ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਸ੍ਯਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯਵਦਨਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਰਾਮਸ੍ਯਧੀਮਤਃ ॥ 1 ॥
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿਵਿਤ੍ਰੇਸੁਃਪ੍ਰਾਕਮ੍ਪਤ ਚ ਮੇਦਿਨੀ ।
ਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਨ੍ਸ਼ੈਲਸ੍ਸਞ੍ਚਚਾਲਚਲਦ੍ਦ੍ਰੁਮਃ ।
ਬਭੂਵਚਾਪਿਕ੍षੁਭਿਤਃਸਮੁਦ੍ਰਃਸਰਿਤਾਮ੍ਪਤਿਃ ॥ 2 ॥
ਖਰਾਸ਼੍ਚਖਰਨਿਰ੍ਘੋषਾਗਗਨੇਪਰੁषਾਘਨਾਃ ।
ਔਤ੍ਪਾਤਿਕਾਨਿਨਰ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥ 3 ॥
ਰਾਮਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮੁਤ੍ਪਾਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵਸੁਦਾਰੁਣਾਨ੍ ।
ਵਿਤ੍ਰੇਸੁਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿਰਾਵਣਸ੍ਯਾਭਵਦ੍ਭਯਮ੍ ॥ 4 ॥
ਵਿਮਾਨਸ੍ਥਾਸ੍ਤਦਾਦੇਵਾਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਮਹੋਰਗਾਃ ।
ऋषਿਦਾਵਨਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਗਰੁਤ੍ਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚਖੇਚਰਾਃ ॥ 5 ॥
ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤੇਤਦਾਯੁਦ੍ਧਂਲੋਕਸਮ੍ਵਰ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣੈਰ੍ਭੀਮੈਸ਼੍ਸ਼ੂਰਯੋਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਧ੍ਯਤੋਃ ॥ 6 ॥
ਊਚੁਸ੍ਸੁਰਾਸੁਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇਤਦਾਵਿਗ੍ਰਹਮਾਗਤਾਃ ।
ਪ੍ਰੇਕ੍षਮਾਣਾਮਹਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂਵਾਕ੍ਯਮ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ ॥ 7 ॥
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਞ੍ਜਯੇਤ੍ਯਾਹੁਰਸੁਰਾਃਸਮਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਦੇਵਾਰਾਮਮਵੋਚਂਸ੍ਤੇਤ੍ਵਞ੍ਜਯੇਤਿਪੁਨਃਪੁਨਃ ॥ 8 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਸ ਰਾਵਣਃ ।
ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਕਾਮੋਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਪ੍ਰਹਰਣਮ੍ਮਹਤ੍ ॥ 9 ॥
ਵਜ੍ਰਸਾਰਮ੍ਮਹਾਨਾਦਂਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ।
ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਨਿਭੈਃਕੂਟੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਦृष੍ਟਿਭਯਾਵਹਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸਧੂਮਮਿਵਤੀਕ੍ष੍ਣਾਗ੍ਰਂਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਚਮੋਪਮਮ੍ ।
ਅਤਿਰੌਦ੍ਰਮਨਾਸਾਦ੍ਯਙ੍ਕਾਲੇਨਾਪਿਦੁਰਾਸਦਮ੍ ॥ 11 ॥
ਤ੍ਰਾਸਨਂਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਨ੍ਦਾਰਣਮ੍ਭੇਦਨਨ੍ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵਰੋषੇਣਸ਼ੂਲਞ੍ਜਗ੍ਰਾਹਰਾਵਣਃ ॥ 12 ॥
ਤਚ੍ਛੂਲਮ੍ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਮਧ੍ਯੇਜਗ੍ਰਾਹਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਅਨੇਕੈਃਸਮਰੇਸ਼੍ਸ਼ੂਰੈਰਾਕ੍षਸੈਃਪਰਿਵਾਰਿਤਃ ॥ 13 ॥
ਸਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯਮਹਾਕਾਯੋਨਨਾਦਯੁਧਿਭੈਰਵਮ੍ ।
ਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋਰੋषਾਤ੍ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਮਭਿਹਰ੍षਯਨ੍ ॥ 14 ॥
ਪृਥਿਵੀਞ੍ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍षਂ ਚ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਾਕਮ੍ਪਯਤ੍ਤਦਾਸ਼ਬ੍ਦੋਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਦਾਰੁਣਃ ॥ 15 ॥
ਅਤਿਨਾਦਸ੍ਯ੍ਯਦਾਨੇਨਤੇਨਤਸ੍ਯਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿਵਿਤ੍ਰੇਸੁਸ੍ਸਾਗਰਸ਼੍ਚਪ੍ਰਚੁਕ੍षੁਭੇ ॥ 16 ॥
ਸ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ਼੍ਸ਼ੂਲਨ੍ਤਦ੍ਰਾਵਣੋਮਹਤ੍ ।
ਵਿਨਦ੍ਯਸੁਮਹਾਨਾਦਂਰਾਮਮ੍ਪਰੁषਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ੂਲੋऽਯਂਵਜ੍ਰਸਾਰਸ੍ਤੇਰਾਮਰੋषਾਨ੍ਮਯੋਦ੍ਯਤਃ ।
ਤਵਭ੍ਰਾਤृਸਹਾਯਸ੍ਯਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਹਰਿष੍ਯਤਿ ॥ 18 ॥
ਰਕ੍षਸਾਮਦ੍ਯਸ਼ੂਰਾਣਾਨ੍ਨਿਹਤਾਨਾਞ੍ਚਮੂਮੁਖੇ ।
ਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯਰਣਸ਼੍ਲਾਘੀਕਰੋਮਿਤਰਸਾਸਮਮ੍ ॥ 19 ॥
ਤਿष੍ਠੇਦਾਨੀਨ੍ਨਿਹਮਨਿਤ੍ਵਾਮੇषਸ਼ੂਲੇਨਰਾਘਵ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਚਿਕ੍षੇਪਤਚ੍ਛੂਲਂਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ॥ 20 ॥
ਤਦ੍ਰਾਵਣਕਰਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਂਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਾਸਮਾਵृਤਮ੍ ।
ਅष੍ਟਘਣ੍ਟਮ੍ਮਹਾਨਾਦਂਵਿਯਦ੍ਗਤਮਸ਼ੋਭਤ ॥ 21 ॥
ਤਚ੍ਛੂਲਂਰਾਘਵੋਦृष੍ਟਵਾਜ੍ਵਲਨ੍ਤਙ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਸਸਰ੍ਜਵਿਸ਼ਿਖਾਨ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਪਮਾਯਮ੍ਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 22 ॥
ਆਪਤਨ੍ਤਂਸ਼ਰੌਘੇਣਵਾਰਯਾਮਾਸਰਾਘਵਃ ।
ਉਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂਯੁਗਾਨ੍ਤਾਨਗਿਞ੍ਜਲੌਘੈਰਿਵਵਾਸਵਃ ॥ 23 ॥
ਨਿਰ੍ਦਦਾਹ ਸ ਤਾਨ੍ਬਾਣਾਨ੍ਰਾਮਕਾਰ੍ਮੁਕਨਿਃਸृਤਾਨ੍ ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯਮਹਾਨ੍ ਸ਼ੂਲਃਪਤਙ੍ਗਾਨਿਵਪਾਵਕਃ ॥ 24 ॥
ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤਾਨ੍ਸ਼ੂਲਸਮ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍ ।
ਸਾਯਕਾਨਨ੍ਤਰਿਕ੍षਸ੍ਥਾਨ੍ ਰਾਘਵਃਕ੍ਰੋਧਮਾਹਰਤ੍ ॥ 25 ॥
ਸ ਤਾਮ੍ਮਾਤਲਿਨਾਨੀਤਾਂਸ਼ਕ੍ਤਿਂਵਾਸਵਸਮ੍ਮਤਾਮ੍ ।
ਜਗ੍ਰਾਹਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਰਾਘਵੋਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 26 ॥
ਸਾਤੋਲਿਤਾਬਲਵਤਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਘਣ੍ਟਾਕृਤਸ੍ਵਨਾ ।
ਨਭਃਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਯਾਮਾਸਯੁਗਾਨ੍ਤੋਲ੍ਕੇਵਸਪ੍ਰਭਾ ॥ 27 ॥
ਸਾਕ੍षਿਪ੍ਤਾਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕੂਲੇਪਪਾਤ ਹ ।
ਭਿਨ੍ਨਃਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਮਹਾਨ੍ ਸ਼ੂਲੋਨਿਪਪਾਤਹਤਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 28 ॥
ਨਿਰ੍ਭਿਭੇਦਤਤੋਬਾਣੈਰ੍ਹਯਾਨਸ੍ਯਮਹਾਜਵਾਨ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ष੍ਣੈਰ੍ਮਹਾਵੇਗੈਰ੍ਭਾਣਵਦ੍ਭਿਰਜਿਹ੍ਮਗੈਃ ॥ 29 ॥
ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦੋਰਪਿਤਦਾਰਾਵਣਨ੍ਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਰਾਘਵਃਪਰਮਾਯਤ੍ਤੋਲਲਾਟੇਪਤ੍ਰਤਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥ 30 ॥
ਸ ਸ਼ਰੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋਗਾਤ੍ਰਪ੍ਰਸृਤਸ਼ੋਣਿਤਃ ।
ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਸਮੂਹਸ੍ਥਃਫੁਲ੍ਲਾਸ਼ੋਕੈਵਾਬਭੌ ॥ 31 ॥
ਸ ਰਾਮਬਾਣੈਰਤਿਵਿਦ੍ਧਗਾਤ੍ਰੋਨਿਸ਼ਾਚਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃਕ੍षਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਗਾਤ੍ਰਃ ।
ਜਗਾਮਖੇਦਂ ਚ ਸਮਾਜਮਧ੍ਯੇਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇਸੁਭृਸ਼ਨ੍ਤਦਾਨੀਮ੍ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturadhikaśatatamassargaḥ |
tasyakruddhasyavadanandṛṣṭavārāmasyadhīmataḥ || 1 ||
sarvabhūtānivitresuḥprākampata ca medinī |
siṃhaśārdūlānśailassañcacālacaladdrumaḥ |
babhūvacāpikṣubhitaḥsamudraḥsaritāmpatiḥ || 2 ||
kharāścakharanirghoṣāgaganeparuṣāghanāḥ |
autpātikāninardantassamantātparicakramuḥ || 3 ||
rāmandṛṣṭavāsusaṅkruddhamutpātāṃścaivasudāruṇān |
vitresussarvabhūtānirāvaṇasyābhavadbhayam || 4 ||
vimānasthāstadādevāgandharvāścamahoragāḥ |
ṛṣidāvanadaityāścagarutmantaścakhecarāḥ || 5 ||
dadṛśustetadāyuddhaṃlokasamvartasaṃsthitam |
nānāpraharaṇairbhīmaiśśūrayossamprayudhyatoḥ || 6 ||
ūcussurāsurāssarvetadāvigrahamāgatāḥ |
prekṣamāṇāmaharyuddhaṃvākyambhaktyāprahṛṣṭavat || 7 ||
daśagrīvañjayetyāhurasurāḥsamavasthitāḥ |
devārāmamavocaṃstetvañjayetipunaḥpunaḥ || 8 ||
etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ |
prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇammahat || 9 ||
vajrasārammahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam |
śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham || 10 ||
sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam |
atiraudramanāsādyaṅkālenāpidurāsadam || 11 ||
trāsanaṃsarvabhūtānāndāraṇambhedanantathā |
pradīptamivaroṣeṇaśūlañjagrāharāvaṇaḥ || 12 ||
tacchūlamparamakruddhomadhyejagrāhavīryavān |
anekaiḥsamareśśūrairākṣasaiḥparivāritaḥ || 13 ||
samudyamyamahākāyonanādayudhibhairavam |
saṃraktanayanoroṣātsvasainyamabhiharṣayan || 14 ||
pṛthivīñcāntarikṣaṃ ca diśaścapradiśastathā |
prākampayattadāśabdorākṣasendrasyadāruṇaḥ || 15 ||
atinādasyyadānenatenatasyadurātmanaḥ |
sarvabhūtānivitresussāgaraścapracukṣubhe || 16 ||
sa gṛhītvāmahāvīryaśśūlantadrāvaṇomahat |
vinadyasumahānādaṃrāmamparuṣamabravīt || 17 ||
śūlo'yaṃvajrasārasterāmaroṣānmayodyataḥ |
tavabhrātṛsahāyasyasamyak prāṇān hariṣyati || 18 ||
rakṣasāmadyaśūrāṇānnihatānāñcamūmukhe |
tvānnihatyaraṇaślāghīkaromitarasāsamam || 19 ||
tiṣṭhedānīnnihamanitvāmeṣaśūlenarāghava |
evamuktvā sa cikṣepatacchūlaṃrākṣasādhipaḥ || 20 ||
tadrāvaṇakarānmuktaṃvidyunmālāsamāvṛtam |
aṣṭaghaṇṭammahānādaṃviyadgatamaśobhata || 21 ||
tacchūlaṃrāghavodṛṣṭavājvalantaṅghoradarśanam |
sasarjaviśikhānrāmaścāpamāyamyavīryavān || 22 ||
āpatantaṃśaraugheṇavārayāmāsarāghavaḥ |
utpatantaṃyugāntānagiñjalaughairivavāsavaḥ || 23 ||
nirdadāha sa tānbāṇānrāmakārmukaniḥsṛtān |
rāvaṇasyamahān śūlaḥpataṅgānivapāvakaḥ || 24 ||
tāndṛṣṭavābhasmasādbhūtānśūlasamsparśacūrṇitān |
sāyakānantarikṣasthān rāghavaḥkrodhamāharat || 25 ||
sa tāmmātalinānītāṃśaktiṃvāsavasammatām |
jagrāhaparamakruddhorāghavoraghunandanaḥ || 26 ||
sātolitābalavatāśaktirghaṇṭākṛtasvanā |
nabhaḥprajvālayāmāsayugāntolkevasaprabhā || 27 ||
sākṣiptārākṣasendrasyatasminkūlepapāta ha |
bhinnaḥśaktyāmahān śūlonipapātahatadyutiḥ || 28 ||
nirbhibhedatatobāṇairhayānasyamahājavān |
rāmastrīkṣṇairmahāvegairbhāṇavadbhirajihmagaiḥ || 29 ||
nirbibhedorapitadārāvaṇanniśitaiśśaraiḥ |
rāghavaḥparamāyattolalāṭepatratibhistribhiḥ || 30 ||
sa śarairbhinnasarvāṅgogātraprasṛtaśoṇitaḥ |
rākṣasendrassamūhasthaḥphullāśokaivābabhau || 31 ||
sa rāmabāṇairatividdhagātroniśācarendraḥkṣatajārdragātraḥ |
jagāmakhedaṃ ca samājamadhyekrodhaṃ ca cakresubhṛśantadānīm || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुरधिकशततमस्सर्गः ।
तस्यक्रुद्धस्यवदनन्दृष्टवारामस्यधीमतः ॥ 1 ॥
सर्वभूतानिवित्रेसुःप्राकम्पत च मेदिनी ।
सिंहशार्दूलान्शैलस्सञ्चचालचलद्द्रुमः ।
बभूवचापिक्षुभितःसमुद्रःसरिताम्पतिः ॥ 2 ॥
खराश्चखरनिर्घोषागगनेपरुषाघनाः ।
औत्पातिकानिनर्दन्तस्समन्तात्परिचक्रमुः ॥ 3 ॥
रामन्दृष्टवासुसङ्क्रुद्धमुत्पातांश्चैवसुदारुणान् ।
वित्रेसुस्सर्वभूतानिरावणस्याभवद्भयम् ॥ 4 ॥
विमानस्थास्तदादेवागन्धर्वाश्चमहोरगाः ।
ऋषिदावनदैत्याश्चगरुत्मन्तश्चखेचराः ॥ 5 ॥
ददृशुस्तेतदायुद्धंलोकसम्वर्तसंस्थितम् ।
नानाप्रहरणैर्भीमैश्शूरयोस्सम्प्रयुध्यतोः ॥ 6 ॥
ऊचुस्सुरासुरास्सर्वेतदाविग्रहमागताः ।
प्रेक्षमाणामहर्युद्धंवाक्यम्भक्त्याप्रहृष्टवत् ॥ 7 ॥
दशग्रीवञ्जयेत्याहुरसुराःसमवस्थिताः ।
देवाराममवोचंस्तेत्वञ्जयेतिपुनःपुनः ॥ 8 ॥
एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः ।
प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणम्महत् ॥ 9 ॥
वज्रसारम्महानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् ।
शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ 10 ॥
सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् ।
अतिरौद्रमनासाद्यङ्कालेनापिदुरासदम् ॥ 11 ॥
त्रासनंसर्वभूतानान्दारणम्भेदनन्तथा ।
प्रदीप्तमिवरोषेणशूलञ्जग्राहरावणः ॥ 12 ॥
तच्छूलम्परमक्रुद्धोमध्येजग्राहवीर्यवान् ।
अनेकैःसमरेश्शूरैराक्षसैःपरिवारितः ॥ 13 ॥
समुद्यम्यमहाकायोननादयुधिभैरवम् ।
संरक्तनयनोरोषात्स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ 14 ॥
पृथिवीञ्चान्तरिक्षं च दिशश्चप्रदिशस्तथा ।
प्राकम्पयत्तदाशब्दोराक्षसेन्द्रस्यदारुणः ॥ 15 ॥
अतिनादस्य्यदानेनतेनतस्यदुरात्मनः ।
सर्वभूतानिवित्रेसुस्सागरश्चप्रचुक्षुभे ॥ 16 ॥
स गृहीत्वामहावीर्यश्शूलन्तद्रावणोमहत् ।
विनद्यसुमहानादंरामम्परुषमब्रवीत् ॥ 17 ॥
शूलोऽयंवज्रसारस्तेरामरोषान्मयोद्यतः ।
तवभ्रातृसहायस्यसम्यक् प्राणान् हरिष्यति ॥ 18 ॥
रक्षसामद्यशूराणान्निहतानाञ्चमूमुखे ।
त्वान्निहत्यरणश्लाघीकरोमितरसासमम् ॥ 19 ॥
तिष्ठेदानीन्निहमनित्वामेषशूलेनराघव ।
एवमुक्त्वा स चिक्षेपतच्छूलंराक्षसाधिपः ॥ 20 ॥
तद्रावणकरान्मुक्तंविद्युन्मालासमावृतम् ।
अष्टघण्टम्महानादंवियद्गतमशोभत ॥ 21 ॥
तच्छूलंराघवोदृष्टवाज्वलन्तङ्घोरदर्शनम् ।
ससर्जविशिखान्रामश्चापमायम्यवीर्यवान् ॥ 22 ॥
आपतन्तंशरौघेणवारयामासराघवः ।
उत्पतन्तंयुगान्तानगिञ्जलौघैरिववासवः ॥ 23 ॥
निर्ददाह स तान्बाणान्रामकार्मुकनिःसृतान् ।
रावणस्यमहान् शूलःपतङ्गानिवपावकः ॥ 24 ॥
तान्दृष्टवाभस्मसाद्भूतान्शूलसम्स्पर्शचूर्णितान् ।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवःक्रोधमाहरत् ॥ 25 ॥
स ताम्मातलिनानीतांशक्तिंवासवसम्मताम् ।
जग्राहपरमक्रुद्धोराघवोरघुनन्दनः ॥ 26 ॥
सातोलिताबलवताशक्तिर्घण्टाकृतस्वना ।
नभःप्रज्वालयामासयुगान्तोल्केवसप्रभा ॥ 27 ॥
साक्षिप्ताराक्षसेन्द्रस्यतस्मिन्कूलेपपात ह ।
भिन्नःशक्त्यामहान् शूलोनिपपातहतद्युतिः ॥ 28 ॥
निर्भिभेदततोबाणैर्हयानस्यमहाजवान् ।
रामस्त्रीक्ष्णैर्महावेगैर्भाणवद्भिरजिह्मगैः ॥ 29 ॥
निर्बिभेदोरपितदारावणन्निशितैश्शरैः ।
राघवःपरमायत्तोललाटेपत्रतिभिस्त्रिभिः ॥ 30 ॥
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गोगात्रप्रसृतशोणितः ।
राक्षसेन्द्रस्समूहस्थःफुल्लाशोकैवाबभौ ॥ 31 ॥
स रामबाणैरतिविद्धगात्रोनिशाचरेन्द्रःक्षतजार्द्रगात्रः ।
जगामखेदं च समाजमध्येक्रोधं च चक्रेसुभृशन्तदानीम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturadhikaśatatamassargaḥ |
tasyakruddhasyavadanandṛṣṭavārāmasyadhīmataḥ || 1 ||
sarvabhūtānivitresuḥprākampata ca medinī |
siṃhaśārdūlānśailassañcacālacaladdrumaḥ |
babhūvacāpikṣubhitaḥsamudraḥsaritāmpatiḥ || 2 ||
kharāścakharanirghoṣāgaganeparuṣāghanāḥ |
autpātikāninardantassamantātparicakramuḥ || 3 ||
rāmandṛṣṭavāsusaṅkruddhamutpātāṃścaivasudāruṇān |
vitresussarvabhūtānirāvaṇasyābhavadbhayam || 4 ||
vimānasthāstadādevāgandharvāścamahoragāḥ |
ṛṣidāvanadaityāścagarutmantaścakhecarāḥ || 5 ||
dadṛśustetadāyuddhaṃlokasamvartasaṃsthitam |
nānāpraharaṇairbhīmaiśśūrayossamprayudhyatoḥ || 6 ||
ūcussurāsurāssarvetadāvigrahamāgatāḥ |
prekṣamāṇāmaharyuddhaṃvākyambhaktyāprahṛṣṭavat || 7 ||
daśagrīvañjayetyāhurasurāḥsamavasthitāḥ |
devārāmamavocaṃstetvañjayetipunaḥpunaḥ || 8 ||
etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ |
prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇammahat || 9 ||
vajrasārammahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam |
śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham || 10 ||
sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam |
atiraudramanāsādyaṅkālenāpidurāsadam || 11 ||
trāsanaṃsarvabhūtānāndāraṇambhedanantathā |
pradīptamivaroṣeṇaśūlañjagrāharāvaṇaḥ || 12 ||
tacchūlamparamakruddhomadhyejagrāhavīryavān |
anekaiḥsamareśśūrairākṣasaiḥparivāritaḥ || 13 ||
samudyamyamahākāyonanādayudhibhairavam |
saṃraktanayanoroṣātsvasainyamabhiharṣayan || 14 ||
pṛthivīñcāntarikṣaṃ ca diśaścapradiśastathā |
prākampayattadāśabdorākṣasendrasyadāruṇaḥ || 15 ||
atinādasyyadānenatenatasyadurātmanaḥ |
sarvabhūtānivitresussāgaraścapracukṣubhe || 16 ||
sa gṛhītvāmahāvīryaśśūlantadrāvaṇomahat |
vinadyasumahānādaṃrāmamparuṣamabravīt || 17 ||
śūlo'yaṃvajrasārasterāmaroṣānmayodyataḥ |
tavabhrātṛsahāyasyasamyak prāṇān hariṣyati || 18 ||
rakṣasāmadyaśūrāṇānnihatānāñcamūmukhe |
tvānnihatyaraṇaślāghīkaromitarasāsamam || 19 ||
tiṣṭhedānīnnihamanitvāmeṣaśūlenarāghava |
evamuktvā sa cikṣepatacchūlaṃrākṣasādhipaḥ || 20 ||
tadrāvaṇakarānmuktaṃvidyunmālāsamāvṛtam |
aṣṭaghaṇṭammahānādaṃviyadgatamaśobhata || 21 ||
tacchūlaṃrāghavodṛṣṭavājvalantaṅghoradarśanam |
sasarjaviśikhānrāmaścāpamāyamyavīryavān || 22 ||
āpatantaṃśaraugheṇavārayāmāsarāghavaḥ |
utpatantaṃyugāntānagiñjalaughairivavāsavaḥ || 23 ||
nirdadāha sa tānbāṇānrāmakārmukaniḥsṛtān |
rāvaṇasyamahān śūlaḥpataṅgānivapāvakaḥ || 24 ||
tāndṛṣṭavābhasmasādbhūtānśūlasamsparśacūrṇitān |
sāyakānantarikṣasthān rāghavaḥkrodhamāharat || 25 ||
sa tāmmātalinānītāṃśaktiṃvāsavasammatām |
jagrāhaparamakruddhorāghavoraghunandanaḥ || 26 ||
sātolitābalavatāśaktirghaṇṭākṛtasvanā |
nabhaḥprajvālayāmāsayugāntolkevasaprabhā || 27 ||
sākṣiptārākṣasendrasyatasminkūlepapāta ha |
bhinnaḥśaktyāmahān śūlonipapātahatadyutiḥ || 28 ||
nirbhibhedatatobāṇairhayānasyamahājavān |
rāmastrīkṣṇairmahāvegairbhāṇavadbhirajihmagaiḥ || 29 ||
nirbibhedorapitadārāvaṇanniśitaiśśaraiḥ |
rāghavaḥparamāyattolalāṭepatratibhistribhiḥ || 30 ||
sa śarairbhinnasarvāṅgogātraprasṛtaśoṇitaḥ |
rākṣasendrassamūhasthaḥphullāśokaivābabhau || 31 ||
sa rāmabāṇairatividdhagātroniśācarendraḥkṣatajārdragātraḥ |
jagāmakhedaṃ ca samājamadhyekrodhaṃ ca cakresubhṛśantadānīm || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.