞ્ચમોહઞ્ચદુઃખઞ્ચજનકાત્મજે ।
રામલક્ષ્મણયોરર્થેનાદ્યશક્યમજીવિતુમ્ ॥ 33 ॥
શુત્વાતુવચનન્તસ્યાઃસીતાસુરસુતોપમા ।
કૃતાઞ્જલિરુવાચેમામેવમસ્ત્વિતિમૈથિલિ ॥ 34 ॥
વિમાનમ્પુષ્પકન્તત્તુસન્નિવર્ત્યમનોજવમ્ ।
દીનાત્રિજટયાસીતાલઙ્કામેવપ્રવેશિતા ॥ 35 ॥
તતસ્ત્રિજટયાસાર્થમ્પુષ્પકાદવરુહ્યસા ।
અશોકવનિકામેવરાક્ષસીભિઃપ્રવેશિતા ॥ 36 ॥
પ્રવિશ્યસીતાબહુવૃક્ષષણ્ડાન્તાંરાક્ષસેન્દ્રસ્યવિહારભૂમિમ્ ।
સમ્પ્રેક્ષ્યસઞ્ચિન્ત્યચરાજપુત્રૌપરંવિષાદંસમુપાજગામ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
भर्तारन्निहतन्दृष्टवालक्ष्मणञ्चमहाबलम् ।
विललापभृशंसीताकरुणंशोककर्शिता ॥ 1 ॥
ऊचुर्लक्षणिकायेमाम्पुत्रिण्यविधवेतिच ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 2 ॥
यज्वनोमहिषींयेमामूचुःपत्नीञ्चसत्त्रिणः ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 3 ॥
ऊचुस्संश्रवणेयेमान्द्विजाःकार्तान्तिकाश्शुभाम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 4 ॥
वीरपार्थिवपत्नीत्वांयेविदुर्भर्तृपूजिताम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 5 ॥
इमानिखलुपद्मानिपादयोर्यैःकुलस्त्रियः ।
अधिराज्येऽभिषिच्यन्तेनरेन्द्रैःपतिभिःसह ॥ 6 ॥
वैधव्यंयान्तियैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः ।
नात्मनन्तानिपश्यामिपश्यन्तीहतलक्षणा ॥ 7 ॥
सत्यनामानिपद्मानिस्त्रीणामुक्तानिलक्षणैः ।
तान्यद्यनिहतेरामेवितथानिभवन्तिमे ॥ 8 ॥
केशाह् सूक्ष्माह् समा नीला भ्रुवौ च असम्गते मम ।
वृत्ते च अलोमशे जन्घे दन्ताश् च अविरला मम ॥ 9 ॥
शङ्खेनेत्रेकरौपादौगुल्फावूरूचमेचितौ ।
अनुवृत्तनखास्स्निग्धास्समाश्चाङ्गुलयोमम ॥ 10 ॥
स्तनौ च अविरलौ पीनौ मम इमौ मग्न चूचुकौ ।
मग्ना च उत्सन्गिनी नाभिह् पार्श्व उरस्कं च मे चितम् ॥ 11 ॥
ममवर्णोमणिनिभोमृदून्यङ्गरुहाणिच ।
प्रतिष्ठितान्द्वादशभिर्मामूचुश्शुभलक्षणाम् ॥ 12 ॥
समग्रयवमच्छ्रिद्रपाणिपादञ्चवर्णवत् ।
मन्दस्मितेत्येवचमाङ्कन्यालाक्षणिनोद्विजाः ॥ 13 ॥
आधिराज्येऽभिषेकोमेब्राह्मणैःपतिनासह ।
कृतान्तकुशलैरुक्तन्तत्सर्वंवितथीकृतम् ॥ 14 ॥
शोधयित्वाजनस्थानम्प्रवृततिमुपलभ्यच ।
तीर्त्वासागरमक्षोभ्यम्भ्रातरौगोष्पदेहतौ ॥ 15 ॥
ननुवारुणमाग्नेयमैन्द्रंवायव्यमेवच ।
अस्त्रम्ब्रह्मशिरश्चैवप्रत्यपद्यताम् ॥ 16 ॥
अदृश्यमानेनरणेमाययावासवोपमौ ।
ममनाथावनाथायानिहतौरामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥
नहिदृष्टिपथम्प्राप्यराघवस्यरणेरिपुः ।
जीवन्प्रन्तिवर्तेतयद्यपिस्यान्मनोजवः ॥ 18 ॥
नकलस्यातिभारोऽस्तिकृतान्तश्चसुदुर्जयः ।
यत्ररामःसहभ्रात्राशेतेयुधिनिपातितः ॥ 19 ॥
नशोचामितथारामंलक्ष्मणञ्चमहारथम् ।
वात्मानञ्जननीञ्चापियथाश्वश्रून्तपस्विनीम् ॥ 20 ॥
सातुचिन्तयतेनित्यंसमाप्तव्रतमागतम् ।
कदाद्रक्ष्यामिसीताञ्चलक्ष्मणञ्चसराघवम् ॥ 21 ॥
परिदेवयमानान्तांराक्षसीत्रिजटाब्रवीत् ।
माविषादङ्कृथादेवी भर्ताऽयन्तवजीवति ॥ 22 ॥
कारणानिचवक्ष्यामिमहान्तिसदृशानिच ।
यथेमौजीवतोदेवीभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 23 ॥
नहिकोपपरीतानिहर्षपर्युत्सुकानिच ।
भवन्तियुधियोधानाम्मुखानिनिहतेपतौ ॥ 24 ॥
इदंविमानंवैदेही पुष्पकन्नामनामतः ।
दिव्यन्त्वान्दारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ॥ 25 ॥
हतवीरप्रधानाहिगतोत्साहानिरुद्यमा ।
सेनाभ्रमतिसङ् ख्येषुहतकर्णेवनौर्जले ॥ 26 ॥
इयम्पुनरसम्भ्रान्तानिरुद्विग्नातरस्विनी ।
सेनारक्षतिकाकुत्स्थौमयाप्रीत्यानिवेदितौ ॥ 27 ॥
सात्वम्भवसुविस्रब्धाअनुमानैस्सुखोदयैः ।
अहतौपश्यकाकुत्स्थौस्नेहादेतद्ब्र्रवीमिते ॥ 28 ॥
अनृतन्नोक्तपूर्वम्मेनचवक्ष्येकदाचन ।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टाअसिमनःमम ॥ 29 ॥
नेमौशक्यारणेजेतुंसेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।
तादृशन्दर्शनन्दृष्टवामयाचावेदितन्तव ॥ 30 ॥
इदञ्चसुमहचचित्रंशरैःपश्यस्वमैथिलि ।
निस्सञ्ज्ञावप्युभावेतौनैवलक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ 31 ॥
प्रायेणगतसत्त्वानाम्पुरुषाणाङ्गतायुषाम् ।
दृश्यमानेषुवक्त्रेषुपरम्भवतिवैकृतम् ॥ 32 ॥
त्यजशोकञ्चमोहञ्चदुःखञ्चजनकात्मजे ।
रामलक्ष्मणयोरर्थेनाद्यशक्यमजीवितुम् ॥ 33 ॥
शुत्वातुवचनन्तस्याःसीतासुरसुतोपमा ।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्वितिमैथिलि ॥ 34 ॥
विमानम्पुष्पकन्तत्तुसन्निवर्त्यमनोजवम् ।
दीनात्रिजटयासीतालङ्कामेवप्रवेशिता ॥ 35 ॥
ततस्त्रिजटयासार्थम्पुष्पकादवरुह्यसा ।
अशोकवनिकामेवराक्षसीभिःप्रवेशिता ॥ 36 ॥
प्रविश्यसीताबहुवृक्षषण्डान्तांराक्षसेन्द्रस्यविहारभूमिम् ।
सम्प्रेक्ष्यसञ्चिन्त्यचराजपुत्रौपरंविषादंसमुपाजगाम ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.