ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤੋਹਿਦੁਰ੍ਮਨਾਰਾਮ੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂਵਦਤਾਙ੍ਗਿਰਃ ।
ਦਧ੍ਯੌਮੁਹੂਰ੍ਤਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਬਾष੍ਪਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ॥ 1 ॥
ਤਤੋਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋਰਾਜਾਯਮਸ਼੍ਚਪਿਤृਭਿਃਸਹ ।
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षਸ਼੍ਚਦੇਵੇਸ਼ੋਵਰੁਣਸ਼੍ਚਜਲੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 2 ॥
षਡਰ੍ਧਨਯਨ੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵੋਵृषਧ੍ਵਜਃ ।
ਕਰ੍ਤਾਸਰ੍ਵਸ੍ਯਲੋਕਸ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਃ ॥ 3 ॥
ਏਤੇਸਰ੍ਵੇਸਮਾਗਮ੍ਯਵਿਮਾਨੈਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ।
ਆਗਮ੍ਯਨਗਰੀਂਲਙ੍ਕਾਮਭਿਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚਰਾਘਵਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤਤਃਸਹਸ੍ਤਾਭਰਣਾਨ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਵਿਪੁਲਾਨ੍ਭੁਜਾਨ੍ ।
ਅਬ੍ਰੁਵਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਰਾਘਵਮ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 5 ॥
ਕਰ੍ਤਾਸਰ੍ਵਸ੍ਯਲੋਕਸ੍ਯਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋਜ੍ਞਾਨਵਤਾਮ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਉਪੇਕ੍षਸੇਕਥਂਸੀਤਾਮ੍ਪਤਨ੍ਤੀਂਹਵ੍ਯਵਾਹਨੇ ॥ 6 ॥
ਕਥਨ੍ਦੇਵਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਤ੍ਮਾਨਨ੍ਨਾਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਸੇ ।
ऋਤਧਾਮਾਵਸੁਃਪੂਰ੍ਵਂਵਸੂਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿਲੋਕਾਨਾਮਾਦਿਕਰ੍ਤਾਸ੍ਵਯਮ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮष੍ਟਮੋਰੁਦ੍ਰਸ੍ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮਪਿਪਞ੍ਚਮਃ ॥ 8 ॥
ਅਸ਼੍ਵਿਨੌਚਾਪਿਕਰ੍ਣੌਤੇਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਮਸੌਦृਸ਼ੌ ।
ਅਨ੍ਤੇਚਾਦੌ ਚ ਲੋਕਾਨਾਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਸੇ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ ॥ 9 ॥
ਉਪੇਕ੍षਸੇ ਚ ਵੈਦੇਹੀਮ੍ਮਾਨੁषਃਪ੍ਰਾਕृਤੋਯਥਾ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਲੋਕਪਾਲੈਸ੍ਤੈਸ੍ਸ੍ਵਾਮੀਲੋਕਸ੍ਯਰਾਘਵਃ ॥ 10 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨ੍ਰਾਮਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰਃ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ਮਾਨੁषਮ੍ਮਨ੍ਯੇਰਾਮਨ੍ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 11 ॥
ਸੋऽਹਂਯਸ੍ਯਯਤਸ਼੍ਚਾਹਮ੍ਭਗਵਵਂਸ੍ਤਦ੍ਭ੍ਰਵੀਤੁਮੇ ।
ਇਤਿਬ੍ਰੁਵਾਣਙ੍ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਃ ॥ 12 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛ੍ਰੁਣੁਮੇਵਾਕ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮ ।
ਭਵਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋਦੇਵਃਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਯੁਧਃਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 13 ॥
ਏਕਸ਼ृਙ੍ਗੋਵਰਾਹਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯਸਪਤ੍ਨਜਿਤ੍ ।
ਅਕ੍षਰਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਯਂ ਚ ਮਧ੍ਯੇਚਾਨ੍ਤੇ ਚ ਰਾਘਵ ॥ 14 ॥
ਲੋਕਾਨਾਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ਪਰੋਧਰ੍ਮੋਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ ।
ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਨ੍ਵਾਹृषੀਕੇਸ਼ਃਪੁਰੁषਃਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 15 ॥
ਅਜਿਤਃਖਙ੍ਗਦृਗ੍ਵਿष੍ਣੁਃਕृष੍ਣਸ਼੍ਚੈਵਮਹਾਬਲਃ ।
ਸੇਨਾਨੀਰ੍ਗ੍ਰਾਮਣੀਸ਼੍ਚਤ੍ਵਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਙ੍ਕ੍षਮਾਦਮਃ ॥ 16 ॥
ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਮੁਪੇਨ੍ਦ੍ਰੋਮਧੁਸੂਦਨਃ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਕਰ੍ਮਾਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਪਦ੍ਮਨਾਭੋਰਣਾਨ੍ਤਕृਤ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ਰਣ੍ਯਂਸ਼ਰਣਂ ਚ ਤ੍ਵਾਮਾਹੁਰ੍ਦਿਵ੍ਯਾਮਹਰ੍षਯਃ ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ृਙ੍ਗੋਵੇਦਾਤ੍ਮਾਸ਼ਰਸ਼ੀਰ੍षੋਮਹਰ੍षਭਃ ॥ 18 ॥
ਤ੍ਵਨ੍ਤ੍ਰਯਾਣਾਂਹਿਲੋਕਾਨਾਮਾਦਿਕਰ੍ਤਾਸ੍ਵਯਮ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਪਿਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ਚਾਸਿਪੂਰ੍ਵਜਃ ॥ 19 ॥
ਤ੍ਵਮ੍ਯਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਂਵषਟਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਮੋਙ੍ਕਾਰਃਪਰਾਤ੍ਪਰਃ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਨਿਧਨਂਵਾਤੇਨੋਵਿਦੁਃਕੋਭਵਾਨਿਤਿ ।
ਦृਸ਼੍ਯਸੇਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁਗੋषੁ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਚ ॥ 21 ॥
ਦਿਕ੍षੁਸਰ੍ਵਾਸੁਗਗਨੇਪਰ੍ਵਤੇषੁਨਦੀषੁ ਚ ।
ਸਹਸ੍ਰਚਰਣ੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਤਸ਼ੀਰ੍षਸ੍ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍ ॥ 22 ॥
ਤ੍ਵਨ੍ਧਾਰਯਸਿਭੂਤਾਨਿਪृਥਿਵੀਂ ਚ ਸਪਰ੍ਵਤਾਮ੍ ।
ਅਨ੍ਤੇਪृਥਿਵ੍ਯਾਃਸਲਿਲੇਦृਸ਼੍ਯਸੇਤ੍ਵਮ੍ਮਹੋਰਗਃ ॥ 23 ॥
ਤ੍ਰੀਨ੍ਲੋਕਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ ਰਾਮ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਨ੍ ।
ਅਹਨ੍ਤੇਹृਦਯਂਰਾਮਜਿਹ੍ਵਾਦੇਵੀਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ 24 ॥
ਦੇਵਾਰੋਮਾਣਿਗਾਤ੍ਰੇषੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃਪ੍ਰਭੋ ।
ਨਿਮੇषਸ੍ਤੇਸ੍ਮृਤਾਰਾਤ੍ਰਿਰੁਨ੍ਮੇषੋਦਿਵਸਸ੍ਤਥਾ ॥ 25 ॥
ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਸ੍ਤ੍ਵਭਵਨ੍ਵੇਦਾਨੈਤਦਸ੍ਤਿਤ੍ਵਯਾਵਿਨਾ ।
ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂਸ਼ਰੀਰਨ੍ਤੇਸ੍ਥੈਰ੍ਯਨ੍ਤੇਵਸੁਥਾਤਲਮ੍ ॥ 26 ॥
ਅਗ੍ਨਿਃਕੋਪਃਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਤੇਸੋਮ੍ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਕ੍षਣਃ ।
ਤ੍ਵਯਾਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃਪੁਰਾਸ੍ਵੈਰ੍ਵਿਕ੍ਰਮੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥ 27 ॥
ਮਹੇਨ੍ਧ੍ਰਸ਼੍ਚਕृਤੋਰਾਜਾਬਲਿਮ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।
ਸੀਤਾਲਕ੍ष੍ਮੀਰ੍ਭਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵਃਕृष੍ਣਃਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ॥ 28 ॥
ਵਧਾਰ੍ਥਂਰਾਵਣਸ੍ਯੇਹਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋਮਾਨੁषੀਨ੍ਤਨੁਮ੍ ।
ਤਦਿਦਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾਕਾਰ੍ਯਙ੍ਕृਤਨ੍ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ ॥ 29 ॥
ਨਿਹਤੋਰਾਵਣੋਰਾਮਪ੍ਰਹृष੍ਟੋਦਿਵਮਾਕ੍ਰਮ ।
ਅਮੋਘਨ੍ਦੇਵਵੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤੇਮੋਘਾਃਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ॥ 30 ॥
ਅਮੋਘਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂਰਾਮਾਮੋਘਸ੍ਤਵਸਂਸ੍ਤਵਃ ।
ਅਮੋਘਾਸ੍ਤੇਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿਭਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋਨਰਾਭੁਵਿ ॥ 31 ॥
ਯੇਤ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵਨ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ਭਕ੍ਤਾਃਪੁਰਾਣਮ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿਸਦਾਕਾਮਨਿਹਲੋਕੇਪਰਤ੍ਰ ਚ ॥ 32 ॥
ਇਮਮਾਰ੍षਂਸ੍ਤਵਨ੍ਦਿਵ੍ਯਮਿਤਿਹਾਸਮ੍ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ॥ 33 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha viṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
tatohidurmanārāmśrutvaivaṃvadatāṅgiraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 1 ||
tatovaiśravaṇorājāyamaścapitṛbhiḥsaha |
sahasrākṣaścadeveśovaruṇaścajaleśvaraḥ || 2 ||
ṣaḍardhanayanśrīmānmahādevovṛṣadhvajaḥ |
kartāsarvasyalokasyabrahmābrahmavidāṃvaraḥ || 3 ||
etesarvesamāgamyavimānaissūryasannibhaiḥ |
āgamyanagarīṃlaṅkāmabhijagmuścarāghavam || 4 ||
tataḥsahastābharaṇānpragṛhyavipulānbhujān |
abruvaṃstridaśaśreṣṭhārāghavamprāñjaliṃsthitam || 5 ||
kartāsarvasyalokasyaśreṣṭhojñānavatāmprabhuḥ |
upekṣasekathaṃsītāmpatantīṃhavyavāhane || 6 ||
kathandevagaṇaśreṣṭhamātmānannāvabuddhyase |
ṛtadhāmāvasuḥpūrvaṃvasūnāṃ ca prajāpatiḥ || 7 ||
trayāṇāmapilokānāmādikartāsvayamprabhuḥ |
rudrāṇāmaṣṭamorudrassādhyānāmapipañcamaḥ || 8 ||
aśvinaucāpikarṇautesūryacandrāmasaudṛśau |
antecādau ca lokānāndṛśyase ca parantapa || 9 ||
upekṣase ca vaidehīmmānuṣaḥprākṛtoyathā |
ityuktolokapālaistaissvāmīlokasyarāghavaḥ || 10 ||
abravīttridaśaśreṣṭhānrāmadharmabhṛtāṃvaraḥ |
ātmānammānuṣammanyerāmandaśarathātmajam || 11 ||
so'haṃyasyayataścāhambhagavavaṃstadbhravītume |
itibruvāṇaṅkākutsthambrahmābrahmavidāṃvaraḥ || 12 ||
abravīcchruṇumevākyaṃsatyaṃsatyaparākrama |
bhavānnārāyaṇodevaḥśrīmāṃścakrāyudhaḥprabhuḥ || 13 ||
ekaśṛṅgovarāhastvambhūtabhavyasapatnajit |
akṣarambrahmasatyaṃ ca madhyecānte ca rāghava || 14 ||
lokānāntvamparodharmoviṣvaksenaścaturbhujaḥ |
śārṅgadhanvāhṛṣīkeśaḥpuruṣaḥpuruṣottamaḥ || 15 ||
ajitaḥkhaṅgadṛgviṣṇuḥkṛṣṇaścaivamahābalaḥ |
senānīrgrāmaṇīścatvantvambuddhistvaṅkṣamādamaḥ || 16 ||
prabhavaścāpyayaścatvamupendromadhusūdanaḥ |
indrakarmāmahendrastvampadmanābhoraṇāntakṛt || 17 ||
śaraṇyaṃśaraṇaṃ ca tvāmāhurdivyāmaharṣayaḥ |
sahasraśṛṅgovedātmāśaraśīrṣomaharṣabhaḥ || 18 ||
tvantrayāṇāṃhilokānāmādikartāsvayamprabhuḥ |
siddhānāmapisādhyānāmāśrayaścāsipūrvajaḥ || 19 ||
tvamyajñastvaṃvaṣaṭakārastvamoṅkāraḥparātparaḥ || 20 ||
prabhavannidhanaṃvātenoviduḥkobhavāniti |
dṛśyasesarvabhūteṣugoṣu ca brāhmaṇeṣu ca || 21 ||
dikṣusarvāsugaganeparvateṣunadīṣu ca |
sahasracaraṇśrīmān śataśīrṣassahasradṛk || 22 ||
tvandhārayasibhūtānipṛthivīṃ ca saparvatām |
antepṛthivyāḥsaliledṛśyasetvammahoragaḥ || 23 ||
trīnlokāndhārayan rāma devagandharvadānavān |
ahantehṛdayaṃrāmajihvādevīsarasvatī || 24 ||
devāromāṇigātreṣubrahmaṇānirmitāḥprabho |
nimeṣastesmṛtārātrirunmeṣodivasastathā || 25 ||
saṃskārāstvabhavanvedānaitadastitvayāvinā |
jagatsarvaṃśarīrantesthairyantevasuthātalam || 26 ||
agniḥkopaḥprasādastesomśrīvatsalakṣaṇaḥ |
tvayālokāstrayaḥkrāntāḥpurāsvairvikramaistribhiḥ || 27 ||
mahendhraścakṛtorājābalimbaddhvāsudāruṇam |
sītālakṣmīrbhavān viṣṇurdevaḥkṛṣṇaḥprajāpatiḥ || 28 ||
vadhārthaṃrāvaṇasyehapraviṣṭomānuṣīntanum |
tadidannastvayākāryaṅkṛtandharmabhṛtāṃvara || 29 ||
nihatorāvaṇorāmaprahṛṣṭodivamākrama |
amoghandevavīryante na temoghāḥparākramāḥ || 30 ||
amoghandarśanaṃrāmāmoghastavasaṃstavaḥ |
amoghāstebhaviṣyantibhaktimantonarābhuvi || 31 ||
yetvāndevandhruvambhaktāḥpurāṇampuruṣottamam |
prāpnuvantisadākāmanihalokeparatra ca || 32 ||
imamārṣaṃstavandivyamitihāsampurātanam || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
ततोहिदुर्मनाराम्श्रुत्वैवंवदताङ्गिरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 1 ॥
ततोवैश्रवणोराजायमश्चपितृभिःसह ।
सहस्राक्षश्चदेवेशोवरुणश्चजलेश्वरः ॥ 2 ॥
षडर्धनयन्श्रीमान्महादेवोवृषध्वजः ।
कर्तासर्वस्यलोकस्यब्रह्माब्रह्मविदांवरः ॥ 3 ॥
एतेसर्वेसमागम्यविमानैस्सूर्यसन्निभैः ।
आगम्यनगरींलङ्कामभिजग्मुश्चराघवम् ॥ 4 ॥
ततःसहस्ताभरणान्प्रगृह्यविपुलान्भुजान् ।
अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठाराघवम्प्राञ्जलिंस्थितम् ॥ 5 ॥
कर्तासर्वस्यलोकस्यश्रेष्ठोज्ञानवताम्प्रभुः ।
उपेक्षसेकथंसीताम्पतन्तींहव्यवाहने ॥ 6 ॥
कथन्देवगणश्रेष्ठमात्मानन्नावबुद्ध्यसे ।
ऋतधामावसुःपूर्वंवसूनां च प्रजापतिः ॥ 7 ॥
त्रयाणामपिलोकानामादिकर्तास्वयम्प्रभुः ।
रुद्राणामष्टमोरुद्रस्साध्यानामपिपञ्चमः ॥ 8 ॥
अश्विनौचापिकर्णौतेसूर्यचन्द्रामसौदृशौ ।
अन्तेचादौ च लोकानान्दृश्यसे च परन्तप ॥ 9 ॥
उपेक्षसे च वैदेहीम्मानुषःप्राकृतोयथा ।
इत्युक्तोलोकपालैस्तैस्स्वामीलोकस्यराघवः ॥ 10 ॥
अब्रवीत्त्रिदशश्रेष्ठान्रामधर्मभृतांवरः ।
आत्मानम्मानुषम्मन्येरामन्दशरथात्मजम् ॥ 11 ॥
सोऽहंयस्ययतश्चाहम्भगववंस्तद्भ्रवीतुमे ।
इतिब्रुवाणङ्काकुत्स्थम्ब्रह्माब्रह्मविदांवरः ॥ 12 ॥
अब्रवीच्छ्रुणुमेवाक्यंसत्यंसत्यपराक्रम ।
भवान्नारायणोदेवःश्रीमांश्चक्रायुधःप्रभुः ॥ 13 ॥
एकशृङ्गोवराहस्त्वम्भूतभव्यसपत्नजित् ।
अक्षरम्ब्रह्मसत्यं च मध्येचान्ते च राघव ॥ 14 ॥
लोकानान्त्वम्परोधर्मोविष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ।
शार्ङ्गधन्वाहृषीकेशःपुरुषःपुरुषोत्तमः ॥ 15 ॥
अजितःखङ्गदृग्विष्णुःकृष्णश्चैवमहाबलः ।
सेनानीर्ग्रामणीश्चत्वन्त्वम्बुद्धिस्त्वङ्क्षमादमः ॥ 16 ॥
प्रभवश्चाप्ययश्चत्वमुपेन्द्रोमधुसूदनः ।
इन्द्रकर्मामहेन्द्रस्त्वम्पद्मनाभोरणान्तकृत् ॥ 17 ॥
शरण्यंशरणं च त्वामाहुर्दिव्यामहर्षयः ।
सहस्रशृङ्गोवेदात्माशरशीर्षोमहर्षभः ॥ 18 ॥
त्वन्त्रयाणांहिलोकानामादिकर्तास्वयम्प्रभुः ।
सिद्धानामपिसाध्यानामाश्रयश्चासिपूर्वजः ॥ 19 ॥
त्वम्यज्ञस्त्वंवषटकारस्त्वमोङ्कारःपरात्परः ॥ 20 ॥
प्रभवन्निधनंवातेनोविदुःकोभवानिति ।
दृश्यसेसर्वभूतेषुगोषु च ब्राह्मणेषु च ॥ 21 ॥
दिक्षुसर्वासुगगनेपर्वतेषुनदीषु च ।
सहस्रचरण्श्रीमान् शतशीर्षस्सहस्रदृक् ॥ 22 ॥
त्वन्धारयसिभूतानिपृथिवीं च सपर्वताम् ।
अन्तेपृथिव्याःसलिलेदृश्यसेत्वम्महोरगः ॥ 23 ॥
त्रीन्लोकान्धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ।
अहन्तेहृदयंरामजिह्वादेवीसरस्वती ॥ 24 ॥
देवारोमाणिगात्रेषुब्रह्मणानिर्मिताःप्रभो ।
निमेषस्तेस्मृतारात्रिरुन्मेषोदिवसस्तथा ॥ 25 ॥
संस्कारास्त्वभवन्वेदानैतदस्तित्वयाविना ।
जगत्सर्वंशरीरन्तेस्थैर्यन्तेवसुथातलम् ॥ 26 ॥
अग्निःकोपःप्रसादस्तेसोम्श्रीवत्सलक्षणः ।
त्वयालोकास्त्रयःक्रान्ताःपुरास्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः ॥ 27 ॥
महेन्ध्रश्चकृतोराजाबलिम्बद्ध्वासुदारुणम् ।
सीतालक्ष्मीर्भवान् विष्णुर्देवःकृष्णःप्रजापतिः ॥ 28 ॥
वधार्थंरावणस्येहप्रविष्टोमानुषीन्तनुम् ।
तदिदन्नस्त्वयाकार्यङ्कृतन्धर्मभृतांवर ॥ 29 ॥
निहतोरावणोरामप्रहृष्टोदिवमाक्रम ।
अमोघन्देववीर्यन्ते न तेमोघाःपराक्रमाः ॥ 30 ॥
अमोघन्दर्शनंरामामोघस्तवसंस्तवः ।
अमोघास्तेभविष्यन्तिभक्तिमन्तोनराभुवि ॥ 31 ॥
येत्वान्देवन्ध्रुवम्भक्ताःपुराणम्पुरुषोत्तमम् ।
प्राप्नुवन्तिसदाकामनिहलोकेपरत्र च ॥ 32 ॥
इममार्षंस्तवन्दिव्यमितिहासम्पुरातनम् ॥ 33 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha viṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
tatohidurmanārāmśrutvaivaṃvadatāṅgiraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 1 ||
tatovaiśravaṇorājāyamaścapitṛbhiḥsaha |
sahasrākṣaścadeveśovaruṇaścajaleśvaraḥ || 2 ||
ṣaḍardhanayanśrīmānmahādevovṛṣadhvajaḥ |
kartāsarvasyalokasyabrahmābrahmavidāṃvaraḥ || 3 ||
etesarvesamāgamyavimānaissūryasannibhaiḥ |
āgamyanagarīṃlaṅkāmabhijagmuścarāghavam || 4 ||
tataḥsahastābharaṇānpragṛhyavipulānbhujān |
abruvaṃstridaśaśreṣṭhārāghavamprāñjaliṃsthitam || 5 ||
kartāsarvasyalokasyaśreṣṭhojñānavatāmprabhuḥ |
upekṣasekathaṃsītāmpatantīṃhavyavāhane || 6 ||
kathandevagaṇaśreṣṭhamātmānannāvabuddhyase |
ṛtadhāmāvasuḥpūrvaṃvasūnāṃ ca prajāpatiḥ || 7 ||
trayāṇāmapilokānāmādikartāsvayamprabhuḥ |
rudrāṇāmaṣṭamorudrassādhyānāmapipañcamaḥ || 8 ||
aśvinaucāpikarṇautesūryacandrāmasaudṛśau |
antecādau ca lokānāndṛśyase ca parantapa || 9 ||
upekṣase ca vaidehīmmānuṣaḥprākṛtoyathā |
ityuktolokapālaistaissvāmīlokasyarāghavaḥ || 10 ||
abravīttridaśaśreṣṭhānrāmadharmabhṛtāṃvaraḥ |
ātmānammānuṣammanyerāmandaśarathātmajam || 11 ||
so'haṃyasyayataścāhambhagavavaṃstadbhravītume |
itibruvāṇaṅkākutsthambrahmābrahmavidāṃvaraḥ || 12 ||
abravīcchruṇumevākyaṃsatyaṃsatyaparākrama |
bhavānnārāyaṇodevaḥśrīmāṃścakrāyudhaḥprabhuḥ || 13 ||
ekaśṛṅgovarāhastvambhūtabhavyasapatnajit |
akṣarambrahmasatyaṃ ca madhyecānte ca rāghava || 14 ||
lokānāntvamparodharmoviṣvaksenaścaturbhujaḥ |
śārṅgadhanvāhṛṣīkeśaḥpuruṣaḥpuruṣottamaḥ || 15 ||
ajitaḥkhaṅgadṛgviṣṇuḥkṛṣṇaścaivamahābalaḥ |
senānīrgrāmaṇīścatvantvambuddhistvaṅkṣamādamaḥ || 16 ||
prabhavaścāpyayaścatvamupendromadhusūdanaḥ |
indrakarmāmahendrastvampadmanābhoraṇāntakṛt || 17 ||
śaraṇyaṃśaraṇaṃ ca tvāmāhurdivyāmaharṣayaḥ |
sahasraśṛṅgovedātmāśaraśīrṣomaharṣabhaḥ || 18 ||
tvantrayāṇāṃhilokānāmādikartāsvayamprabhuḥ |
siddhānāmapisādhyānāmāśrayaścāsipūrvajaḥ || 19 ||
tvamyajñastvaṃvaṣaṭakārastvamoṅkāraḥparātparaḥ || 20 ||
prabhavannidhanaṃvātenoviduḥkobhavāniti |
dṛśyasesarvabhūteṣugoṣu ca brāhmaṇeṣu ca || 21 ||
dikṣusarvāsugaganeparvateṣunadīṣu ca |
sahasracaraṇśrīmān śataśīrṣassahasradṛk || 22 ||
tvandhārayasibhūtānipṛthivīṃ ca saparvatām |
antepṛthivyāḥsaliledṛśyasetvammahoragaḥ || 23 ||
trīnlokāndhārayan rāma devagandharvadānavān |
ahantehṛdayaṃrāmajihvādevīsarasvatī || 24 ||
devāromāṇigātreṣubrahmaṇānirmitāḥprabho |
nimeṣastesmṛtārātrirunmeṣodivasastathā || 25 ||
saṃskārāstvabhavanvedānaitadastitvayāvinā |
jagatsarvaṃśarīrantesthairyantevasuthātalam || 26 ||
agniḥkopaḥprasādastesomśrīvatsalakṣaṇaḥ |
tvayālokāstrayaḥkrāntāḥpurāsvairvikramaistribhiḥ || 27 ||
mahendhraścakṛtorājābalimbaddhvāsudāruṇam |
sītālakṣmīrbhavān viṣṇurdevaḥkṛṣṇaḥprajāpatiḥ || 28 ||
vadhārthaṃrāvaṇasyehapraviṣṭomānuṣīntanum |
tadidannastvayākāryaṅkṛtandharmabhṛtāṃvara || 29 ||
nihatorāvaṇorāmaprahṛṣṭodivamākrama |
amoghandevavīryante na temoghāḥparākramāḥ || 30 ||
amoghandarśanaṃrāmāmoghastavasaṃstavaḥ |
amoghāstebhaviṣyantibhaktimantonarābhuvi || 31 ||
yetvāndevandhruvambhaktāḥpurāṇampuruṣottamam |
prāpnuvantisadākāmanihalokeparatra ca || 32 ||
imamārṣaṃstavandivyamitihāsampurātanam || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.