ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇਲਙ੍ਕਾਯਾਙ੍ਕृਤਾਰ੍ਥੇਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜੇ ।
ਰਾਘਵਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਰ੍ਤੁਰਕ੍षੁਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ ॥ 1 ॥
ਹਨੁਮਾਨਙ੍ਗਦੋਨੀਲਃਸੁषੇਣਃਕੁਮੁਦੋਨਲਃ ।
ਗਜੋਗਵਾਕ੍षੋਗਵਯਸ਼੍ਸ਼ਰਭੋਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ ॥ 2 ॥
ਜਾਮ੍ਬਵਾਨृषਭਃਸੁਨ੍ਦੋਰਮ੍ਭਃਸ਼ਤਵਲਿਃਪृਥੁਃ ।
ਵ੍ਯੂਢਾਨੀਕਾਸ਼੍ਚਯਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਦ੍ਰੁਮਾਨਾਦਾਯਸਰ੍ਵਤਃ ॥ 3 ॥
ਵੀਕ੍षਮਾਣਾਦਿਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਞ੍ਚਵਾਨਰਾਃ ।
ਤृਣੇष੍ਵਪਿਚਚੇष੍ਟਤ੍ਸੁਰਾਕ੍षਸਾਇਤਿਮੇਨਿਰੇ ॥ 4 ॥
ਰਾਵਣਸ਼੍ਚਾਪਿਸਮ੍ਹृष੍ਟੋਵਿਸृਜ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂਸੁਤਮ੍ ।
ਅਜੁਹਾਵਤਤਸ੍ਸੀਤਾਕ੍षਿਣੀਰਾਕ੍षਸੀਸ੍ਤਦਾ ॥ 5 ॥
ਰਾਕ੍षਸ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਾਚੈਵਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਤਾਉਵਾਚਤਤੋਹृष੍ਟੋਰਾਕ੍षਸੀਰਾਕ੍षਸਾਧਮਃ ॥ 6 ॥
ਹਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਖ੍ਯਾਤਵੈਦੇਹ੍ਯਾਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਪੁष੍ਪਕਨ੍ਤਤ੍ਸਮਾਰੋਪ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਯਧ੍ਵਂਹਤੌਰਣੇ ॥ 7 ॥
ਯਦਾਸ਼੍ਰਯਾਦਵष੍ਟਬ੍ਧਾਮਾਮੁਪਤਿष੍ਠਤਿ ।
ਸੋऽਸ੍ਯਾਭਰ੍ਤਾਸਹਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਨਿਹਤੋਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 8 ॥
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਨਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਨਿਰਪੇਕ੍षਾਚਮੈਥਿਲੀ ।
ਮਾਮੁਪਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤੇਸੀਤਾਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ ॥ 9 ॥
ਅਦ੍ਯਕਾਲਵਸ਼ਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂਰਣੇਰਾਮਂਸਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਅਵੇਕ੍ष੍ਯਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਸਾਚਾਨ੍ਯਾਙ੍ਗਤਿਮਪਸ਼੍ਯਤੀ ॥ 10 ॥
ਨਿਰਪੇਕ੍षਾਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੀਮਾਮੁਪਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤੇਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਤਦ੍ਵਚਨਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਰਾਵਣਸ੍ਯਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 11 ॥
ਰਾਕ੍षਸ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵੈਯਤ੍ਰਪੁष੍ਪਕਮ੍ ।
ਤਤਃਪੁष੍ਪਕਮਾਦਾਯਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਰਾਵਣਾਜ੍ਞਯਾ ॥ 12 ॥
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਸ੍ਥਾਨ੍ਤਾਮ੍ਮੈਥਿਲੀਂਸਮੁਪਾਨਯਨ੍ ।
ਤਾਮਾਦਾਯਤੁਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਪਰਾਜਿਤਾਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸੀਤਾਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸੁਰ੍ਵਿਮਾਨਮ੍ਪੁष੍ਪਕਨ੍ਤਦਾ ।
ਤਤਃਪੁष੍ਪਕਮਾਰੋਪ੍ਯਸੀਤਾਨ੍ਤ੍ਰਿਜਟਯਾਸਹ ॥ 14 ॥
ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਨ੍ਤਸ੍ਯੈਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਰਾਵਣੋऽਕਾਰਯਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮ੍ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀਮ੍ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਾਘੋषਯਤਹृष੍ਟਸ਼੍ਚਲਙ੍ਕਾਯਾਂਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਰਾਘਵੋਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵਹਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਰਣੇ ॥ 16 ॥
ਵਿਮਾਨੇਨਾਪਿਗਤ੍ਵਾਤੁਸੀਤਾਤ੍ਰਿਜਟਯਾਸਹ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਵਾਨਰਾਣਾਨ੍ਤੁਸਰ੍ਵਂਸੈਨ੍ਯਨ੍ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸਸ਼੍ਚਾਪਿਦਦਰ੍ਸ਼ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਨ੍ ।
ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚਾਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਨ੍ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ॥ 18 ॥
ਤਤਸ੍ਸੀਤਾਦਦਰ੍ਸ਼ੋਭੌਸ਼ਯਾਨੌਸ਼ਰਤਲ੍ਪਗੌ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਾਪਿਰਾਮਞ੍ਚਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੌਸ਼ਰਪੀਡਿਤੌ ॥ 19 ॥
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਕਵਚੌਵੀਰੌਵਿਪ੍ਰਵਿਦ੍ਧਸ਼ਰਾਸਨੌ ।
ਸਾਯਕੈਚਸ਼ਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੌਸ਼ਰਸ੍ਤਮ੍ਬਮਯੌਕ੍षਿਤੌ ॥ 20 ॥
ਤੌਦृष੍ਟਵਾਭ੍ਰਾਤਰੌਤਤ੍ਰਪ੍ਰਵੀਰੌਪੁਰੁषਰ੍षਭੌ ।
ਸ਼ਯਾਨੌਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍षੌਕੁਮਾਰਾਵਿਵਪਾਵਕੀ ॥ 21 ॥
ਸ਼ਰਤਲ੍ਪਗਤੌਵੀਰੌਤਥਾਭੂਤਾਨਰਰ੍षਭੌ ।
ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਕਰੁਣਂਸੀਤਾਸੁਭृਸ਼ਂਵਿਲਲਾਪਹ ॥ 22 ॥
ਭਰ੍ਤਾਰਮਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਾਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਪਾਂਸੁषੁਚੇष੍ਟਨ੍ਤੌਰੁਰੋਦਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 23 ॥
ਸਬਾष੍ਪਸ਼ੋਕਾਭਿਹਤਾਸਮੀਕ੍ष੍ਯਤੌਭ੍ਰਾਤਰੌਦੇਵਸਮਪ੍ਰਭਾਵੌ ।
ਵਿਤਰ੍ਕਯਨ੍ਤੀਨਿਧਨਨ੍ਤਯੋਸ੍ਸਾਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾਵਾਕ੍ਯਮਿਦਞ੍ਜਗਾਦ ॥ 24 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
प्रतिप्रविष्टेलङ्कायाङ्कृतार्थेरावणात्मजे ।
राघवम्परिवार्यार्तुरक्षुर्वानरर्षभाः ॥ 1 ॥
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।
गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ॥ 2 ॥
जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।
व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ॥ 3 ॥
वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वञ्चवानराः ।
तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ॥ 4 ॥
रावणश्चापिसम्हृष्टोविसृज्येन्द्रजितंसुतम् ।
अजुहावततस्सीताक्षिणीराक्षसीस्तदा ॥ 5 ॥
राक्षस्यस्त्रिजटाचैवशासनात्समुपस्थिताः ।
ताउवाचततोहृष्टोराक्षसीराक्षसाधमः ॥ 6 ॥
हताविन्द्रजिताख्यातवैदेह्यारामलक्ष्मणौ ।
पुष्पकन्तत्समारोप्यदर्शयध्वंहतौरणे ॥ 7 ॥
यदाश्रयादवष्टब्धामामुपतिष्ठति ।
सोऽस्याभर्तासहभ्रात्रानिहतोरणमूर्धनि ॥ 8 ॥
निर्विशङ्कानिरुद्विग्नानिरपेक्षाचमैथिली ।
मामुपस्थास्यतेसीतासर्वाभरणभूषिता ॥ 9 ॥
अद्यकालवशम्प्राप्तंरणेरामंसलक्ष्मणम् ।
अवेक्ष्यविनिवृत्तासाचान्याङ्गतिमपश्यती ॥ 10 ॥
निरपेक्षाविशालाक्षीमामुपस्थास्यतेस्वयम् ।
तस्यतद्वचनंश्रुत्वारावणस्यदुरात्मनः ॥ 11 ॥
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वाजग्मुर्वैयत्रपुष्पकम् ।
ततःपुष्पकमादायराक्षस्योरावणाज्ञया ॥ 12 ॥
अशोकवनिकास्थान्ताम्मैथिलींसमुपानयन् ।
तामादायतुराक्षस्योभर्तृशोकपराजिताम् ॥ 13 ॥
सीतामारोपयामासुर्विमानम्पुष्पकन्तदा ।
ततःपुष्पकमारोप्यसीतान्त्रिजटयासह ॥ 14 ॥
जग्मुर्दर्शयितुन्तस्यैराक्षस्योरामलक्ष्मणौ ।
रावणोऽकारयल्लङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ॥ 15 ॥
प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।
राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ॥ 16 ॥
विमानेनापिगत्वातुसीतात्रिजटयासह ।
ददर्शवानराणान्तुसर्वंसैन्यन्निपातितम् ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमनसश्चापिददर्शपिशिताशनान् ।
वानरांश्चातिदुःखार्तान्रामलक्ष्मणपार्श्वतः ॥ 18 ॥
ततस्सीताददर्शोभौशयानौशरतल्पगौ ।
लक्ष्मणञ्चापिरामञ्चविसञ्ज्ञौशरपीडितौ ॥ 19 ॥
विध्वस्तकवचौवीरौविप्रविद्धशरासनौ ।
सायकैचशिन्नसर्वाङ्गौशरस्तम्बमयौक्षितौ ॥ 20 ॥
तौदृष्टवाभ्रातरौतत्रप्रवीरौपुरुषर्षभौ ।
शयानौपुण्डरीकाक्षौकुमाराविवपावकी ॥ 21 ॥
शरतल्पगतौवीरौतथाभूतानरर्षभौ ।
दुःखार्ताकरुणंसीतासुभृशंविललापह ॥ 22 ॥
भर्तारमनवद्याङ्गीलक्ष्मणञ्चासितेक्षणा ।
प्रेक्ष्यपांसुषुचेष्टन्तौरुरोदजनकात्मजा ॥ 23 ॥
सबाष्पशोकाभिहतासमीक्ष्यतौभ्रातरौदेवसमप्रभावौ ।
वितर्कयन्तीनिधनन्तयोस्सादुःखान्वितावाक्यमिदञ्जगाद ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.