ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵਜ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਂਹਤਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੇਣਰਾਵਣਃ ।
ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਮੁਵਾਚੇਦਙ੍ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ਼ੀਘ੍ਰਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤੁਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾਰਾਕ੍षਸਾਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਅਕਮ੍ਪਨਮ੍ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 2 ॥
ਏषਸ਼ਾਸ੍ਤਾਚਗੋਪ੍ਤਾਚਨੇਤਾਚਯੁਧਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਭੂਤਿਕਾਮਸ਼੍ਚਮੇਨਿਤ੍ਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਞ੍ਚਸਮਰਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 3 ॥
ਏषਜੇष੍ਯਤਿਕਾਕਤ੍ਸ੍ਥੌਸੁਗ੍ਰੀਵਞ੍ਚਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਰਾਨ੍ ਘੋਰਾਨ੍ ਹਨਿष੍ਯਤਿਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 4 ॥
ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਸ ਤਾਮਾਜ੍ਞਾਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਬਲਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਲਘੁਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 5 ॥
ਤਤੋਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣਾਭੀਮਾਕ੍षਾਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।
ਨਿष੍ਪੇਤੂਰਾਕ੍षਸਾਮੁਖ੍ਯਾਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 6 ॥
ਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯਵਿਪੁਲਨ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਮ੍ ।
ਮੇਘਾਭੋਮੇਘਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚਮੇਘਸ੍ਵਨਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ॥ 7 ॥
ਰਾਕ੍षਸੈਃਸਮ੍ਵृਤੋਘੋਰੈਸ੍ਤਦਾਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਕਮ੍ਪਨਃ ।
ਨਹਿਕਮ੍ਪਯਿਤੁਂਸ਼ਕ੍ਯਃਸੁਰੈਰਪਿਮਹਾਮृਧੇ ॥ 8 ॥
ਅਕਮ੍ਪਨਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੇषਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ;ਇਵ ਤੇਜਸਾ ।
ਤਸ੍ਯ ਨਿਧਾਵਮਾਨਸ੍ਯ ਸਮ੍ਰਬ੍ਧਸ੍ਯ ਯੁਯੁਤ੍ਸਯਾ ॥ 9 ॥
ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਦੈਨ੍ਯਮਾਗਚ੍ਛਦ੍ਧਯਾਨਾਂਰਥਵਾਹਿਨਾਮ੍ ।
ਵ੍ਯਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨਯਨਞ੍ਚਾਸ੍ਯਸਵ੍ਯਂਯੁਦ੍ਧਾਭਿਨਦਨਿਨਃ ॥ 10 ॥
ਵਿਵਰ੍ਣੋਮੁਖਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚਗਦ੍ਗਦਸ਼੍ਚਾਭਵਤ੍ਸ੍ਵਨਃ ।
ਅਭਵਤ੍ਸੁਦਿਨੇਕਾਲੇਦੁਰ੍ਦਿਨਂਰੂਕ੍षਮਾਰੁਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਊਚੁਃਖਗਮृਗਾਃਸਰ੍ਵੇਵਾਚਃਕ੍ਰੂਰਾਭਯਾਵਹਾਃ ।
ਸਸਿਂਹਾਪਚਿਤ੍ਕਨ੍ਧਃਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 12 ॥
ਤਾਨੁਤ੍ਪਾਤਾਨਚਿਨ੍ਸ੍ਸੈਵਨਿਰ੍ਜਗਾਮਰਣਾਜਿਰਮ੍ ।
ਤਥਾਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤਸ੍ਯਰਕ੍षਸਸ੍ਸਹਰਾਕ੍षਸੈਃ ॥ 13 ॥
ਬਭੂਵਸੁਮਹਾਨ੍ਨਾਦਃਕ੍षੋਭਯਨ੍ਨਿਵਸਾਗਰਮ੍ ।
ਤੇਨਸ਼ਬ੍ਦੇਨਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਵਾਨਰਾਣਾਮ੍ਮਹਾਚਮੂਃ ॥ 14 ॥
ਦ੍ਰੁਮਸ਼ੈਲਪ੍ਰਹਾਰਾਣਾਂਯੋਦ੍ਧੁਂਸਮੁਪਤਿष੍ਠਤਮ੍ ।
ਤੇषਾਂਯੁਦ੍ਧਮ੍ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਂਸਞ੍ਜਜ੍ਞੇਕਪਿਰਕ੍षਸਾਮ੍ ॥ 15 ॥
ਰਾਮਰਾਵਣਯੋਰਰ੍ਧੇਸਮਭਿਤ੍ਯਕ੍ਤਜੀਵਿਨਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵੇਹ੍ਯਤਿਬਲਾਃਸ਼ੂਰਾਃਸਰ੍ਵੇਪਰ੍ਵਤਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ॥ 16 ॥
ਹਰਯੋਰਾਕ੍षਸਾਸ਼੍ਚੈਵਪਰਸ੍ਪਰਜਿਘਾਂਸਵਃ ।
ਤੇषਾਂਵਿਵਰ੍ਧਤਾਂਸ਼ਬ੍ਦਃਸਂਯੁਗੇऽਤਿਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇਸੁਮਹਾਨ੍ ਕੋਪਾਦਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਗਰ੍ਜਤਾਮ੍ ।
ਰਜਸ਼੍ਚਾਰੁਣਵਰ੍ਣਾਭਂਸੁਭੀਮਮਭਵਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 18 ॥
ਉਦ੍ਧਤਂਹਰਿਰਕ੍षੋਭਿਃਸਂਰੁਰੋਧਦਿਸ਼ੋਦਸ਼ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂਰਜਸਾਤੇਨਕੌਸ਼ੇਯੋਦ੍ਧੂਤਪਾਣ੍ਡੁਨਾ ॥ 19 ॥
ਸਮ੍ਵृਤਾਨਿਚਭੂਤਾਨਿਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਨਰਣਾਜਿਰੇ ।
ਨਧ੍ਵਜੋਨਪਤਾਕਾਵਾਚਰ੍ਮਵਾਤੁਰਗੋऽਪਿਵਾ ॥ 20 ॥
ਆਯੁਧਂਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋਵਾਪਿਦਦृਸ਼ੇਤੇਨਰੇਣੁਨਾ ।
ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚਸੁਮਹਾਂਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਨਰ੍ਦਤਾਮਭਿਧਾਵਤਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇਤੁਮੁਲੋਯੁਦ੍ਧੇਨਰੂਪਾਣਿਚਕਾਸ਼ਿਰੇ ।
ਹਰੀਨੇਵਸੁਸਂਰੁष੍ਟਾਹਰਯੋਜਘ੍ਨੁਰਾਹਵੇ ॥ 22 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਰਾਕ੍षਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿਨਿਜਘ੍ਨੁਸ੍ਤਿਮਿਰੇਤਦਾ ।
ਤੇਪਰਾਂਸ਼੍ਚਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਃਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਵਾਨਰਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 23 ॥
ਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਤਦਾਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹੀਮ੍ਪਙ੍ਕਾਨੁਲੇਪਨਾਮ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤੁਰੁਧਿਰੌਘੇਣਸਿਕ੍ਤਂਹ੍ਯਪਗਤਂਰਜਃ ॥ 24 ॥
ਸ਼ਰੀਰਸ਼ਵਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਬਭੂਵਚਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ।
ਦ੍ਰੁਮਸ਼ਕ੍ਤਿਗਦਾਪ੍ਰਾਸੈਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਪਰਿਘਤੋਮਰੈਃ ॥ 25 ॥
ਹਰਯੋਰਾਕ੍षਸਾਸ਼੍ਚੈਵਸ੍ਤੂਰ੍ਣਞ੍ਜਘ੍ਨੁਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੋਜਸਾ ।
ਬਾਹੁਭਿਃਪਰਿਘਾਕਾਰੈਰ੍ਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤਃਪਰ੍ਵਤੋਪਮਾਃ ॥ 26 ॥
ਹਰਯੋਭੀਮਕਰ੍ਮਾਣੋਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਝਘ੍ਨੁਰਾਹਵੇ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤ੍ਵਭਿਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃਪ੍ਰਾਸਤੋਮਰਪਾਣਯਃ ॥ 27 ॥
ਕਪੀਨ੍ਨਿਜਘ੍ਨਿਰੇਤਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਃਪਰਮਦਾਰੁਣੈਃ ।
ਅਕਮ੍ਪਨਸ੍ਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਚਮੂਪਤਿਃ ॥ 28 ॥
ਸਮ੍ਹਰ੍षਯਤਿਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਭਨਿਮਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ ।
ਹਰਯਸ੍ਤ੍ਵਪਿਰਕ੍षਾਂਸਿਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮਹਾਸ਼੍ਮਭਿਃ ॥ 29 ॥
ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਭਿਕ੍ਰਮ੍ਯਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯਵੀਰ੍ਯਤਃ ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇਵੀਰਾਹਰਯਃਕੁਮੁਦੋਨਲਃ ॥ 30 ॥
ਮੈਨ੍ਦਸ਼੍ਚਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵੇਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਤੇਤੁਵृਕ੍षੈਰ੍ਮਹਾਵੀਰਾਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਚਮੂਮੁਖੇ ॥ 31 ॥
ਕਦਨਂਸੁਮਹਚ੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਲੀਲਯਾਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ।
ਮਮਨ੍ਥੂਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਸਰ੍ਵੇਵਾਨਰਾਗਣਸ਼ੋਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
vajradaṃṣṭraṃhataṃśrutvāvāliputreṇarāvaṇaḥ |
balādhyakṣamuvācedaṅkṛtāñjalimupasthitam || 1 ||
śīghranniryāntudurdharṣārākṣasābhīmavikramāḥ |
akampanampuraskṛtyasarvaśastraprakovidam || 2 ||
eṣaśāstācagoptācanetācayudhisattamaḥ |
bhūtikāmaścamenityannityañcasamarapriyaḥ || 3 ||
eṣajeṣyatikākatsthausugrīvañcamahābalam |
vānarāṃścāparān ghorān haniṣyatiparantapaḥ || 4 ||
parigṛhya sa tāmājñāṃ rāvaṇasya mahābalaḥ |
balaṃ samprerayāmāsa tadā laghuparākramaḥ || 5 ||
tatonānāpraharaṇābhīmākṣābhīmadarśanāḥ |
niṣpetūrākṣasāmukhyābalādhyakṣapracoditāḥ || 6 ||
rathamāsthāyavipulantaptakāñcanabhūṣaṇam |
meghābhomeghavarṇaścameghasvanamahāsvanaḥ || 7 ||
rākṣasaiḥsamvṛtoghoraistadāniryātyakampanaḥ |
nahikampayituṃśakyaḥsurairapimahāmṛdhe || 8 ||
akampanas tatas teṣāṃ āditya;iva tejasā |
tasya nidhāvamānasya samrabdhasya yuyutsayā || 9 ||
akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃrathavāhinām |
vyasphurannayanañcāsyasavyaṃyuddhābhinadaninaḥ || 10 ||
vivarṇomukhavarṇaścagadgadaścābhavatsvanaḥ |
abhavatsudinekāledurdinaṃrūkṣamārutam || 11 ||
ūcuḥkhagamṛgāḥsarvevācaḥkrūrābhayāvahāḥ |
sasiṃhāpacitkandhaḥśārdūlasamavikramaḥ || 12 ||
tānutpātānacinssaivanirjagāmaraṇājiram |
tathānirgacchatastasyarakṣasassaharākṣasaiḥ || 13 ||
babhūvasumahānnādaḥkṣobhayannivasāgaram |
tenaśabdenavitrastāvānarāṇāmmahācamūḥ || 14 ||
drumaśailaprahārāṇāṃyoddhuṃsamupatiṣṭhatam |
teṣāṃyuddhammahāraudraṃsañjajñekapirakṣasām || 15 ||
rāmarāvaṇayorardhesamabhityaktajīvinām |
sarvehyatibalāḥśūrāḥsarveparvatasannibhāḥ || 16 ||
harayorākṣasāścaivaparasparajighāṃsavaḥ |
teṣāṃvivardhatāṃśabdaḥsaṃyuge'titarasvinām || 17 ||
śuśruvesumahān kopādanyonyamabhigarjatām |
rajaścāruṇavarṇābhaṃsubhīmamabhavad bhṛśam || 18 ||
uddhataṃharirakṣobhiḥsaṃrurodhadiśodaśa |
anyonyaṃrajasātenakauśeyoddhūtapāṇḍunā || 19 ||
samvṛtānicabhūtānidadṛśurnaraṇājire |
nadhvajonapatākāvācarmavāturago'pivā || 20 ||
āyudhaṃsyandanovāpidadṛśetenareṇunā |
śabdaścasumahāṃsteṣānnardatāmabhidhāvatām || 21 ||
śrūyatetumuloyuddhenarūpāṇicakāśire |
harīnevasusaṃruṣṭāharayojaghnurāhave || 22 ||
rākṣasārākṣasāṃścāpinijaghnustimiretadā |
teparāṃścavinighnantaḥsvāṃścavānararākṣasāḥ || 23 ||
rudhirārdrāntadācakrurmahīmpaṅkānulepanām |
tatasturudhiraugheṇasiktaṃhyapagataṃrajaḥ || 24 ||
śarīraśavasaṅkīrṇābabhūvacavasundharā |
drumaśaktigadāprāsaiśśilāparighatomaraiḥ || 25 ||
harayorākṣasāścaivastūrṇañjaghnuranyonyamojasā |
bāhubhiḥparighākārairyudhyantaḥparvatopamāḥ || 26 ||
harayobhīmakarmāṇorākṣasānjhaghnurāhave |
rākṣasāstvabhisaṅkruddhāḥprāsatomarapāṇayaḥ || 27 ||
kapīnnijaghniretatraśastraḥparamadāruṇaiḥ |
akampanassusaṅkruddhorākṣasānāñcamūpatiḥ || 28 ||
samharṣayatitānsarvānrākṣasābhanimavikramān |
harayastvapirakṣāṃsimahādrumamahāśmabhiḥ || 29 ||
vidārayantyabhikramyaśastrāṇyācchidyavīryataḥ |
etasminnantarevīrāharayaḥkumudonalaḥ || 30 ||
maindaścaparamakruddhāścakrurvegamanuttamam |
tetuvṛkṣairmahāvīrārākṣasānāñcamūmukhe || 31 ||
kadanaṃsumahaccakrurlīlayāharipuṅgavāḥ |
mamanthūrākṣasān sarvevānarāgaṇaśobhṛśam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।
वज्रदंष्ट्रंहतंश्रुत्वावालिपुत्रेणरावणः ।
बलाध्यक्षमुवाचेदङ्कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ 1 ॥
शीघ्रन्निर्यान्तुदुर्धर्षाराक्षसाभीमविक्रमाः ।
अकम्पनम्पुरस्कृत्यसर्वशस्त्रप्रकोविदम् ॥ 2 ॥
एषशास्ताचगोप्ताचनेताचयुधिसत्तमः ।
भूतिकामश्चमेनित्यन्नित्यञ्चसमरप्रियः ॥ 3 ॥
एषजेष्यतिकाकत्स्थौसुग्रीवञ्चमहाबलम् ।
वानरांश्चापरान् घोरान् हनिष्यतिपरन्तपः ॥ 4 ॥
परिगृह्य स तामाज्ञां रावणस्य महाबलः ।
बलं सम्प्रेरयामास तदा लघुपराक्रमः ॥ 5 ॥
ततोनानाप्रहरणाभीमाक्षाभीमदर्शनाः ।
निष्पेतूराक्षसामुख्याबलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ 6 ॥
रथमास्थायविपुलन्तप्तकाञ्चनभूषणम् ।
मेघाभोमेघवर्णश्चमेघस्वनमहास्वनः ॥ 7 ॥
राक्षसैःसम्वृतोघोरैस्तदानिर्यात्यकम्पनः ।
नहिकम्पयितुंशक्यःसुरैरपिमहामृधे ॥ 8 ॥
अकम्पनस् ततस् तेषां आदित्य;इव तेजसा ।
तस्य निधावमानस्य सम्रब्धस्य युयुत्सया ॥ 9 ॥
अकस्माद्दैन्यमागच्छद्धयानांरथवाहिनाम् ।
व्यस्फुरन्नयनञ्चास्यसव्यंयुद्धाभिनदनिनः ॥ 10 ॥
विवर्णोमुखवर्णश्चगद्गदश्चाभवत्स्वनः ।
अभवत्सुदिनेकालेदुर्दिनंरूक्षमारुतम् ॥ 11 ॥
ऊचुःखगमृगाःसर्वेवाचःक्रूराभयावहाः ।
ससिंहापचित्कन्धःशार्दूलसमविक्रमः ॥ 12 ॥
तानुत्पातानचिन्स्सैवनिर्जगामरणाजिरम् ।
तथानिर्गच्छतस्तस्यरक्षसस्सहराक्षसैः ॥ 13 ॥
बभूवसुमहान्नादःक्षोभयन्निवसागरम् ।
तेनशब्देनवित्रस्तावानराणाम्महाचमूः ॥ 14 ॥
द्रुमशैलप्रहाराणांयोद्धुंसमुपतिष्ठतम् ।
तेषांयुद्धम्महारौद्रंसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ॥ 15 ॥
रामरावणयोरर्धेसमभित्यक्तजीविनाम् ।
सर्वेह्यतिबलाःशूराःसर्वेपर्वतसन्निभाः ॥ 16 ॥
हरयोराक्षसाश्चैवपरस्परजिघांसवः ।
तेषांविवर्धतांशब्दःसंयुगेऽतितरस्विनाम् ॥ 17 ॥
शुश्रुवेसुमहान् कोपादन्योन्यमभिगर्जताम् ।
रजश्चारुणवर्णाभंसुभीममभवद् भृशम् ॥ 18 ॥
उद्धतंहरिरक्षोभिःसंरुरोधदिशोदश ।
अन्योन्यंरजसातेनकौशेयोद्धूतपाण्डुना ॥ 19 ॥
सम्वृतानिचभूतानिददृशुर्नरणाजिरे ।
नध्वजोनपताकावाचर्मवातुरगोऽपिवा ॥ 20 ॥
आयुधंस्यन्दनोवापिददृशेतेनरेणुना ।
शब्दश्चसुमहांस्तेषान्नर्दतामभिधावताम् ॥ 21 ॥
श्रूयतेतुमुलोयुद्धेनरूपाणिचकाशिरे ।
हरीनेवसुसंरुष्टाहरयोजघ्नुराहवे ॥ 22 ॥
राक्षसाराक्षसांश्चापिनिजघ्नुस्तिमिरेतदा ।
तेपरांश्चविनिघ्नन्तःस्वांश्चवानरराक्षसाः ॥ 23 ॥
रुधिरार्द्रान्तदाचक्रुर्महीम्पङ्कानुलेपनाम् ।
ततस्तुरुधिरौघेणसिक्तंह्यपगतंरजः ॥ 24 ॥
शरीरशवसङ्कीर्णाबभूवचवसुन्धरा ।
द्रुमशक्तिगदाप्रासैश्शिलापरिघतोमरैः ॥ 25 ॥
हरयोराक्षसाश्चैवस्तूर्णञ्जघ्नुरन्योन्यमोजसा ।
बाहुभिःपरिघाकारैर्युध्यन्तःपर्वतोपमाः ॥ 26 ॥
हरयोभीमकर्माणोराक्षसान्झघ्नुराहवे ।
राक्षसास्त्वभिसङ्क्रुद्धाःप्रासतोमरपाणयः ॥ 27 ॥
कपीन्निजघ्निरेतत्रशस्त्रःपरमदारुणैः ।
अकम्पनस्सुसङ्क्रुद्धोराक्षसानाञ्चमूपतिः ॥ 28 ॥
सम्हर्षयतितान्सर्वान्राक्षसाभनिमविक्रमान् ।
हरयस्त्वपिरक्षांसिमहाद्रुममहाश्मभिः ॥ 29 ॥
विदारयन्त्यभिक्रम्यशस्त्राण्याच्छिद्यवीर्यतः ।
एतस्मिन्नन्तरेवीराहरयःकुमुदोनलः ॥ 30 ॥
मैन्दश्चपरमक्रुद्धाश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम् ।
तेतुवृक्षैर्महावीराराक्षसानाञ्चमूमुखे ॥ 31 ॥
कदनंसुमहच्चक्रुर्लीलयाहरिपुङ्गवाः ।
ममन्थूराक्षसान् सर्वेवानरागणशोभृशम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
vajradaṃṣṭraṃhataṃśrutvāvāliputreṇarāvaṇaḥ |
balādhyakṣamuvācedaṅkṛtāñjalimupasthitam || 1 ||
śīghranniryāntudurdharṣārākṣasābhīmavikramāḥ |
akampanampuraskṛtyasarvaśastraprakovidam || 2 ||
eṣaśāstācagoptācanetācayudhisattamaḥ |
bhūtikāmaścamenityannityañcasamarapriyaḥ || 3 ||
eṣajeṣyatikākatsthausugrīvañcamahābalam |
vānarāṃścāparān ghorān haniṣyatiparantapaḥ || 4 ||
parigṛhya sa tāmājñāṃ rāvaṇasya mahābalaḥ |
balaṃ samprerayāmāsa tadā laghuparākramaḥ || 5 ||
tatonānāpraharaṇābhīmākṣābhīmadarśanāḥ |
niṣpetūrākṣasāmukhyābalādhyakṣapracoditāḥ || 6 ||
rathamāsthāyavipulantaptakāñcanabhūṣaṇam |
meghābhomeghavarṇaścameghasvanamahāsvanaḥ || 7 ||
rākṣasaiḥsamvṛtoghoraistadāniryātyakampanaḥ |
nahikampayituṃśakyaḥsurairapimahāmṛdhe || 8 ||
akampanas tatas teṣāṃ āditya;iva tejasā |
tasya nidhāvamānasya samrabdhasya yuyutsayā || 9 ||
akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃrathavāhinām |
vyasphurannayanañcāsyasavyaṃyuddhābhinadaninaḥ || 10 ||
vivarṇomukhavarṇaścagadgadaścābhavatsvanaḥ |
abhavatsudinekāledurdinaṃrūkṣamārutam || 11 ||
ūcuḥkhagamṛgāḥsarvevācaḥkrūrābhayāvahāḥ |
sasiṃhāpacitkandhaḥśārdūlasamavikramaḥ || 12 ||
tānutpātānacinssaivanirjagāmaraṇājiram |
tathānirgacchatastasyarakṣasassaharākṣasaiḥ || 13 ||
babhūvasumahānnādaḥkṣobhayannivasāgaram |
tenaśabdenavitrastāvānarāṇāmmahācamūḥ || 14 ||
drumaśailaprahārāṇāṃyoddhuṃsamupatiṣṭhatam |
teṣāṃyuddhammahāraudraṃsañjajñekapirakṣasām || 15 ||
rāmarāvaṇayorardhesamabhityaktajīvinām |
sarvehyatibalāḥśūrāḥsarveparvatasannibhāḥ || 16 ||
harayorākṣasāścaivaparasparajighāṃsavaḥ |
teṣāṃvivardhatāṃśabdaḥsaṃyuge'titarasvinām || 17 ||
śuśruvesumahān kopādanyonyamabhigarjatām |
rajaścāruṇavarṇābhaṃsubhīmamabhavad bhṛśam || 18 ||
uddhataṃharirakṣobhiḥsaṃrurodhadiśodaśa |
anyonyaṃrajasātenakauśeyoddhūtapāṇḍunā || 19 ||
samvṛtānicabhūtānidadṛśurnaraṇājire |
nadhvajonapatākāvācarmavāturago'pivā || 20 ||
āyudhaṃsyandanovāpidadṛśetenareṇunā |
śabdaścasumahāṃsteṣānnardatāmabhidhāvatām || 21 ||
śrūyatetumuloyuddhenarūpāṇicakāśire |
harīnevasusaṃruṣṭāharayojaghnurāhave || 22 ||
rākṣasārākṣasāṃścāpinijaghnustimiretadā |
teparāṃścavinighnantaḥsvāṃścavānararākṣasāḥ || 23 ||
rudhirārdrāntadācakrurmahīmpaṅkānulepanām |
tatasturudhiraugheṇasiktaṃhyapagataṃrajaḥ || 24 ||
śarīraśavasaṅkīrṇābabhūvacavasundharā |
drumaśaktigadāprāsaiśśilāparighatomaraiḥ || 25 ||
harayorākṣasāścaivastūrṇañjaghnuranyonyamojasā |
bāhubhiḥparighākārairyudhyantaḥparvatopamāḥ || 26 ||
harayobhīmakarmāṇorākṣasānjhaghnurāhave |
rākṣasāstvabhisaṅkruddhāḥprāsatomarapāṇayaḥ || 27 ||
kapīnnijaghniretatraśastraḥparamadāruṇaiḥ |
akampanassusaṅkruddhorākṣasānāñcamūpatiḥ || 28 ||
samharṣayatitānsarvānrākṣasābhanimavikramān |
harayastvapirakṣāṃsimahādrumamahāśmabhiḥ || 29 ||
vidārayantyabhikramyaśastrāṇyācchidyavīryataḥ |
etasminnantarevīrāharayaḥkumudonalaḥ || 30 ||
maindaścaparamakruddhāścakrurvegamanuttamam |
tetuvṛkṣairmahāvīrārākṣasānāñcamūmukhe || 31 ||
kadanaṃsumahaccakrurlīlayāharipuṅgavāḥ |
mamanthūrākṣasān sarvevānarāgaṇaśobhṛśam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.