శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తచత్వారింశస్సర్గః ।
ప్రతిప్రవిష్టేలఙ్కాయాఙ్కృతార్థేరావణాత్మజే ।
రాఘవమ్పరివార్యార్తురక్షుర్వానరర్షభాః ॥ 1 ॥
హనుమానఙ్గదోనీలఃసుషేణఃకుముదోనలః ।
గజోగవాక్షోగవయశ్శరభోగన్ధమాదనః ॥ 2 ॥
జామ్బవానృషభఃసున్దోరమ్భఃశతవలిఃపృథుః ।
వ్యూఢానీకాశ్చయత్తాశ్చద్రుమానాదాయసర్వతః ॥ 3 ॥
వీక్షమాణాదిశస్సర్వాస్తిర్యగూర్ధ్వఞ్చవానరాః ।
తృణేష్వపిచచేష్టత్సురాక్షసాఇతిమేనిరే ॥ 4 ॥
రావణశ్చాపిసమ్హృష్టోవిసృజ్యేన్ద్రజితంసుతమ్ ।
అజుహావతతస్సీతాక్షిణీరాక్షసీస్తదా ॥ 5 ॥
రాక్షస్యస్త్రిజటాచైవశాసనాత్సముపస్థితాః ।
తాఉవాచతతోహృష్టోరాక్షసీరాక్షసాధమః ॥ 6 ॥
హతావిన్ద్రజితాఖ్యాతవైదేహ్యారామలక్ష్మణౌ ।
పుష్పకన్తత్సమారోప్యదర్శయధ్వంహతౌరణే ॥ 7 ॥
యదాశ్రయాదవష్టబ్ధామాముపతిష్ఠతి ।
సోఽస్యాభర్తాసహభ్రాత్రానిహతోరణమూర్ధని ॥ 8 ॥
నిర్విశఙ్కానిరుద్విగ్నానిరపేక్షాచమైథిలీ ।
మాముపస్థాస్యతేసీతాసర్వాభరణభూషితా ॥ 9 ॥
అద్యకాలవశమ్ప్రాప్తంరణేరామంసలక్ష్మణమ్ ।
అవేక్ష్యవినివృత్తాసాచాన్యాఙ్గతిమపశ్యతీ ॥ 10 ॥
నిరపేక్షావిశాలాక్షీమాముపస్థాస్యతేస్వయమ్ ।
తస్యతద్వచనంశ్రుత్వారావణస్యదురాత్మనః ॥ 11 ॥
రాక్షస్యస్తాస్తథేత్యుక్త్వాజగ్ముర్వైయత్రపుష్పకమ్ ।
తతఃపుష్పకమాదాయరాక్షస్యోరావణాజ్ఞయా ॥ 12 ॥
అశోకవనికాస్థాన్తామ్మైథిలీంసముపానయన్ ।
తామాదాయతురాక్షస్యోభర్తృశోకపరాజితామ్ ॥ 13 ॥
సీతామారోపయామాసుర్విమానమ్పుష్పకన్తదా ।
తతఃపుష్పకమారోప్యసీతాన్త్రిజటయాసహ ॥ 14 ॥
జగ్ముర్దర్శయితున్తస్యైరాక్షస్యోరామలక్ష్మణౌ ।
రావణోఽకారయల్లఙ్కామ్పతాకాధ్వజమాలినీమ్ ॥ 15 ॥
ప్రాఘోషయతహృష్టశ్చలఙ్కాయాంరాక్షసేశ్వరః ।
రాఘవోలక్ష్మణశ్చైవహతావిన్ద్రజితారణే ॥ 16 ॥
విమానేనాపిగత్వాతుసీతాత్రిజటయాసహ ।
దదర్శవానరాణాన్తుసర్వంసైన్యన్నిపాతితమ్ ॥ 17 ॥
ప్రహృష్టమనసశ్చాపిదదర్శపిశితాశనాన్ ।
వానరాంశ్చాతిదుఃఖార్తాన్రామలక్ష్మణపార్శ్వతః ॥ 18 ॥
తతస్సీతాదదర్శోభౌశయానౌశరతల్పగౌ ।
లక్ష్మణఞ్చాపిరామఞ్చవిసఞ్జ్ఞౌశరపీడితౌ ॥ 19 ॥
విధ్వస్తకవచౌవీరౌవిప్రవిద్ధశరాసనౌ ।
సాయకైచశిన్నసర్వాఙ్గౌశరస్తమ్బమయౌక్షితౌ ॥ 20 ॥
తౌదృష్టవాభ్రాతరౌతత్రప్రవీరౌపురుషర్షభౌ ।
శయానౌపుణ్డరీకాక్షౌకుమారావివపావకీ ॥ 21 ॥
శరతల్పగతౌవీరౌతథాభూతానరర్షభౌ ।
దుఃఖార్తాకరుణంసీతాసుభృశంవిలలాపహ ॥ 22 ॥
భర్తారమనవద్యాఙ్గీలక్ష్మణఞ్చాసితేక్షణా ।
ప్రేక్ష్యపాంసుషుచేష్టన్తౌరురోదజనకాత్మజా ॥ 23 ॥
సబాష్పశోకాభిహతాసమీక్ష్యతౌభ్రాతరౌదేవసమప్రభావౌ ।
వితర్కయన్తీనిధనన్తయోస్సాదుఃఖాన్వితావాక్యమిదఞ్జగాద ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే సప్తచత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
प्रतिप्रविष्टेलङ्कायाङ्कृतार्थेरावणात्मजे ।
राघवम्परिवार्यार्तुरक्षुर्वानरर्षभाः ॥ 1 ॥
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।
गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ॥ 2 ॥
जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।
व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ॥ 3 ॥
वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वञ्चवानराः ।
तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ॥ 4 ॥
रावणश्चापिसम्हृष्टोविसृज्येन्द्रजितंसुतम् ।
अजुहावततस्सीताक्षिणीराक्षसीस्तदा ॥ 5 ॥
राक्षस्यस्त्रिजटाचैवशासनात्समुपस्थिताः ।
ताउवाचततोहृष्टोराक्षसीराक्षसाधमः ॥ 6 ॥
हताविन्द्रजिताख्यातवैदेह्यारामलक्ष्मणौ ।
पुष्पकन्तत्समारोप्यदर्शयध्वंहतौरणे ॥ 7 ॥
यदाश्रयादवष्टब्धामामुपतिष्ठति ।
सोऽस्याभर्तासहभ्रात्रानिहतोरणमूर्धनि ॥ 8 ॥
निर्विशङ्कानिरुद्विग्नानिरपेक्षाचमैथिली ।
मामुपस्थास्यतेसीतासर्वाभरणभूषिता ॥ 9 ॥
अद्यकालवशम्प्राप्तंरणेरामंसलक्ष्मणम् ।
अवेक्ष्यविनिवृत्तासाचान्याङ्गतिमपश्यती ॥ 10 ॥
निरपेक्षाविशालाक्षीमामुपस्थास्यतेस्वयम् ।
तस्यतद्वचनंश्रुत्वारावणस्यदुरात्मनः ॥ 11 ॥
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वाजग्मुर्वैयत्रपुष्पकम् ।
ततःपुष्पकमादायराक्षस्योरावणाज्ञया ॥ 12 ॥
अशोकवनिकास्थान्ताम्मैथिलींसमुपानयन् ।
तामादायतुराक्षस्योभर्तृशोकपराजिताम् ॥ 13 ॥
सीतामारोपयामासुर्विमानम्पुष्पकन्तदा ।
ततःपुष्पकमारोप्यसीतान्त्रिजटयासह ॥ 14 ॥
जग्मुर्दर्शयितुन्तस्यैराक्षस्योरामलक्ष्मणौ ।
रावणोऽकारयल्लङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ॥ 15 ॥
प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।
राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ॥ 16 ॥
विमानेनापिगत्वातुसीतात्रिजटयासह ।
ददर्शवानराणान्तुसर्वंसैन्यन्निपातितम् ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमनसश्चापिददर्शपिशिताशनान् ।
वानरांश्चातिदुःखार्तान्रामलक्ष्मणपार्श्वतः ॥ 18 ॥
ततस्सीताददर्शोभौशयानौशरतल्पगौ ।
लक्ष्मणञ्चापिरामञ्चविसञ्ज्ञौशरपीडितौ ॥ 19 ॥
विध्वस्तकवचौवीरौविप्रविद्धशरासनौ ।
सायकैचशिन्नसर्वाङ्गौशरस्तम्बमयौक्षितौ ॥ 20 ॥
तौदृष्टवाभ्रातरौतत्रप्रवीरौपुरुषर्षभौ ।
शयानौपुण्डरीकाक्षौकुमाराविवपावकी ॥ 21 ॥
शरतल्पगतौवीरौतथाभूतानरर्षभौ ।
दुःखार्ताकरुणंसीतासुभृशंविललापह ॥ 22 ॥
भर्तारमनवद्याङ्गीलक्ष्मणञ्चासितेक्षणा ।
प्रेक्ष्यपांसुषुचेष्टन्तौरुरोदजनकात्मजा ॥ 23 ॥
सबाष्पशोकाभिहतासमीक्ष्यतौभ्रातरौदेवसमप्रभावौ ।
वितर्कयन्तीनिधनन्तयोस्सादुःखान्वितावाक्यमिदञ्जगाद ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.