ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഭര്താരന്നിഹതന്ദൃഷ്ടവാലക്ഷ്മണഞ്ചമഹാബലമ് ।
വിലലാപഭൃശംസീതാകരുണംശോകകര്ശിതാ ॥ 1 ॥
ഊചുര്ലക്ഷണികായേമാമ്പുത്രിണ്യവിധവേതിച ।
തേഽദ്യസര്വേഹതേരാമേജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ ॥ 2 ॥
യജ്വനോമഹിഷീംയേമാമൂചുഃപത്നീഞ്ചസത്ത്രിണഃ ।
തേഽദ്യസര്വേഹതേരാമേജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ ॥ 3 ॥
ഊചുസ്സംശ്രവണേയേമാന്ദ്വിജാഃകാര്താന്തികാശ്ശുഭാമ് ।
തേഽദ്യസര്വേഹതേരാമേജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ ॥ 4 ॥
വീരപാര്ഥിവപത്നീത്വാംയേവിദുര്ഭര്തൃപൂജിതാമ് ।
തേഽദ്യസര്വേഹതേരാമേജ്ഞാനിനോഽനൃതവാദിനഃ ॥ 5 ॥
ഇമാനിഖലുപദ്മാനിപാദയോര്യൈഃകുലസ്ത്രിയഃ ।
അധിരാജ്യേഽഭിഷിച്യന്തേനരേന്ദ്രൈഃപതിഭിഃസഹ ॥ 6 ॥
വൈധവ്യംയാന്തിയൈര്നാര്യോഽലക്ഷണൈര്ഭാഗ്യദുര്ലഭാഃ ।
നാത്മനന്താനിപശ്യാമിപശ്യന്തീഹതലക്ഷണാ ॥ 7 ॥
സത്യനാമാനിപദ്മാനിസ്ത്രീണാമുക്താനിലക്ഷണൈഃ ।
താന്യദ്യനിഹതേരാമേവിതഥാനിഭവന്തിമേ ॥ 8 ॥
കേശാഹ് സൂക്ഷ്മാഹ് സമാ നീലാ ഭ്രുവൌ ച അസമ്ഗതേ മമ ।
വൃത്തേ ച അലോമശേ ജന്ഘേ ദന്താശ് ച അവിരലാ മമ ॥ 9 ॥
ശങ്ഖേനേത്രേകരൌപാദൌഗുല്ഫാവൂരൂചമേചിതൌ ।
അനുവൃത്തനഖാസ്സ്നിഗ്ധാസ്സമാശ്ചാങ്ഗുലയോമമ ॥ 10 ॥
സ്തനൌ ച അവിരലൌ പീനൌ മമ ഇമൌ മഗ്ന ചൂചുകൌ ।
മഗ്നാ ച ഉത്സന്ഗിനീ നാഭിഹ് പാര്ശ്വ ഉരസ്കം ച മേ ചിതമ് ॥ 11 ॥
മമവര്ണോമണിനിഭോമൃദൂന്യങ്ഗരുഹാണിച ।
പ്രതിഷ്ഠിതാന്ദ്വാദശഭിര്മാമൂചുശ്ശുഭലക്ഷണാമ് ॥ 12 ॥
സമഗ്രയവമച്ഛ്രിദ്രപാണിപാദഞ്ചവര്ണവത് ।
മന്ദസ്മിതേത്യേവചമാങ്കന്യാലാക്ഷണിനോദ്വിജാഃ ॥ 13 ॥
ആധിരാജ്യേഽഭിഷേകോമേബ്രാഹ്മണൈഃപതിനാസഹ ।
കൃതാന്തകുശലൈരുക്തന്തത്സര്വംവിതഥീകൃതമ് ॥ 14 ॥
ശോധയിത്വാജനസ്ഥാനമ്പ്രവൃതതിമുപലഭ്യച ।
തീര്ത്വാസാഗരമക്ഷോഭ്യമ്ഭ്രാതരൌഗോഷ്പദേഹതൌ ॥ 15 ॥
നനുവാരുണമാഗ്നേയമൈന്ദ്രംവായവ്യമേവച ।
അസ്ത്രമ്ബ്രഹ്മശിരശ്ചൈവപ്രത്യപദ്യതാമ് ॥ 16 ॥
അദൃശ്യമാനേനരണേമായയാവാസവോപമൌ ।
മമനാഥാവനാഥായാനിഹതൌരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 17 ॥
നഹിദൃഷ്ടിപഥമ്പ്രാപ്യരാഘവസ്യരണേരിപുഃ ।
ജീവന്പ്രന്തിവര്തേതയദ്യപിസ്യാന്മനോജവഃ ॥ 18 ॥
നകലസ്യാതിഭാരോഽസ്തികൃതാന്തശ്ചസുദുര്ജയഃ ।
യത്രരാമഃസഹഭ്രാത്രാശേതേയുധിനിപാതിതഃ ॥ 19 ॥
നശോചാമിതഥാരാമംലക്ഷ്മണഞ്ചമഹാരഥമ് ।
വാത്മാനഞ്ജനനീഞ്ചാപിയഥാശ്വശ്രൂന്തപസ്വിനീമ് ॥ 20 ॥
സാതുചിന്തയതേനിത്യംസമാപ്തവ്രതമാഗതമ് ।
കദാദ്രക്ഷ്യാമിസീതാഞ്ചലക്ഷ്മണഞ്ചസരാഘവമ് ॥ 21 ॥
പരിദേവയമാനാന്താംരാക്ഷസീത്രിജടാബ്രവീത് ।
മാവിഷാദങ്കൃഥാദേവീ ഭര്താഽയന്തവജീവതി ॥ 22 ॥
കാരണാനിചവക്ഷ്യാമിമഹാന്തിസദൃശാനിച ।
യഥേമൌജീവതോദേവീഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 23 ॥
നഹികോപപരീതാനിഹര്ഷപര്യുത്സുകാനിച ।
ഭവന്തിയുധിയോധാനാമ്മുഖാനിനിഹതേപതൌ ॥ 24 ॥
ഇദംവിമാനംവൈദേഹീ പുഷ്പകന്നാമനാമതഃ ।
ദിവ്യന്ത്വാന്ദാരയന്നൈവംയദ്യേതൌഗതജീവിതൌ ॥ 25 ॥
ഹതവീരപ്രധാനാഹിഗതോത്സാഹാനിരുദ്യമാ ।
സേനാഭ്രമതിസങ് ഖ്യേഷുഹതകര്ണേവനൌര്ജലേ ॥ 26 ॥
ഇയമ്പുനരസമ്ഭ്രാന്താനിരുദ്വിഗ്നാതരസ്വിനീ ।
സേനാരക്ഷതികാകുത്സ്ഥൌമയാപ്രീത്യാനിവേദിതൌ ॥ 27 ॥
സാത്വമ്ഭവസുവിസ്രബ്ധാഅനുമാനൈസ്സുഖോദയൈഃ ।
അഹതൌപശ്യകാകുത്സ്ഥൌസ്നേഹാദേതദ്ബ്ര്രവീമിതേ ॥ 28 ॥
അനൃതന്നോക്തപൂര്വമ്മേനചവക്ഷ്യേകദാചന ।
ചാരിത്രസുഖശീലത്വാത് പ്രവിഷ്ടാഅസിമനഃമമ ॥ 29 ॥
നേമൌശക്യാരണേജേതുംസേന്ദ്രൈരപിസുരാസുരൈഃ ।
താദൃശന്ദര്ശനന്ദൃഷ്ടവാമയാചാവേദിതന്തവ ॥ 30 ॥
ഇദഞ്ചസുമഹചചിത്രംശരൈഃപശ്യസ്വമൈഥിലി ।
നിസ്സഞ്ജ്ഞാവപ്യുഭാവേതൌനൈവലക്ഷ്മീര്വിമുഞ്ചതി ॥ 31 ॥
പ്രായേണഗതസത്ത്വാനാമ്പുരുഷാണാങ്ഗതായുഷാമ് ।
ദൃശ്യമാനേഷുവക്ത്രേഷുപരമ്ഭവതിവൈകൃതമ് ॥ 32 ॥
ത്യജശോകഞ്ചമോഹഞ്ചദുഃഖഞ്ചജനകാത്മജേ ।
രാമലക്ഷ്മണയോരര്ഥേനാദ്യശക്യമജീവിതുമ് ॥ 33 ॥
ശുത്വാതുവചനന്തസ്യാഃസീതാസുരസുതോപമാ ।
കൃതാഞ്ജലിരുവാചേമാമേവമസ്ത്വിതിമൈഥിലി ॥ 34 ॥
വിമാനമ്പുഷ്പകന്തത്തുസന്നിവര്ത്യമനോജവമ് ।
ദീനാത്രിജടയാസീതാലങ്കാമേവപ്രവേശിതാ ॥ 35 ॥
തതസ്ത്രിജടയാസാര്ഥമ്പുഷ്പകാദവരുഹ്യസാ ।
അശോകവനികാമേവരാക്ഷസീഭിഃപ്രവേശിതാ ॥ 36 ॥
പ്രവിശ്യസീതാബഹുവൃക്ഷഷണ്ഡാന്താംരാക്ഷസേന്ദ്രസ്യവിഹാരഭൂമിമ് ।
സമ്പ്രേക്ഷ്യസഞ്ചിന്ത്യചരാജപുത്രൌപരംവിഷാദംസമുപാജഗാമ ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
भर्तारन्निहतन्दृष्टवालक्ष्मणञ्चमहाबलम् ।
विललापभृशंसीताकरुणंशोककर्शिता ॥ 1 ॥
ऊचुर्लक्षणिकायेमाम्पुत्रिण्यविधवेतिच ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 2 ॥
यज्वनोमहिषींयेमामूचुःपत्नीञ्चसत्त्रिणः ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 3 ॥
ऊचुस्संश्रवणेयेमान्द्विजाःकार्तान्तिकाश्शुभाम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 4 ॥
वीरपार्थिवपत्नीत्वांयेविदुर्भर्तृपूजिताम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 5 ॥
इमानिखलुपद्मानिपादयोर्यैःकुलस्त्रियः ।
अधिराज्येऽभिषिच्यन्तेनरेन्द्रैःपतिभिःसह ॥ 6 ॥
वैधव्यंयान्तियैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः ।
नात्मनन्तानिपश्यामिपश्यन्तीहतलक्षणा ॥ 7 ॥
सत्यनामानिपद्मानिस्त्रीणामुक्तानिलक्षणैः ।
तान्यद्यनिहतेरामेवितथानिभवन्तिमे ॥ 8 ॥
केशाह् सूक्ष्माह् समा नीला भ्रुवौ च असम्गते मम ।
वृत्ते च अलोमशे जन्घे दन्ताश् च अविरला मम ॥ 9 ॥
शङ्खेनेत्रेकरौपादौगुल्फावूरूचमेचितौ ।
अनुवृत्तनखास्स्निग्धास्समाश्चाङ्गुलयोमम ॥ 10 ॥
स्तनौ च अविरलौ पीनौ मम इमौ मग्न चूचुकौ ।
मग्ना च उत्सन्गिनी नाभिह् पार्श्व उरस्कं च मे चितम् ॥ 11 ॥
ममवर्णोमणिनिभोमृदून्यङ्गरुहाणिच ।
प्रतिष्ठितान्द्वादशभिर्मामूचुश्शुभलक्षणाम् ॥ 12 ॥
समग्रयवमच्छ्रिद्रपाणिपादञ्चवर्णवत् ।
मन्दस्मितेत्येवचमाङ्कन्यालाक्षणिनोद्विजाः ॥ 13 ॥
आधिराज्येऽभिषेकोमेब्राह्मणैःपतिनासह ।
कृतान्तकुशलैरुक्तन्तत्सर्वंवितथीकृतम् ॥ 14 ॥
शोधयित्वाजनस्थानम्प्रवृततिमुपलभ्यच ।
तीर्त्वासागरमक्षोभ्यम्भ्रातरौगोष्पदेहतौ ॥ 15 ॥
ननुवारुणमाग्नेयमैन्द्रंवायव्यमेवच ।
अस्त्रम्ब्रह्मशिरश्चैवप्रत्यपद्यताम् ॥ 16 ॥
अदृश्यमानेनरणेमाययावासवोपमौ ।
ममनाथावनाथायानिहतौरामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥
नहिदृष्टिपथम्प्राप्यराघवस्यरणेरिपुः ।
जीवन्प्रन्तिवर्तेतयद्यपिस्यान्मनोजवः ॥ 18 ॥
नकलस्यातिभारोऽस्तिकृतान्तश्चसुदुर्जयः ।
यत्ररामःसहभ्रात्राशेतेयुधिनिपातितः ॥ 19 ॥
नशोचामितथारामंलक्ष्मणञ्चमहारथम् ।
वात्मानञ्जननीञ्चापियथाश्वश्रून्तपस्विनीम् ॥ 20 ॥
सातुचिन्तयतेनित्यंसमाप्तव्रतमागतम् ।
कदाद्रक्ष्यामिसीताञ्चलक्ष्मणञ्चसराघवम् ॥ 21 ॥
परिदेवयमानान्तांराक्षसीत्रिजटाब्रवीत् ।
माविषादङ्कृथादेवी भर्ताऽयन्तवजीवति ॥ 22 ॥
कारणानिचवक्ष्यामिमहान्तिसदृशानिच ।
यथेमौजीवतोदेवीभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 23 ॥
नहिकोपपरीतानिहर्षपर्युत्सुकानिच ।
भवन्तियुधियोधानाम्मुखानिनिहतेपतौ ॥ 24 ॥
इदंविमानंवैदेही पुष्पकन्नामनामतः ।
दिव्यन्त्वान्दारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ॥ 25 ॥
हतवीरप्रधानाहिगतोत्साहानिरुद्यमा ।
सेनाभ्रमतिसङ् ख्येषुहतकर्णेवनौर्जले ॥ 26 ॥
इयम्पुनरसम्भ्रान्तानिरुद्विग्नातरस्विनी ।
सेनारक्षतिकाकुत्स्थौमयाप्रीत्यानिवेदितौ ॥ 27 ॥
सात्वम्भवसुविस्रब्धाअनुमानैस्सुखोदयैः ।
अहतौपश्यकाकुत्स्थौस्नेहादेतद्ब्र्रवीमिते ॥ 28 ॥
अनृतन्नोक्तपूर्वम्मेनचवक्ष्येकदाचन ।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टाअसिमनःमम ॥ 29 ॥
नेमौशक्यारणेजेतुंसेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।
तादृशन्दर्शनन्दृष्टवामयाचावेदितन्तव ॥ 30 ॥
इदञ्चसुमहचचित्रंशरैःपश्यस्वमैथिलि ।
निस्सञ्ज्ञावप्युभावेतौनैवलक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ 31 ॥
प्रायेणगतसत्त्वानाम्पुरुषाणाङ्गतायुषाम् ।
दृश्यमानेषुवक्त्रेषुपरम्भवतिवैकृतम् ॥ 32 ॥
त्यजशोकञ्चमोहञ्चदुःखञ्चजनकात्मजे ।
रामलक्ष्मणयोरर्थेनाद्यशक्यमजीवितुम् ॥ 33 ॥
शुत्वातुवचनन्तस्याःसीतासुरसुतोपमा ।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्वितिमैथिलि ॥ 34 ॥
विमानम्पुष्पकन्तत्तुसन्निवर्त्यमनोजवम् ।
दीनात्रिजटयासीतालङ्कामेवप्रवेशिता ॥ 35 ॥
ततस्त्रिजटयासार्थम्पुष्पकादवरुह्यसा ।
अशोकवनिकामेवराक्षसीभिःप्रवेशिता ॥ 36 ॥
प्रविश्यसीताबहुवृक्षषण्डान्तांराक्षसेन्द्रस्यविहारभूमिम् ।
सम्प्रेक्ष्यसञ्चिन्त्यचराजपुत्रौपरंविषादंसमुपाजगाम ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.